장음표시 사용
331쪽
- 188 iam νt rideamin,νnde νnus hic prodierit,ad quem catera tendunt, nempe ho aio , ct an nonis per νnum O propter νni illum existat,qui illa omniafecit, procre vir,is est, quem Deum, ut antea rim, nuntvamin. Η
minis e*giem, nedum hominem ipsium, qui ιοψderet, continuo pictorem cogitat , flatimque rogare in memtem perit,quis pinxerit Z s, veris mortui respotius mari opificem pluum imaginamuri, multo magis operis rivi opificem νiu cum concistere debeamus ; ct eum μηe, qui tanto honunem excidat. quanto saluarius flatuum , a
quo ηοη propius ipsa flutua abest, quam id,quod ηο est,abeo,quiae';quod uita expers ab eo quod rita campo qua . infinitulacia crimitiantur is autem rusim est Deus. Ab homini corpore..mnes artes omnesartifices, nominam legemque Jmine ria muttiantus. Attestantu=it que urinn in hominiorusturam laram , partes quoquesngula sibi mutuo inseruiunt, corpori omnes ΘΟ-gala. υ hoc iritim Ahima prudentia. Vbi vero ira prudentia locum bissent, fortuna rasiusque non audiuntur. Na cui brischium crusuefrangatis, scui lapidis iactu oculus loriatur, ex rustinis e casum quidem 'ominabimu . Asyιxatussi membrum reducatur, aut missumsectitiosarciatur, aut si pirauit cutiensiue cotibria stetulariue dentur: nemo,quantumuis rudis,cissium φxem , quia vel infantium iudiciis platium est, perire quidem casu ct dest ut mulsa;creari certe,exstrui, aut mendari nihil. Rursuχὴ ,precipiumβαμι omnia onera colorum norum,oAmnis brum,tu fauis. Qqis non τι leat audiat,Olfaciat gusteriam i ct palpet,eusidem ensitim ensibilium esuscem 3 Quorsuri enim
332쪽
Et cum hi ad illa referantur, is vicissim; νtrum in mundum prininm venisse dicamin i Sisensibilia haec enstrum
fluorum gratia creauit homo, quιd vetat, quin etiamnum
aliquid em generis creei se condat ξ sin, siensibilium gra
sui priuetur λ Ecquid pero hinc consequitur , nisi ut hunc apiscem exi' hominem, hominequesiveriorem quara mus ZIam orationem vina ct facultatem,loquendi,in homine attende. uis hominem ad societatem apium , ctaturiis gratia natum dubitet λ Ecquis tamen in mutuum Uum homines ex sesie natos si picetur Z Rationem quoquε aduerte, qua lorat nupra seu ruben sibiliaque attolhmur. 2- intelligibiti ahquid esse non comprehendat, cuivis illa intelligendi ex aduerso res=ondeat Z Quoasi pero inrerellectum in nobis ipsis deprehendi vim, qui ad uniuὲrsum pix acinii usta r*min;non pudebit dicere, nussisam iram irrquam in Bobis, Rationem aut Intellectum esse Θ Denique cum intellecI in vi ct pirtute caterus res intelligamus; qua siesι ipse nec iistelligunt, nec cog sicunt hanc vero i-ψum intellectum, qui in nobis intelligit, quid si, qualest , undefit, non intelligan- : annon agnoscem vi tandem , intellectum aliquem noro siuperiorem existere,ckius dono caeteras quidem res intelligamus ;atsene; qui in nobis intelligat ct cognoscat, qua nostis ηbbisemet ipsis hoc nostro integestu nec intelligimin, nec cognoscimul ου ita est, vi pere ita est , inquam, siaturam λ- stram ipsi ignoramus , potissimarum actaenula rationem ct causam quem tandom nostri autorem, qua originem . agnoscemusΘΗumumstectis, homuncio, or oculos inpatrem coniicis. At se pater nuncupabit siuum, se nepos aram, ct adpsimum aliquem penias necesse est. Es νerqui
333쪽
opificem putaι qui nec dum gignis , de gignendo cogitaunec mater , dum in Ptero concrescit, deformando. D cam , ct verum est, non magis, quam arbor ad vitam
runsita, ὸ qua forte in siubiacentem agrum aηs nux deciderint: qua ignara ipsa arbore, radicem ages, in ramos exsurgentiac demstm proferent stondes florespu-ctus. Interims vultum alicuius e Mere cupis, centιeso culos in eum consuis , ct manum de tabula subinde re moues,ct dies,ne te ipsium fallas,interponis, O ducis modo lineam, modo inducis. Dic, quasio, ὸ quicunque homo hominin facis; qast, piliberos non habeas, quhies ν Iu ,habeo interdam quos nolis 3 quifaeminώ, cum mames malis 8 m. Nec tamen eodem modo te tua imagines sal lunt. Duetiam,rogo quas in homine formando materias ct quaproportione miscueriιλ Unde ostium duritus p m vi venarum liquor unde arteriarum spiritus ' νηδεο- rituum impulserui pulpum dico, qui non magis est in tua, potestate , qua in corpore quouis alieno esset. Recluderi nobis arcana humanipeisoris,artes,machi F, automa ta , miracula illa oruma qua tam exigxo corpore claudis. Haec nisi in Anatome aut legeris, aut videro, Unoraspi ne, nedum facere ipse, auisecissepsis. Enarra vero tandem qua cerebrum oberrant,phantasM; qua cordescasuriunt cogitationes,mas, inquam, qua mc cxprimere vis,
nec reprimere interdii potes. Abysus ipse tibi es.quam firmiari nequis.Nec vero, quo crutari in te ipse nequis,in M. Iiis tu,aut inteat fecissepotest. Sciasitaque, homo,in- esse tibi a superiori aliqua causa hec omnia. Et quia intu- istis,intelliget illa multo magus, ct quia teipsum non ia-
talis, te intelligat illa necesse est, ct quia insultus es
334쪽
merae, statione,adis,insimωse ista multo magis datuenda est, DEUS,inquam,benerimum secula,Amen. uid loquar amp- t imo quid satis pro dignitate eis-
quartaicam cumHermete:Domine, contemplaboc
ego te in iis, quae sursum,an in iis,quae deorsum creasti omnia, nec est aliud viii uersa haec nat m, qua imago tui a perorabo vero cum Dauideps. I 43. v. io. benedicite Domina omnia opera eius P l. rq 8. &seqq. benedicite coeli,aquet, venti, fulgura, imbre, , nives, malia, fluuii&c. benedic vero,d anima m ea Dominum . Psios.
nom susteditant, mundum ipsum euoluam ct edisseram necessit;quisane nitaliud est, quam liber omnibis
obuius, omnibus apertus, in quo se adulti Deum legere, o infantulit Artita loquar, combinarv nt. Enim uero ut bilibri omnibωpatent,mundin,inquam, o homo , ita ex horum lactione omnes omnino gentes Deum diis diserunti eis diuersa diuersa de eo conceperunt. Percurra enim orbem abortu ad occasium aSepteἰrionead Austru; perlustra mente,quotquot antecesserunt secula: quotqvοννiguerunt regnat, ipse demum si utare Barbarorumsuo lustra ue mapalia ubicunt homines ιηMmristibi continuo religione se numinis cultum: ibi sacroru ritus treces denique Osacrificia reperies. Diuersa quidem baco confusa fi at in eo saltem congruentia, quod Deus est Quen O ipsa meritas veritati non parum patrocinatur; sum hinc notare promptumst, non esse hanc idem ex conssitudine commercioue vicinorum profictam ,sed in mundi climatibus omnibuι scriptam O lectam , in T a
335쪽
292-se homine inustam ct insculptam. Innotuerunt ab hiri centsi annis populi uin priscisseculis incogniti; quotidie emergunt mur In his inueniuntur,quisne regestra lege pluunt, qui sub diu degunt . qui nudi ferarum instars Iuia oberrant, aura uarum, O Obvia depascuntur:
um religionis specie, qui sacris, qui nummisse,seu plane
carerent mulis inuentisiunt,nulli etiam minueniuntsin mirum quia non ram naturale est homini ,sorietatem inire, iniurias coeli arcere, victu parare,aut vittam ipsam
tueri etsthac naturalia inprimu censentur quam νita Autorem agnoscere, Natura ορφcem renerari: Quod μ' pero rerum iiudicium plari facimus , quos Dientes primum , mox sapientiastudiosos Antiquitaου vocavit; Brachmanes apud Indos pro apud PersaεMagi, a Dei nomine omnia inchoabant. ythagoras quoque O Plato,abii dem verbissus lectionesos, ineauem desinebant, pio poeta illi antiquissimi, qui philosophiam persibus tradidere , Orpbeus, Homerus, Hesiodus, Pherecydes, Thest-gnis ab Ioue principium lubentersumunt. Denique rese-nant Dei nomine numineqMStoa, Academia, Dycram; Epicurum ipsium, quem nilpudendum pudet , pudet D um negare pudet disteri. Hinc vero est inquit Plato, quod e philosephis olim eligebantur Sacerdotes: quia qui Deum in Natura cognouerant, diuino cultui praeesse debere videbantur. atque ita' tundem, quod non nisi in euidentistima veritate usu p nire videas, dogmatasapientum, o fides populorum in idem consentiunt is concurrunt. Interim inficias ire no lim , quin 'omnibus seculis miseri ct male ominati quidam extiterint,qui Deum streuerint, aut negarint,qua-
336쪽
stes, aut iuvenes rideaε voluptatibus mersios, qui nunquam ibi , nedum Deo aut natura vacare voluerunt, νbi vero ingrauescit aetas ct ad sie redeunt, ct ad Deum accedunt: aut certe veteratores nefandos, ctscelestos, qui hominem exuer it, naturamque ipsam in semet ipsis νiο- tirunt.Ηι, ut impune se secure qui operpetret, anima
4nimam non superisse, scelaribuψuis non esse vindicem,
non iudicem, pesuadere conantur. Iuterim periculum
minetur, aut ingruat quid inexpectatum rideat re-
patueromnibus ariti buscontremiscunt,caelum suspiciunt, Deum ingeminant. Si mors eminus digitum intentiexpallescunt, exanimantur,liquefiunt; in extremo demum Mone toro corpore,tota anima iactantηrstandemque desiperabundi quanicunque divinitatis speciem amplectunqturi quamcunque religionis umbram captant. Adeo n tu
ram ct conscientiam coercere oecompescere discite est, quin sese'omnibus horis, ct illa prasiertim seuprema,
prasentes tanquam vadimoni stant. Deum miseri confiteri nolunt, ne metuant; minimarum vero rerum p uor Dei constμηem ab inuitis extorquet. Imo quia Deum, qui omnia fecit, non timent timentomma ab omnibui timentur. Exemplo sit Caligula, quamuis Imperator: minabatur caelo ct cum Ioue simultates AElebais Pantomimis ob reperetplueretue. Si fulgur et aut coruscet; ca- .put conubit,sestsub lectulum con it. Crediderim , inquit Seneca, insolantes istas minas non parum exitium eius accelerasse ; quum sibi ferendum eum populus reputaret, qui deos ipsos non ferret. Inter doctosus feritarum olim non erat modus , A theos nominauit Antiquitas Diagoram Millum,poetam, Theodorum Cyreneum, Euchemarum Tegeatem, ct alios
337쪽
perpaucos, quos sanesi accuratius examines, idola sumilitios Deos risisse potius, quam Deum negasse vi devi. Nouimus vero ct elin generis multos, in vestigaum do mendacio, retegendaue fustertitione sagaces O a gutos , veritatis interim perquirenda pitrem fudissem, O in religione examinanda aut obseruanda hebetes oesupinos. De Diagorascitum es illud; cum Herculust
tuam foco apponeret, in hoc decimo tertio agone ut quondam Eulystheo, mihi inseruias oportet. Deum iocabatur. Itidempsemasuum hinc orditur: quod a numint Isummo reguntur omnia. Narratur alius quistiam M ptios ita iη- Dii sunt, cur plangitis Si mortui , cur adoratis, hic quoque vanitatem idolorem argue bat. Ad Euhemerum Tegeatem quod attinet, constat Atheum cogno natum , quod gentilitiorum Deorum historiam , genus , originem vere scripsisset ; nimirum Reges, magnates, herora fuisse quorum alua in idola. res gesta in ludos annuos, honores tandem in diuinum cultum tractu temporis ct gustente posterorum adulatione aut ambitione, degenerassent. Ecquis vero noni em hodie: ct credat O profiteatur obiicientur Sc tisi , qui non tam negarunt, qram assensium, ut in Onianibus .fustrierunt, Convellunt vero hi ex professo omnel disciplιηas etiam qua in demonstratione con qnt , O si Uuum iudicium sistectum habent; quin etiam, existant ipf. nec ne . pronunciare verentur. Audiamus ramen, quid hoc insipientia genus aduersivi baxc fidem, quam mundus praedicat, populi ador ni Isapsentes νι-nerantur, comminisci tandempsit. In siumma aiuntsi: qua ratione Deum credere
338쪽
dere debeamus, quem non videmus Stulte. quicunque hanc sectam aut siqueru , aut imitaris; ct eo magis , quod tibi ipsie sapiens rideris ; credis solem in ergastula in imo barathro, quia radios per rimulaulargir: Deum, cuius plendor in solem , in lanam, in a-yra di ditur , quo aer, terra, mare collucent, quo ipsi tu θ νides O νideris, non vides, non credis, non a seris ὶ arborem nunc primum νideris , restarim mens tua ad radum ducit, qua terra subest. Amnem ste-ctes; raperis continuo ad staturiginem, o hac forta sevi 'me disiita est. Homuncio, vi te arbor a ramis ad radicem duxit, non te is radix ad nucisum ducet, is nucleus ipsie ad eam , qui nucleo vim dedit Z Ut Namnis ad scaturi'inem, non re sicaturigo ad Originem suam evehet, pra enim cum quicquid fuit, capite principioque carere non postit Z Cogita te in Indiam, in ο-ram aliquam incultam ct si luestrem appellare ; occumrit tibi caseula ex aquise cellite: quid illico tibi in mentem venit: Insula haec,ais, non caret incolis; bacdomo aliquis transiit, progrediendum ulterius, num aliquem inuenire possimus. Nimirum vestigia humani ingenii vides , etsi pedum
nulla apparent. Scis autem , ibices, quos obiter de rupibus pendentes vidisti, nihil eiustmodi aut facere , aut exsogitare posse. Iam prodis in hanc lucem. Obvia suntpassim, qua ηοu potest homo fecisse, non toto vita tempore aut imtelligere quicqvoficere. An non satim concludere debes , an non rei abi se limine in hac verba mirabundus erumpere 'hac Spiritus Domini transit , hac Deus iter
339쪽
296 fecit, aliquod homine superius homine praestatius sit necesse est. Legimus, quibuμa, qui nonnis visa crederent, arte magica damons exhibitos; his con-1'ectu Deum etiam credidisse. Praeposterum erat, Diaboli manu ad Deum deduci. At ex his, quaeso, qua credis, quantula vides λ quantula consticuabunt psilves anima praditas credu squis enim disteatur λ facultate, inqua, qua rigeant ,auscant , virescant stirpes vides, in stirpi-bin hos essectis, hanc animam, ham facultatem, ct Gisit,non pides, ct ubi latent, ignoras. Credis is animalia animapradita, qua mouentur, qua sientiunt nihilo magis eam vides. Credis deniquη te mente pollere, exiessemitori, inquam, anima, qua de animalibus, de homim,dere ipse ratiocineris ct disseras. Excute vitasunctum , nil mutatum in partibus, nil exemptum toti corpori animaduertas. Agidum ubi nam latebat hac facultas ct νbi tandem animam vidistιὶ Si credis, quia essectin vides, . quoi causam pracedere η esse', ct ego te per essectus obtestor. Sin oculos tantum testes habere vis D nec absente a-mma,quicquam oculi ridenti, necpraesientem, qua omnia vident, videre ρ nt. Denique faciem tibi esse credis, quam nonni s i eculo cernis; Deum. cuius vultum vel in minimissilendentem rides,aut negas, aut ambigis,aut
asserere cuisaris 3uuidam, ut argutuli videantur ic disputant: Si eus eii, animal est , . ibo qui sensibus
'non fimeretur;&si sensibus fruitur, mutat.ur:&si mutatur, cori iam pitur: & si corrumpitur, pC Tir. Bruta vere animalia, qua prator brutum nil concipere ρ m. Alii: Si D eus corpore caret, caret dia ait marsinanima,& proinde actione. Sin corpo reus est,etia corporis mutationibus obnoxii
340쪽
297 est . v si non animasola adit, non sola actionis compossit in corpore. Corpus autem, quid, nisi moles, quae animae usu nutuis agitur Omouetur 3 Rursium: Si Deus est, beatus est; si beatus, virtutibus pollet: si virtutibus, certe inprimis continentia. Quod si continens est; & appetit, & appetitu tentatur, quod de Deo cogitari absiardu est. His absurdis ad absturdomuin illud , quod Deus non est imperitos δε-
ducere volunt,qui aut non aduertunt, aut certe aduertere nolunt,quod recte Plutarchus docuit, non esseprvrsepir-rutem,continestiam sediter ad virtutem,nimirum temperantiam. Conta nens enim qui dicitur, affectus suos scaeno compescit; rem perans, nutu regit,&dicto audientes habet. Estino in Deo longesublimi-m quid, cum se Deus ipsa Ratiost, ct extra Deum Ratio η quam vere e sepsit. Itaque eletanti mi de elusemodi hominibuου Xenophanes, si arii malibus, iηquit, pingere daretur , Deum procul dubio sibi similem fingerent: quia scilicet nihil animal animali sive rivi
cogitare potest. Sunt has septisorum argumenta, reipueris ridicula: at qualia aduersus tam apertam ct manifestam veritatem cogitari O sietι poterant: nec asserere verear, siuos sibi elembosct paraluimos satis notosfuisse:
νtrum hi de omnibus ambigere, aο nihil plane certi habere, relgio quodammodo erat. Itaque concludamin tandem cum doctis se iudoctis Graecis, is Barbaris,homini
tibus, quod D E V S ES T. Hac usque Mornaeus. His annecte, quod alio loco scribu:consideremus, inquit, iam in uniuerso, ut illa omnia connexa sitit, is mutuam seruitutem serviant. Aqua bu mctal terram;