장음표시 사용
281쪽
hum magnitudine,eorundemque stupendaeeleritate, planetarum proprietate, nobilitate,dea
lucis excellentia, de caelestis motus constantia 'dc perpetuitate , de admirando ordine s 8c quo modo totum illud coelum, post DE V Min his ce inferioribus rebus, luminibus, influentiis&motibus suis operetur, quas ob rationes omnium rerum sibiunarium artifex vocetur, nec roperpetua rota,splendidum tentorium, sub quo omne vivens R spirans requiescit, Corona m di, regium laquear, cuius trabes sunt poli,arcti-eus&antarcticus, quod magni instar Principis palatii variis figuris δd picturis,hoc est, vivis auratisqJeintillis , dc coruscautibus caibunculis siue pyropis est ornatum sed breuitatis studentes,ita omnia lubenter praeterimus: quibusne quaquam aequiparare possumus stiperbas Luculli aedes, Augusti& Adriani praeclaras villas, excultos Hiericanos hortulos, crudelis Nero- his aureas domos,labyrinthos Porsennς, Babyloniae muros, pyramides AEgyptias, salomonis templum una cum Dianae EPhesiae, magnam quondam illam urbem Ninive, fortem atque
Hegantem Numantiam diuitem Carthaginem, potentissimam Romam , quae nunc omnia in puluerem,in umbram.in nihilum couersa sunt;
sitie perdita. Idem, solum illud caeleste corpus temporum iniurias temnit, nec cunctis horis,' diebus,annis,lustris, seculis corrumpitur,aut disrumpi
282쪽
num ruralium utilitas: variarum si
ad mores hominum applicatio. Iides; mi Iuli Porphyri. quomodo philoso
V phicus animus de visis creaturis medite tur:iridε uti iam de sole& dei gleiis rebus ph cilcis,quas in aere, riihi obam bu lares,ini uemur
philosophamur, multasque & varias umilitudines uim ei e , atq; ad mores applicare polsumus: a eursu siderum ordine ad stabilem, c6stantem& laudabilem ordinem ό stellis ad claros virtutibusque praestalites homines, a teria ad peccatorem , quod noo mbueri alit commoueri possit; ab aqua ad delicias mundanas, mundana bona & donaImundanas fluuiales illas volucres.& volubiles felicitates, de aere ad mortaliunt vitam, spiritum ;ahim a. ab ighe ad Lei a m bre his de vento ad inquietum ot turbulentum priuespem,a nube ad conscientiam; abitide ad Christum propter flexionem misericordiae , deitipquia infinitus Deus est, denique quia iris omnes colores & Christus omnes 'irtutes in se habet, quibus lucet&splendet, a rote ad bene ficos homines , d pruina ad hypocritas, qui sub candida proba lue forma perdunt & decipiunt, a pluuiis ad liberales homines, grandines
283쪽
2AO aine ad hominem auarum, perditorem, raptorem,latronem, a niue ad pudicitiam, poenitentiam , S pietatem , a nebula ad ignorantiam .ia fulgure & fulmine ad Christi aduentum ad iudicium. extremuiti, mari ad immensum Deum& profandam eius sapientiam, item ad ecclesiam Dei, in qua christiani tanquam pisces in mari narrant, oberrant, atque ubi variis procellis periculis sunt obnoxii . a lumine ad Deum patrem, filium de spiritum sanctum,a tenebris ad omnis generis ignorantiam dc priuationem. Linquamus hic particula ia,de quibus omnibus & sifigulis libero coelo; obambulantes ἰ non secus ac supra de sole, dc quibusdam herbis &animalibus philosophati sumus, me ditamur, ruminamur , L nobiscum colloquimur. Eadem hic, facile recitare possemus Atlinquamus hic mi Iuli Porpthyri, particularia; stylum hic sistamus, de priuersum aggrediamur CXXXIIX.
num rurali 1 utilitas, uniuersimulacli celebratio. CVm totum ipsam uniuersumque mundum
ficis corporis ; intentis animi oculis intueor,pauloque penitius contemplans considero: una cum Valentino in Genesin commentatore admiratione captus in hanc prorumpo exclamationem: des mundo, inribus a Dr, tondi-
284쪽
iis mois malis, varietate admirabil- sterie magnFunt , ornatu elegabilin, pulchri tudine amabiliis , ro Hrevalentius, ad incoLmitatem ac d iuturnitatem' miis, decentissmopartium omnium or me, roque earum inter sese quasi concentu quodam coUenibuque renu- ω,bonorum om8rum copia plenius,perfectione abβω- tius 3 Denique eum dixi mundum, dixi omnia: id enim aut didi aut Angi potest, hue maximum lit, siue minimum; quod non ut mundi
amplexu;sic mundi ocabulo comprehendatur iam veho, si omnia Dei opera cogitatione percurramus, nullum inuehiemus mundi natura
vel ad inuestigandum abstrusius; vel acl reperiendum dissicilius; vel ad cogndscendum iucundius, vel deniquc ad docendum & disceἡdum utilius. utilius dico: Nam vel vhuin id. q.od Moles in principio Genesis verissime docuit, si
de tritifido cognoscatur ac teneatur , ipsum ex nihilo ab siquo temporis initio esse factum incredibile est,ad cognitionem Dei mortalibus tradendam atqi in eorum animis eorroborandam,quanta ex hoc vito efforescat & reduli det
qui ex omni χternitate nullus sierat,&nulla ex materia RQuoque cerri tempoais brtia esse ge-
he fatum: huic profecto nihil negocii erit per-siadere ; esse Deuta, & vnussi, dc omnium reis misi effetentem,cbhseruantem,rege litem, inintelligentem tque prouidentem esse causam eumque infinita vi ac potestate pollere, nec vlla haeretrae necessirite, sed sua tantum voluntate
285쪽
ae filiate ad fabricadum mundum esse addi, ictum,atque sibi ipsum ad omnia usquequaque
is seere,exse,ac se sol o esse beatum, nec ad ruinienda felicitate suam ullius rei, quae extra ipsudi est vel adminicisio, vel accellio ne, vel eo tuo indigere. Hic ibundus,de quo narramus,&qaltacelebramus , pulchritudine, i, amph tudine atq, ab utilitate,creatiis, constitutus & datus est a Deo homini habit culum,'rehio,in qua regnaret , dc praeesset atq; dominaretur omnibIis, quae ih ea sunt, creaturis caeteris. Audiamus &hie Thomam pontuta de mundo sermocinantem rimum dicam, inquit, huηc mundi pras Gymum esse corpin, -- principales partessiunt catiles θεωnentares regionra,cui arma pharisa, suis ma--apri erat NIHIL, cuius ereator Duipse Dein no-
, corpora. Drpus eius ita perfectum est,ut in se quam . plurima & omnis generis corpora eonm ineat: coimora substantialia, en tibi coelos; cotilpora cur ne loquar quantitativa, en tibi altidinis, amplitudinis & profunditatis moles;cor
Tora inanimata, en tibi marm ora; corpora animata anima vegetatiuaen tibi stirpes, plantas; corpora animae sensitivae, en animalia terrea stria,
286쪽
stila. eria, aquatiea; corpora animae rationalis, en nomines 3 corpora incorruptibilia , ecce sphaeras caelestes ; corpora corruptibilia ecce quantum ad partes,elementa; corpota ut quidam vocat similaria,ecce olla,carnem,neruos, corpora dissimilaria , ecce truncos, ramos;cOrpora simplicia, ignem, aerem , aquam, terram; corpora missa, adamantas, carbunculos, pyro pum; corpora diaphana, Vt vltra, ci)stallum; corpora leuia siue plana,vt porphyrum, corporiscabrosa,vt pumices ;corpora opaea,vi terIa; corpora mollia, ut aqua,corpora duta, ut saxa; corpora lucida, ut solam caeteraque sidera, cor pora tenebrosa,vr carbones. Est mundus, ut diis m,sphaericae figurae, ut eo cas actor sit, &loeoru corpora,imo ipsa loca in se comprehedat. Terram respice, animalium terrestrium, syluestrium ac domestieorum locus dc habitiitio est. Α- quam contemplare, est tortilium piscium locus& habitaculum. In aerem oculos conuette, Vagarum auium & musca um locus est. In coelum
prospice, quod locus est amplissimoru coi porum elementarium. Vrbes contuere, communia mortaliti loca. AEdes aspice, mortalium lo- ea priuata.En moles, loca aprica En sylvas,loea umbrosa.En hortulos,plantarum loca.Ecce ii mora, feratum loca , ecce piscinas, undieolata loca.En infinita loea alia,quae omnia ab illo uniis
versili mundi globo sue sphqra sunt c6prehenissa.o perfectu corpust 6 perfectas partesi 5 persect m formal o perfectissima creatore s 5 pe
287쪽
finem l Q nam lingua, licet eloquentissima, vestras eloqui valeat perfectiones Z Nos, Ut quid sentiamus, quodammodo adumbremus dicamus, mundum quem leui ealamo paulum tetigimus, amoenissimum esse Paradisum dicimus , mirabile sundamentum habentem, cuius muri astissimi sunt coeli,cuius seretius purgatusque est aer, salutiferos ventos' ιpirans, cuius situs limpidissimis fontibiis irru gatus . cuius campi, montes & colles herbis tiplantis sunt operti, qui tot montium si1blimia tale,tot nemorosis insulis,tot crystallinis fontibu, tot floridis pratis &deIectabili auium murmure est decoratus. Theatrum in per regium 8 est in quo cistestes sphaerae, hec hon alti inmae aeri signisque colurinae, pretios minum terraeeauimentum . & ampli undarum fontes ceε- . nuntur. Habitaculum est mortalium, ubi magnificae elemetitorum portae; praestantes Ca-
merae.Europa,Asia, Africa,WAmerica Camera aestiua, veridies edam era brumalis , hyems senestra, oriens cubile, septentrio :secreta c5- clauia, urbes,oppida, arces perspiciuntui. Naturae porro sylva est, in qua contemplamur inanimata laxa,viventes plantas, sensitiva anima-
ita,&rationabiles mqrtales , stabile & firmum
elementum,terram; fluctuosum gae auuiale elementum, aquam ι rarum elementu in aerena;&leue elementum ignem nec non perpetuo
288쪽
24 quo magnae ipsius maiestatis faciem quodammodo ahimaduertimus, nec non amplissimum
bonitatis suae pectus , fortissima potentiae suae brachia,& mirabilis sum naeque sapientiae deis. neamenta. Philosophorum liber est, in quot guntur capita diuinae prouidentiae, sapientiae,
potentiae; tem capita segis naturae, capita gene rationis do cori uptibnis i capita differentiarum rerum omnium. Aureus &preciosus est circulus, cuius circumferentia amoris laqueis unia uersa ligat; corpus multarum partium contiguum ubi at pia alteram non impedit, sed 'nansemae sese amplectuntur de adiutiant. Praedicamentum est, quod in Ue cunnia genera, omnes species, omnes subst ntias habet, omnia accidentia , Omnes qualitates, quantitates, passiones,situs tempora, loca, habitus.Inaex est omnium temporum& seculorum. AEternae lucis umbra est. Linea: siue circulus est,quae summo& unico prouenit Bono,circunda cis hominem.
Carcereis, qui omnia conseruat, & nihil stringit. Tympanum est summi artificis. Schola est. quae Naturae litera docet.l Scietiarum stimulus est ad causarum notitiam .Quis igitur mundum admiraretur,&admirando non obstupesceret quis stimulum hune non demiraretur,qui pungens delectat 3 hanc seliolam, sine str pitu loquid centem omn alinguas hunc carcerem, qui nunquam te ligat, lineam quae nunquam rumpitur ; radiues qui semper splendet; indicem
nunquam mentientem ; praedicamentum o -
289쪽
mnia complectens, Iecse confundens;eorpus, , quo omnes partes, totum integrum tam e remanens;circulum amore stringentem, librum. legentem, iuuantem ; speculum tanquam die essistes referentem,stiuam perpetuo virescen- rem; urbem semper delectamenta praebentem; habitaculum nunqua corruens; theatrum semper te recipiεs; paradisum, cui delicatissimi fi ctus no deficiunt;figuram alias omnes com plectentem. Ο mundum miri de mitisset artificisidmundum tanta fortitudine cinctum,tanta sapι entia dispositum, tantis bonis vestittim, dotarum, ornatum i Solus ,qui te fecit, tuam excellentiam describere valet. Tantae moli humilis vermis, , natura rece ns nati inse tituli , humeri debilissimi mei haud sufficiunt. Viles tam egregiae figurae umbras, & in infinito campo,curtas Iineas solum dixi illystris oper obscuras notu
pinxi , Rinsentis ignis minimas scintillas pr. C X L.
. tionum ruralium utilitas, rerum creatarum Concatenationis miratio. Elinquamus igitur rotu uniue sem,&hune in nostrum sermonem ad creaturarum dispo-stionem siue concatenationem vertamus, atq; ilingenii acie uti rutiMaetantes facere consue-
290쪽
nimus eontemplemur, quod in magno illa
theatro singulae creaturae ad certos sint praedestinatae usus quod uniis ad unicum finem isas operas dirigant, atque ad con ruandum uniuersu in hominis causi intendant. primus ctor & auctor, causarum prima causi intellige-tias primum mouet; intelligentiae mouent co lum ; & motum primum mobile caeteras coelisthaerasit feriores commouet; commotφ illae sphaerae,per influentias res orbis terrarum mouent, ut & solis radii ad se exhalatione byae rosas trahant, quae postquam in aerem latae per pluviam iterum cadunt in terram,eamque irrigat ; haec irrigata producit herbas; heibat bruta animalia paseu r;& bruta animalia homines nu- , triunt OCatenaadmirabilis unionisiterra eum aqua colungitur propter frigus; aqua cum aere propter humid' aer eum igne propter calidu; .& terra eum igne,licet extrema lint propter si eitate;aer cum igne propter leuitatem; aquaeuterra propter grauitatem. Q catena stupendet v-nionis sphaerae caelestes coniungiitur diuturno motu, aerica forma, proportione, actione. Odistantia' abilitate. O catena mirificae uni onis i coelum gratianuas & diuitias terrae largitur;terra aperiens sinum suum easdem accipit, . δc sic uniuersa conseruantur. Odispoihionem& ordinem laudandum & admirandum O sapientiae altitudinem , de miraculorum abyssum.