장음표시 사용
271쪽
Terra in mundoposita, se a centro caeliinteruallutibus separata θ dioincta est. Terra a terendo, idest,
calcando: item hiannus ab humore, quo apelago cui coniuncta es irrigatum, ut Θ tellus,a tollendo dicta est, propterea,quo ructis ipseM metimis aQollimin. indenim variis ipsis vultibus distinctisqueformis ὲ variaquo
excelsis, altu tucunduque montibus altivvj quidsuaui bus arque gratis vallibus pratisquebaequata camporum planicie Z quid paludibus, mediamque eam permentibuι riuulisy eleganribus giatisquefloribus, herbisque optan- tugratius at, iucundiuι essequialtin quo , quast, maior natura consienseus esse possit, quam in ipsa terra, qua nos sientes excipit, natos alit,ab aere, aqua O igni repulses o exclusos hosticio recipitὶ quidhumo nunqmam ima- sente benignitu se queati aqua enim inperistula με inundationes excrescunt , in grandinem mu que conuertuntur: aer densetur in nubibus ; ct fulgure tonitruque saurifuratque: tirravero benigna est, ct mitis aprompta hominum obsequio,ctati crufamula,qua nobis de omnu generugratis odoribus atque saporibin prosticit . nosquι variis coloribus atque1'eciebus exhilarat. Hoc denique dicam, operae precium quoq; erit, quod intelligentiae in terrarum bene ilicium &seruitium caelesterillas molest omnes rotetar. Omnia porro caelestia corpora, sidera illa lumen dc splendorem suum , uti & aspectus atque influentias suas ad terratum, orbis venerandam faciem inclinant. Ignis insilper mille impressionibus calorem seum ad terrae partes
calefacietndas de vivificandas demittit : aer illi pluuias
272쪽
pluuias dat, & leues auras, Ut terram fertilς teddat, commurticat: aqua illum circundat,&per in numeros meatus siti gulares & diuersos percu sIat. CXXXI. .
MFqa e est aquae natura ignobilis, quae est L vallissimum elementum,&limpidissimum eorpus & clarissimum,c testisque coloris.Semper aqua m bilis, in alueis potens , velocita te mirabi lis, in mari grandis & ingens, in flumine liberalis, in lacu gratiosa, amabilis in sontibus,
deleel abilis in rinulis , nauium merciumque portati ix , omnis immunditiae purgatrix, animantium est refrigerium, dat plantis humores,& tortuosis flexuosisque gyris forinsecus intrinsecusque terram transcurrit,& per terrς vis cera multis flexibus sinuosisque viis ad mare tand*m pergens ei se reddit, Ad hunc modum nobile hoe elementum celebrat Albertinus,ita scribens : aqua, quasi aequa, idest, plana dicitur,quia semper aqualu est, nisi quando vi commouetur 9perturbaturi valde niteElementum. Temperat enim coelum, humectat is irrigat terram. Aqua fiunt causa omnium ἡterra nasientium:cient enim stlia in arboresque ct plautas , pellunt. νήessuum piscibius aculum,ctomnibus animalibus sua tumsomenta.tum alimenta suppeditanti Aquam primordium mundi cateri que rebus omnibus prioremfuisse, Seneca asserit, item aquam ct ignem terreis rebus dominari eorum principium fuisse, atque inim
273쪽
futgra , chim inquit; ignis exitus mundi est, Sc hila
m Orprimordium.Es Deus optimo. res asseconditavmaximis bonis, amplissimisque turiis decorauit motium tamen elementorum ne νIlum quidem excepto ipsio aqua elemento, ampliore decore condecoratum est. Primum enim omnium a Deo uti max. conditum est , iuxta illa νerba: & spiritus Domini ferebatur super aquas. Malitu vero humana tanta tamque varias cta, ,et om his caro viam suam sam corrupisse' hum numgenus nullo alio medio nullaue aliare disterditum est, ηseipsa aqua. Reus vi. max. etiam omnipotentiam flamin Pharaone exermati ostendere τε ens, in mari rubro dextra sua contra AEuptios Uinest. Similitem Opopulo terram benedictam ingrediente magna iterum miracula in aquis Iordanis apparuerunt. ideoqge David, exclamans inquit:&tu, Iordan,cur e cederes Haec omnia aquisgesta fiunt in neteri test mento, seu tempora veteris legis In noua re το testamento legimus, aduentum Christia Ioanne ad aquarum flagna annunctatu Misse. Christin aqua baptimari Moluit:primum itidem in aculum suum aqua edidιt. Est porro aqua elementum simplicissimum, euius caput est Ocean', cuius pedes flamina.Est aqua magnus thesaurus, in cuius sinu preciosi lapilli. gemmae , uniones, aurum & argentum reperiuntur. Est remedium terrarum sterilitati. D elementum consideratione dignissimum, quod se usque in coelum extendit, seque per terrarum viscera dif- λ
274쪽
Eque minus nobiIis est natura aeris,qui est
subtilissimum corpus, uniuersalis locus uanescentium Cometarum, cadentium steli ruin,fugientium nubium, velocium exhallati
num, pluuiarum,tem pe statum,grandinum,n
bularum,ciuium,sulsurum,fulminiit', roris Riridis. Omnes res huiDidas ille conseru/x, omniaque animalia terrestria resiserat. tes et mentum liberalissimum & solertissimum. Iam
gratiosos dat nimbos , iam te 'peratas pluuias, iam foecundum rorem,iam candidas nubesialio tepore arcus caelestes, mirabiles CometM,ν tos ventos,hi,die candidas nives, cras serenitatem; alio die coeretas grandines, dc fugaces tepestates .Patefacit quoq; monstrat claris lucibus interpuncts & picta noctem, rutilante avrozam,claram diem, declinantem vespere nec non floridum ver, pallidam aestatem, si uctis rum autumnum, glacialem dc nivosam hyeme. Omne mundanum pulchfum, omnes liquores eqseruat,& caelestes influentias per corpus se' portat.Cosideramus porro in hoc elemeto,siae in regione aerea tres plagas; prima calid , tanquam igni proxima: secun d frigidam tanquam ab igne longinqua dc vaporib.terrestribus plenam; tertia radiis solaribus alterabile,iam calida iam frigida, iam temperatam. In prima omnes
resignitae inflammantur, ut Comelae, atque id
genus alii stellantes globuli. In secunda, gelu, P niues
275쪽
piues, nubes, pluuiae& grandines generantur. In tertia variae spirantes aurae procreantur.
RAro porro aeri adde penetrabilem ignem,
elementiim omnino activum &leuissi nau, altissimum locum tenens, per cuncta corpora penetrans,cu actaque ad se propinqhantia tu se, terrena , nimi tu, re, in aquosas , aquosas in aereas, aereas in seipsum resoluens. Dura metalla purgat,cuncta dura firmaque mollificat, mollia indurat,st terrae centro modiis agitat, atque in
infinitis rebus aliis & tum n e admirabilis est, &praedicabilis. CXXXIV.
OCTAVA DEAMBULATIO-num ruralium utilitas: Ccelorum
porro cum coelum, magni issa moenia mundi, in nosi cis deambulationibus aspicimus, simul istud una cum suis flosculis illis micantibus stellis suspicimus.Nobilissimum enim & consideratione dignissimum est coelum, quod simplicissimum est corpus,incorruptibile,&ingene rabile,siphaericae figurae, &circularis morias, luminis plenissimum,sublimen locum possidens,
276쪽
euncta alia corpora continet, eui motrices in telligentiae siue facultates assistunt, dominatur& imperat omnibus caeteris creaturis siue corporibus naturalibus;cunctis entibus dat & causat iussuentias omnium rerum terrestrium post D E V M est summa causa,tempora dat, dirigi raeqstrat. Uer, aestatem, autumnum S hyemem, noctes & dies,menses & annos distinguit. Me
ditatione porro dignissimum est, illud caeleste primum mobile , quod vigintiquatuor horis caeteras sphaeras ab Oriente in Occidens,&de Oecidente in Ri iens rapit,gyrat,voluit. CXXXV.
MEditatione imo summa speculatione dignissimum est, cui crystallinum taceam caelum constellatum , quod est pulchrum illud partium superiorum perlucidorum signorum: quod S AT V R N V Μ habet qui adparsimoniam
inclinat Iouem , qui laetam vitam per virtutem Ope
Martem, qui mortales reddit animosos && belligerantes :. Solem, qui rerum generationes causat: Vcnerem, quae gratiam, pulchritudinem &amorem impertit ry s Mer-
277쪽
Lunam,quae homines castos seruat. uati iHi planetae,quamuis remitteti dc aduerso coel osuu motum habeant; suuq qi cursum peragan t: cum coelo tymen quotidie circulariter mouet Ι-tur,&circum serratu orbς vipinti quatuor hς Iis gyrantur, & rotantur. Sol insuper splendid udiet;Luna,noctis Iumen est. Suntque cum Caeri ris stellis,c li illis oculis, flosculis & ornamea;-tis, ampli terrarum orbis magnificae faces.
DE stellaru rege, sole, lummodo dicam, Reonspecto illo, quales meditationes in animo meo incuriat, paucis recensebo, Sol tanquao rex videtur stare in superiori sphaera, & aurata claraq;sua rota magnitudinis atq; excelletiae suae radio ad caetera mittere sidera, tanqnias suos 'asallos, qlaoru aliqua instar promptissimorum seruoiu ipsum tanqua diues uerege sequutur, quoru aliqua praecede niti aduentum eius quasi praenulaciant.O vere admirandii & c5sideratione dignissim l planetal mus principalior virtus est , is sundere a se in caere ras stellas claritudine: cuius virtus post Deu est, in hoc subluuari mu-do generare, nec no calore suo augere, fouere, Ferficere. in sublimu insuper hic planeta ducit
vapores ex mari&terra,vicapos,prata, siluas adaquet: mot sui varietate varias te oris vicest icet hoc supra de toto c lo dictu,principaliterram e ille causa somniseia, tau noctes, nitidos dies
278쪽
die dunigonas menses artabiles annos,floridqver, spicea aestate, pomiferuautumnum,glaciale& invisam byeiae e. Si porro perpendo, quod sol creatura sit maxime visibilis; & ferme haud videatur: in Deu cogitatione pasconuerto, mecu ipse leni ni mure admirans sic loqἡor: Deus omniu entium maxime est intelligibilis,& minus tamen a multis intelli igitur. Si Solent
Wimaduerto, lucem dc calorem suum caeteris rebus corporalibus volce communicare : De- qm mihi ob mentis oculos putio, innumerabilia dona fruis creaturis communicantem. Sol totum untdersum mundu extrinsecus, KDeus mundum minorem,mκροκοσμον hominem imtellige intrinsecus illuminat. Sol virtute suaviaque ad terraru viseera penetrat, ubi auru,argentum, caetera operaIur metaIla:&Deus usq; in minoris mpnai cor dςscedit, ubi longe mirabbliora operatur . dc omnis generis creaturas alias penetrat. Sol aequaliter ab omnibus videtur, R
billis qui bene,&ab illis qui sgre illu bona aut
mala oculi dispositione videt:&Deus oculis nostris per opera sua se subiicit:sed aliqui mortales magis, aliqui mimis intellectus dispoβtione illum intuentur. Sol 'iuificat de generat omnestςs sublunares, quapropter Feneralis pares appellatur; & Reus caus ru cqua est omnis senς nerationis δc vitae, quapropter unic9s creator vocatur. sol radios subs in immuda loca mittit, de nihilominus in udus manetidc Deus etia bona impiis impertit,nec ab illis inqiunatur.Sol,licet
279쪽
caeteris creaturis lucem suam communicet, tamen non minuitur: ita nec Deus, qui sua bonitate&liberalitate omnes creaturas dotar. Ea
dem ferme, quae de sole diximus, scripsit de illo quoq; sua lingua Albertinus, cuius verba furit haec: Sol, inquit, estqculus mundi gaudiam 9suauiis diei, ornamentum θpuchritudo caeli, mensurarent porum,υιrtus omnium terra nascentium decis Mers:
ctio'starum, rex st dominus planetarum. Et quas rex rotiin mundi, agminestellarum cinctin, igneo currui infidens, aeri,u areas perambula's, quotidie ceu diligens sedulusque rex uniuersum suum: regηum visit: μονι silendore, radiis εtque vi, mnibus atque singulis locis
dominatur.Tenebriapellit, rebus coloressuos dat, ν ιρο tius eos ostendit exhibetque oculis omnium animalium exhilarat,salutiferumque mundo calorem immimi. Dei
veredarius est, nunquam quiescens, sed 'emper cursum suum agens. Hinc omnium atque Mulorum qua morti obnoxia siunt, pater atque nutricius esse dicit r, multique hunc ipsium diuino cultu assecerunt atque adorarunt. Id quod Mositi satis tempestive, imo matureprauidit, Israelitaου promonens, ne olis Lunaque pulchritudin permoti ipsos adorarent, ut ipsi postmodum hac fecerint. Sol, Dei acris imago ct argutasignificatiq est primumque diuinam maiestatem repraesimat: uuemadmodi m enim νnus es Dein ic etiam Pnuru sol u madmodum Deus diuina flua actione omnia impler,sic sol sua virtute mundum.Quem dmodum D eus in omnium hominum cordadscendit, ita ct luminesiuo sol in omnia loca peruenit. Vt a diuina vi res omnes fuam virtutem habent: ita θ' omnes Asia virtute uam a bole acNiunt. um Deum habet,
280쪽
fabit, clementiam omnem experitur sentitque ,qusne 9us,frmus inbaret peccatu sc quisolem habet, lu-um habet ; o lumine carens, in tenebris haret. Deus est
6 Miasuprema : Olcausarum s secundarum fu- imael. Devssemper est pnicus, ita es ol. Vt Deus intinctu nostro comprehendi ἡρqisit: β neque si sensuum
iustorem imbecillitatecernipotest. Ut in Deo est,pater,
filias ct Spiritussanctus sc insolesunt ali a pis, lux
θ calor. Hac de causa inquit David: in sole taberna- celum suum collocauit, isque progreditur ceu sponsus e penetrali seu cubiculo suo. Benique et admodum duoi ou,magnitudo nimirum ct mο- tu ipsius , nos larent, ces enim terra magnitudinem prater excedit, is ri tamensensu eum a sequi atque prehenderenequeunt,ct quia motucelerrimosertur. Miame velocitMa h.bis penitus perstivi nequit: scduo; agnitudo videlitatessentia,molinque occultaprouidenti diuina nos latent. Infinitis enim essentia sua a nobis refecte pomprehendi nequit, ut O Iubinquit,t 3 9. Magnus est Dominus,& vincens scientiatia no- illam: Sapientia μὰ lendor tantin est, ν rouidetitia fixa motum complesti nequeamus, causemque iud tiο- tum suorum plane persticere non valeamus. Sic enim 'ξαLc: 8.ait: omnium operum diuinorum, quae sub sole fiunt,homo fundamentum causamque reperire nequit, & quanto plus laborauerit
quaerendu,tanto minus inueniet & assequetur.
Quam plurima similia alia occurrunt , quae a sole ad D EVM accomodale, aliaq; innumer bilia, quae de solis virtute exarare possimus; nec non de caeteris stellis, de pellucidorum globo