Cornifici Rhetoricorum ad C. Herennium libri 3. recensuit et interpretatus C.L. Kayser

51쪽

X, XI. 17, 18. Agamemnonem esse a Clytaemnestra occisum confitentur; quona id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse. deinde, quom hoc fecerimus, distributione uti debemus. ea dividitur in duas partes: enumerationem et expoSitionem. enumeratione d utemur, quom dicemuS numero, quot de rebus dicturi simus; eam plus quam trium partium numero non oportet eSSe, nam et periculosum est, ne quando plus minusve dicamus, et suspitionem adsert auditori meditationis et artifici, quae res fidem abrogat orationi. exp0Sitio eSt, quom res, quibus deis rebus dicturi sumus, exponimus breviter et apsolute. I8 Nunc ad confirmationem et consutationem tranSeamus.

tota spes vincendi ratioque persuadendi posita est in consiminatione et consutatione . nam quom adiumenta no Stra exposuerimus contrariaque diSSolverimus, nySolute nimirum munus X l oratorium consecerimus. utrumque igitur sacere poterimus, ie Si constitutionem cauSae cognoverimus. causarum constitutiones alii quattuor secerunt: n0ster doctor tris putavit eSSe

non ut de illorum quicquam detraheret inventione, Set ut ostenderet, id, quod oportuisset simpliciter ac singulari modo is docere, illos distribuisse dupliciter et sipertito. constitutios est prima deprecatio defensoris cum accusatoris insimulatione

neri Don op. a ,ssi no 3,ρ33υx num. esse eontineri non op. I . I. et om. π minus plusve n 8. aufert e afferat φ medit. aud. n s. oratori an molao n Lamb. 'vel oratori' μη orationis quibus de rebusi .ep de q. reb. . de q. ς 10. hr. et aperto e II. nunc ad eonia firmationem transeamus 1, 2 tiphi υδ nunc ad coni. et confutationem tr. h, Lamb. nune ad consutacionem et non p. tr. e nune ad cons. tr. ei adeondit. νῶε nune - tr. Om. ρη 13. et in consul. 1,Ruo ρ η

dam h detrahere π 1s. singulari modo ac simpl. n singulare μ20. dioere ela pr. m.)ηδ bipari. φ

52쪽

XI. 18, 19.

coniuncta. eon Stitutiones itaque, ut ante diximus, tres sunt: coniecturalis legituma iuridicialis . coniecturalis eSt, quom de facto controvorsia est, hoc modo: Aiax in Silva, pOSt- quam reSciit, quae feciSSet per in Saniam, gladio incubuit.

Ulixes intervenit, occisum conspicatur, e corpore telum cruen- ο tum educit. Τeucer intervenit, fratrem occiSum, inimicum fratris cum glacio cruento videt, capitiS accersit. hic coniectura verum quaeritur; de facto erit controistitutio est, quom ex scripto aliquid controVorsiae naScitur. ea lui dividitur in partis Sex: Scriptum et sententiam contrarias leges scripto et sententia nascitur controvorSia, quom videtur Scriptoris voluntas cum scripto ipso disSentire, hoc modo: silex Sit, quae iubeat eos, qui propter tempeStatem naVem re- igliquerint, omnia perdere, eorum navem ceteraque eSSe, SinaVis conservata Sit, qui remanserint in nave: magnitudine tempestatis omnes perterriti navem reliquerunt et in scapham con Scenderunt praeter unum aegrotum: is propter morbum exire et sugere non potuit. casu et fortuito naVis in portum in- 20

1. crimine coni. b itaque om. ly ante om. bl vo 2. iuri- .dicalis π iudicialis n et iur. φ conieci. cum h conieci. est constitutio

accersit hic conieci. hepy π hic quoniam cum conieci. μ hic quoniam conieci. ς 'quoniam' supersc. p ) 8. de facto enim contr. esti' ex eo hereo et ex eo ς s. causae om. f leg. eSt conSt. eF10. cum scripto aut e scripto 1 ,n 'ex ser ), ἰ η cum Scripto aut e scriptis tuo c. Scr. aut ex scriptis μ aD c. de Sc. aut ex scriptis rly c.

eX Sc. R. e Scriptis ρ c. in se. n. e Scripto Obδφ c. in Scriptum a. Scripto di c. in scripto a. in scriptis c c. Scripto R. ScriptiS v ea Om.

relinquerint h relinquerunt v reliquerunt πcρδφ 16. esse illis si SerVRta r IT. remanserunt hcoep remanserit f 18. relinquerunt huin schapham h in scalam μ in om. r pal. ε'. 20. fortunn 'fortuito vo fortuitu ς incol. in portum n incolomis hμα incol. Om.

CORNIFICIUS. 2

constitutio causae coniecturalis nominatur. ambiguom desinitionem translationem ratiocinationem. eX

53쪽

columis delata est: ille aegrotus possedit navem, petit, cuius fuerat. haec constitutio imituma est eae scripto et Sen-20 lentia. ex contrariis legibus controvorsia constat, quom alia lex iubet aut permittit, alia vetat quippiam fieri hoc modo: d lex vetat eum, qui de pecuniiS repetundis damnatus Sit, in contione orationem habere; altera lex iubet augurem, in demortui locum qui petat, in contione nominare. augur quidam damnatus de pecuniis repetundis in demorivi locum nomina-XII vit: petitur ab eo multa. constitutio haec imituma est eae conio trariis Dymus. ex ambiguo controvorSia nascitur, quom res in unam Sententiam Scripta duas aut pluris sententiaS significat hoc modo: paterfamilias quom silium heredem saceret, teStamento vasa argentea uxori legavit: Tullius heres meus Terentiae uxori meae XXX pondo vaSorum argenteorum is dato, quae Volet. 90St mortem eius vasa pretiosa et cae

lata magnifice petit: filius se, quae ipse velit. XXX pondo 2i debere dicit. Constitutio testituma eae ambiouo. ex desini

tione cauSa conStat, quom in controvorsia eSt, quo nominea infri' l. ille h illa π illam ς possedit I. possidet ς py) petiit

no ρδ petit ille cuius sic oril. resti luto) 2. cuius t ille cuius ς est

- ....

leg. consi. ρη II. res unam Sententiam scriptum .gr ,' res in unam Sent. Scripta γ res unRm sent. scripta scriptum hepy res una sent. Scripla scriptum π Scriptum p ,2, ceti. C 13. uxori vasa arg. n uXOri Om.

ay I leg. hoc modo rvo ρ ib. qua volet υπ l6. petit 1 illa petit b petit illa ρ' mulier petit ne petit mulier ς μη) filius is me

bere eμ et deb. v ei det,. ς est om. ρη ex diffin. φ de denu a d de disssu. DP diffinitiva no destit. ς 18. causa constat hepn F const. cauSR ς inde contr. μ',2 'vo ' cinde contrJ D introversia h

54쪽

XII 21, 22. AD C. HERENNIUM I.

statum appelletur. ea est huius modi: quom L. Saturninus legem frumentariam de semissibus et trientibus laturus esset, P. Caepio, qui per id temporis quaestor urbanus erat, docuit Senatum, aerarium pati non posse largitionem tantam. senatus decrevit, si eam legem ad populum serat, advorsus rem puplicam videri ea sacere: Saturninus ferre coepit, conlegae intercedere; ille nihilominus sitellam detuliti Caepio, ut illum contra S. C. intercedentibus conlegis advorsus rem pupli eam vidit sacere, cum viris bonis inpetuin incit, pontis disturbat, cistas deicit, inpedimento est, quo Setius seratur: accersitur is Caepio maiestatis. Constitutio est lepituma eae demitione. vocabulum enim desinitur ipsum, quom quaeritur, quid inminuerit maiestatem. ex translatione controvorsia na- 22 Scitur, quom aut tempus disserendum aut accusatorem mutandum aut iudices mutandos reus dicit. hae parte constitutio- ranis Graeci in iudiciis, nos in iure civili plerumque utimur, in hac parte nos iuris civilis scientia iuvabit, in iudiciis tamen nonnihil utimur hoc modo: Si quis yeculatus accuSetur,

ιι c vel tempus' V) h. a. tempus at 'tempus' in ras. , g differete vol dissereni h different μγ difforens re accusatores . aut iud. r ib. hac in p. m 16. ereii D'π graeci iudieas f cat seereli' suprase. . ubi 'iudires' oras.) alii secreti iudices μμ eritici suprasc. greci)n in iudieii h ui. pler. hn II. et nos i nos ora. μ eiv. iur. 2,to' iuris om. h sententia a 'I nlb adiuvabit d 18. ea utimur et hoc modo r hoc modo d ut h. mod. ς accusetur 1 accusatur E

55쪽

c0RXIFICI RHo0RICORUM XII, XIII. 22, 23. quod vasa argentea puplica de loco privato dicatur sustuliti e possit dicere, quom desinitione sit usus, quid sit furtum, quid

peculatus, secum furti agi, non peculatuS oportere . haec partitio legitumae constitutionis his de causis raro venit in iudi-β cium, quod in privata actione Praetoriae exceptiones Sunt. et causa cadit is, qui egit, nisi habuit actionem, et in puplieis quaestionibus cavetur legibus, ut ante, si reo commodum sit, iudicium de accusatore fiat, utrum illi liceat accusare xiv 23 necne. cx ratiocinatione controvorata constat, quom res in Sine propria lege venit in iudicium, quae tamen ab aliis legibus Similitudine quadam Occupatur. ea est huius modi: lex est: Si furiosus existet, adgnatum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. et leae: qui parentem necasse mclicatus erit, ut is obvolutus et oblissatus corio devehatur in prora sitientem. et lex: paterfamilias uti Super samilia pecuniave sua legaverit, ita ius esto. et lex: Si paterfamilias intestatus moritur, familia pecuniaque eius adgnatum gentiliumque esto. Malleolus iudicatus est matrem necasse: ut damnato statim solliculus lupinus in os et Soleae ligneae in pedibus inductae

56쪽

XIlI, XIV. 23, 2 .

Sunt, in carcerem ductus est. qui defendebant eum, tabulas in carcerem adserunt, testamentum ipSo praeSente conscribunt, testes recte adsuerunt, de illo Supplicium sumitur; hi, qui heredes erant testamento, hered natem adeunt: frater minor Malleoli, qui cum oppugnaverat in eiuS periculo, Suam VO- Scat hereditatem lege agnationis. hic certa lex in rem nulla adsertur, et tamen multae adseruntur, e quibuS ratiocinationaScitur, qua re potuerit aut non potuerit iure testamentum sacere. constitutio testiti a est eae ratiocinatione. cuius modi partes eSSent legitumae constitutionis OStendimus: nunc de iniuridiciali constitutione dicamuS. i

Iuridicialis constitutio est, quom factum convenit, Set XIV 24 iure an iniuria factum sit, quaeritur. eius con StitutioniS parteS Sunt duae, quarum una apSoluta, altera adSUmptiva nominatur. U80luta eSt, quom id ipsum, quod laetum eSt, ut is aliud nihil soris adsumatur, recte factum eSSe dicemuS. ea est huius modi: mimus quidam nominatim Accium poetam conpellavit in Scena: cum eo Accius iniuriarum agit. hic nihil

a ubi Ima man. erasa) sollieulus lupinus in os m i solliculo obvolutum

. . .. . . . .. .. .. .

. . ..

mimo n actium - actius hetol=vo ',bδφ nominavit appellavit i l8. in cena cum eo vo' in eaenaculum eo h in cenaculum enim μι in caenaculo meo petr Jδl ''vo' in cenaculo in eo l=vo' in cenaculo cum eo ipin cenaculo in eum v in cenaculo eius e in caenaculo suo coρηκ in cae-

57쪽

XIV. 24. aliud defendit, nisi licere nominari cum, cuius nomine Scripta dentur agenda. adSumptiva ParS eSt, quom per Se defensio infirma est, adsumpta eXtraria re conprobatur. ad sumptivae partes Sunt quattuor: concessio remotio criminiss translatio criminis conparatio. conceSSio eSt, quom reuSpostulat ignosci; ea dividitur in purgationem et deprecationem. Purgatio eSt, quom con Sulto negat Se reuS seciSse; ea dividitur in fortunam inprudentiam necessitatem: fortunam, ut Caepio ad tribunos plebis de exercitus amiSSione; inprudentiam, io ut ille, qui de eo Servo, qui dominum Occiderat, Supplicium SumpSit, cui frater esset, antequam tabulaS teStamenti aperuit,

quom iS ServOS teStamento manumiSSuS eSSet; neceSSitudinem, ut ille, qui ad diem conmeatuS non Venit, quod aquae intercluSisSent. deprecatio eSt, quom et pegeaSSe Se et conia Sulto seciSSe reus conlitetur, et tamen poStulat, ut Sui misereantur. hoc in iudicio sere non potest USu Venire, niSi, quandb pro eo dicimus, cuius multa recte lacta extant,

naculo atrρ apud quosdam aliter habetur - in cenaculo' μ' in scena 'coenaculo' suprasc. in eo n hic mimus nihil di uo η hos uox 1. liceri nomina eum h eum nom. bu nominare I 2da) δ,vo, scriptura detur ag. ιι 'vel scripta dentur μη) videntur πρ β 2. est

ri βορ β ad trebatium publium t inprud. eμa in inprudentia est c11. eui D. C Fo: cuius s r. apperuit Λ 12. cum his h man. test. esset b test. m. est ρ necessitatem M lina)φ necessitas esto 2da) nocessitudo est v 13. convenit he quod aquae pπ quod has he quod aquae eum οδ quod cum aq. ς 14. deprecationem cum r

. . .

venire usu f usu evenire nimOΤ0η 17. cuius Om. at multa recte saeta extant 1 c exeant' π) a'ri Φηδ,ρ extant recte r. m. t)ρ ηv recte r. m. ext. se multa r. f. existunt sy multa r. f. constant μ',2 'recta' n ob

58쪽

XIV, XV. 24, 25. AD C. HERΕΝΝIUM l.

in loco communi per amplificationem iniciamus hoc modo: quod Si hoc seciSSet, tumen ei pro pristinis beneficiis ignoscicon Veniret, verum nihil postulat ignosci. ergo in iudicium

non Venit, at in senatum aut ad imperatorem et in consilium, talis causa potest venire. ex translatione criminis causa XV 2conStat, quom laciSSe noS non negamus, Sed aliorum pecea-6tis coactos secisse dicimus ut Orestes, quom se defendit in

matrem conserens crimen. ex remotione criminis cauSaconStat, quom a nobis non crimen, Set culpam ipSam amovemus, et vel in hominem transserimus vel in rem quampiam luconserimus. in hominem transfertur, ut Si accuSetur iS, qui P. Sulpicium se lateatur occidisse, et id iussu consulum defendat, et eos dicat non modo inperasse, Set rationem quoque OStendisse, qua re id facere liceret. in rem consertur, ut Si qui S ex test mento quod sacere iussus sit, ex plebiScito M. Vetetur. ex conparatione causa constat, quom dicimus necesse suisse alterutrum sacere, et id, qu0d fecerimbS, Satius suisse sacere. ea causa huius modi est: C. Popillius, quom a Gallis obsideretur, neque ecfugere ullo modo P0SSet, venit cum hostium ducibus in conlocutionem; ita disceSSit, ut, 2 s

tacta Om. vox l. in loco comm. lyvo δρδ a loco comm. t hoc modo inloc. com. ς iniciamus tu initiemus h iniciemus ς hoc modo quodsi

nOS non negamus cum a nobis non cr. n amoveamus ipsam et aut

59쪽

si inpedimenta relinqueret, exercitum educeret: Satius esse duxit, amittere inpedimenta, quam exercitum; eduxit, inpedimenta reliquit: accerSitur maieStatiS. XVl Puae constitutiones et quae constitutionum parteS Sint, a videor oStendiSSe; nunc quo modo eaS et qua via tractari conveniat, demon Strandum eSt, Si priuS aperuerimuS, quid oporteat ab ambobus in causa deStinari, quo ratio omnis totius orationis conseratur. 26 Constitutione igitur reperta statim quaerenda eSi ratio, io quae causam facit et continet desensionem, hoc modo, ut

docendi causa in hae potissumum cauSa con Si StamuS: OreStes confitetur se occidisse matrem; nisi attulerit facti rationem, perverterit defensionem. ergo adfert eam, quae nisi intercederet, ne causa quidem esset: 'illa enim' inquit 'patremis meum occiderat'. ergo, ut OStendi, ratio ea eSt, quae eontinet dein Sionem, Sine qua ne parva quidem dubitatio potestremorari damnationem. inventa ratione firmamentum quaerendum est, id eSt, quod continet accuSationem, quod adsertur contra rationem desen Sionis, de qua ante dictum est.2n id constituetur hoc modo: quom usus fuerit Orestes ratione hoc pacto: iure occidi, illa enim patrem meum occiderat,

nem h in conluctat. μ in colluctat. ππ in conlocutione a not. in rasurn in colloquium I ut Om. h 1. ut Ri impeti minor ut imp. ς Oxercitumque educere Uzrs a b 2. dixit hepπV ρδη quam amitiore sin' impedimenta quRm eXercitum dixit he imp. cum ex . eduxit

. . ..

60쪽

XVI, XVII. 26. 27. AD C. ΗΕΙ ΕΝΝIUM I.

utetur accusator firmamento hoc paeto: at non abs te occidineque indemnatam poenas pendere oportuit. ex ratione defensionis et ex firmamento accuSationis iudici quaestio nascatur Oportet, quam nos iudicationem, Graeci κρινομενον appellant. ea constituetur ex coniunctione sirmamenti et ra- 5

tionis defensione hoc modo: quom dicat Orestes se patrisulciscendi cauSa matrem occidisse, rectumne fuerit sine iudicio a filio Clytaemnestrum occidi. ergo hac ratione iudicationem

reperire convenit; reperta iudicatione omnem rationem totius orationis eo conserre oportebit. in omnibus con StitutionibuS XVit 2 et partibus constitutionum hae via iudicationes reperientur H praeterquam in coniecturali constitutione: in ea nec ratio, qua re secerit, quaeritur, fecisse enim negatur; nec firmamentum exquiritur, quoniam non sube Si ratio; qua re ex inten

tione et infitiatione iudicatio constituitur hoc modo: intentio is occidisti Aiacem' . influatio 'non occidi . iudicatio 'occideritne .

ratio omniS utriusque orationis, ut ante dictum est, ad hanc iudicationem conserenda est; si plures erunt constitutiones aut partes constitutionum, iudicationes quoque plures erunt in una

causa, Sut omnes simili ratione reperiuntur. 20

Sedulo dedimus operam, ut breviter et dilucide, quibus

de rebus adhuc dicendum suit, diceremUS: nunc, quoniam

- l. hoc modo 2,tr. ρλ',3 at non ρ'', pal. ',', erat. ut non he non πunρ' attamen non φ non tamen ruo sed non tamen κ sed non ς ab