장음표시 사용
251쪽
templemur, quod singulae truncos suos habeat differentes, ramos differentes, corpora differentia , cortices disterentes, folia differentia, fructus differentes, vel qualitate,vel odore,vel sapore, vel colore, vel figura semina insuper differentia apparent,proprietates & virtutes v-hacum omnibus partibus differentes
OV.d Deus porro plantas ad summum lio is
minis viam eondiderit, satis superque notum,& ex Genesi videre & legere est.Cum enies Deus primis nostris patentibus potestatem dedit; ut dominarentur volucribus coeli, piscibus maris, caeterisque terrἡ animalibus t dedit ipsisq46que plantas; En vobis, inquit, Gen. I. . 29. trado omnes herbis, qua terrasiolofrugifera fiunt, omnes fructiferosaetupraditae arbores emehqueparientes, quibus ad alimoniam vobis uti liceat Quotidiana experientia testatur, quantae utilitatis sint plantae; suppeditant oleta, legumina & omnis generis fructus. Quare Plinius, expedita inquit, o parata semper,neque egenistia, qui hortos habent: crum dis enim cibisfacile vescuntur, se coctu facilibus. itaque hortus altera succidia quossamputabatur , cum ubi opes boni deerant, de carnario or materi videndum esset carnis desideria antiquis fuere tu exprobratione: Unde,ocatur, iii auit alius, hortus plebis macellum;
252쪽
gens. Herba porro omnes, ut Maiolus testatur,naruram nobis commendant,aque ac reliqua creata omnia.
Multa suntsidera creata,multa animalia volucria,mu ra quadrupedes bestia eventes musia,reptilia multa, inflenta sesque innumerised o Iapides splanta:at omnium horum generum humeruι tantin non est, quantinherbarum tantummodo generi,in inuenitur. Quin ut herbis diuina magis eluceretsapientia ; nullus morbus, nulla debilitaι, nulla neciniis in rebus humanis es, cui ex herbis antidota non parentur se remedia: uum arti-scia ipsia orbi herbarum notione adactasunt incolumi-rasseruata, aeris insectio perpurgata sterilitas saecunditate siublata ,venenis aliis ipsa herba venenumsunt:νt ita credam,prendi νim herbis comprimi,frigus herbis iἡ ω- Iorem perti, humidum iἡsiccum sicca in humida transeserr L.lacida in obscura, obscura tu lucida. iἡ metalla quoque ipsa aurum argentumque herbis reddi melior es quandoque ipsi tantummodo herbis, quod neque argentum,neque aurum esset , ipsiis aquarum est. Ut ita fateri rogamur, etiam animam ho inis herbis servist,ingeniunt, mem)riais,persticaciam totiusque constitutionem, samquo et quenti/m ac corporis decorem. Haec
T non opus est , ut de isthac re, nec non de plantarum & herbarum in medicis cortio ' positio in
253쪽
positionibus, virtutibus plura pagam:lassiciat,
si quarunda plantaru admirandos & stupendos quosdam effectus ex Petri Andreae Matthioli operibus saltem recitem, sic sci ibentis:Xanthia hi soricae, in primo historiaru libro affirmat, occisiam dram
cois caluia; herba quadam a parente reuocata ad vitam, qua Magi Balim nominant . eadem Thilonem, que draco
occiderat luti rejhtutu. Et iuba, Rex Mauritania,herba quada in Arabia bomine ad rita reuocatum esse tradivit. Picum etiam auem adactumsuis cauernis cuneu, quaε in arboribus habet , admota quadam herba extrahere tradiderunicum Democritus, tu Theophrastiti. Quin etiam
AEthiopide herba tactu clausa omnia aperiri, quibus utamurmuratis cantilenu. Id quod mihi miraculo non s. Memini enim dum siverioribis annis Venetis agerem,
quedam sustendio damnatam ridisse, cuisores omnes pateferent,dsiectis seris, una tanta herba admota In
calis quibu*dam decantata. lusere facultatis alia harimidii incognita habetur nItalia montibusprouenira,qua ab equis calcata cotinua ferrei solarentur calcei. Herophi tum , clari mum antiquitatis mediis, posteritatis memoria tradidisserunt historiarumlautores,quassam hae beriplantas, quacalcara tantum prodes, quaque etiam ob epsint.obseruatum certe est, inflammari Pulnera, νsteraque superuentu rerum,quipevibus iter confecerunt,
per sica per Ut plantis scatentia. Contra vero sanari morbia νι, a itinerantibus νulneratis ,salubres calcata sunt. Nam Hemionitidis contaltu stleneticos sanatas scimus, Comitiales. Auspensa collo Paeoniae Romanae radice: imcos, ubstrata in calceis nudupedib. iori
254쪽
ehelidonio , aut pastoria bursar Aeonitum Paradalianches contactu tantum femineismus pudendis, paulopost nece terre certu est.Tam diu quempiam tin nudine haud utari obstruarus , quamdiu usy uetuis Rumicis radicem secum nitidi e habuerit. Desimi franguria cruciari,qui Tamaricis lignum ardenssua ius extinxerit νrina. Inguinis humore haudquaqham i,subcrescereputant,qui Myrti surculum sesugerant. Varias in cruribuue sanariserabiit,pbi radicibus hederae,
Luna Aquarium occupante erutis circundetarassectio. Idemqueisci, Hernae eiusdem hederae baccae, per murum repretis assecta cruri adastigentur. Scordii contactupraseruari cadauera, non 'la Mithridatis fid etia
lenitestantur monumenta Scytha Scythicacisca Baotia nassentea inuenerem tu quid'radulce, cuius magna nimiru comendatio, quod in Ore ea habentes
pice dicta, quodequis quoque eundem fictum praebeat: tradunts his duab. herbis Sythia etiam in duodenos dies durare infame osti.Tantuglaria herba Ueronica tradiderequidam , n domus, in qua satafit, tuta existimetur apiaculis omnibu3. Coriacesia herba, quin etiam Callicia, Pythago ου aquam glaciari tradidit. Menaidis succo in aqua decocto protinus sanariserpentium morsus, si eo foueantur dem tradidit, is eundem usum in heris,qui stigio conruerint, veleo rester uerint insanaabilis perire. Monstristea prosin natura veneni, praeterquam contra venena.Ab eodem Pythagora roxis herba appellatur cuius radix non minus, Nephtha, ὸ longinquo concipiat ignes. Achaemenidon p'antam
colare Histrisne solio nasci in Tard stilis India meminit
255쪽
Democritus, cuivi radice in pastillosdigesta is dieque ex
pino pota, noxii per cruciatin noctς consuantur omnia, per vania numinum imaginatisones . Adamantida Ammenia ct Cappadocia alumnam, qua Iestnibin admota, resupinari eos illico laxo hia tu ἰnominis cissain habere aiunt,quod adamantis modo conteri nequeat.Arianidis herba contactu ligna olio priu3 peruncta istico accenduntur, decerpatur cum olfueritιnLeone.Therion arca,
in Cappadocia.Μ an centeomnesseras torpescere, quibus fuerit admota,nec nisi hyeme urina astersu recreari. tradidere vereres. Ophiuia in Elephantina AEthiopianasti etiam tradunt, uuidam horribili assectu, quapota terrorem mina quesierpentium obseruari, ita plisorte bi eo metu coniciscant,qui biberint,ob idque co- si sacrilegos istam bibere :.duersari tamen ei palmeum
pinum.Potam autem adIndumfluuium inuenirinadirahi , quapota I mphari homines obstruationibus mira' cui s.Mammam Solanum ut Dioscorides est auto serias aceressecies, imaginesque non iniucundas obseruari ,' eius radicis drachma ex vino bibatur. Tli ean- gelida in Libano Syria nasci, qua deuorata futurapra- usunt homines. Iu Bactris est circa Bor jἡemplantapyoeterrit, Gelotos styliis din quascumno coer a si batur. varias si uut obseruaristetiti, ridendiques m n onfera,ni elis e palmeo vino pinea nucis nucleis,. I lire Paneste additis. Asciomenes herba ut Apollo- dis es autor θ vino astersaflia insecontrahit. Oeno- pira aliuoenotheris Crateras autore meraco U- pretia omnium ammantium eritates 2om it, collo adagi-: s ιζa. vel iugosustensa. Parisios ab Assionios atos siri- vit Appianis durandrinin i cum famo premerentrer, in, quandam
256쪽
273 prodam herbam incidisse, quam qui comederent, nihilabarum rerum remini cerentur, aut intelligerent, nisi quod lapides continuo moderent, quoi quippiam metηiverisfacturi, o debacchatibilim demum euomentes Rhamiri tertis ramus cautore Dio coride palgis fenestrisue impositus reneficia omnia depellit S cibia tota in limine ianuas stensa, mali medicamenti noxam arcet. Lapa hirailices, quin etiam plaataginis, codo adalligatae seodem audire charadas ostrumaιμ- η t. Vermictili in echinatis dipsaci capitulis autumno reperis, codrio insessu ulo adalligati, aut suistro brachio pyrHi, quartana febri af os incolumitati restituunt. Atractyris herbagestatu obtunditur ficorpionum ictus. εκousque icti gestaverint: deposita tamen illico recrudesecere dolorem siribit D usicorides. Qtun etiam post ritatio memoria tradidit, a sicorpione non ici eum, hui Polemoni ae herba radicem secum tulerit, reIsii farrefortuniquistiam ictusfuerit, eum quidem nihil molesti passurum. Nasicitur in Iudaea radix, Baaras, a loco appellata
re Flauius Iosephus sicribit libro de bello Iudaico qua .
flammam colore imitatur,circa vesteram vero veluti iubar' lgurati accedentibia autem eamque Pellere volentibus facilis resfactu non e nam tam dιu refugit,quousque prina muliebris vel menstruiu sanguisuper ea undaturi, quin etiam tunc δ quis eam tetigerit,mors certas nisiforte eam ipsam radicem ferat , de manupendente nudeo si a circumquaque radici, necdum extirpata, canem alligant, qui abeuntem , nde dominum sequi νο-
lens eam extirpat ct continuo xv ritur,tanquam etin vice. a quo tollenda erat , nullus enim posthac accipientibus metus est. Tantis autem peris lis propter unam vim capi
257쪽
ιam opera pretium est: qui iis admota, qui caco amonibus oppressi fiunt, illico libertatefruuntur. Caeterum o laquid radix est a Francisio Casteolario Veronensir pcria, qua vino per noctem macerata, ct epoto flubinde νmo,sinteolopercolato,aquouis,quarumcunq famelico, is qu:de edere nequit, nec cibi tantistu degustare, nise aceti cochlear absorbuerit. Ridendus proeecto inus, sita res ipsis
non ovin bus comittenda. Foditur radix apud occidenta-Ies Indos foliis Sambuci, qua humana coxa complet cra se situdinem, cu- succus epotin letalis . reliqua vero e
prelsa radix in farinam molita, utimum ac nutritioni saluberrimum conficitpanem. Illud etiam bis addipotest, quod in circidamu oectaculis sepe demirantur homines IH vinum radicis cuiusdam pulκerem, cuius gustatu auces conuelluntur, immiscent se cui sucum facere volant, i libent vi illo in vino intinctu digitum, quastprag andi causa siugat, tum illico digitum in riuo madidum in os inditu bi mordicus, non me dolore ct clamore premit
inmitus. Interea perinde atque blanditiis maerentem con-Ρυtur circulator; temporum carpique arterias alio quopiam oblinit medicamento, deinde nummum in terram proiectim hortatur ut toliat. Ibi ille pronus primu sie n quit attollere, mox unguinis vi amens factus cocidit,sa' ram1 eiin more, qui metuit ne mergatur in aqua, natat, ac vociferatursimul,si uctib. Obrus. Ergo eum erigit cidiculator. Ille quasi viturus iniuriam, primum malescium obliquo ac toruo intuitu exprobrare, mox homine aggredi
videtur postremo fugientem circulatorem persequi, donec abstersio tandem illiti medicamenti veneno recipiat animum ac menti restituatur. Vbi autem ad se rediit, quasi qui euaserit e mari Moragvi, capillum vestimentaque, veluti
258쪽
nluti velatorquere, exprimereque, brazhiatergere, ei rares ungere conbicitur. Nec, nonsiuntfabula. mnon desiunt multoruin testimonia, quividerunt, quique imposuram susticantes suis amicorsissorum famulis
ut hoc anno Pragasactum est hac fieri iusserunt --bam commemorat Theophrastur, qua deuorataseptuagies coeundipotestas accedat. Quinct Indi occidentalis, prouincia quadam versus Darieu virborem esurifaciem referentem ribunt Histam, cuius fructio deuorati sunt ii bur risvore adeo palide eos,qui deuorauerunt, in Penerent agunt,purope miraculosit ipsiorum escacia: 'Agnoseat illi nomen et Achaemenide herba in hostium aciem eo tecta,rrepidare agme,o terga daresribit Plinius. Quin etiam Laracen Legatis dari olitam a Persarum Regibin, νt quocunq, venissent,inum ommum c pia abundarent. Apud Tartarosplanta inueniri tradunt, cuius mictus agnuper Omnia reberi. Obducitur is tenuissimo corio,quod ptuntur incola adcapitis tegmina.Internam pulpam cammari carnesrestrae aiunt, ct eνulnere
succum manare sanguini omnino simile; item dulcore esse admirabili, dicemi rima exertam subrigere ad ymbilicum Illud miraculisouet magnitudinem quandiu obsidetur herbis, vivere istum qu agnum in latopassuo; mufis vero illispaulatim cotabescere. Atqui se illud admiratione auget,appeti a lapis illum, eique vorari. Nonne ct id mirum, quod de M ptia traditur toto λ huius custores,tum et iasivum re eri sub aquis mergiciu pili
narrat, Ufi ad medias noctes, totum, abire in altu,ώ- eo, νr demis quide manu inueniri non possint, verri δε- indepaulatimqGubris ad sioli exortu emergere extra
aquas , ac floros patefacera, ct capitula exerere, νς plane
259쪽
nec antra,h,rridiorque natura facies medicinis caret sacra illa parente rerum omnium nusquam non remediadi stonente homini. Innumerasere sunt in luis planta ac arbores , a quibin morborum salutempetimus. Sunt ct in axis o in antris alia utili 'ma, quin etiam in ipst mari planta nascuntur salubres, quemadmodum in lacubus, stuminibus,sentibus,acpaludibus, e quibin sua b bet medicina auxilia: adeo, ut talltuprorsus extet Ircud, qui hisce dotiis destituatur. Nihilemm qui sua a natura creatum inueniet, quod in medium Psium Penire non
possit. uuandoquidem ipsa venena non solum Fest des=uunt inuicem,sed ct quamplurimis medentur morbis. Aconlimn enim etsi cuipraediximus)adeopernici si
simumst,ut contactis tantumsueminei sexuuenitesibin, necempaulops asserat, epotum tamen ictu asicorpiora praesentaneo sere auxilio eos liberat. Mirum quidem exstialia ambo cum per siesint haec duo venena, in homine commoriuntur, ut homosvest. idem oculorum medicamentis leuandi dolorisgratia commo Vime adiicitur. Clamapraetereapernecansplanta sacros ignes se vice-ra,quasserpunt, illitu restinguit,oculorum inflammatio nes mulcet, ct alios quidem plures in medicina habet p-sus. Neriunt asinos,mulos, equo que qui deuorauerint, interficit: caterum e rino potum demorsos a serpentibiusanat.Meconium inperpetuum omnum sumentes ducit: contra vero dolorificos morbos omnes mulcet. Cantharides deuorata, in necem hominem trahunt, atque iisdem curantur a cane rabido demorsi Vipera reptilium fere perniciosissma, nselum sui ipsus venenum ex qtiuuit deuorata se illita oedalia etiam venena siverat
260쪽
st destruit. Quid demum pluraὰ nihil non herbarum ri
tici posset,si plurimarum vires non ignorarentur. Hac tametsi quibusdam fide carere videntur , admiratione tame implent,coguntque confiteri, multum esse,quod νατο supersit.Quapropter male audiunt apud doctos qui talia plantarum mir cuia rident, cum o rerum euenta
prorsus fama agentur. Non protinus historiis fidem
derogare consientaneum est , vel aucupium causae, quo potiri nequeamu3, nos sugiat; squidem innumera fresunt hominibus cons=ιίua, quorum ratio nonpost iniri. Multa in intimis natura penetralibus delitescunt, qua neera io viri nec humanasimcllectus comprehenderepotest. Volim enim na: I Gu potius admirari homines, quam a quoquam unquam ;nt stigi. Otrare qui scrupulastis in perpestigandis Ogulorum ι amnibuι versantur, ex omis nibus vitara miraζ'la iub)nouevi. Etenim ubi nos causa ratio deficit, bcuc di bitia niti manat exordium, hoc est,prilosophadLIGircophilo vh:am modo quodam abolere conantur, quiprodigiosis natura miraculis fide non habet.Sed quare non plures nosiantur planta inquit Plini- in causa est , quod eas agrestes literarumque , gnari experiantur , ut qαι sisti inter illvi vivanti Multis enim inuentis nominas desunt. Nam sic in sine nomine plantam in angulis segetis dissum praestare, ne qua ales intret. Turpi ima causa raritatis, quod o qui sciunt, demonstrare aliis nolunt, tanquam ipsis periturum, quod tra- ,
diderunt alii. Ita certe recondunt, qui pauca alιa nouere, inuidentes aliis is neminem docentes, inscientia autoritatem ; tantum excogitandis nouu ac humana iuuanda vita,quorundam mores absunt. Summumque opus ingeniorum diu iam hoc fuit, ut intra unumquenque re lefacta νeteramperirent. Huc usque Matthioli Tq.