장음표시 사용
41쪽
:l COXSTITUTl DIES dilucidas inveniri non possint, imperialis provisionis remediis merito subvenimus, ut universaliter per possessores locorum, in quorum territoriis a hujusmodi scelera sunt commissa morum indemnitatibus consulatur multo sortius illos expertes providentia nostra relinquere crederemus indignum, quorum patres, aut filii, cognati deniquo vel amnes in locis aliquibus per homicidia perimuntur occulta, cum tam horribilis scoloris patratores investigatione qualibet, quamvis exactissima, nequeant reperiri. Presenti igitur saluberrima constitution sancimus, ut si quando hujusmodi maleficia in quorumcumque territoriis locorum, quod abominamur, conligerit Pi posterum perpetrari, nec ipsorum commisso appareat, ita quod nullus de tali facinore ab his, qui defuncto altinuerint, vel a quolibet do populo arguatur; quo casu divo constitutionis nostre super furtivis et absconsis homicidiis b edito statuta servamus; tunc inquisitionem de predicto facinore fieri volumus diligenter, per quam si aliquid certum probatur, juxta probata inquisitionis ejusdem procedendum esse consumus. Quod si ex inquisitione ipsa levespersone aliquo do homicidio ipso notentur, licet per eam contra ipsos non probetur ad plenum, ad tormenta ipsarum personarum levium et viliuin postremo decernimus descendendum per que omnia I si de delicto con flaro non poterit, quod confiteri per nimiam forsan et solitam potentiam e tormeniorum intrepidi, quibus ingeruntur tormenta, non velint; vel si ob ipsorum impotentiam d), prout accidere novimus in plerisque ultramodum timidi saltantur, nec in consession perdurent soluti tor
sa Graece κρατέαασiv quod melius enimentis luitu aevi vocabulo, respondere videtur. Ita et infra.
M Sle etiam in graeeo. Sed legendum maleferas, cum de homicidiis in praecedenti lege nullum sit verbum. e Mille et per robur in eoesuperandis tormentis. d Sellieet imbresilitas quae tormentia cedit.
facias diligenter: per quam si poterunt inveniri, procedas medianis justicia contra eos. Ceterum si malesaetores non potorunt inveniri, damnum eidem mulieri illatum ab univera sitate ipsius terre, in cujus territorio damnum extitit porpetratum secundum justiciam lacias emendari, ne ab hac iteratam querelam ulterius audiamus a
42쪽
mentis, que tamen non timeant iterari; tunc illius loci, in quo maletaeium hujusmodi commissum esse dignoscitur, possessoressa , si quidem christianus fuerit qui reperitur occisus, centum augustalium mulcta seriendos esse jubemus; si vero Iudous aut Saracenus sit, in quibus prout certo perpendimus, christianorum persecutio nimis abundat ad pro sens b)J, in quinquaginta augustalibus predictorum locorum incolaserario nostru applicandis damnandos esse censemus Quem inqui
a Graece vero incolas, κατο&ους. b Deest in graeco, et certe allena manu additum sult.
Rursus alteram exempli causa imperatoris sententiam addimus ex PETRI DE Vin. , ut., lib. V eap. CVBI; quam ex odicibus sub nitidior sorma exhibemus, ut sequitur is Quia a tonstat nobis per inquisitionem lactam per . vicecomitem do mandato nostro, quoddama homicidium suisso commissum in territorio civitatis .... de quodam homine qui P. vocabatur, pro eo quod homicida captus non fuit nec delentus juxta ordinationem laetam per nos do, eapiendis et detinendis homicidiariis et malefactoribus, ideo dictam communitatem et ii a mines dicti eommunis autoritato ossicii nostri vobis commissi, in quinquaginta libris duximus condemnandos, soliendis hinc ad diem docem . receptori pecunio, vobis ab imperialis celsitudine deputato, sub poena dupli moderata poena centum talentorum indicta et imI,os sita per nos do condemnandis lag. clandestinis homicidiis, propter modicam quantitatem hominum et eorum etiam paupertatem a Vox talenta pro augustalibus accipitur, nisi ducommuni talo agatur extra regnum Siciliae posita Poena autem centum augustalium cuilibet universitati imposita tantum sub Carolo I Andegavens in oppressionem multorum excrevit ut carolus primogenitus filius ejus anno 283 eam ad tenorem constitutionis veteris, scilicet Frodericianas reduxerit, ocularia distinguendo scilicet pro illo laeulariis, contum augustales, pro quingentis et ultra quinquaginta, pro contum et ultra viginti quinquo, etc. Undo in bulla Honorii IV anno 285 circa reformationem regni odiis, haec legimus o In homi- cidiis elandestinis providendo preeipimus nihil ultra pene inserius annotate ab universita tibus exigendum, videlicet ut pro eliristiano quem clandestino occisum inveniri eontingat ultra centum augustales, pro Iudeo vero vel Sarraceno ultra quinquaginta nihil penitus exigatur augmento quod circa eamdem penam idem rex Carolus' dicitur induxisse om- nino sublato, presertim cum memorali rex et primogenitus dicantur idem per suas con- stitutiones novitor statuisso quas quoad hec statuimus inviolabiliter observandas, et heca intelligi tantum in homicidiis vere clandestinis in quilius ignoratur maleficus nec aliquis accusator apparet. Adjicientes quod non nisi tantum in locis magnis et populosis exigi possit quantitas supradicia in aliis vero infra quantitatem eamdem pro qualitato locorum exactio temperetur. Eidem provisioni adjiciendo precipimus universitates ad emendationem lunorum quo per singulares personas contingit fieri, nullatenus compellendas. a Ap. GATTOia . Accera.
43쪽
32 0XSTITLTIOMESsitionis et probationis ordinem, et tormenta etiam ultimo facienda, in aliis damnis clandestinis et nocturnis servari mandamus. Quod si constet universilalem eamdem occultare vello forsitan hujusmodi scelerum commissores, nec ipsos velle ossicialibus nostris querentibus exhibere, penam universitali ipsi, pro qualitato locorum et commissi sceleris, imponendam nostro judicio reservamus.
De subripientibus aliquid de naufragiis vel incendiis a).
Rapinas eorum, qui do rebus naufragium, incendium, aut ruinas subitas patientium aper , invitis dominis, tentaverint aliquid, tanto Severius puniri censemus quanto securius perpetrantur, dum domini personarum b periculis irretii circa rerum custodias redduntur incauti, nec ab illis damna pati verontur, quos ad ipsorum desideratum auxilium et opem necessariam estimant concurrisse. Tales itaque in rapinis hujusmodi deprehensos aut sponto consessos capitali sentcntia seriendos esse censemus ac do bonis ipsorum, que ad legitimos successore pervenire debebant, rapta in quadruplum restitui dominis debere mandamus. Huic etiam saluberrimo sanctioni adjiciendum duximus, ut omnes, quibus lacullas erit succurrero talibus in tanto necessitatis articulo constitutis, sine mora et occasion aliqua subvenire cum his, quo ad incidentes casus necessaria viderint, pro posso retinent e). Negligentes
a Ia graeeo uel incendiis deest. In eod. 4624 De raptori a rerum incendium, ruinam leu naufragium patientium. b In graeeo domini rerum; sed in latino personarum a perseulis regitur. e Graece brevius, omissa parenthesi sui omnes uti asaeuitas eri meeurrere, cum
utilia et Meessaria ad inridentes casus viderint in viribus festinent. ad histor Casa. pars II, p. 722. Paulo anto in Sicilia per constitutionos in coronation sua Panormi editas acobus I poenam de clandestinis homicidiis quasi iniquam et molestam omnino aboleverat. cI RAIMuNDETTA , Myn Sisit tapit. t. I, p. a.
44쪽
REGMI SICILIAE. 33 autem, si probata causa legitimo se nequiverint excusare, unius augustali pena mulctandos esse censemus.
TITULUS XXX. ΛΔ 3 ι). De injuriis eurialibus illatis Q.
Ut participatio condecens honoris et oneris inducatur, statuimus ut si quando violentia vel injuris in rebus aut lamiliis eorum, qui de mandalo nostro intra regnum vel extra regnum in exercitu, vel qui nobiscum, aut cum ossicialibus nostris in curia nostra commoraverint, ab aliquo inserantur, duplicatam penam, quam circa defensas, violentias et injurias et alia maleficia sacre constitutiones nostro vel jura communia induxerunt, a committente prestandam esse censemus.
Non sino grandi consilio et deliberation perpensa condendo legis jus et imperium in Romanum principem lege regia transtulere Quirites ut ab eodem, qui commisso sibi cerare fortune fastigio per potentiam populis imperabat, prodiret origo justitie, a quo ejusdem defensio procedebat. Ideoque convinci e potest non tam utiliter quam necessario fuisse provisum, ut in ejusdem persona concurrentibus his duobus, juris origine scilicet et tutela a justitia vigor, et a vigore justitia non abesset. Oportet igitur Cesarem ore justitio patrem et filium, dominum et ministrum e patrem et dominum in edendo justitiam et odilam
a Graece te poena injurias inferentium existensibus in aemulo curiae. η In eod. 4624 Aci De origine juris et obseruatione justulae; in graeco id seu ruibus legem e dentibus et quod oporteat imperatorem illam aereare et euatodire. 0 MeIius forsitan evinei, quum in graeco sit κατα-ictai, Melligi. IV. 5
45쪽
as cox STtTΓTIO XES conservando sic et in venerando justitiam sit filius, et in ipsius copiam ministrando minister Hac igitur consulta ratione commoniti, qui de manu Domini sceptrum imperii et inter alia regna regni Sicilio modoramen accepimus, nostris fidelibus omnibus predicti regni nostro voluntatis arbitrio propositum nunciamusci quia nobis cordi est in in ipsos, absque acceptione qualibet personarum, universis et singulis, prompto elo, justitiam ministraro, ut abundo ipsius copiam per ossiciales nostros, quibus ipsam commisimus ministrandam, undiquo valeant invenire. Ipsorum osticia volumus esse discreta civilibus questionibus alios, et alios accusationibus criminalibus preponentes cl.
Cultus justitio silentium reputatur. Eorum igitur insolentiis occurrentes, qui judiciorum ordinem tumultuosis clamoribus sepe perturbant, statuimus in posterum litigantes et quoslibet alios in judiciis existentes, cum reverentia magistratus jura reddentis quietem justilio observares H; nec priusquam licentiam ab eo, qui judicio preerit, consequantur, jura sua proponere audeani, vel pro alio postulare. Sic modeste partes lumus pro se vel pro aliis in judiciis peroraro, ut eliam si advocato dicenti coadvocatus id ejus vel pars principalis aliquid ad memoriam vel de jure vel do facto reducat, in aure sino strepitu aliquo dicere
a In gracto sie eoneipiturcii ei horum nostrorum norialium resumus esse diserata eriminalia civilibus u majoris momenti praeponentes. Quod multum abit a
launo non tamen a vero Sensu abhorret, si conseras eum nova constitutione Statui
mur, magne ubi legitur primum inquiri praeeipimus si ad civiles ju es in Ovilibus causis, uel de majoribus seli eriminaiil ad majores primum reurrum habuerunt. b Graece autem De poena turbamium ordinem judiera se In graeeo magis praeelse Deum reuerenιia magistratui ea a proponere. H In impressis e adHMιi. Quod ex odie 4625 eorreximus, Ioeo paululum obseuro remanente. In graeco brevius , si proprio advocato ad memoriam quidjuris
46쪽
REGX SICILIAE. 35 studeat quod intendit nisi sorte celeris protestationis necessitas, aut quod in continenti quis advocati corrigere velit errorem, interruptionem
inducat, cum inferri sibi preiudicium aliquis ex iaciturnitato veretur. Si quis autem postquam ter per intervalla aliqua a b ulo vel a ju- die suerit admonitus, et non tacuerit a , vel si sit aliquis prout a solet judici et judicio tediosus, qui semel bis ot ter absque intervallis aliquibus interdictus, tacere noluerit b); si rusticus fuerit, unum augustalem si burgensis, duos; si miles, quatuor si baro, octo; si comes, sedecim augustales curi nostre componat scituris pro firmo quibuslibet ossietalibus nostris, quod si ob gratiam alicui penam istam dimiserint, nos de bonis suis propriis ipsam integro procul dubio prosequemur.
Ossiciales reipublico vel judices qui tempore administrationis pecunias publicas subtraxerint, obnoxii sint crimine peculatus ac capite puniantur, nisi eis regia pietate indulgeatur H.
Osficialis qui sua negligentia hona publica deperire vel minui permis alis non laeueri Rudimu e graeco. In graeco Lai quis autem postquam ter ad vis N a judire sul admonuiu, taeere noluerit, seu quieumque alius au in judiei eijudiei taediosus et admonitus non ιaeuerit. Plurima hie in latino in sarciuntur quae desunt in graeco. Ad easus tamen distinguendos intervallorum noulia non absona sit. e Nostrum ordinem ex eodie latino 4625 et ex graeco sequimur, novis constitutionibus ad tempus omissis, generali tamen numero adradem editionum Rervato.
H Graece te poena si talium rubripientium aliquid de poliris rebus. H In cod. 462M nineuidems regia indulserit, quod propius graeco Meessit. I In graeeo textu alter hie titulus eum hae rubrieaci De poena o seialium qui neglimn res publicas, priorem latini tituli partem antecedit.
47쪽
Doliano do secretis et questorum magistri discretum ossicium ab aliis separantes, super quibus et de quibus per se vel per alios quibus hoc specialiter destinant se intromittero debeant, presentis constitutionis nostro tenore duximus advertendum H in primis videlicetis thesauris inventis et do pocunia absconsa ab aliquo, quorum domini per probationes dilucidas reperiri non possunt. Item de his quo de naufragiis curio nostro debentur, cum ex naufragio quorum res sunt aliqui vel ex eis successores legitimi non supersunt, intromittere se debebunt e)J. Preterea si aliquis clericorum qui hereditaria possederit vel laicorum ldo terra demani nostri sine herede decesserit, nec filium vel filiam legitimam aut aliquem ascendentium vel descendentium aut ex latere venientium qui ad successionem ipsius ab intestato possit do jure v nire, reliquerit, nec testamentum secerit, cum ejus hereditas libera et absquo servitio curio suerit, cum omni juris solemnitate publico sub-
α Ap. careant vel in eodire et, quod bene graeeo convenit. b In eodice proameιu graece ad diserationem regiae pietatis. e Graee rubrie adest De of iis uerelarum e quaeιιorum. id Graee brevius spraeposui recretia Manarum e qua ιorum magistri separa istum si tum ab aliis habenus, qua e quorum ain adminisι ιuri, metriuer eonatuu-tiona praesenti definimu3. e In eod. 46IM Item de aliis qui que naufragiis euris Matre debentur intromiιιere se debebunt. Gracte tantum : Rem de rebus qua ea naufragio euriae nostrae In quibusdam editionibus et etiam p. careant Friderico imperatori titulus adscribitur. dicem vero nostrum secuti, hanc et sequentes leges potius a Guillelmo emanasse arbi
48쪽
REGX SICILIAL Thastata vendatur, et tertia para pretii pro quo vendita fuerit pro morientis anima pauperibus erogetur, et residuum per prenominali secreti et questoris ossicium nostro curio reservetur nisi sorte prenominatus secretus et questor nobis viderint expedire ut estimatione predicto tertio pro desuncti anima erogata, ipso res hereditarie in fisci nostri possessione serventur.
Iustitiarios, camerarios, castellanos ech ulos osso volumus sollicitos et devotos, ut ubi necesse fuerit et pro commodis curio nostro per doans b)de secretis et questorum magistros vel ossiciales alios extiterint requisiti, consilium et auxilium eisdem debeant impartiri.
Locoruma uti qui a magistris camerariis et a curia nostra quandoque in credentiam vel in extalium h ulationem recipiunt, civiles causas, omnes reales videlicet et personales que super laudis et rebus laudatibus minime moventur ad jurisdictionem suam noverint pertinere Super minimis etiam furtis et aliis ossensis de quibus comprobati ponam sui
tb Ap. Careant per dictum de secretisJ. sed alias, tit. XXXVII, ruinarura Moret . In eod. 4625 Dper do anarum de ueretis e guratorum magistrum. In eod. graeeo: per praedicto quaestores et alios octietates regiιisit pro aliquibus servitiis. se In Sugan et Venet. De etanuione musae eorum4 ulis curiae regiae. In graeco Pedia quae spectan aci θιhille Ic9,lG it n. sc In eod. 4625 Da magisιris eamerariis, tamerariis e leuria nodira.
49쪽
38 Co XSTITΓTI0XES corporis vel ablationem membrorum incurrere non deberent, audientiam suam impartiri debebunt.
B ulus si larem ceperit, abire ipsum aliquatenus non permittat. Sed si quidem fur extraneus sit, ipsum cum toto suo et re surtiva b) justitiariis nostris assignet. Si autem civis fuerit seu villicus, fur cum eo quod uerit sumtus justitiariis similiter nostris assignetur se). Res autem mobiles i sius suris quascunque habuerit per Hulos ejusdem loci fisci juribus
TITULUS LIX. Γ ι3, Be juramentis non remittendis a b ulis H.
Crebra nostrorum fidelium excellenti nostro relatio palos it quod quidami uti nostri usqno adeo suo b ulationis Oxtendunt osticium quod sacramentales se quos pro causarum qualitatibus per sententiam judicum prestari contingit, b uli ipsi interdum gralis L et sopius pecunia recepta remittunt. Quod reputantes iniquum in posterum prohibemus, penam unius libro auricina ulum qui contra secerit statuentes.
a Graee r De Misi eapientestirem e quid sit saeturis. η In eodire e rem furatam. e Ap. Careant .signet Corrigimus ex eodlee, ubi tamen inepte pro similiter ωιtrisseribitur si mulier est. H Graectri De M lis qui juramenta e senιentia remittunt συμπαθουσι sorie Pro
e Graece simplieiter: τοις δοκους. In edit. Veneta de gratiis.
50쪽
De mutuatione et recommendatione pecunis ain.
IDEM REx b). Regie majestatis prudentia exigit regni subjectorum consuetudines supervacuas radicitus extirpare. Hac igitur edictali lege sancimus universos nostro jurisdictioni subjectos qualiscunque siti, qui rem vel pe-euniam mutuo acceptam vel apud se depositam commodatamquo vel quamlibet aliam rem filiis quorum res esse constiterit invitis e J, ultra terminum vel legitimum tempus detinere tentaverit, creditore vel de positore sive commodatore illesis, ad tertiam partem d rei in causam deducto debere mulctari, et eamdem compendiis clulationis nostre acquiri H. Sane per prosentis pragmatico sanctionis edictum nostris fidelibus duximus distinguendum quod si debitor non uerit ad callida
argumenta conversus et animum non habuerit creditorem suum credito
vel debito defraudaro, et sine dispendio creditoris et saligations aliqua incuria veritatem consessus suerit, nulla alia f) exactione debitorem pre- gravari jubemus. Si autem veritatem debitor negaverit et suis callid talibus petitorem circumvenire voluerit g), victus do toto eo in quo fuerit adversario condemnatus, integram tertiam curio nostre persolvat.
a Bane rubricam Alsiletus praesert De poena negantis de ritum vel mutuum. Graeeaci De jure ba Arum. b In eodie 4624 A legitur quoque nEx GUILLELMLS. o Ap. Careant invuus Clare tamen eum codie legendum invitis. SIe legimus eum graeeo.Ap. Carcani tertia rei, subaudita parte. H A verbo muletari, hare desunt in codice, sed extant in graeco. In omnibus uaria, sed ex sensu grami textus corrigimus in alia. ρ In eodire molitur, quod propius aecedit graee διισχυρίζεται.