장음표시 사용
531쪽
V Lbciem. VII. de anno Is32., taxans dotes ad bisei ille ducatos de carolenis, neciron Constitutio Py IV. 3ς. in Lut Drio illas taxans ad ducatos 4so o. pariter de carolenidissit altera Sixti V.m MLlario D taxans ad scuta auri quinque mille importans Luta monetae s soo. a tento valore scuti aurei illius temporis. Statutum antiquum tanquam abolita perdictas Constitutiones no est amplius in eonsideratione, nisi quoad dotes ante constitutiones praedictas iam csistitutaso insup faba ;Prout de Astitutione' non est habenda ratio tanquam abrogata per Con stitutionem Gregου XIII.,
vi firmauit Rot apud Greg.decis 267., et Rom. Cafalis Aguet ni 27. Iuv I 6 o. coram Rotas inter suas decis III., in Romana dotis 29. Ianuarj I 6sticoram Ve- roseio decis 2I3. par. II. m. ct in ali Js . Quare hodie tantum viget Constitu. tio Sixti , quam licet aliqui voluerint contrario vis adhuc abolitam esse, quod etiam annuere videtur Rua in dicta Ro-- maua dotis coram Veroseis; Attamen ex V Constitutione Innocenti' IX. mandante derogationes gratisiconcedi, atq; ex inconcusib usu illas impetradi quod illius vigorem praesupponit , non est dubi tandum de illius stubsistentia, prout ir praxi, Curia non dubitat; Uerum quideest quod in essectu recte dici potest ab
usu recessisse, dum passim derogationes conceduntur, neq; unquam Papa illas negat , ut testatur Rita in allegatis deci-Anibus coram Ver pio, et Rota , Atq; per Principem recte huiusmodi taxati io nibus dispensari posse indubitatum in specie dicit Baeeta de non melior. quae t. Ult. n. a. Sed si de iacto non impetretur derogatio, nullitas in excessu est clara . ob decretum irritans contentum in ea, dem Sixtina, cuius occasione hic notata
rectae ali μ legibus, vel similibus Statutis
poterunt applicari; inrogatione autem non obtenta dotis constitutio est irrita
in excessu , solumq; substinetur in summa permissa,ad cuius rationem lucra deferuntur aliique essectus regulantur , ut per Rot in Romana quarti dotalis 2. Iuv16 2. 27.Aprilis 16 3. Misterio quarum visima es dee. I7s . par. 9.rec. e habetur supra in Romana dotis de Anguilla-II ria is a 28. Grante autem praedicta i
cilitare Papae super concessione deroga-
tionis, no est necessaria iustificatio cau. is ibidem narratae , neque ob sessam e pressionem argui potest gratia de surreptione, quae non intrat, quoties certum est Principem etiam sine tali narrativa afuisse concessurum , ut in specie firmat Rota in allegata Romana doris coram Ve- νωμα decis 2 13 par. II. Prout semel concessa pro uno matri-ix monio suffragatur pro omnibus, cum ιdos semel bene constituta semper duret talis, ut in his terminis Rota deci f. s 27.
num, I 3sar. s. rec. , quae loquitur in ca
su Statuti , superuenti post constitutam dotem primo viro, Ut eam non capiat quamuis secundo viro post Statutu constituatur; Quod ego puto verum , etiamsi primum matrimonium, cuius occasione dos valide constituta fuit, non sit sequutum, sufficit enim semel mulieri ad illam laxam ius esse quaesitum, cumia etiam dos constituta sponsae de futuroc gaudeat priuilegio ne possit minui, ut inferius habetur dis. Is Σ. Et licet ubi Statutum superuenit ante matrimonium, possit de hoc in puncto iuris dubitari, ex regula quod lex
noua de sui natura respiciens futura capiat etiam praeterita expectantia peri ctionem a futuro,ut est in praesenti,quonia periectio dotis pendet a matrimonio, proindeque ita in his terminis resiponderit Orosius in I.omnes populi num 1 9 de iust. Iur. relatus per Lam dicta questione υltima nu. vlaia: AttameIL, .contraria sententia verior videtur, quia licet dos quoad alios essectus expectet perfectionem 1 matrimonio, non tamen
quoad istum , ne possit amplius minui, proindeq; ex Ela valida constitution dotis in certa summa, dicitur in ea ius mulieri quaesitum , et sic agitur de tui eis iam quaesito , et perfecto in dicto disci
Ubi vero expreM dicta derogatio n51ψ reperitur concessa,adhuc intrat praestrupta ex lapsu temporis, ad instar cuiustitique extrinsecae solemnitatis , quae perlapsum temporis adhibita praesumitur Put recte in his terminis firmauit Rota in Romana quarti dotalis 27. Iuvij a 63 .ic i . Nouembria eiusdem anni coram Panzirolo, quarum prima est impressa apud Zacch. M obii . Camerat. dec. 27 a. de utraq; est dec. I 6.er II a. r. 8.rec. ta
532쪽
ac dixit in dicta de . iir. Resa, Plura tamen concurrerere debent, ut huiusmodi prς sim piis intret, quorum notitia generaliter ieruiet pro tota materia praesumptae selenivitatis extrinsecae. Primo igitur constare debet de vera constitutione dotis, neq; sussicit prae 'si impra, quia praesumptio solemnitatis postulat substantiam, ac veritatem tituli, cui sole intitates adhς rere debent, ne detur multiplicatio praesumptionu Alea .
par.8. recem. , Unde si essemus in casu dotis, quae praesumptione iuris constitu ta censeatur iuxta deducta dis I s o. ,tunc non potest praetcdi maior summa, quit mtaxata per dictam constitutionem, cum praesumptio derogationis non possit in
Secundo requiritur lapsus temporis, s quod illud regulando adinstar beneplaciti P aesumpti in alienationibus bonorum Ecclesiae, non debet esse minusquam tricennale, quod sufficit, ut inspecie ita regulauit Rotasin dicta Romana,
seu Isuueu. quarti dotalis coram Panetiarolo ; Et quidem attento rigore regularum non videtur minus tempus qua tricennale attendendum, quoniam licet
ubi non agitur de graui praeiudicio te iis . neq; adest restilentia iuris, regulari. ter ad praesumendam selemnitatem extriti secam selii in tempus decennale susE- .ciat, ex deductis per Gabriel jubitu. de praesu I. conclusuve r. , quoru Vtrumq; hie dicι posse videtur, quia talis derogatio nullius praeiudicium continet, neq; habet iuris communis resistentiam, Attame quia dicitur adesse resistetia ipsius Constitutionis habentis decretum irritans, ac etiam, quia tractatur de sole Innitate non nisi per scripturam adbibenda, id irco videtur dicendum idem; Quod passim ex donis rationibus habe tur de beneplacito in alienatione bo iam rum Ecclesiae, ad cuius instar Rotavi supra istam materiam regulauit. Verum quide est,quod ratione sibi e-ctae materiae, rigorosa videtur ista sente-tia, cu hic agatur de materia seuorabili, per qua sit reuersio ad ius csimune, atq;
sit concesso pulsin absque aliqua circa-
stantia tradi selita, quorum Vtrumque cessat in casis alienationis bonorum E clesiae,unde termini non videntur aequales; Et quemadmodum fauore matri-77 monij,dispensatio super impedimentis ex solo decennio praesumitur , et tamen dispensatio non nisi per scripturam com
Mois i 23 n e , ita pari ter et sortius dictum tempus in isto casu sussiciens videtur; Neq; Rota in allegatis decisionibus firmauit contrarium,dixit enim ibi, quod ob lapsam triginta annorum,quod in eo casu concurrebat,intrabat praesumptio beneplaciti, sed posito quod esset
minus, non disputauit articulum. Tertio concurrere debet obseruantia, i a sine qua, tempus in ista materia nihil operatur, quae obseruantia debet en vera, non autem praesumpta , ne detur cumulatio praesumptionum Marefcor .
3s . , adden id rara.decis f., ubi caetaeri; Illaque debet esse continuata per totum tempus, neq; susscit actus unico contextu pro pluribus annis gestus addo.ad Gregor. Ubi supra , mia deo. IS g.
seruantia tamen non est regulanda ex matrimonio sed ex ipsa dote; Stant enim simul,quod matrimonium durauerit per tempus longiis nium, et tamen quod nulla concurrat obseruantia circa dote , sim: qua matrimonium esse potuit, ideo que constare debet, vel dotem solutam fuisse in tota suma excessiua,atq; post solutionem lapsum esse tempus absque d tantis contradictione, vel dolantem pro dicto continuato tempore solui , tructus dotales. His tamen concurrentibus,intrat praesumptio iuris tantum, admittens con-ay trariam probationem; Concurrent siquidem probatione veritatis semper cessat praesumptio aurat.de antiq.temp.
num. qt. eqq.; Et propterea cum huiusmodi derogationes non nisi per Bre ue concedi soleant, atq; modernis temporibus registra expeditionum dilige ter
533쪽
conseruentur, hinc sequitur quod facilis videtur probatio iregatiuae per diligentias sertiatis seruandis adhibitas . Cadit in ista materia derogationis 2o opportuna dubitatio, An eius coiiceiasio habeat oculos retro, itaut retrotrahatur ad tempus dotis promissae in pri iudicium eorum, quibus medio tempore filii itis quaesitum,quod dupliciter fieri potest, Uno modo respectu ipsiusmet
dotantis, qui dotem in excessu constitutam , ante derogationem ad minores summam reduxit; Et altero respectit te rij , cui medio tempore inter dotis constitutionem, ac obtentam derogationem ius qu situm fuerit, quia nempe dolans bona valide in tam alienaverit, vel hypothecas ad eius fauorem contraxerit.
Et in hoc distinguendum est , ani dotis constitutione posita fuerit sub G.
ditione impetratio derogationis, cunia implicita, seu explicita promissone illa impetrandi necne; Si enim dicta primis lira facta est cum reseruatione beneplaciti, et tunc videtur pro retro tractio. dii ne respondendum, quoniam in obligationibus conditionalibus sub conditione casuali, vel mixta, conditionis purificatio operatur retrotractionε ad die promissionis , ad textis l. r. , aut bal nea in princi , et g. l potis .inpign.,υbifersentes, cum concordantibus in proximis terminis late deductis pre Sesagad n labrinu credit. par. 2. cap. 2I ex
. I.; Et in puncto Sixtinae ad essemini tamen primi casus supra enuneiati plene Rota in Romana re dui duis 8. Iuniga 6s . ct r3. Iunii I 6 17. eseam Mettio quarum secunda est decis 2ς8. par. Ιχ.
et de quasvra aeso. 2 4. Conditionem vero prςdictam , uti pendentem a ficto Principis dicta dero.
gationem concedere debentis, non esse voluntariam, in cuius solis terminis retrotractio denegatur, sed esse mixtam,
late probant Salgad. Mi supra utim. 32. seqq, ubi alios colligit, Rota Gi
Stante siquidem dicta conditioneo, actu; dicitur habere quemdam implicitum statum validitatis,atq; per eu quςsitum esse illi, cui fit dotis pronaisso,
quoddam ius conditionale sub spe protabili purificationis.
Neque dici potest illam esse condi
tionem mere voluntariam, quoniam csi expresse reseruata suerit derogationis impetratio, hinc proinde ad istam obtinendam , tanquam implementum suae promistionis, recte dolans cogi poterat Ideoq; applicari videtur distinctio communiter adhibita per Scribentes in e quaestione , an ratificatio actus retro ΣΣ nulli operetur Vt nunc vel, ut tunc, Vt nepe, Aut achis sit omnino nullus, itaut agens nullatenus ad ratificationem, vel implementum cogi valeat, et operetur ut nunc; Aut vero aliquem validitatis implicitum statum habeat, ita ut illum agens ad rati habendum possit compelli, et debeat operari ut tune, ut latε per raedecf.69 ,24s., ibi Hodierna in addit., Rot ieris 3 s. apud Merlin. ae pi
o seqq. , ubi alij. Nec dicere liceat, quod his rationia 3 bus attentis, sequeretur idem dicenda
esse in alienatione, vel obligatione seudorum,& ossiciorum, seu rersi Ecclesiae, ac similiu bonoru quς sunt at enari prohibita , in quibus communis, ac recepta conclusio videtur, subsequentem reualidationem non retrotrahi in praeiudiciueius, cui medio tempore i iis quaesitum fuit, it aut creditor in tempore posterior 14 sed in assensu anterior, praeferendus veniat creditori priori in tempore, ilia assetisu tamen posteriori, ex deductis
per Salgad. dicta par 2. p. 2 I .ex Nu.3q., Fanta.decf. 86., cum alys per Roccum refpons s 3 lib. I. , ubi multos cumulat ne gantes retrotractionem assetisus superseudis , ac respondet Cancio, et licto
contrarium tenentibus,et habetur pluries
sub iit. de suae presertim disc. 78. , ac etiam sub tiside emphteus dis. 18. Non est etenim par utriusque casus ratio, quoniam hic agitur de solo accidentali, ac extrinseco impedimento peras knali, per quod, impeditur qui dei
exercitium actionis, vel obligationis ciuilis, sed non actus obligationis naturalis , neque causatur toralis inhabilitas personae, cum nemo de iure prohibeatur dote in quacumq; summa costi tuere. In laudis autem seu ossici se, ac bonis ecclesiasticis , cum similibus, agitur de Dedae M 1 a ampe-
534쪽
impedimento intrinseco rei potitae extra
commercium absque praeuia Prii. cipi, voluntate, ante cuius o triationem n l-lum ius, nec in re, nec in spe quaeri videtur ei, cui per priuatum sit protulisio, ut bene in his terminis Sixtinae, dii linguendo istum casum dotis ab altero alienationis bonorum Ecclesiae Rota in auegata Romana residui distis coram Meliis
supra in huius causae dis 2 Licet enim ieuda , & similia dici non
valeant extra commercium simpliciter,
ut sint campus Martius, ct res scra c. quoniam eis legatis, vel promissis , intrat quoque obligatio ad qstimatione,
iuxta unam opinionem, Attamen dicun- Iar extra commercium secundum quid,
ut nempe absque assensu,tus su per eas,vel ad ea, alteri quaeri non possit. Altera etiam diuersitatis ratio viget
γ in teudis , vel officiis, ac similibus uo' nostro commercio absque Principis,vel
Domini licentia non existentibus, quoniam in istis assensus habet viminuestiturae, atq; fingitur, alienantem, vel hypothecantem resulare laudum, vel officium in manu Domini, per quem dentio concedatur ei ad cuius fauorem an
sensus conceditur, Unde hic sciens quod
Princeps eandem rem alteri non concessit, ut facile scire potest ab ossicialibus, vel ex reuolutionibus librorum, in quibus asseia sus huiusmodi registrari Q-lent, ab ipso Principe, vel Domino acquirere dicitur, eiusq; fidem sequi,ut habetur pluries adhanc materiam ossiciorum & locoru nasitium βιb titis Regal., Proindeq; remaneret alias a fide publica, atq; ab ipsa rei natura deceptus,quod dici non potest in altero casu,in quo solus desectus est in impedimento contrahentis; idque sacilius ubi, ut in casu de quo agitur, prohibitio videtur ineffectu sapere nudam ceremoniam, et quodammodo dici potest via abolita, vitupra, dum nemini absque aliqua diligentia, vel iiD sa derogatio denegatur.
bi vero promisso eii simplex absquOΣ dicta reseruatione, et tunc videtur primo aspectu dicendum retrorrae tonenia non intrare, quoniam cessat ratio obligationis conditionalis, ac altera necessi- ratis obtinendi is ensium, it aut subseques oblenta reualidatio videatur mere volitraria; in his autem quae 1 voluntate de-
bitoris pendet, retrotractio non intrat, ad notat. in eadem I. I. O l. qui balneum, et Isotior ,st qui potior. , et i Filius a. de
Mihi aute videtur distinguendu esse Σῖ inter dotantem ex necessitate, ac M tertidotantem ex mera liberalitate,ut primo casu pro retrotractione videatur res λdendum , quia cum dotans cogi posset ad constituendam eam dotem tanquam cor gruam , quamuis taxa Statuti mal rem, prout contingit in Sixtina , ex deductis infra di*0s., utique cogi etiam porsit inuitus ad obtinendam derogationem, quoniam oblimius ad factum,
dicitur obligatus ad omnia ea, quae facti adimplemeo tum exigunt ; Ideoq; pater, vel frater, ac similes de iure ad congrua
dotem obligati, eam constituendo, i sentur virtualiter, ac implicite promittere quoque derogationis in trati nem , tanquam miaium necessarium ad propriae obligationis implement uiuia,
Atq; aliud non agit huiusmodi dutans quando dotem constituit, nisi quod tanquam legis minister summam taxat, seu explicat, nec non hypothecam , quam lex omisit, ad ijcit ', Et consequenter ab
instanti declarationis praedictae, quaei ita est dotandae ius irrevocabile, quod per
aliam dotantis alienationem, vel hyp thecam, minui, vel tolli non potuit, Maxime ut praemisi,in terminis Sixtinete cuius prohibitio in effectu meram cetremoniam sapere videtur , V nde prcpi rea quamuis post mortem sine nouo haeredis consensu non detur assensus validus super obligatione seudorum in Regnis utriusq; Siciliae, attamen id fallit
iii dote ex dicta ratione, quia est
necessarius ad quod cogi potest ut iubiit. defetidis disi. Io 9. m. II. Secundo autem casu do tantis ex mera liberalitate,et tunc quia lex illum non obligat ad dotandum, ac successive deficit obligatio dictam derogationem impetrandi, neq; promisso hominis habet radices in obligatione legali , ut in pr cedenti idcirco impetratio reus idationis dicitur actus mere vossit ius, Proindeque non retrotrahendus , cum faciens ex voluntate actam inutilem, re
cle dicere possit, se nugari voluisse, et
535쪽
successita actias reualidationis dicitur
Cessante autem derogatione expres-29 sa, Vel praesumpta, dubitatur an huiusmodi leges dotium moderatoriae locum habeant in non subditis , et in bonis extra tetritorium statuentis , Attaque serinando duas inspectiones, unam circa persenas non subditas, et est ram circa bona, Illa personarum duas habet partes, una est in non subdi tis ex natura, quia nempe serenses, et altera in non subditis ex accidenti, quia
nempe ciues sed clerici, stu alias a iurisdictione statuentis exempti; Dictaque persis narum inspectio sit bdistinguenda est in duas alias inspectiones, unam specialem circa istam Constitutionem Sixtim, et alteram generalem circa alia Si tuta in genere.
Quatenus igitur pertinet ad Sixtina, 3o ista de qualitate bonorum non disponit, ideo quoad haec dicendum est ide quod dicetur infra de alijs Statutis in genere; De qualitate vero personarum disponit expresse, dum literaliter loquitur de clericis , unde voluntas est clara, et pote stas est indubitata, cum agatur de Con stitutione Papali, proindeq; cessat omnis dubitatio. Disponit pariter, tam de cillibus, et incolis, quam exteris, et Curialibus ad 3I literam,unde incongrua est dubitatio;
Beate verum, quod circa exteros, Rota in allegat. Romana seu Ianum. quarti d talis c/ram Panabolo declarauit ea procedere in viris exteris nubentibus ciuibus, vel incolis, secus autem in muli ribus exteris nubentibus viris ciuibus, vel incolis,quia cum intentio Papae fuerit reformare excessuos sumptus ciuiu ,
illisque constitere,idcirco compraehendi non debent dotes quae per mulieres forenses constitutae sunt ciuibus, qui propterea ditiores fiant, ne quod fauore inductium est, retorqueatur in odium. Cousideratio est ingeniosa, atq; obtanti Tribi malis auctoritatem magnifacienda; Attameirduo aduersus eam videtur facere dubitationem Primo quia verba Constitutionis seu
reformationis videntur expresse contra.
rium disponere, ibi. Si ordina, ebe netis Iopraaute probibitioni Auno compresi, Banoni, Corragiani o Fora eri, be appareu-
laranuo eon Romani, tanto dando, e pro- metiendo , quanto riseuendo, e sipulando;
ideoq; videtur literaliter expressus casuri quo exteri dent, vel promittant; Maxime quia ad nullitate Constitutio postulat, ut sufficiat unum ex contrahentibus esse ciuem, vel incolam, ibi, purchρ uno desti consorti, cita o vos, o Spo . Guarino, o incola ; Et sic non refert spmum este exteram, si vir est incola; Quod
etiam comprctatur aperte, nam in Statuto antiquo edito de anno Is 32. exceptuantur serenses dantes dotes ciuibus, firma remanente prohibitione ciuium dandi exteris vltra laxam, et sic dictumis Statutum mandabat id quod statuunt decisiones, et tamen reformationes no uae indicta Sixtina contentae ampliant hanc dispositionem , mandando com- praehensionem, tam ciuium, uuam Baronum, et curialium, ac sorentium, tam
dando , quam recipiendo, ergo iste intellectus videtur litterae Conititutionis aduersari. Secundo quia isto intellectu retento intraret praeiudicium libertatis, vel facialitatis matrimonij considera tuni per
Hypolitum ae Marss. in supra allegato vulari s8y. , si enim ciues, vel incolaeasorensibus sumptuosas dotes consequi si unt,a ciuibus aute,Vel incolis mulieribus non nisi modicas, iuxta laxam,vtiquae omnes viriditas quaererent, et istas spernerent, it aut puellae Romanae, pi Psertim nobiles nunquam aequales viros inuenirent, Et licet hoc absurdum cesset de facto ob facilitatem obtinendi der
gationes,attamen hCc est accidens,quod non variat generalitatem rationis, quae
dictam distinctionem reddere videtur periculosam; Haec autem ita insinuantur in ratione discursiua, sed in toro receptu est contrarium ut supra df. 23. Quatenus vero generaliter pertinet ad 3a alia Statuta , etiam Urbis antiquum, distinguendo ut supra persenas non subditas per accidens, a non subditis natura; Quoad non subditos per accidens,
quales uini clerici, aliaeque personae ecclesiasticae s praesupponendo versari in Staturo laicali, in quo deiiciat potestas,
vel etiam in confirmato per Papam non facta metitione clericorum, ita v t deficiat voluntas, nam alias vana esset quaestio θ; Aut clericus venit active, quia sibi
536쪽
sibi dos excessiva per laicum constiturast, Aut passue, quia ipse talem dotem laico constituerit; Primo casu quamuis indubitatum iit, clericos non affici, neq; si ibiacere Statutis laicoru , quamvis r tionabilia sint, atq; ob publica utilitate emanata, quia semper viget indistincte ratio de ctus potestatis, rationabili. ras vero vel publica utilitas, aliud non operantur, nisi quamdam vim directiva ex ipsa ratione , non ex laicali lege pr
uenientem, ut est vera, et magis recepta 3ententia, Attamen videtur esse locus Statuto, quia dos coit uitur a laico sub
dito, cuius persona inhabilitata est adita contrahendum ; Ubicumque siquidε Statutum inhabilitat persenam subdita, illud militat, etiamsi actus gestus esset
extra iurisdictionem, vel cum persem non subdita, ex ea ratione quod non po-3 3 test subditus, spreta lege sui superioris,
cum non sublito contrahere, iuxta distinctione Bar. I. unctos populos nu.32. C. de Sum. Dic, Asb.m c. ricti Sanctae Maria n. 30bi Dec. n.
Neq; in hoc priuilegium clericale,vel libertas ecclesiastica in aliquo laeduntur, dum statuens nullam cum clerico directe, vel indirecte iurisdictionem exemcet, sed eius subdito habilitatem disponendi de re sua tollit, seu restringit; Eo magis quia no sumus in casu, in quo prohibitio directa in laicos dici valeat continere indirectum praeiudicium ecclesiasticae libertatis, cum matrimonium, et eos cn clericatu sint quodamodo ines. patibilia; Cumq; isto casu contingat laicum promissorem conueniendum esse in suo foro laicali, ubi leges laicorum etiacontra clericum actorem seruari selen idcirco raro, vel unquam daretur casus, ut huiusmodi dotis constitutio ex hoc praetextu substineatur. Posset etiam pro eadem sententia G. siderari alia ratio, quod nempe clericus, cui dos constituitur stipponendus est coniugatus , nam absque matrimonio conititurio dotis est inutilis, et quod propterea, sicut clericus coniugatus in 34 ciuili biis subest foro laicali ex disposi-
sexto, ubi scribentes, ita subiaceat Sta tuto, cum paria sint serum sertiri, ac legibus ligari; Sed quoniam apud ecclesiasticos istud assumptum im est tutum , ideo neq; tuta videtur dicta secunda ratio, cum etiam attentis antiquis terminis iuris communis, et fortius attenta ,
dispositione Sacri Concilii Tridentini,
multi velint, coniugatum etiam in ciuilibus a foro laicali exemptum esse ex de
res ; sed quia non intendo in istis quae stionibus extra strictam materiam dotis evagari, idcirco sussiciat ita insinuas iis ,
cum prima ratio videatur solida . Secundo autem case, ubi clericus ve-3 1 nit passive, qilia dote constituerit,& i sic Rota in Rom. dotis 2I. Februarycoram Robuiterio, loquendo in terminis Statuti Urbis antiqui tenuit pro Statuto, ex duplici ra ione, Primo quia illud est Papale tanquam editum de manda to Papae, ac ab eodem confirmatum , proindeque ex verborum generalitate aptum compraehendere etiam clericos, et secundo quia utile est clericis stib illo compraehendi, dum prohibitum non est clericis uti Statutis laicorum ad eorum
Rota vero moderna in eisdem terminis Statuti antiqui in aha Romana aeriis I 8. Iunij I 6 sue . coram Ceres tenuit Oppositum ex regula generali iam dicta, ut sub legibus laicorum non veniant ecclesiastici, priniam rationem decisionis antiquae non artendendo, ex eo quod Rota moderna praesertim abano i53I., in quo emanauit decisio in Romana de Ca-IIellanis deciss8. r. 6. recent. in ea resi-36 det sententia, quod Statuta Vrbis, vel alia quamuis confirnuta per Papam in forma specifica, tanquam condita per laicos non compraehendant ecclesiasticos nisi in casibus expressis, non ex des ctu potestatis, sed voluntatis. Alteram vero rationem pariter minus veram reputando ex eo,quod quamuis clerici non prohibeantur ad propriucommodum vii Statutis laicorum, id
procedat ubi re integra fit oppositio, secus autem postquam est in iudicio conuentiis; Atque scribentes pro actore alia debant, quod cenare dicta conclusio
537쪽
non procedat, ubi Statutum est arctati
uum, quia tunc videtur ecclesiasticaeli hertati contrarium, dum clerico tollit
libertatem disponendi de re sua,dictaq; resolutio fuit pluries confirmata, visupra in dicta cas dis. 2 2. Mihi dictae resolutiones non satisf cisit, quidquid enim sit de primo assumpto, an Statuta ribis tanquam Papalia
compraehendant clericos, necne, quCdex Constitutionibus Alexandri Sexti, et Pauli Terti', ac aliorum, scio apud Curiae Romanae seniores haberi pro parum tuto ; Atque omissa etiam particulari conssidetatione illius indiuidui Statuti, quod tanquam insertum, non in volui ni- ne aliorum Statutorum, sed impressum inter Constitutiones Clementis 'Septimi ct aliorum Pontificum, videatur potius sapere de Con stitutione Papali, praesertim quia continet etiam poenam excommunicationis, quam certe laici non poterant inferre, et quia prohibet nedum constitutionem dotis, sed etiam receptionem, itaut si non obligat clerici c5. statuente, obliget tamen laicu recipiemtem, ut de . 22.; Verissima omnino videtur secunda ratio generaliter cuicu-que Statuto laicali conueniens, ut possit clericus illius dis sitionem uti utile: α ad sui fauorem allegare; Cum inimclerici sint veri ciues, non debet eis in te dici usus Statutorum in fauorabilibus, i iuxta theor. AM.in e. Ecelsi Sancta Maria de eonstitammer.3 quam caeteri s quuntur deducti peH Gra . LI. cleris. 2.
26. vij I 648.coram eodem Coro, post haec scripta impres ecf. 23 I. n mer. I 2.
pari. Io.recent, et in aliis; Nullum enim
adest odium , vel praeiudicium promittentis , cum dotantibus fauorabilia huiusmodi Statuta censeantur ex supra deductis, Minusq; inuitus cogitur clericus, cum volens illud deducat, non ad se subi,iendum nouo actui positivo inducto per Statutum. ut est illud de con- Promissis, et similibus, quo casu videtur adesse in clerico subiectio Statuti laicalis, quam nec volens pati potest, sed Pro acta negativo, atque ad se liberandum ab obligatione.
Alias enim sequeretur, quod clericus
esset longe inserioris conditionis, qua in laicus, quodque clericatus tolleret priuilegia & fluores ciuilitatis, quorum utrumque est absurdum; Quinimo iii his terminis facilius intrare videtur iste fauorabilis usus, quam in alijs, cum ceLset illa ratio inaequalitatis, ob quam lai. ci negant clericis usium praedictum Di ciit enim laici quod ratione aequalitatis seruandae inter contrahentes, sicut laico non licet ad sui utilitatem deduce
Statutum contra clericum, ita econueriso licere non debet clerico contra laicucx deductis per Francb.dec. 28 s. alios, Ista ratio hie cess at, imo potius est in op. positu, quonia laicus debitor iuuatur in suo foro beneficio Statuti contra clericum creditorem, econuerso autem clericus debitor contra creditorem laicum uti non poterit, et sic semper erit verum quod deterior erit coditio elerici, quodque clericatus causabit praeiudicium, ac priuationem iurium alias competentiu
Praeterea huiusmodi Statuta , ut est praesertim dictum antiquum Urbis, inhibent dotanti, ne constituat, et vironὰ recipiat, irritando contractum, tollendoque actionem, ac adimendo fidem scripturis , Dato igitur, quod clericus constituens Statii tariam dispositionem
allegare prohibeatur, semper tamen Verum erit, laicum creditorem Statuto
subiectum carere actione, neque habere ius ad petendum excessum, ii superior inhibet, atque scriptura obligatione noprobat, cum alijs deductis supra dicto
Quo vero ad non subditos naturaia, quales sunt forenses, quid in terminis Sixtinae dicendum sit, notatum est supra num 3I., ubi etiam dictum est,quod Sisturum antiquum Vrbis expresse decidit casum, disponendo, ut ciues, vel incolae
dotantes compraehendantur sub Statuto, quamuis contrahant cum serensibus, ec6- uerse vero non includantur forensesc5trahentes inter se ipsos, vel cum ciuitibus; In terminis autem aliorum Statim
torum, Aut forenses dant ciuibus , Aut ab eis recipiunt; Si dant, non videtur eis Statutum suffragari, dum illud em nasse censetur ad fauorem ciuiu m,et suta ditorum, quorum indemnitati Princeps
538쪽
consulere voluit, ut dictum est supra dicto num.3 i. , ubi litat in terminis Six tinae ob particulares circunstantias, ac verborum praegnantiam aliqua dissicutitas consi derata sileri t, ea tamen hic ces.sar, subsistente selum altera dissicultate ibidem insinuata de praeiudicio libertatis matrimonij quae neq; concurrit,dum derogatio nemini negatur, ideoq;taxa sit iuxta qualitatem, ut disseq. Idq;verum etiamsi dos c tuta sit in bonis existetibus in territorio Statuetis; Qua uis enim pleriq; voluerint, Statuta litigare serenses ratione bonorum in terri - , torio existentium ; Contraria tamet est receptissima, ut utraque subiectio coiam latiui necessaria sit, ut reprobata diastinctione Bars. in I.cunctos populos , de Statuto scripto in rem, vel in persenam,
perpetuo sequi Rotam testatur eadem in Faumtina dotis ineu successsonis 2 I . bruaris a 639. eo a Dunoeteuo inter suas deciss28. in Euscibina haereditatis Σ. ny i 6 s i. coram tactis impre ecf. Is 7. pari. I I .recent. & saepe in aliis . Si vero forenses recipiunt, tunc intrat Statutum fauore ciuium, ex regula iam dicta, ut subditus non possit contrahendo cum non subdito spernere legem sui superioris, sussicit namque promitia tentem esse inhabilitatum ad contra. hendum . ac se obligandum, ut propterea inefficaxi sit c bligatio, vel actio ex obligatione resultans Si etenim Statutum voluit liberare subditum ab obseruantia dotis excessivae contra virum eidem statuenti subditum , multo magis
id voluit contra exterum ab eo non cu, ratum, ut in simili ex Ancharan in cica nonum Statura de consilui.uum. 1 14.,lare comprobat Rota decis. 364. num. 9. s Sanum. I o. e efflari. s.recent.
Quod tamen dicitur de serense do tante ad fauorem ciuis in excessiva dote se obligantis , procedit nisi sorensis persona simulath apposita sit ad faciendam fraudem Staturo, quia nempe promittat de bonis proprijs coniugis, seu tanquam fideiussor ciuis dotare debentis , ad essectum se releuaudi indemnem contra ciuem, ut benὁ in his te mihi
Vnde propterea si non subditus caueat pro subdito,obligatio accessoria fideius 1oris laborat eodem vitio, quo illa principalis, ut in terminis Meza ubi supra
idque verum , non solum ubi obligatio fideiussoris est simpliciter accessi ria, sed etiamsi sitaeque principalis, et insolidum,quoties ei remaneat actio de indemnitate contra ciuem,secus si sit absq; releuatione, quia nempe ex liberalitate voluerit obligare, ne alias de facili fraus fieri posset Statuto, quod potius verbis, quam rebus, impositum diceretur, ut per Baream d: Io cap. 3y. Prout quae dicuntur de ciue , vel suta dito, procedunt de plano in contractu gesto in territorio Statuentis,Si vero co- 1 ringat extra illud constitui dotem, rite intrat Bar. in Letinctos populos
scilicet, Aut Statutum intrabilitat simpliciter, et absolute personas contrahen tribet tunc actus est nullus, quamvis gestus extra territorium, Aut velo inhabilitat 43 causatiue,et secundum quid, nempe sub certa serma, vel solemnitate, et tunc , reprobata distinctione, an verba diriga itur in actum, MI in personam, de qua late Menoch. conf819. & alij relati per
Cirtac.con'. 2s 2 rum. 26. curre., Veri Gest, contractum extra territorium ess
validum, nisi assectate actus in tali loco gestus sit ad facitam Statuto fraudem,
cuius uterque contrahens sit particeps , ut per Burati. dicta decis 27. m. ., Romis tauretana legati a 2. Ianuam I 637. Coram Pirouano, et hoc est principale fundanientum Menochy dicio cons. 8 I9.
quod etiam bene probatur in Dburtinarinationis 3 r.Ianua di 16sq. Azbergato
sinatio dee. 238. N. 6.rec. Locus autem extra territorium, non
selum dicitur physita extra limites &ditionem Statuentis, sed etiam moraliter extra iurisdictionem, quia nempe actus esset genus in loco exempto , in
539쪽
in Ecclesia, vel Monasterio, vi cetistit ROra in Viterbien. haereditatis q. Marty
quidquid sit de veritate huius assumpti in terminis testamenti, de quo decilio nes loquuntur in terminis tamen nostris vix, vel nunquam poterit dari casis, ut actus iste in tali loco gestus a fraude immunis valeat sibstineri, maxime, quia huiusnodi citatuta personae inhabilitationem iuxta primam parte distincti ius solent continere. Sed quoniam iuxta veriorem, de qua supra, ut sit locus Statuto requiritur copulativa subiectio persenarum, ac b norum, idcirco intrat dubitatio,an sutastineatur dos excessita constituta per subditum, sed de bonis extra territori si, idque pendet ab articulo, is dos circumscribatur loco bonorum in dotem datorum necne 3 Si enim non circumscribitur, cum totum reguletur a pers na contrahentis, intrat Statutum de plano, secus autem econuerso, quia statuens de bonis extra situm territorium nor
solum statuere non potest, sed neque curare videtur ,& sic deficit poteta, et
An autem hiansnodi Statutaria m s deratio complectatur dotem pro matrimonio spirituali constitutam, Affirmat meo de non melior. cap. I - Verum quidquid sit de veritate illius opinionis in casi illarum legum, de quibus ipse i quitur , Absolute dicendum videtur, quod si taxa Statutaria n6 sufficit ad dotem Monasterio tradi solitam, tunc Sta tutum intrare non potest, quoniam ecset per indirectum auertere a religione, ac vita spirauali, quod nullatenus laicis conceditur intelligendo tamen de Monasterio proportionato qualitati puellς, ut notatur in materia dotis congruae dia Furs seq. Raro autem, vel unquam iste casus accidit, quoniam exceptis pauperibus, ac plebejs, in quibus diuersimode Practicatur, semper dos matrimoni j spia
ritualis est exigua, et inferior taxa Sta. tutaria ordinata pro matrimonio carnali . Venit item quaerendum in ista mate- ria, an haec Statuta procedant in muliere te ipsam dotante, quasi quod tunc videatur cessare ratio Statuti sundata indepauperatione dotantium, potiusque iuri congruum videatur, ut mulier omnia eius bona in dotem tribuat ; Et ita videretur dicendum in casu Statuti sim pliciter disponentis mulieribus pro dote ultra certam laxam dari, vel promitati non posse, quoniam verba, dare, et promittere,non adaptantur mulieri se imiam dotanti, ut in his terminis obseruat meo dicta quae I.i 8.inprimip., intelli-gedo tame de bonis proprijs ipsius mulieris,secus si dolet se ipsam de bonis p tris,uel alterius scietis,et parietis,quoniatunc esset color quaesitus ad faciendania fraudem Statuto, ut supra de fideiussore, vel alio extero dotante dictum fuit ;Ubi vero verba Statuti sunt nimis am. fa,et esses nata,quecumque casum complectentia, venit etiam iste mulieris seipsam dotantis, Atque talis est Con stitutio Sixtina, nedum quia continet verba nimis geueralia, sed quia elare disponit, etiamsi mulier esset haeres, et ita seruatur in praxi, nam isto etiam casu impetratur derogatio Apostolica. Potest etiam dubitari, 1n huiusmo- 8 di Statuta procedant in mulieribus patietibus aliquos deiectus animi, vel corporis, ob quos cum dote iuxta taxania
Statuti virum aequalem inuenire non
possunt, puta deflorata, distaniata. Iu pis, gibbou, clauda, seu aliam corporis patiens deformitatem, Et in hoc distinguedum videtur inter defectum naturalem, seu casualem, et culposum; Primo casu sine dubio videtur dicendum no
intrare Statutum pro ea rata, quae arbitrio iudicis, regulando ex facti circumstantijs, necessaria videtur ad supplen. dum desectum, quia cum sit moraliter immissibile cum dote consueta virum aequalem iuuenire, atque ad indignas nuptias non sit cogendaμὰ alias viduita tem 1 legibus damnatam absq; culpa pati teneatur, poterit illud plus conmui,non tanquam dotem, sed tanquam suppletio
nem deiectus naturae ex eisdem rationi-
540쪽
tantem teneri puellae desectivae dote sestito maiore tribuere Ac ad iiis lar la igitionu auς l:cet niter coniuges prohibitqattamen permittutur in compensationsi alicuius caelectus, ut infra suis locis, et in specie quod datum iii compescitionem huiusmodi desectuum non cadat sub his
Si vero desectus est culposus quia nSpe puella culpo,e deflorata, vel alias di Liamata sit, et tunc subd. stinguendula videtur inter dotem dandam per stupratorem, ac illam dandam per parentes seu alios coniunctos, ut primo casu, cum cesset ratio Statuti consulendi indemnitati, et gravamini parentum, vel ali rum dotare debentium, stuprator autem luere debeat poenas delicii, dicendum sit teneri etiam ultra laxam, nam alias sui delicti poenam sentirent, vel ipsa puella, Vel parentes, et consanguinei; Secundo autem casu, ne melioris conditionis reddatur mulier inhonesta, qtia innocens ac honesta, atque ex delicto sortiatur cominudum conseque di maiorem dotem, non videtur 1 taxa Statuti eximenda , nisi Principi alias indulgendum videatur; Tribuat enim proprio delicto impedimentum, et si cum tax consueta virum aequalem non inuenit, ingrediatur Monasterium, ibique poenas peccati luat, ut infra de dote con
Omnia circa vim istorum Statu torsi 9 superius notata procedui cum praesupposito dotis constitutae absque iuramento; Illo autem interueniente dubitatur, an dispositio Statutaria cesset; In hoc autem pucto, attulis terminis ta Sixtinetqia1m Statuti antiqui Urbis, fru stratoria est huiusmodi inspectio, quonia expresse tollitur vis iuramenti, itaut voluntas sit clara,et potestas indubitata,ciam agatur de Consti tutionibus, et Statutis Papae, qui absque dubio super iuramento directe, ac indilecte dispen sare, eius que vim tollere potest, nedum in legibus a se ipso immediate condi iis, sed etiain illis laicorum ab eo in sorma specifica
Confirmatio enim Papae in his legibus , tunc non operatur, ubi est in forso ma communi, cum enim illa non concludat in confirmante stlantiam omnisi confirmatorum, hinc proindE habet, vel censetur habere in ventre clausulam δά- modo leges cons malae ut honestae, et iuri non contrariae , iuxta consilium Alex. sq. nom.8., etfeqqib. I., Pic. ad Statui. 'b. glos 23.num. II. seqq.RM. in Bouonten. Uus q. may I 6 3. ,et 27. Martiri 6 coram Gbisterio, quarum prima est deci
Felici vis 27. I 0 16 so. coram Bisbio, et saepe in alijs, in quibus sela controuersia est super qualitate confirmationis, an sit in forma specifica, vel communi, et sic super voluntate. Dii scultas igitur est in Statutis laicalibus per Papam no confirmatis, Vel h Lentibus simplicem confirmationem informa communi,seii etiam confirmationem praesumptam, quae aequipollet sor
mer. I , nisi confirmatio deducatur ex immemorabili, quia cum tunc liceat allegare titulum meliorem de mundo, videtur posse allegari confirmatio Apostolica in forma specifica, ut per V laycum conssuitat. 99.num. s. , Hic autem articulus est inuolutus propter nimia varietatem scribentium, quorum praesertim Hispanorum magna pars patriis legibus detendedis incumbendo, α-tionis vitio notari posse videtur, unde opro illa tali quali veritatis notitia, quae hodie dari potest, plures casus veniunt distinctὰ cae,nsiderandi. Primus est, ubi lex prohibens achimst respicit bonum principaliter, ac primario publicum, secundario vero priuatum, Et tunc concors est canonici, et ciuilis iuris interprς tum sententia, ut iuramentum non validet actum a tali lege vetitum , non quia lex laicalis posse iuramenti vim adimere, scii quia iuri publico factis priuatorum prς iudicari non potest, neque unius iuramentum debet alijs in publico bono interessatis obesse; Ac etiam quia lex ob bonum publi cum .pri ncipali ter emanata obligat ad culpa ,
ideoque ii iramentum non debet operari , cum seruari non possit absque interitu salutis aeternae, ac esse vinculum iniquitatis, et lic deficit potius ratione materiae, quam ex potentia legis, Abb. in s.cum comingat, num. stae iure iurae bi