장음표시 사용
361쪽
iuialter corru=tioni obnoxium : terra ero omniarerrestria perpetuobisurcedentibin mi it Ombin,PM-νat ovibiu , corruptionibussubiecta , ut ficut caelum 'gna sua persemianu, motu, omnibus sublunaribin νiram ct νigorem confert: ita hac inferior tantinuo qua cursu ad interstum properent ε nonne ri omnes homiunn,oprasti ue Principes, qui ceu istum terra, reliquo
aut felici cur 'perenni , sed breuem asta caduram,sed Granibus se ne telis o dubiis occultisique casibus expψ-tam ; νt inde mortalitatis oesteiluati memores, humane cum uis Millant, cogitenrque, =ion in terrused νη- aeterrestris,in caelo vitam e regnum foreperpetua omnis labis,dmnis calamitatis expertia. Stoic velsapientia hatura,Origiisem se patriam nobis monstrat;Petim ira, pergit excellentissimus Andreas Krebs mecum paulis'er ν,νt aritie mentis ct oculorum caeli conteriis puripsimul, caelum,inquam estis magnitudine , .lm rudine, lumine diserepantibin oeab νηορα lamen murrantius , ornatu. Cur unum hoc tot stellis ornauiti curiuijdetreiushum locusη ,ρε nam magnistudinemψeculiarelumen, db νno tamen luminepromanans, to8sese
sit λ cur ab νηο tamen lumine lucis infesto iure aia cur , inquam uulis estiolagulaWin vas inferiora ope.
362쪽
con iliarii adhaererent f nonne denique vis, uti demaudarobi munere fungeretur: ad νnguem in regno aethereo imperiorum idea expressa est. Huitu contemplatione quis non delectaretur quis non contemplatores tam admiranda sapientia in pretio haberet λ Unumferme excidi siet, non pratereundum : cur in coelo stellarum diuersus
o plane contrarivi motus obstruatur,in quo tamen har- mohia caelestu , Osiuaui stillarum ct orbium concentus construatur 3 nonne it in diuersis se .consiliu ct motibiis omnia ad harmoniam prudentia, ad concentum pacis is concordia dirigenda. tanquam inpetula monstrentur' porm omnes regni atherei articulos exprimere; perse iatmestris imperii formam,omnia imperitinis era ex caeloti cere. Perge incoepta legendi opera, νι hac inferiora
compendio lustrarep miu : in quibu fixe pnmersa iud ingula consideramus latet in istu idea reipublii κ. In Omni en is terrestribin, quae oculis hostru subiccta siunt certus est o dignitatis ct praestantia ordo, quae caput ordominum agnoscunt hominem.Notu est, non esse a/ri ινἀνiuens νllum, quod no in buas'eci 'praestantiagradus habeati.aliud alio multo sit generosius Cur hoc, uisi ut ta-ιue ini fit sordia exprimaturi spes expresse regem siuunt
sequuntur,eumque veneTantum Gruesίustodi suost coni- mittunt. Longis esset de elephantis dicere, qua prs de ita in se invicem. qua reuerentia ct obedient ita in homi
tres natura siua ad miraculum psique ducis ibatnthm
bilirepossent, nisi ex eorsi scriptis haec O alia tu hanc θη remirin integra tibi essent memoria. Et ri reliq&rtribae includis: manifesta reputia inrepso minerali patet, quando
363쪽
32o quando in singula metallis non ob cura conspuitur, is, quibin dominatur Mercurim qui Spiritin inRar est;illi, ceu anima stuppetiasserisulphurseu uisu ; his duobus use iacet alseu terra. Per Mercurium ,princepsseu capcl intelligitur 3 per oleum seu sulphur, constarii, qui sunt anima imperii; et sal Jubditi denotantur. Qua ο
mnia admiranda in natura sagacitate, inci micu v rationibus videntur:νt non immerito exclamare tueat: ι
profunda narura sapientia quamprovide anima ad bo minum νtilitatem distosiuisti λ νt in te siuasocietatu,co stiorum se actio innis'eculum videant, νιtasustentus si in habeannmorborem remedium accipiant,pa pertinti sub diu umant, angustia leuamesentiant.Sιn m ιestum nimis tam a Iuni contemplationum campuin lustrare, ea, qua rictim dixi,in tentet sequare , estra ituum roga , omnia membra considera, ct qua dicturis sum breuibin,prolixe inuenies. Quiicquid enim in toto opniuersio, ιnparuum, hominem , mira sapientia collata
esse nemo negare poterit , unde homo reste μικροκοσμγDaruus mundus dicituri Νeque enim siuuantia, neι
litateversectissma in hominem dissa sunt: rerum
particula aura diuina eidem cances se, ex qua persectis' mam imperii form in quisique hominum ecum circum-prt,ctgubernandi rationem infe*se habet: imo saltu prementu indagine ingenium humanam sirutemur ; in redem incrementa is decrementa , imo inuersones rerumpublicarum prouere viritimus ruttende: non aliud est anima incorpore, quam Princeps tu regno: non aliud sunt sinstin interiores,quamsupremi consiliarii, exterio-
per omnes internuncii , ct a proximis Meruitiis ministri. drciqua membra ὶ noηηι Abditi imperio puprema
364쪽
in homineZnonne hostes, cum quibuηperpetuo b. princeps conflictaturὶ se totus, inquam, homo ξ nonne imperti ct rej.ideatin quos adnutumprimipu, omni miter administrant subditi,salua omni sint, stumquaregnum ite permaneat. Si νnum ab Olficio membrum exorbitat,quanta reliquorum distensones turbant prin- tipem Z isti adeosipertinacipetulantia rebeste sunt*bditi, siumprincipem sedesiua mouean totumque interiamant, ct invertant imperium. Ingenium a capite ad calice consideramus,nonne qualia temperamenta, tales
lectinitales libidinu tu modi mores ct actiones inpri- uatis,nec di istaria in publicu consilia Θ nonnesubditorum maturu ad malum praecipueprosiiuulestin,consilia nutu praticipu temperati ripolitis principe uum,cum quo iuunt,quam catera,quorum succesu Gortuηa ab ingenio principis dependent nisiqua in proprium incommodum O libidinem quoque faciunt) attendant: inde quales principes,tales seu iti, talis rep. tales olsimum rerumsuccessus, talis denique fortuna. Ut eisim quis exsiuis ingeniis suasortunasabier dicitur,ita uniuerse re fortuna ab uno in multos excuditur. possemper singulam - , fingula in repsolitica vicia pramonstrare:possem busii istu temperamentis Ο complexionibus hominum, rincipuim praesertim Oronsiliariorum reipublatum ditanditionem deiucere, nisiprolixum se notum esset esseque enim Me ratione is uulari admirandaquesupientia pniuersa ita condita sunt,ut inueniatur in omnibus imperii idea O forma. Inde enim non obfure inrelligi mus, tac omnia, qua ex uni, is nonaseipsis existere
iiihil enim seipso, nisiviternum illud numen, quod in
365쪽
iso aliquoprincipiopro manare, o ea ipsa adprinc*illis aliquod internum primum, certo orerne, natura sagacρ-tate O prouulentia praeeuntι 9pra cedetite, tendere. 6-mni a nailque ut ab unosunt externo, ita unum internum,ab externo impressum, ad quod vicissim tendant itiludque agnoscant , his aut necesse est. Nam omne quoi est, ad suum principium, ceu centrum , natura inclinat. yΡd in omniibus naturalibus feri videmus ct in ipsi
politia patet. Siquidem natura nobis, nusia legis noti- iapracedente , pietatem in fetion, obsitimium 9 reue renitiam in parentes , obedientiam in magistratum dia ctitat: unde recte phi Iosephi, ab pno ad unum omnia. temere plaIosiophor : sed ut non tantum intelligas, uniuersam hancsocietatis politica constitutioilem in natura non obJure inueniri: sterum principitin omnu boni, cum amo m omnium causis se administratisne,eipublica in natura in rosii. Non enim sine causa Deus imaginem sua cogitationis tum in magnum νniues imfundere , thre in haruum hominis mundum imprimere potuit: sied ut ex ista, tauquamspecula obscuriori inimeri ipsuνι, ct η sterium Trinitatis, ab oculis ham, num Oomm ratione absic ditum credere citiino νε-nerari, o adorare possimis, qui simus o intritet mus, oram hanc mundi machinam in tribus convem rem, ad Pnum principium seu caputprimum, insnitum, O inde externum vergere. umquid enim νniuersali omnium principiumproducens, construans est y iUnitum Hraeternum esse etiam ethnicistatuunt. Deinge
intelligimus, natura dictitante, nos non a nobis, quod
principio quoque diximuι , O clarius hic dimendam, . existern
366쪽
loquicquam participat , quam trinitatem P sne condo tione diuersitatis, cuiuscunq; satus,aterno Deo Abiectos esse, is naturam eius imitari, hoc est quod nobis,
cum communicat , relutis omnisin contrariu pitiis, bonitatis vestigia insequi debere, ut enim principium primu implex est, quod non habeat 'periin, quo compastum ad c otraria moueatur, pel corrumpatur, aut mutetursaltem: ita omnem priuatione imperfectionis, aue ad aliudprochmitatis notam abessenecesse est. Unde malam omne, ct causam mali,aprimo Ommumprincipio ambena esse, neque ullum accidens in primum Ens entium cadere, ethniciscripserunt. A quo cum omnia mouean- , iar ethnicorum mentem exprimo,sted a Christianis coissitationibus non prorsus alienam adprimum eas rectis proto cursu moueri debrient. Ex Minensu, diuinus Plac non tantum Deum, causam boni, in natura tuis i perum philosophin bonum uniuersi constituit in principio,
νtua id omnia ordinentur. Ad hoc principium cum proxime ratis accedat cogitationes nostras lices , omnis
contradictionu ct malitia expertes esse tiberet, ct essent nis implicata corpori ; si corrupta non essent. Malum it que quod est , aliunde est, quod hanc Dei notitiam in nobis obscurauit, virtutis lucem ferme extinxit. Ex quo sente gentium Doctor scribit: Deum gentibus notum fuisse: Athenienses ignotum Deum coluisse, legem bonio honesti in cordibus hominum impressam is scriptam esse ; nos quidem ratione bonum intelligere , sed perstare non posse. utramuis itaque gentes ex lumine natura , quis se qualis illest Deus nec scire. nec intelligere potuerint, causam reddente philosepho:
367쪽
quia infinisum honsit cibila, tamen qua externam d. .ciplinam bonio honestatis fontem in Deo situm, in ba-mines dissusum intellexerunt , indeque omnem honest rem in vitassectandam esse aluerant. Nos peragraria Spiritin sancti illi rati propita hac distulare .mus: Huc usque Andreas Pluribus possemus, mi Iuli Porphyri; at n6hest pliaribus opus, tum quia iam Theologis illa reliquimus, tum quia ea dem quodammodo ex Mornaeo iam supra
bulationum ruralium utilitaS. agricultu-xae dc vitae rusticae antiquitatis, dignitatis, honestatis, utilitatis; necessita- tis&iacunditatis ruminatio&propen-
D o stquam igitur supralatis seperque de qui
a busdam rebus creatis; ipsoque creatore disseruimus , ita ut de creaturis ipsoque cratore qualem qualem tibi philqsophandi antimptat-buimus: satius nos nunc facturos ducimus, ut Lmusmodi res relinquamus, &de vitae rusticae antiquitate, simul ac de agriculturae dignitate aehonestate,deinde de utilitate,necessitate, &iucunditate pauea pangamus: quae omnia non secus ac superiora ad nostrarum ruti obambul iionum utilitatem merito referimusι
368쪽
OVoties porro beaxos Mellulos aspicio, nopossum,qum mente reuoluam & cogitem rVitam rusticam vi bana esse antiquiorem: quan do quidem ante urbes conditas De iis primis nostris parentibus creatis agricolationis artem mandauii: Gen. a. v. I Tulit enim Devi hominem,
posuit eum in Paradisum voluptatis, vi operaretur 9 custodiret illum non seruili, puta, labore, sed honesta animi voluptate. Et pulso inde homini continuata ars i sed additus labor : Injudore sic . loquutus e st Dominus G e n. 3 .v. 19 .vultin risceris pane tuo. & v. i7. Μaudim tιrra in opere tuo, in laboribus comedes ex ea cunctis diebus vita tua. & v. 13. Et misit Deus adam de Paradiso, vi operaretisr terram, de quassmptinest Rursusque ex duobus filiis eius, Cain Dit agricola, Abel veropagor Ouium. Post dii uium Noe viragr u exercere terram,&plantare vineam posteris didicit. Atque ut sipracitata verba illa,νt operaretur secustodirstillum,pau lum penatius consideremus S intelligamus: primum Augustini, deinde nostram sententiam siue opinionem de eisdem aperiemus. Ista Ver- ,
bavisa sunt Augustino quplicem eos se sensum iredderer alter sensus est, quem ipse magis probat,ut duo illa verba , veraretur oculqdiret reserat ad Deum, illum autem Pronomqn, illum,
369쪽
braice,ut veraretur illum ct custodiret illam) reseratur ad hominem; dc hic sit eoru verborum se sus, Deum ob eam maxime causam collocasse Adamum in Paradiso, ut ipsium Adam magis ac magis in dies operaretur d est,excoleret & perficeret,iustiorem,melioremque indies reddens ad pr stantiora virtutum opera efficienda inubtaret pariter atque adiuuaret, o custodiret illum, corpus nenipe seruans ab omni corruptione &offensione liberum,animum vero ab omni malo purum integrumque custodiens, quoad scilicet voluntas eius cum Dei voluntate consentiret &diuinis praeceptis obtemperaret. Non enim ad consequendam aeternam vitam Sc felicitatem satis est, hominem iustum & sanctumessici; nisi is permaneat in iustitia,& usque ad extremum in bene agendo perseueret. Ponam hic Augustini verba, ut quod de sententia eius diximus , propriis ex verbis eius apertius & certius lector agnoscat.Sic igitur in cap.Io. lib.8.de Genes. ad literam scribit Augustinus: vi alius in his, verbis siensiin, quem puto non immerito praeponendum, Pt ipsium hominem operaretur 9 custodiret. Sicut enimperatur homo terram, non ut eam faciat esse terram; sed τι cultam atque fructuosam: Sic Deus hominem multo magis , quem creauit vi homosis , eum ipsi operatur, ut
39slus ,s homo ab illo per superbiam non abscedat. Quia ιrgo Deus est immutabile bonum; homo autem cun- dum animam secundum corpus mutabilis res est, nisiud immutabile bonum , quod est Deus, conuersin subsisterit formari, τι iustus beaturique sit, non potest.
370쪽
Mper hoc Dein idem, qui creat homimm , ut homost, ipsi operatur hontinem atque custodit , ut estiam bonus beatusique t. hapropter qua locutione dicitur homo vexari urram, grata νι terra erat, ut ornata atque saecunda sit,
eg locutione dicitur Dem operari hominem, qui iam homo erat, ut piinsapiensiquest , eumque custodire, quo homosua potestate inse, quam illivi supra si delectatus. dominaitionemque eius contemnens, tutus esse nonρ sit. Sic Augustinus. At enim hanc Augustini inaterpretationem c 't Valentinianus , cuius etiam verba hic usurpo, & ego comprehendimus ) excludit ac reiicit scriptura Hebraicet. Nam etsi illud Prono Den, illum, Graece&Laxine ambiguam habet relationem , & ad hominem , &ad paradisiam: Hebraice tam eii nulla potest esse ambiguitas, quia Pronomen illud ponitur in Genere Re nini fise ,& neces rio coniungitur cum vocabulo Paradisi. Est igi- horum verborum intellectus minus quidem, quam prior Augustini probatus, sed nobis tamen magis probandu , ut haec sit illorum verborum sententia: posuit Deus Adam in Paradiso, ut ipse Adam sita opera cura Mindustria eum, id est, paradisiam operaretur, id est, excoleret,varia scilicet opera faciendo, quae ad eius loci culturam & ornatum pertinebant, simul etiam ut
Ast non suit absq; dubio, ille paradisi cultus Adamo in innocetis statu operatio laboriosa,S: molesta, sed facilis & iucunda & gratia; per qus X nimi-