장음표시 사용
61쪽
6 Commentiin Prooemium Extrauag Pij papae Ur
Est tamen verum,quod quando campstri depositarius soluit pi o illis, qui no M litapud ipsum calaipso rem pecunias, tunς -- test ab eis percipere dimidium scuM: Hρ singulis centum, aut paulo plus, velavi sin praemium obi. gationis, qua n w sq:sci pit solliendi pro praedictis; quoniam huiusmodi obligatio est pretio aestimabilis: deiussor in aliquo contractu adhibitus citra I 3 omnem culpam potest pro fideiussioneis
emolumentum aliquod accipere, ut habetur ex Calean. ni. 33 .num. II. Mant.de tacit.& ambig.conuent. lib.6. t,t.6. num.ε. di alijs apud Gaspar. Roder. de ann. redita lib. 2.q. II. num. 8. cum plur. sicq quam sen tentiam communem esse tractatur Cenc. decesib. p. z.c. I. q. a. num. 7. dinos Iate de hac re egimus in no stris Comentam Extra-uag. Pij V. decensib. S. 3.q I 3.sub num. 2 O.
Ex hoc patet quid dicendum iit de Depositarijs, seu Banchatijs, recipientibus in Nudinis aureos sex pro singulis mille. Etenim quavis Medina Insiit. Conses. in de. Uar. 7.mad.5 2 .putet huiusmodi Depositatios illicite eos sibi retinere posse; nihil
minus contrariu senti ut Sol. lib. 6. de Iust.&iure,q. I I an unico, Loper lib. 2. Instr.c.
de usur.quos restit,& sequitur vega in sua sum. de cab. casu 3. Et id non alia ratione
nisi quia huiusmodi Depositatij,seu Bacha. iij se habet loco fideiussoru . Imo prisati Ba. eharii, qui pecunijs apud eos depositatis
utuntur ad negotiandu, & ex eis hicru recipiunt,id licite consecuntur; dummodo non exautiat Banchum; ita ut nequeat remissas, quae ipsis fieret,stat;m soluere,nec pecunias. depositatas exponant negotijs periculosis; alias peccarent; quamuis luci um sibi ipsis,
non autem Deponentibus quq rant,ytrectEdeclarat Mercilib. .de conlr. c. I q. relatus a Vega ubi supra c.qa.
Non tamen Depositarius potes stipen. dium aliquod accipei ea creditoribus eo. rum, Qui pecunias apud ipsum deposuerunt: siquidem Depositarius ubi soluit nomine eorum,qui pecunias deposuerunt, suis creditoribus, representat perionam debitoris. Debitor autem non potest a suo creditotenreme,lcm aliquam recipere ob sui debiti
solutionem, ergo nec depositarius: quod qquomodo procedat, Iat E explicat, avari in d.c.nauigami , num. 37. de usur. .Hga loco citato, & Romoal. Col. de cata Famsq. ubi etiam inquit, non esse licuum
huιusmodi Depositariis aliquid percipere axatione antisipatae solutionis, vel ration solutionis in pecunia numerata, & non litteri , ut habetur ex tapez de cov. lib. cap.2.concl.a. vers Quaeritur ergo: ubi rem hanc tripliciter litatae. Late rigat Ocblato,cai qq.ublatiam e contra damnat Doponentes, percipientes emolumentum esse quod a Depositaris. et i Tertio ampliaturdictaeonclusio, milia II cum habeat non tantum in campuribus,dς Depositarijs,ut supra; verum etiam in mutuantibus per ossicium, seu ex ossicio, ut
cum Resp. v.g. constituit ossicium mutuis. di egentibus, constituto aliquo incrememto a maluatatio huiusmodi ossiciali: siqvicia incrementum illud licite consequi potest iuniercedem sui operis,& propter obligati
nem mutuandi, ut habetur ex Nauar. in c. nauiganti, num. I 6. &I7. vers. Septimo
quia, ibi, Quarto quia, de Hur.&in Maa.
vers. iac his tamen, α num. . vers Sit prima, late Scac. de commerc.&cmb. g. r. q.7. p. a. ampl. I. Etenim quamuis accipere I 6 luctum ex mutuo sit usura, ut in c. consse
luit, ubi Doctor.de usui nihilominus perci. pere lucrum pro obligatione mutuandi non est v iurarium, nec iniustum; quoniam obli. gatio illa mutuandi est pretio aestimabilis. Non tamen haec ars mutuataria est in unu uersum in Repub. introducenda. quia de facili 'perietur via fraudibus,ac usuris, ut habetui ex Scac.loco citato, versNon obstat, di vers. Quia respondeo. Sic ait pliata limitatur ipsa conclusio, ver7 tunc campi ores, Depositari j,st mutuantes ex ossicio ut stipra, mercedem aliquam pedici pere possint,quando . Repub.stipendium
aliquod eis non fuerit constitutumalias secus , ut recte aduertit Molim. de contract. disp.399. subnum.3.Romos.COl. decalia cap. . vers. Nota secundo. Est tamen M.
rum, quod huiusmodi camplaresad minuis ignim si cambiant pecunia praesenti,&ω- in absent Malala tmen tanquam praestati,
62쪽
etat camblamper litteras. possum recipere rigniis sicut mutuantes ex ossicio ad instar Montis Pietatis: quoniam illa obligario ge-ineraliter iniuncta,seu sescepta ad cambiemidu vel mutuandum cuique, intelligitur, dato pignore,vel idonea fideiussione e alio talis instinitio, & obligatio esset ad perdendusa potiusquam ad cambiendum, ac mu tuantam: siquidem multi mutuo, vel cam. hio acciperent, ad restituendum impotentes, ut recte aduertit Scac..d ampl. I. infimi I Haee adeo vera sunt, ut discussione non egeant ; dissicultas modo est de duabus sequenti scon ijs..
mi ab Ansirin possit lucrum ex cambio ad minutum licite Per-
63쪽
minutis illi, Iatisfacere; ' est . .
IN hac re pugnantes extant opinio S. Nam prima tententia eaCaiet. in suo a i
quodis , qui publici campistis ossicio non
iungitur , atque ideo persona priuata, non potest citra culpam Δ.tuta conscientia in- Immerum aliquod Goambio ad minutum percipere ymplere ης. ivitato Campseris munus moraetere, specuniamati
ream cum arεentea, vel aerea comulet nroterit aliquid amplius e gere, quampe cuni aestimatio publiea auctoritate taxata. Probant hanc eorum sententi mprimo: o equia persona priuata, qui campi ornotata , non habet causas' percipiendi incremetum aliquod ex cambis ad minutum , quavba bet casus ex ossicio a uideathuuis . dicambium non fit ex praeuia obligatione 3 cambiendi Nun. tu celebretur A ec ta-I riis priuata persum labores si ei, de exispensas iacit, quas campines ex umio Lb- lola, in pee ijs varii generis eo iu- e t ndis, diademandis in grativineambi , volentiumnςque periculisse exponit.Non ergo priuata persona percipere potestincremen maliquod, me cambio ad mi - ε tuum , sum iustas cavi sill consequendi
na ex cambio ad minutum lucrum aliquod asseqqi possit, vel idesset ratione Iaboris ini et numeranda pecunia, vel ratione puritatis
II et Amateri qui dat auream No argentea ,
vel aerea: in demque ratIone comitu dira tis conseruindi pecuniam,transferendi,nu merandua ubique negotiandiῖ cum aurca pecunia commodius conseruetur, transferatur, numererim3 ct cum ea hique nego
tietur. At persena piniata nullo ex dictis titulis potest ex cambio ad minuta lut nimeonsequitergo, . Maior pater. Probatur minor: nam id sibi non debetur ratione laciboris ia numeranda pecunia: siquidem talis labor non est pretio aestimabilis, eum noti sit meteeila dignum , S gratis consum uerit: di dato quud pretio laborent huius modi aestimare quis velit, talis labor compii satur lahqre alterius,qui risuniam e in inumerate 'tenetur'. 'Nec raddite putituta materiae: quoniam Princeps i*fakadων stio,ialis puritatis rationem habuit,ari
ideo non test campsa plisis ae mm . Nec denique ratione distetaninio viginam Pilia ceps in pecuniae pretio taxando, eommoditatis Uvismodi rationini Ruoque habuit e di sicut pecunia aurea, argentea,& magna tuas habet commoditates; ita retiam & mmut adson ergo persona priuata potest ex cambio minuto ductimidissemi, cum omnino careat iusto h andi titulo.. T ettio pretium pecuniae a lege de&itum nulli fas est mare ire,non accedentri et Principis, ut Rei p. a tantate aquibusla. xari,cohstituique potuit: ergo nulla priuata persona poteste, abis ad minutu increvineatu aliquod percipere,dc pretiit pecunigcsimulatae excedere. Antece spat quia pretiu pecuniae a lege taxatu in indiui lib. cdsistit,sicut piet um merciu, quae iampte.'
matae; cuius quacunque itos etesso caen,
consistat in indivisibili,est contra iustitia tu, & grauis culpa,nisi materia sit leuis, ut late litatur ex Molirude coore. di 36 dense, tex.int .si ita, is de fideius. &1i. U .de n-nah.empti ubi aperte habetiit, quod perii et ni a pluris vendi non potest quam aestimetur.Conse rintia probatur; quia eademtio nullintinxtioque casia siquidem eam. bium cum si quaedam emptionis, venditionis species, ut supra diximus,q. 1c.qupa dicuntur de illo contractu possunt dic i do eambio: di propterea cum in utroque casa
64쪽
sit eadem ratio, eadem erit iuris dispositio , ut in l. illud,ss ad leg. Aquit. & I. adiget S.
S alij, quos reseth& sequitur Ioan . de Salas in suo tract.de camb. dub. 3. Romos. Col.
ctb. q. . de camb. punio unico, propos a. sub num. 3. Rilluc. tom. a. qq.merat. tradi.
3 .cap. .q. . &alij quamplurimi, praesa, tis Doctoribus relati, dicentes, personam priuatam, quamuis campsoris publici munere non sungatur; nihiIominus licit E posse ex cambio ad minutum lucrum aliquod percipere. Probatur hae opinio primo ex comunis Mercatorum usu, ac consuetudine cambicis di ad minutum pecuniam auream, vel argenteam pro maiori pretio,quam ex sua Iegali aestimatione valeat: ergo licitum est eis, & cuilibet priuatae personae ex cambio ad minutum luctum aliquod assequi. Ante. cedens patet.Probatur consequentia:siqui,
dem,quod per legem statui potest, consue-ε tudine quoque potest induci, cum consue. tudo sit altera lex, S. ex non scripto, in Inst. de lucinat.gent. & civ. at per legem, de publicam potestatem fieri potest , ut quis ex cambio aliquid supra legalem monetae aestimationem recipiat, ut praeced. q.probauimus. ergo & per consuetudineme& eo ma.
gis,quia huiusmodi consuetudine scit Princeps, & tolerat, ut habetu ex Lopez de
contract.lib. a.c. a. concl. 3. Confirmatur,
quia consuetudo potest imponere pretia rebus, ut ad huius rei propositum non nulla dicit Salon.de camb. q. 3 .ar. l .concl. I. Secundo persona priuata etsi campsoris P munus non exerceat; sitan cambiendo
suam pecuniam, damnum aliquod patiatur,
aut lucrum sibi cesset, huiusmodi intereste
proculdubio sibi debetur, cum in omnibus contractibus cuicuque lic eat se indc mnem seruare ab interesse lucri cessantis, ac damni emergentis. Sed persona priuata cambiendo potest aliquod interesse pati: ergo,&c. Maior patet ex ijs, quae late habentur
ex Scac.de commerc.& camb. S. I. q. 7. p. a .ampl. 8. Minor probatur,quia potest esse ut persona priuata pecuniam commutet, quae ei plus valeat,quam communiterqstimetur,aut lege suetit laxata, ut quia est purior, per plura loca currens : ergo persona priuata ex cambio ad minutum incremen.
tum aliquod percipere potest supra id, quod aestimatur; si ad id maxime fueriti equisitus : siquidem quando ad emptoris instantiam res aliqua venditiir, potest vendi
ultra commune pretium, si illa re vera plus valeat vendenti, ut habetur ex D.Thom. a q.77. Tertio persona priuata cambiendo in-s commoda, ac labores sulcipit in numeranda pecunia,&in ea transserenda, maxime
si minuta sit, & aerea in magna quantitater siquidemhuius labores,& incommoda sunt pretio aestimabilia, ut habetur ex Conrad. Nauar.Sol. locis supra citatis. Et quamuis aliquando huiusmodi labores gratis pretstaori soleant; tamen cum fiunt ad instantiam alterius, poterit licite pro eis exigi compensatio: quoniam licitὲ potest merces ab eo expeti, qui aliquid in sui commodum exposlii lat. Nec dici potest, ut quidam ar
gumentantur, numerationem unius com
pensari per numerationem alterius i quia utraque fit in gratiam cambium petentis r' siquidem secunda est propter primam, &prima propter petentem: ergo de secunda
propter eundem censetur esse, ut habetur ex Less.lib. a.de Iust. & iur. cap. 23. dub. 2. Ioan. de Salas de camb. dub. 3. sub num. 3.veis Ratio est. Bonac. d. pun. unico, propos. a.sub num. 3. vers.Tertia causa cum alijs ab eis relatis.
Quarto pecunia auri purissimi desentits ad plures vlus ratione materiae, quam argentea, di argentea,quam aerea,ut supra de clarauimus ex Satan.decamb. q. I. ar. 1.&ex alijs :&propterea licet scutum auri purissim a . carastorum nullam alterius m
65쪽
so Commenti In Procemium Extra g. ph Papae R
ralli permistionem habens non sit maioris
laxae legalis,quam scutum auri impurioris ;est tamen maioris pretii vulgaris ratione materiae: ergo ad instar mercis plus potest vendi,& commutari, cum plus auri habeat, ut post Ioan . de Salas, Bann. Less. &alios
qui plures alios allegat:atque ideo ob hane caulam ultra alias, persona priuata potest
ex cambio ad minutum incrc mentum ali.
quod percipere, ultra legalem pecunis aesti
Hoc idem profecto non negatur a Ca-I o ier. qui quamuis Ioco supra relato, neget, a persona priuata consequi posse incrementum aliquod ex cambio ad minutu; id tamelimitai in eo, qui permutado dat monetam aut cam, quam sibi commodam existimat ad sua negotia peragendae siquidε,requisitum, ait posse petenti suam commoditatem ven dere. Non tamcn id concedit, ubi commutans , pecuniam au ream commodam sibi non reputat;quoniam & si petenti sit utilis; nihilominus pro eambio nulIum emolumentum potest assequi. Etenim sie ut commoditas ementis non auget pretium rei venditae in contractu emptionis, & vendiationis ; nec c6moditas quaerentis pecunias aureas, vel ar*enteas confert habenti illas ius aliquod ad emolumentsi percipiendu , qoando ipsa ex tali commutatione nullum patitur damnum, vel nulla priuatur comoditate. Hoc idem docet Less. lib. a. de Iust.& iur. cap. 23 dub. a. nil m. IS. Nos autem Caiet.sementiam vera esse arbitramur, et a
sic abienti pecunia aurea non sit adeo c6Ii moda seu utilis; sed eius existat magna pecunia:nam tune potest moneta aurea pro pluribus argenteis, quam eius aestimatio
valeat commutari. Etenim sicut frumentum, ubi magna illius superuenit copia, non obstante maiori laxa, rationabiliter decrescit in salo re & e conuerso dum magna eiusdem accidit penuria crescit in valore, non obstante minori laxa, Principe, vel Repub.rationabiliter toleranter sic etiam mmncta aurea, quando iuxta suum secudariumulum assumitur, nempe ut merx est, commutabilis, aut vendibilis pro aba pecunia, ex talis monetae aureae, vel argenteaegna supermeniente penuria, rationabiliter dissimulante Princii , potest moneta aurea pro pluribus argenteis, & pecunia argentea pro pluribus aereis commutari, quam sit eius legalis aestimatio . Non tamen ob id insertur, quod ubi esset magna auri copia,
moneta aurea non possit pluris cambiri isi- quidem semper sunt alis c aula,quibus moneta aurea pluris aestimatur, ut late habetur
ex λχ lib. a. de cCntract. cap. a. q. a. concl. 3. ubi etiam ait vers. Non tamen, licitum non esse combire eambio ad minintum monetam auream inferioris valotis promoneta aurea superioris; nisi fiat compe
satio excessas; quia id esset coptra iustitiam
Nee obstat id, quod supra diximus in se
nempe, quod in taxando pretio Princeps habet rationε pulitatis matellae; atque ideo moneta ob hanc causam non potest pluris aestimati, quam legalis aestimatio valeat rquoniam respondetur, quod mens Principis non est, quin pecunia auri putioris si ta.
quam res commutetur cum pecunia auri
impurioris , possit ratione materiae pluris aestimari, nam id esset irrationabile, atque adeo lubditos in conscientia non obliga. ret; sed tantum taxire illius pretium, qua
tenus mensura est rerum venalium, ut recta
declarat Reginat. lib. a 3. suae prax. sub num. 8. ubi S.quamquam id limitat quai do in pecunijs eiusdem metalli, & signi modicae
tantum diuersitas sit in naturaeaut si te ria melioris monetae non excedat pretium, ei de monetae a lege taxatum. His etia adde ea,quae cumulat Bonac.de contra Ldisp.3. q. I. de cab.pun. unico, propos a. sub num.
3. g si pecunia,&g. Hinc sequitur: ubi ex Less. Salon. Bann.Rebet. & aliis, concludit, non esse damnandos eos, qui pecunias e teras vendunt artificibus maiori pretio , quam sit eorum taxa facta a Pi incipe : Squidem non vendunt pecuniam,vi est preti v m,& mensua rerum venalium; sed ut est
Quinto persona priuata, etsi eampserisI3 munus non exerceat; nihilominus obsequium , di facultatum praestat indigenti cambio dando muniam liberius, ae sicialius expendibilem. ut si Florentinam pe
66쪽
eunum dessit pro Mullaensi. Nam mea. tum Florentinum lieti Mutinae quinque litis Mutinensibus, & quinque bologninis
regulariter aestimetur; saepesepius tamen possidentes huiusmodi pecuniam, vendunt illam uno, vel duobus bolcininis supradi. ctam aestimationem: quoniam moneta illa Florentina sicilius expenditur, quam aliae monetarum species;atque ideo pecunia illa plus valet possidenti. Sexto cambientis pecunia potest esse I a quactu pulcra,&possidenti deIectabialis. quam delectavcnem ex alijs, inquas itidas commutare rogatur non percipiet ; huiuimodi autem oblectatio pretio est aestia mabilis, atque ideo ob hanc etiam causam cambiens quamuis sit priuata persona, potestat quid ultra legalem illam aestimati nem percipere. Septimo euenire potest, ut pecuniae, in quas persona priuata rogatur eambire suas aureas, vel argenteas, periclitratur cadere ab usu, & consueto valorer cluneiulinodi periculum pretio aestimetur,ob id etiam it -' gatus cambire potest emolumen mm albquod exquirere supra legalem preth aest,
Denique priuata persona potest ex eam. , ε bio minuto emolumentum consequi rati ne assectionis,quam habet ad pecuniam caepiam,cum talis affectio sit pretio aestimabiolis;dummodo non sit leuis iuxta ea, quς d cet Molin.de eotract.disp. 3 I.num. 3.quiebus adde alias rationes apud Salon.de cab.
respondeamus. AD primum patet responsioretenim a
gumentum nihil aliud concludit;nisi quod priuatus homo non potest ex cambio tantundem accipere,quantum potest campsor ex ossici oz quia campsor ex ossicio plura sustinet onera, pericula lascipit, ac lab res,& expentas secitnc .at campsor priu tus emolumentum ex cambio Bliun cons qui potest ratione consuetudinis, ratione
lucri cessantis damni emergentis, de ex alijseausis a nobis sipra relatis. Ad secundum negatur minor,&ad eius is probationem quoad primam, & secundam
partem patet responsio exdict s in tertia, de quarta rationibus, quibus corroborauimus nostram sententiam. Ad probatione autem tertiae partis respondetur, quod Princeps eatenus rationem habet dictae commodit iis in prsfigendo monetarum pretium, qua
tenus maius pretia pecuniis impotiit, qua tantundε auri inminutissimas partes distributa haberet. eo pretio laxato adhuc pluris stimatur,qua precisi illud minuta pecunia, neque id a principe tolli potest: licti possit
c5m lationem interdicere, cssit conditio rei naturam consequens. Ita Less. lib. a.de Iussi&iur.cap. a 3.dub. 2.num. 13. vel seca-do respondetur ex eodem lassi ibidε, num. I &ex alijs, quod pecunia, ut alias diximus,duplicem habet usiam: alter u per se, de sormaliter, quatenus pecunia est signata publico sigillor alterum vero per accidens, quatenus constat ex auro,argento, &c. qua ratione utilis est ad deaurandum,ad pignorandum,ad medicamenta,&c. Pecunis usus per se,& sormaliter diuiditur in pri marium, quatenus scilicet est mensura,& pretium re4ta venalium:& in secundarium, quo c6-tatur una numisma pro alio, quatenus unus numus est alio purior vel magis commodus ad coseruandum,numeranda, deserendum,Se.qui quidem usus secundarius,ut ait Legeontra non nullos adhuc se tenet ex parte materiae. Vnde ad argumentum respondeis tur, quod Princeps non intendit pecunias taxare secundum omnem rationem, & omisnem usum,quem habere possunt; sed istam ut sunt mensura rerum venalium,& solutionis debitorumatque ideo quoad dictas e6moditates non intendit laxare pecunias i sis: & propterea ratione dictarum comm ditatum , & aliarum conditionum pussunt pecuniae aestimari supra legale pretium. Et sie Lessividetur approbare sententiam C5rad.de contr. q.99. concl. & aliorum diacentium, qliod pecunia etiam si considereiatur perae ; secundum tamen usum secundarium potest cum hacro commutari r quod quidem reisit Salomia camia q. 3. artic. L.
Ad tertium patet responso ex dictis . I9 Etenim teceaea est verum quoad usum
67쪽
sa , Comment. in prooemium Extra uag. Ph Papae V.
primaris N pe uniae, quatenus pretium estreium venaliusia: secus autem quoad vium secundarium, ' quatenus pecunia materialiter c Osideratu , ut metallum est; quoniam tunc absque Pi incipis auctoritate potest pecunia alterari,et iam supra pretium legale. Vnde his reiectis firma remanet nostra
conclusio, quod licitum est personae priuatae,qui campior publicus non est, pecuniam cum pecunia commutare, S iucium es, quod ex tali cambio intendere. . Ampliatur primo haec conclusio ut vera adsit tam in Prouincijs, in quibus monetae omnes habent praefinita per legem, aut per consuetudinem pretia, quam hi alijs Prouincijs,in quibus neque a lege, neque a recepta consuetudine habeant certunt,& dem terminatum pretium , sicut in quibusdam
Italiae,Flandriae, ac Germaniae locis. Probatur. ex communi omnium vis etiam apud personas probatae, ac timbratae conscientiet: quae citra omnem culps solliud nein m Hispania, ubi omnes pecuniae pretia Iubent lege praefinita, cambiunt duplonem pi o viginti quinque realibus,& am ius, oenini.
luminus legalis eius Munatiora reales non excedi uita etiam Ducatum, S coronae ambiuntur supra eorum pretium , nec a
Consessarijs id culpae confitentibus ascribitur: tum etiam,quia semper militat aliqua ex supradictis causis,ob quas iuste diximus, posse luerum aliquod ex cambio percipi, ut habetur ex Lom2 loco sit pra citato, q. a.
concl.3. AZOI.p 3. Inst. morat. lib. Io.c.q. q. . cum alijs, quos allegati licet contrarium teneat Salon. de camb. q. I. an. r. labnum. 3.& Reginal.Iib. 7 S. suae prax.nu.-7.
cum plur. seq. quibus adde, quae habenine
q. 6. num. 35 . dum ait, quodin locis, in quibus pecuniae pretium firmu esse non . solet, potest licite campsor incrementum aliquod percipere. In locis autem ubi pretium e st laxatum, licitum est lucrum aliis quod ex cambio ad minutum consequi r tione lucri cessantis,uel damni emergentis, verratione probabilis timoris, quod pecu. nia cainpia veniat auctoritate publica in
valore minuenda. Sed re vera non videtur recedendum abat ipsa ampliatione, quae indistinω est late, Iigenda :siquidem ultra consiletudine scimper militat aliqua ex supradictis causis, ob. quas iussὰ lucrum ex cambio ad minutum per personam priuatam semitur: & propterea,etiam si camplori nullum luctum cesset,
neque inde damnum aliquod sibi emergat, potest incremennim eoni qui,siue sit in locis, in vibus pretium pecuniae est variabile, siue sit in locis,in quibus pretium praedictum est fixum,&inuariabile, ut habetur ex eodem Lopea loco citat concl. I .vers. At videtur. Confirmatur; quoniam cambiu huiusmodi, accepto aliquo lucro, aut est li.
citum ex sei natura, di ab omni iniquitate alienum; vel est illicuum,& iniquum. Si se. cundum nulli ses est ita cambire nec publico, nec priupto campistari. Quod si primum
licitum erit inmoda cambire tam campso. ri publico, quam priuato. J i Secundo ampliarur,ut non solum priu 21 ta persona possit cambire pecuniam cum pecunia,augendo pretium ipsius, considerata materialiter pecunia, ut aurum est, a
sentum, &c. Sed etiam considerata pecuinnia secundum primarium eiusdem usum, quatenus pretium est rerum venalium ; iaordine tamen ad emptiones, divenditio . nes,idest quatenus mesura est valoris meris citim;atque ideo licitum esse c6uenire cum
venditore domus, pro pretis centum aureorum emptae, ea lege ut solutionem accipiat in duplis aureis ad rationem a s.'cario rum pro unoquoqite duplo; esto quod legale pretium illius sit tantum a . Proba tur,quoniam licuum est cum ventinie triticum sex carienis pro singulis modijs, c5- uenire, ut vendat quinque carienis,&sic vilius : ergo sis erit quoque ita conuenire cum eodem venditorer soluam tibi triti. i cum in duplis aureis ad rationem a F. pro singulis, atque adeo uno cariem supra pretium legale: quoniam licet haec ipsa videatur diuersa 1, in re tamen sunt eadem ι cima
idem sit descendere a pretio tritici, ut sex ad pretium ut quinque, manente pecunia in suo pretio legali 1 .canenorum. nfir.
matur; quia sicut comutatur pecunia cuma a pecunia in cambijs,eodem modo commuistatur pecunia pro mercibus in cotractibus emptionis, ac venditionis: at commutari
potest pecunia pretiosa Fum alia minus
68쪽
ili ergo lieit 'erit pariter comminare peκeuniam pro aliis rebus venalibus maiori preMo,quam sit legale. Denique testet τε mor, qui ha implum apreu adire cam psorem, &, cosmutare illud a s. callentis uadendis venditini ergo poterit venditori
mediate tradere duplum illud pro eodem preno ista pretium legale : siquidem
hac moralitere dem sunt. Ita Nauar.in c. nauigant,num. 3 8.de usuraec hi Man.c. II Bb minua 83in Sot.bb.6. de iust &iut. q. s.M. unico:ubi simitant tamentiaee quae d ximus, quando tractatur de soluendis debitis iam contractis,&praecedeatibus: alias nunquam daretur cauis, in quo pretium laqgale attendi deberet , atque ideo pecunia liquam diceretur certa mensura rerum venalium:quodnst salsu perea,quae supra adnotauimus,*ro. c idem tenet Lopea
modo tria cocuriam , quorum primum eium venditor lissim consentiat tali pacto . se, e duae , ut talassislatio fiat ad instantiam pinsitoris , quia ineam ad instantiam ememoris ventris γνεlent:& tertium quod emptor commutaturus alias filisset pecu,
a m pri Wyjovi uam legati; quia tuncta e lacri cessantis pcisci pluris compin
Me pecuniam auream. . : Exquamuis contra Nauar. de alios simpliciser teneant Salon.de camb. q. 3. an. 2.Csu cl.A. dum. 1 2..de Ioan. de Salas eodem tradi. dub. . sub Quin.3. versinterliassen uotius,dum Munx, quod quando pecunia Ommutatur, ut pecunia rurinaliter sum.
P ,αFI pretium rerum venalium ,sue sit sommutMi I st solutio debitorum siuem sim, pq mm pon p e comamni pluuinta pretium lagale , diadex identἱtate ις ωι nihilominus si cum tali pecuniatama ultra me in legale concurratiustiori prosiimo irim, piarum, aullatas aliis Mis erella,quo video,cuteretium legale pesMin nonrisit alterari euantali pactio non Mςmuta sistitium commutatimni. Terti ampi in lircipia concluso, naue idem dicen insit de vendente res Das pluris, quia prvi haccipit m pecuniis minutis: & de emente. minoris, quam res valeant, quia pretium idi dat in pecunia aurea,
vel argentea, atque adeo indirect akerando legale pretium pecuniae: cproniam militat eadem ratio ; dummodo id fiat citra fraudem, de seleatibus, ae libea consenti Ntibus contrahentibus ipsis, & iustum pretium, summum, vel infimum non excedatur ex eo quod reddantur pecuniae aureae, vel minutae, ut habetur ex Aror. p.3. Inst. m res. lib. I de caul.c.ε. q. vlt.
Quarto ampliatur supradicta conclusio, S ut non tantvin priuata persona possit ex cambio ad minutum lucrum aliquod assequi,sed etiam Econormis, aut Procurator, vel alius, qui a Domino pecunias aureas, vel argenteas accipiens ad aliquid emendum,ad Bluendum debitu aut adfatisficiendum operatius de eorum mercede, eas cum alijs commutet cambio ad minutum, percipiendo incrementum aliquod supra eatum legale pretium: nam potest lucrum illud sibi appropriare,ut habeturex Molin. de contridis p. o a. .ess.lib. a de iust. de tuta cap. a 3.dub. a. lom.de Salas de cas.dub.7. Reginal lib. s. suae prax. num. So. Fillluc.
369. es suti seq. dc ex iiijs. Etenim lucrum huiusnuta prouenit ex Economi industria, ae labore sicut dicimus de surin usurario, qui ex pecunia surtiua,vel usuraria negotia exercentes aliquid luerati fuerint: nam ad ipsos pertinet , non autem ad Dominos peis cuniae: eo quod tale lucrum prouenit ex se. ris,aut usurarii opera, industria, ac labore, ut per LesIdc Filliue. locis citatis. Nec obstat si dicatur,tale lucrum proneis ni re ex pecunia destinata ad satisfaciendum creditoribus i chronia talis pecuniae species non erat ei debita, di in alia ei soluitur sum cienter. Est tamen verum, quod si ea mens Domini sierit, visuo creditori species illa traderetur, tunc Monomus peccaret. de si credit 'erat peeunia illa aliquid lucrat rus teneretur et de lucro cessante, ut recte docent Linde Filii uc. locis citatis. Idem dieendum est, si Dominus peeuniae ob eo. mutationE hiausmodi ab Monomo factivi damnum aliquod patiatur, ut si res Domi. no emisset maiori pretior siquidem tune Icςare dc Domino teneretur ad interesse.
69쪽
eap. .q. I I.Molin.& Reginil locis eitatis, derit,& auream acceperit uenisset inviis sit
Ioan.de Salas camb.dudiet. vi Bonac.de aeream peconiam habere, quam auream rcontr.disp. 3.q. Hecamb. p .vnico, pro- potest etiam priuata persona ex alijs causippos et .mim. . inta. Et denique ampliatio lucrum excambio Inii tudinuaerere,de . ipsa vera est , nisi eambium ad minutum eL quibus supra diximus, vitiis rex Mon' let interdi m personis priuatis, ut insta p. 3.Inst.morat.lib. Io.cap. q. s. Salon.de
Quinto ampliatur dictaeonclusio, vim ra, Less.lib. a. de iust.&iuri cap. 23 dub adar cui camplar siue ex ossicio sit talis, siuia Reginal.lib. a s. suae pia κλωπ .40. Bo non, atque ideo priuata perlana potestex nac.disp. 3. contriq. de camb n Hiis cambio ad minutum lucrum aliquod con οῦ eo, subnum.3.&Filhi c. totisx.qq. sequi, au ndo prorium legale pecunia ιua uact. 3 s. cap. 3. q. I. Quin 3M maliis,
Princeps possit pluris numismata aestimare, Mos allegat. i IlI. L.
quam sit pondus auri,argenti, veIaeris, ex i Secundo limitiatur, ut ita demum perse.' quo tanquamcx materia constat, ut habe- aρ na priuata possit luctum aliquod ex eam tur ex Arιst.libos. Ethic.cap. .&lib. I. Po- bio ad minutum coissequi,si a Principe. vel Iir.cap. 6.&facit tex.ini. I S. vir. &l.rtiae.1 a Repub. ui priuatis petibnis non laeti in ris.deaur.& argen. legat. Louar. in opusc.de terdictum. Etenim Princeps prohibere muvet. numi collata cap.7 quem leserti & se. test, ne cambia minuta a priuatis exercera. quitur Amr.d. cap. 4.q. s. Nec obstat lex in tur, chm id cedere possitiri rommune LI .is de contrah. empl.& I. I.C.de vet. - num. Ita Aror. loco elino, Salon. d. q.D mis. potest. lib. I o. ubi habetur numismata x.q. sit. Fillinc. d.q s. naen. 363. bi eriiss
bitum pondus habeat sic ecluanto, de iure- lax redderet incapacein recipientem iiii ea iuriadesinitur, Principem .dcbere omnino mentum illud, runca lesens teneret admoneram cudere , & publicam sacere ea testis utionem. Q. iod qui Minansructum lege, ut valor ipsius sit iuxta pondus qum quaest .seq. latius, Dindute distulieni V niam iura illa sunt i melligenda , nisi tana at Tettio limitatur, vituti edicta eotillusiscipi ex iusta: causa alitet:visum sierit. 3o peedatRu n limissi, odi ambiavi Vel sunt intelligenda iura debitum pona tomodo, ac legitimo fiunt fallassere desdus a Principe praefinitum, ut si pro vn- staus di dolus nemini patrocinari debrat, cia auri sgnati staniat pretium lex du- c. ad nostram,de emps. & ψend. Multum
catorum, aureus sex ducatorum non de- , remit dis potest culpa contrahi in es Nbet continere materiam minorem una un. cendo cambo ad inimitu πι sempe tunscia auri. adultennamoiRGd1turi vel Ila, quae istri Sic ampliata Iimitariit ipsaconclusio, ut est vis recepta dolo diminiitF,vel Measlicet perlonaepriuata,quae eampsor ex ossi est publici auctoritatete inara ι asst plincio non est, possit ex cambio ad minutum laciteri rer, thiam parhst; δe aliis inoditi emolumentum aliquod quaerere; no tamen de quitan Aetor. incoei a Gqdib. tritici potest tam uodem acci pere . quatum potest alto vers. Quid si ipse campsorex o io,qui publicusxst: si , adulterinam, diminina Palis epit acies quidem campsor publicus ex pluribus caum ut supra, non potest is alaris clare. χ mihi sis lucrum consequitur,ob plura, de maiora siem au alio ignoratim ac epentiquiasi Pericula labores,ac impi Uasatque inprae. lnuminat quiliniunt pi mee tristitit uu sui muneris. Alvetopimata prelona o i pisabimine ei R:.1uibi j Derie j inclementum hulalmodi potest exigere vel ipsedeceptus -autem siel 'raxiusit c immunis eonluered iis, vel ratio. ac se iussumptet lumineambiis . ne siunis pretiosioris, commodioris i. 1 Irminutis, rectε decim M. i i thoris, antiquioris, va ratione obsequij. - , rat Agor. ibi, ii '
70쪽
An v bl publica auctoritate cambia ad minutum sunt prohibita pri
uatis hominibu ea exercentes,&. aliquid inde recipientes te. neantur restituere. Q f. m. . 4 V M M A R IV M.
a. Diem humanam iustam n raranses,' eant etiam contra Druinam. a Peccatum mortale es di δε- actum, comm tum conrea legem Dei.
3 Lex humana tum , etiam s fit maenalis obligar sub peccato ad 'sta obseruauin
. cam ores priuati percipientis lurem ex cambio contra legis probibitionem , hiat peccent,non tamen tenentur illud restimem. I Frumentam vendenssupra pretium legase, iuso pretio vendιι, hiat peccet legi nos ob
temperando; non tamententiur Incremen.
tam ill restituere. ε Peramia in eambio commutantur secundum fecundariam earum usum. Campserni turpercipiri lucrum ex camis
bio conua litis prohibitionem A sit iustum, ilex sit purὸρα alis, non peccas, nec ea
a Cam ον priuatus cambiendo contra legis probibitionem, silex nos si pure poenalis,
Umixta, licet excusetur a resilinione- ἔnon tamen excusiura m a.
s camelo priuatur percipiens ex cambio lucrum com a legis prohibitionem, sit gestat incapax ratis lucri, nonsolam peccat; sed
etiam pessententiam coademnatoriam efficituν restitutioni obnoxius.', o Lex pure menatis obligar ad poenam; non autem ad mlpann, ni pana sit grauis: mixta vero obligat ad utramque. Et Arius contra legem prohibente in O qua- ad viserituri
AD tit. q. explicationem est adnot. E
quod Valetiae,&in alijs locis, vite. natur Salon.de camNq. 3.M. I .concl. I. leinge prohibetur, ne pecunia,quovis modo nimpta aliter commutari, seu vendi possit,
quam pretio ab ipsa praefinito ; atque adeo
nulla ration seu via,sive ut metaIlum materialiter sumaturr siue sermaliter tanquam pretium, ac mensara rerum venalium. In non nullis alijs Ciuitatibus adlunt statuta, ne attes; & aliaqilaedam exercitia fiant in Ciuitate,nisi ab ijs, quos superior, seu con-LIatus artis ad artem illam , seu exercitium admiserit: quo circa personae priuatae non possimi ex cambio ad minutum emolumerum aliquod pereiperet siquidem interar, res, & exercitia ars camploria connumeratur,ut recte declarat Scac. de commerc. &camb. S a. Glos. 3. sub num. Io I. vers. Reis tentae ubi testatur etiam, hanc similem te. Πm extare Romae, cuius vigore Blum Bacherotti, qui sunt admissi possunt exercere artem cambiendi ad minutum: & non admissi talem artem exercentes incidunt in poenas in ipsa lege contentas. His breuiter sic adnotatis, qIaeritur, an in locis, in quibus lege, seu statuto eambia ad minutum exerceri prohibentur per priuatas perlonas, & nisi admittantur ut supra, si priuata persona cambia ad minurum exerceat con era legis,seu statuti prohibitionem, quaesita ex eis restituere teneantur. In hac dissicultate pugnantes sunt opiniones . Nam prima sententia est Sol. lib. 6.
taliter, & ad lucri percepti ex huiusmodi cambio restitutionem teneri. Probant eorum sententiam quoad primam partem ex eo quod legem iustam non seruantes peccant mortaliter: siquidem facientes contra legem humanam iustam,dicuntur etiam sacere contra Diuinam; quae iubet, Praepositis nostris obedire, atque ideo letalem cutipam contrahunt, quae nihil aliud est ex D. August.nisi dictum, factum,vel concupitum contra legem Dei. Imo adeo verum est,ut lex humana iusta obliget sub mortali ad sui obseruantiam, ut obliget etiam si sit poenalis, ut habetur ex Innoc. in c. super his, de
Vot. Gemin. c.ut animarum,de constit.ia 6.Coumin regul.peccatum,p. a. S. .num. 2. Sol. lib. I. de iust. &iur. q. 6. arti & S. Azor. p. I. instit. mors. lib. I. cap.ο.q. .de hanc sententiam dicit esse magis communem Ioan. de satas,de legib. disp. I .sec. I.