장음표시 사용
71쪽
VI, VII. 9, Io. Ab testibus dicemus Secundum auctoritatem et vitam testium et constantium testimoniorum; contra testis, vitae turpitudinem , testimoniorum inconstantiam: si aut fieri non potuisse dicemus aut non factum esse, quod dicant, aut scires illos non potuisse aut cupide dicere et arminentari. haec et ad inprobationem et ad interrogationem testium pertinebunt. v II io a quaestionibus dicemus, cum demonStrabimus, maiores veri inveniendi causa tormentis et cruciatibus voluisse quaeriet summo dolore homines cogi, ut quidquid Sciant, dicant, is et praeterea confirmatior haec erit disputatio, si quae dicta erunt, argumentando isdem vii S, quibus omnis coniectura tractatur, trahemus ad veri Similem suspitionem; idemque hoc in testimoniis sapere oportebit. contra quaestioneS hoc modo dicemus: primum maioreS voluisse certis in rebus interponiis quaestioneS, quom, quae Vere dicerentur, Servari, quae salso in quaestione pronuntiarentur, refelli possent, hoc modo γquo in loco quid positum sit, et si quid videri aut aliquo sensu percipi possit; deinde dolori credi non oportere . quod alius alio recentior sit in dolore, quod ingeniosior ad emini-
ad Φρ3 n. ad improbationem et ad interrogationem 1 ad probationem μ).2,υxvi ad impr. et ad argumentationem a . ubi 'ves argumentatio-noni' suprase. H κη,eρ ubi ei arg.') ad probationem et ad improbationsem rapi' no ad' ali. oni. φ ad prob. vel linprob. Po ad improb. et ad probationem uel argum suprase. si ad proh . et ad improb. Et ad argumentationem δ pertinebit a T. ab qu. μ' a 'o nostros του. inven. veri s viros μ' cvel veri' ali. m. erueialibus t 3 s. quie- quid μntib 10. confrinatio λιδ hoe erit disputationis. Que diota hiasi qua dicta orini δε 11. isdem e hisdem υμ,2 ι eisdem eo ab Oiisdem
ρη eoni. omnis r 12. trahamus μ idem quoque u 13. in om. μ die. hoe modo nu oportebat hi 14. noluisse μ in i 5. ea quae r sevi Ite δε sevire e seu . . . pre seu servari a Diti Pith. serutari seu n probari seu n probari so3 sciri cρ syδν scire rat so h et
qu. φ que in salso e sic l6. posse he possit μ possint et . qui in μ' quod pos. eat aut si quid novo aut quid esset Eimilo μ ait simili h.n simili veri') similo veri d et si quid esset simile et quod veri μi ai s veri' eras. 'videri' suprase . a ) aut aliquo sensu pero. ρη nui aliquo signo pore. ἐ' aut aliquo simili signo pero. gl8. perspiei r possit his oporteret Λ 10. tenerior i gl. est inrt ) qui ing. ν ing. sit no in eminiseendum δε remiti. μ commin. ς
72쪽
scendum, quod denique SaePe Scire aut Suspicari possit, quid quaesitor velit audire, quod quom dixerit, intellegat sibi finem doloris suturum. haec disputatio conprobabitur, Si refellemus, quae in quaestionibus erunt dicta, probabili argumentatione ; idque partibus coniecturae, quas ante eXPOSUimUS, Sincere oportebit. ab argumentis et signis et ceteris locis, Hquibus augetur suspitio, dicere hoc modo convenit: quom multa concurrant argumenta et Signa, quae inter Se consentiant, rem perSpicuam, non Suspitiosam videri oportere; item plus oportere Signis et argumentis credi, quam testibus: haec lo enim eo modo exponi, quo re vera sint gesta; teStis corrumpi posse vel pretio vel gratia vel metu vel simultate. contra argumenta et Signa et ceteras suspitiones dicemus hoc
modo: si demon Strabimus, nullam rem eSSe, quam non Suspitionibus quivis possit criminari; deinde unam quamque su- is
spitionem extenuabimus et dabimus Operam, ut O Stendamus nihilo magis in nos eam, quam in alium quempiam convenire; . indignum lacinus esse, sine testibus coniecturam et suspitionem firmamenti satis habere. ab rumoribus dicemuS, Si ne-Vm DTgabimus temere famam nasci solere, quin SubSit aliquid, et 20 si dicemus cauSam non suiSSe, qua re quiSpiam confingeret et eminisceretur, et praeterea, Si ceteri salSi soleant eSSe, argu-
plus credi quam test. Oport. n hoc enim μ V2,c hoc modo ri vo haec autem r hoc autem n hoc modo h modo Om. vO Il. exp. pOSSe tyquo Signa v eorum testes a' testes eorum T POSSe corrumpi a 12. pretio gru metu vel sim. n 13. cetera suspitiones h 14. demonstravimus h 15. quis crini. vo' 17. nos eSSe μ' eam Om.
Suv . . Sit f semper Sit n 21. diceremus n confinxerit r confingeret et eminisceretur h cons. et eminiscetur π confing. n vel comminisceretur cons. quare reminisceretur vi' reminisc. et cons. θρη comm . et conte δ comm. cons. ἰη recomminisc. vo cons. et comminisc. Γ 22. argu-
73쪽
mentabimur hunc esse veruin. contra rumores dicemus primum, si docebimus multos eSSe salsos rumores et exemplis utemur, de quibus salsa fama suerit, et aut inimicos nostros aut homines natura malivolos et maledicos confinxisse dice-- s mus; et aliquam aut stetam sabulam iit adVOrSarios adseremus, quam . dicamus omnibus in ore eSSe, aut Verum rumorem proserernus, qui illis aliquid turpitudinis adserui, neque tamen ei rumori nos sidem habere dicemus, ideo quod quivis unus homo possit quamvis turpem de quolibet rumorem proferre
in ut confictam sabulam disSipare. Verumtamen Si rumor vehementer probabilis esse videbitur, argumentando famae fidem poterimuS abrogare. Rud et difficilluma tractatu est constitutio coniecturalis et in veris causis Saepissumo tractanda, eo diligentius omnis is eiuS partis perScrutati sumus, ut ne parvola quidem titubatione aut offensatione inpediremur, Si ad hanc rationem praeceptionis adsiduitatem exercitationis adcommodaSSemuS. ix 13 Nunc ad legitimae constitutioniS partis trunSeamuS. quom voluntas scriptori S cum Scripto dissidere videbitur, Si a scripto
74쪽
dicemus, his locis utemur Secundum narrationem: primum scriptoris conlaudatione, deinde scripti recitatione, deinde percontatione, Scierintne advorsarii id scriptum fuisse in lege aut testamento aut Stipulatione aut quolibet Seripto, quod ad eam rem pertinebit, deinde conlatione, quid Scriptum ssit, quid advorsarii se fecisse dicant, quid iudicem sequi conveniat, utrum id, quod diligenter perscriptum sit, an id, quod
acute sit excogitatum; deinde Sententia, quae ab ad VOPSa- riis sit excogitata et scripto adtributa, contempnetur et infirmabitur; deinde quaeretur, quid ei offuerit, si id voluis- 10Set ascribere, aut num non potuerit perscribi; deinde a nobis Sententia reperietur et causa proseretur, qua re id scriptor Sei Serit, quod Scripserit, et demonstrabitur scriptum illud esse dilucide breviter commode persecte cum ratione certa; deinde exempla proserentur, quae res, quom ab advorSariis io
3. percunctatione Ocbρ percontatione μ sic suprasc. μ') per conlaudationem hπ per collationem e scirentne C scierintne Orelli Sc. - testamento Om. b sc. id udv. h scirent ideo ne adv. yπ discriptam h in lege suisse rρη 4. aut in test. aut in fit. φcρη δ 5. ad eandem stir ad rem vi' pertinebat o pertinent voη scriptum sit quod f Scr. Sit cum eo quod scr. cum eo quod n 6. adversariis effecisseh adversarios eis. p π adversarii secisse se n T. intellegantur h intellegatur μ intelligitur ρ ,3 intelligatur g scriptum Ορ'. crat. Mit Om.rρ pr. m. persc. est δ 8. uccute c acute 'vel caute') n accurato
quid ei ob merii eμ,2,t quid ei vi fuerit st quid divi m. p quid diei sueratre quid ob s. ei r qu. ei obfuit ρ' quid periculi fuerit bδρη qu. ei periculi
75쪽
in, X. 13, I . sententia et voluntas adferretur, ab scripto potius iudicatae sint; deinde ostendetur, quam periculosum Sit ab Scripto recedere. locuS communiS eSt contra eum, qui, quom fateatur se contra id, quod legibus Sanctum aut teStamento per- 14 Scriptum Sit, sectSSe, tamen facti quaerat defenSionem. ab a sententia Sic dicemus: primum laudabimus ScriptoriS commoditatem atque brevitatem, quod tantum Scripserit, quod neceSse fuerit, illud, quod sine scripto intellegi potuerit, non necessario Scribendum putarit; deinde dicemus calumniatorisio esse ossicium verba et literaS sequi, neglegere Voluntatem; deinde id, quod scriptum Sit, aut non posse fieri aut non lege non more non natura non aequo et bono poSSe fieri, quae scripturam habuisse quam rectissime fieri nemo dicet; at ea, quae a nobis saeta sint, iustissume facta; deinde contrariam 13 Sententiam aut nullam esse aut stultam aut iniustam aut non poSSe sieri aut non constare cum Superioribus et inferioribus Sententiis, aut cum iure communi aut cum aliis legibus communibus aut cum rebus iudicatis dissentire; deinde exemplorum a Voluntate et contra Scriptum iudicatorum enume-
leg. innocitum a' leg. sancitum sit n leg. Sancitum g perScr. se . n
b. tamen qu. c quaerit f ab sent. 1, ori vot d 6. dic. sic t T. ideo quod vo' tantuni scr. 1 ,tb P illud tantum Scr. μ',2 re tant. ili. sc. φ tantum id Scr. Iδvo necessarium hyrb 8. Pot. int. e s. necessarium πμ ιι η b P calumpn. μνιρ η' 10. neglegere hπμab nec legere se II. id om. 12. aut non more 2,φρ ηοδ, plerique o. non natura om. h nunc quo et bono h non equo non bono sp
ιιρη rectissime φ 15. stulta aut iniusta h aut constare hπ 16. . aut in . c 17. cum iure om. h 18. exemplum V exemplorum 'vel plum' suprasc.) n 10. Vol. contr. rb vO vol. vel contr. vo
76쪽
ratione utemur, deinde legum et stipulationum breviter exscriptarum, in quibus intellegantur scriptorum voluntates, eXPOSitione. IoeuS communis contra eum, qui Scriptum recitet et scriptoris voluntatem non interpretetur. uom duae leges inter se discrepant, videndum eSt ibprimum, num qua Obrogatio aut derogatio sit, deinde, utrum si leges ita dissentiant, ut altera iubeat, altera vetet; an ita, ut altera cogat, altera permittat; infirma enim erit eius de- sensio, qui negabit se incisSe, quod cogeretur, quom altera lex permitteret: plus enim valet sanctio permissione. item loilla defensio tenuis est, quom ostenditur id factum e3Se, quod ea lex sanciat, cui legi obrogatum vel derogatum sit; id, quod posteriore lege sanctum sit, eSSe neglectum. quom haec erunt considerata, statim nostrae legis expositione recitatione conlaudatione utemur, deinde contrariae legis enodabimuS Vo- id luntatem et eam trahemus ad nostrae cauSae commodum;
enum. fiat d enum. fiet l'vo ρη en. dabitur I enumerationem laciemus τenumeratione utemur sy.
l. legem stip. l,ρ 'stipulationem e 'stipulatione' μι 'astipulationem' π) leg. ac stip. μ'Dic leg. et stip. ς exscriptarum kb exscriptorum h8criptarum e eXcerptarum 11,2,ici' excepi. rocpli δε η δ 2. voluntates sed exposito h voluntas sed expositio si voluntas expositio t,3 vol. haeceXp. π vOl. et ex p. ς 'Voluntas' om. n). Sc.: Voluntates, expositione 3. exp. fiet i ρη et loc. δ communis om.' a eum om. ρ rec.
discrepant n,3 discrepent ς 6. namque abrogatio aut der. sit hπ num
ubr. an d. s. ρ num quae abr. d. 8. Pith. num quan abr. tum d. s. cyque der. aut r. 8it c an abrogatione aut derogatione sit si an abr. an
alicuius intercesserit ri' obrogatio Lambin. T. lege sit adessentia aut h dissensio f iubet h 8. ut altera dimittat di s. negavit est sese sec. o sec. Re δ ab altera cum ait. Uinvo v eui ait. 1 10. permittat I' sanctio quam permissio οφ 11. sit tenuis vi ost. in fact. h 12. sancciat si sanctiat eatρ 'c sanxiat ρηο legi om. ἰδ aliquid abr. obrog. hv abrog. ς aut der. add. h , om. φ Vel der. ρη der. aut abr. δ id vero quod Oo op et id qu. δ id quidem v I 3. sanccitum si sic) sanctitum scp sancitum ob 14. et rec. et coli. sp
77쪽
X, Xl. 15,16. deinde de iuridiciali apsoluta sumemus rationem iuris et quaeremuS partes iuris cum utra faciant; de quibus partibus iuris
Xi 16 Si ambiguom esse scriptum putabitur, quod in duas aut a pluris sententiaS trahi possit, hoc modo tractandum est: primum Sitne ambiguom, quaerendum est, deinde quo modo scriptum esset, si id, quod advorsarii interpretentur, scriptor sieri voluisset, ostendendum est; deinde id, quod nos interpretemur, et fieri posse et honeste recte lege more natura in bono et aequo fieri posse; quod advorsarii interpretentur, econtrario; nec eSSe ambiguom Scriptum, quom intellegatur, utra sententia vera Sit. Sunt, qui arbitrentur, ad hanc causam tractandam Vehementer pertinere cognitionem amphiboliarum eam, quae a dialecticis proferatur; nos vero arbitr ia mur, non modo nullo adiumento eSSe, set potiuS maxumo inpedimento: omnis enim illi amphibolia8 aucupantur, eas etiam,
1. deinde de iuridiciali fiat deinde iudieali h deinde iudiciali ππιι οδ deinde iuridiciali ni vo d. a iuridiciali o de. de iudiciali ρη apsoluta
om. ι asgumemu8 vo'sy utemur ratione iuris θρηδ, crat. et - iurisom. vi' 2. partes iuris hπc verum cum laciant Lepπ utrum cum a faciant acep utrum cum ea faciat verum cum faciant e utro cum faciant θ utr. c. ER conveniant vi ,ρη 'convenirent' Sc.: cum utra fa
ciant de qua parte iuris 1,2,repria'ρ c,o cluris parte' parte iuris om. l. iuris om. b de quibus partibus iuris med. 4. esse scriptum putabi-
quando quomodo Ser. sit sty pr. m. T. sed et quod hepsio set quod e sed et si id qu. 2τaik. sed etiam si id qu. D ei si idqu. I vo),ρλ pr. m. interpretantur μηή- interpretatur μι 8. deinde quod h,2.m deinde in
qu. e nos Om. ecδ interpretamur ν s. et dicemus fieri posse dposse hon. π recte om. h ψη et honeste lege recte more nat. o et. r. et t. m. et nat. bδ et t. et r. et m. et nat. ρ' η,v Om. ultimo 'et') r. Et l. et ratione et m. et n. ρη more naturae e 10. interpretantur afuc, P 11. neque s non ἰ'ρη ambiguum et' 'ρη ambiguo ι ambigue gdictum no intelligitur e 12. utra hi ,eμ Μηορ ηδδ pe utrum hημ f vera Sent. Sit ιδ vera utra Sent. sit crat. arbitrantur Mbρ - p 13. pervenire s amphiboliarum 1 ,a s amphibologiarum g a ), ut infra 16)14. ab dies. hπnc proferatur I ,αδ' profertur g nos autem O arb. uullo adium. esse e arb. non modo ullo adium. esse m I6. illi om.
78쪽
quae ex altera parte Sententiam nullam possunt interpretari. itaque et alieni Sermonis molesti interpellatores et scripti quomodiosi tum obscuri interpretes Sunt, et dum caute et expedite loqui volunt, insantissumi reperiuntur: ita dum metuunt in dicendo, ambiguom ne quid dicant, nomen Suum pronuntiare a non POSSunt. verum horum puerilis Opiniones rectissumis rationibuS, quom voleS, resellemus; in praesentiarum hoc interdicere non alienum suit, ut huius insantiae garrulam disci
uom desinitione utemur, primum adseremuS brevem VO-Xul Tcabuli desinitionem hoc modo: maiestatem is minuit, qui ea utollit, ex quibus rebuS civitatis amplitudo constat: quae Sunt ea, quae capio: Suffragia magiStratuS. nempe igitur tu et populum Suffragio et magiStratum Oonsilio priVaSti, quom Pontis disturbasti. item ex contrario: maiestatem is minuit, qui iaamplitudinem civitatis detrimento adlicit. ego non adinci, Sed prohibui detrimento: aerarium enim conservavi, lubidini malorum restiti, maieStatem omnem interire non paSSuS Sum. primum igitur vocabuli sententia breviter et ad utilitatem cau-
79쪽
sae adcommodate describetur; deinde factum nostrum cum verbi descriptione coniungetur; deinde contrariae descripti ο-nis ratio refelletur, si aut salsa erit aut inutilis aut turpis aut iniuriosa; id quod ex iuris partibus sumetur de iuridiciali ap-s Soluta, de qua iam loquemur. 18 9uaeritur in translationibus primum, num aliquis eius rei actionem petitionem aut persecutionem habeat, num alio tem -90re, num alia lege, num alio quaerente: haec legibus et moribuS aequo et bono reperientur, de quibus dicetur in iuri- in diciali apsoluta. In causa ratiocinali primum quaeretur, ecquid de rebus maioribus aut minoribus aut similibus similiter scriptum aut iudicatum sit; deinde utrum ea res similis Sit ei rei, qua de agitur, an dissimilis; deinde utrum consulto de ea re scriptum
beretur H definietur r 2. verbi et des r. πn deScr. - Contr. Om. 1,a o coniungitur deser. b definitione vel descr. coniungetur l. descr.
et ratione aptabitur r,d ubi 'et' om. et descr. rat. aptabitur ἐφ deinde om. b et discriptionis ratione res. e,p captabitur' mg. π descriptioneis ratione selletur h et descr. ratione aptabitur refelletur si a ubi 'rasione aptabitur era- .s et descr. ratione adiungetur O 3. si salsa h 4.
id quod mire idque πημ te de iudiciali hep de iuridicali π 6.
cali h II. ratiotinali elae' ratiocinali po raciocinali a ratiocinari s ratiocinali topit vo . ρ rationali lint quaeritur hρ ηδφ etquid hepμι ρη quod fn quid reat pi 'o Vt v,3 12. aut dissimilibus 1 int,a 'dis' eras. 3 aut similibus aut dissimilibus dl' sim . aut diss. ρλ pr. m. 3 Fo.: do simili hus rebus med. Om. scr. sit aut iud. δ sumptum sit aut iud. ρ' 13. rei om. ἐ' de qua he ρ ηδ v, O . 14. agitatur ep
80쪽
non sit, quod non voluerit cavere, an quod satis cautum putarit propter ceterorum scriptorum similitudinem. de partibus legitumae constitutionis satis dictum est; nunc ad iuridicialem revortamur.
Apsoluta iuridiciali constitutione-utemur, quom ipsam XIII19 rem, quam nos mei Sse confitemur, iure factam dicemus sine si ulla adsumptione extrariae defensionis. in ea convenit quaeri, iurene factum siti de eo causa posita dicere poterimus, Si ex quibus partibus ius constet, cognoverimus. constat igitur ex his partibus: natura lege consuetudine iudieato aequo et is bono pacto. natura ius est, quod cognationis aut pietatis cauSa Opservatur, quo iure parentes a liberis et a parentibus liberi coluntur. lege ius est id, quod populi iussu Sanctum eSt, quod genus: ut in ius eas, quom voceri S. consuetudineius est id, quod sine lege aeque ac si legitimum sit, usita- atum est, quod genus: id, quod argentario tuleris expensum, a socio eius recte petere possis. iudicatum est id, de quo Sententia lata est aut decretum . interpositum. ea Saepe divorsa sunt, ut aliud alio iudici aut praetori aut consuli aut
ea de re r ser. sit quod non vol. cav. n ser. sit non quod voluerit
eavere hep π scr. sit non quod noluerit μ sic se. non sii quod non vol. eav. a' s quod non in ras. 3 se. s. numquid vol. cav. f so. s. quod noluerit cav. y se. sit sona. q. non vol. cav. ι non ser. Ait quod nol. eo. bo o niehil ser. sii quid vol. v. ρη nihil ser. sit eo quod nol. ea .
ρη φ ceo' om. nihil se. sit quod nunquam vol. eis. δ ser. nihil sit quod
I. an quod sat. 1,nδ an quid sat. V quod sat. te νι 3,V,3 ideoque salis is vel quod satis os putaret o 4. revertamur e iuridiealem re ut 53 6. eonfitebimur h. laetum heπμ I. ass. ulla v et exir. μ ssie) extraneae t 'no nep contrariae οδ eonv. quaeritur e 8. laetum sit riph βδ de ea est ideo f s. ius - igitur om. ιι ρ' ius om. δ ig. ius m 10. iueicio μ' aequo bono no ρ sali. m.) auli. bono et paeto ni φ naturae ius μ'P eognit. δε 12. et par. r ei lib. a par. ο3 13. est quod i ma ρεφ iussu populi 3 sanctium eo sanetitum os laetum n firmatum v 14. quod genus
est ι' quod est gon. ρ tali. m. ut om. r in om. n ea he eas convoceris μ)aρη convoceris eas es cum vocaris e consuetudine quod ....
id quod sino Λ sie cum lac. 15. id est e id om . no δο φ 16. quo