장음표시 사용
401쪽
densi Ma uia caesuri siermonem
instri. auibus collestionibus . Alie rationes
Decumas His anis Sacerdotiis indicere spondebat. Et militum quid-aeiam a Gallis. Ludovicus Rex opem βubmιttere casari non recu. sabat a Dummodo estudiationibus acceptis.
profecto non contemnendum e Germaniam, barbarico persequendo bello, in discrimen adduci, cujus tamen vel unum oppidum pro gentis cognatione , pro Imperii dignitate, pro periculi magnitudine Hungaricis provinciis praeponendum esse. Haec Caesarem solicitabant, quum praesertim Tehelii uxor per conjugis legatos nondum Uienna digressos Monkatio se discessuram, daret fidem ; dummodo certior fieret , repetituram cum ipso conjuge avitum decus a patrimonium. Sic enim prorsus domitis pacatisque alpinis Hungaris, nihil in praesens ad extinguendam perduellionem superfuturum, parum in posterum ad praecavendam . Accedebat rei nummariae di iacultas , quae militum delectum, commeatuum, reique militaris apparatum impediebat . Nam provinciae , diu vexatae, alendo bello non sufficiebant ε, Sciunocentius Pontifex maximus, qui adhuc inge tem submiserat argenti vim, se contraxerat, causatus aerarii angustias, violataque alicubi in Caesaris Imperio , & nondum restituta quaedam Ecclesiae imra . Tantummodo faciebat spem, aliquid ab Hispanis sacerdotiis, decumarum nomine, pecuniae; miliatum a Gallis corrogaturum. Ludovicum enim re gem ad opem ferendam illexerat suo& Majorum exemplo , qui non semel arma coeperant adversus Barbaros; & ipse ante duos & viginti annos curria decem legionibus Leopoldo Turcicum in Hungaria patranti bellum, fuerat opitulatus. Nec abnuebat
Rex, si tamen sibi Lotharingiae retinendae potestas ib
402쪽
eret, sarcireturque Duci Carolo damnum, aliquia. Turcarum provincia in ejus potestatem sectilibus armis redacta; de Transylvania praecipue recensebatur . Quae tamen, tantum abfuit, ut Caesari suaderent d cendum belltim; quin ut illud sedaret, momentum faciebant; verito, ut res fuit, vanam lacrae Hispaniensis pecuniae spem quippe pauea ab uno alter ve ejus gentis Episcopo aureorum millia obvenere ), ac vehementer adeo propositam Gallicae opis condistionem aversato, ut ei Pontifex maximus, quod rem
proposuisset, de captanda Regis gratia suspicionem moverit. Dum ita Caesar deliberat, duo illum ad res puendam pacem impulere:data scilicet per eos dies Ia- nocentio a Ludovico fides, nihil se fraternae eum Philippo octo viro Palatino contentionis causa adve sus Germaniam commoturum ; & promissa ad musitum supplementum apparandamque rem militarem pecunia, quantacumque curanda foret, a Franciseo
Cardinali Bonvisio, qui apud ipsum Romani Legati
munere fungebatur, Colonitioque Antistite. Hanc vem illi pecuniam corrogaverant, divenditis ex triente, ut diximus, plurimorum sacerdotiorum landis, unde simul ad duodecies scutatorum centena millia Pontificis maximi auctoritate in sacrum bellum et gata sunt. Quem ego Cardinalem Bonvisium , mentis magnitudine obitisque legationibus cIarissimum , nomino honoris non modo causa, sed grati animi ; quippe qui ex ejus literarum voluminibus aliisque monumentis multum ad haec conscribenda
quae si e Iarent . casar reditumis auxilium respuit ab Guli is . Delet illud GPontifice proposi
Turcicum bellum prestquenta st
tuis . Et quare a disicus I extat Pontifici idem nihil adverissas Palatinum
casari ingens pe-eunia ipsius Pot ficis beneficio omvenit , in vade. Diuitiam by Cooste
403쪽
Dimittitur Ofecta pace BudensisPrstorisLegatus. Germani in Baν-
Solymanus Visi-siorum princeps Ibraimo sufficitur . iuuibas rebus Mehemeti Regi
Solymarat Me hemete actoriatur, ut restituto Camsaeco, ins nibus nudato, pa cem cum Polonis astituat in
38o HIs T RIARUM profecerim . Itaque Caesar Budae praetoris legatum nullo dato responso dimitti, supplendis legionibus milites conscribi, a sociis validiora subfidia exorari jussit. Nec minus Turcae, desperata honestis condutionibus pace, ad bellum terra marique gerendum sese expediebant. Ιbraimo successerat in supremi Vis sirit locum Solymanus, qui re prospere gesta adversus Polonos, bene apud suam gentem audiebat, augebantque ejus nomen susceptae aliis ducibus calamitates . Illum rex Mehemetes, fama atque omnium desiderio commendatum, in Aulam evocaverat, admoveratque ad Imperii clavum, Ibraimo in Rhodum insulam relegato. Vitae perpercerat, iniquum ratus, morte multare eventuum infelicitatem, qua una reus erat s Quamquam non ita multo post, placando Solymano, qui sibi, Vivo aemulo, suspicab tur, necari jusserit; nunquam non Vacua metu do minandi cupiditate. Is audito, Germanos ab m deratae pacis consiliis abhorrere , & Mehemetem regem praeteritis cladibus ferociorem ut iis, quibus longa felicitate blandita fuerit fortuna, non facile eam variare posse intelligunt detestari Ibraimi facilitatem , qua vel aerumnosam pacem conquisierat , se totum verterat ad belli curas. Primum eius st dium, debilitare hostium vires, suorum amplificare. In id Mehemeti proposuit, sibi Sarmatas reeonciliaret , Camaeneco deletis munitionibus in pristinam ipsorum potestatem restituto ; Hungaros, reddito iis Telisio, acrius in Caesarem exacueret. Noverat illos
404쪽
Ios varisi inter se opinionibus collisos, belloque fes- 168s.sos, facile ab armis abduci posse; hos acerrimo or- utque Tebelium batos duce propemodum concidisse . Mehemete, p22 si i
ferociter execratus qualecumque foedus instauran- Mesemeter c
dum Camaeneci pretio; quam arcem munitissimam, T.ὐὸπ suis domitam auspiciis, ad Sarmatas regredi, partumque sibi deleri decus, odio erat; de Tehelio an- Berihelio an nuit. Hic delinitus alterius Ibinimi copiarum praefecti morte , quem Solymanus, veluti illatae injuriae His in libertatem auctorem, re vera privatim sibi inimicum suffocari 'astiis limandaverat; mi rem Pannoniam revocare coepit. ditione, quae prope elanguerat , Occupaturus. Ea
enim plurimum consopita, ipsorum legiones, quae circa Tybiscum hyemabant, non unam susceperant infestam Barbaris expeditionem . Duo equitum mil-ilia duce Mercio pro legato Aradum arcem ν TςMς Trospera uotiuariam inter Iuliamque prope Marisum flumen si- Germninum perram, tentare auia . Magnam ibi commeatuum c p piam Turcae in militum usum collegerant; quingenti Ianizeri praesidio erant . Praemissa cum Haistero instructore exercitus valida Hungarorum manu, qui obequitantes moenibus praesidium provocarent, in . insid iasque perducerent; Mercius occulto loco agmen texit. Forte pridie ejus diei Sophiae praetor quindecim equitum centuriis praesidium auxerat; qui ad primum Hungarorum conspectum e portis effusi V luti ad certam predam,dum hostem circumire student,
progressus, veteres clientes ad arma, Germanos inflammata iterum se-
405쪽
38a HIs TORIARUM 1686. inhaerentque sugienti , incaute in plagas sese indu
runt. A tergo a latere insensis armis petiti, paullum dimicando tenuere pedem, quoad extincto Sophiae praetore, qui strenue inter primos ordines prae liabatur, victi metu fugam arripuerunt. Fit aliqua cratis e.=iunt in itinere fugientium strages; major in ipsa arce , eum ιngenti prς' Germani, simul eum hesti ingressi , diripiunt incensis commeatibus, facta mille quingenum clade , quingenum pmda, suorum paucis desideratis. Me
cius ad castra reversus , certiorque per exploratores factus, aliquot Scytharum turmas prope Segedunum Turea prope se. incuriose daversari in praedam intentas, illuc movit. gedanum Νη4 η' Prima luce semisomnes, nec quidquam tale metumentes , adortus confestim fudit. Fusos excepit ala Turcarum equitum , quae stativa in proximo coli cmerat , quaeque strepitu admonita ad opem fere dam surrexerat. Cum hac durius certamen Germanis fuit ; & pari erant numero, duo utrinque sere millia. Pulia tamen, nec sine caede, sub ipsa Sege duni moenia se abdidit, amissa boum pecorumque praeda , quam paullo ante eduxerant ex hostium agris. Interea Tehelius Uaradinum processerat cum quatuor Turcarum millibus, classicumque suis colirihelius Per. ligendis canebat. Convenere ad tria millia, Se fama
-jζοῦ 'ρ' erat , conscriptum iri. amquam proceres, partim simulata partim reconciliata gratia , fidem
suam eo accuratius Caesari testarentur, quo vehe mentius impellebantur. At semel rebellando ei cerant , ne non timeri sine aliquo timore non pose
406쪽
sent. Itaque Leopoldus, ne recrudesceret desectio- 1686 nis vulnus, quod cicatricem prope obduxerat, comtrahi copias 4 quae circa Tybiscum amnem hiemata casar Ma atrum
bant, earumque partem aeneae Caprara' ad Monha tium oppugnandum dari jussit, partem Antonio Carrata ad Tehelium Turcasque detinendos, ne illuc suppetias irent. Hic, quia minori bellico apparatu ornandus erat, antevenit legiones prope Uaradinum ducere, quo Ghelius suos milites convenire jusserat. Easaad D. Jobi Fanum sex passuum . millia a Uaradiso distat admovit, ratus, ita se hostes ad removendum ab eo periculum avocaturum. μου. caream Forte, dum paucis incendiariis ollis verberatur ara, una tulfurati puIveris caveam, quae In Ima turre late' ait, O quo eam.
bat , fregit , immisitque in pulverem flammam , ipsa turri caeterisque munitionibus labefactatis. Quare deterriti quingenti milites , qui locum tuebantur , pacti vitam , libertatem, ac rem domesticana, se dedidero stanta apud suos infamia, ut sexdecim , qui crdines ductabant, capite poenas dederind. Maec dum aguntur , Monkatium dissicili impeditoque itinere reneas processerat. Vocata in deditionem Ragotia cum ferociter respondisset , oppidum machinis lace--ορ. rari coeptum. Est an Beregensii tracta prope Carpa--σ -tios montes palustre solum, in eoque brevis rumulus , quem munitionibus cinctum Montatium o cupat. Spem illic ultimam instaurandae rebellionis, i ejusque spei pignus, Ragotiam valida fidissimorum militum manus, omni bellico apparatu commeat,
407쪽
384 HIs TORIARUM.1ues s. susque instructa custodiebat. Dura proinde oppu-ορρuPatimis gnatio fuit, nee nisi missilibus res gesta. Aliquid
docμti murorum ariete decusium, tecta pyro is quassata plurimum ruinae fecerunt. Nihil tamen praesidiatii movebant, addebatque in tanto telorum turbine antidis ri- mos Ragotia, imperterrita vel dum et olla incendiaria propius effracta mortem objecit. Caprarae, excitatis opportuno loco adversus extemam vim munitionibus, vineas ad moenia promovere, qua vada Gnebant, studium erat . Et ingenti quidem labore ad fossam perduxerat; .iquae tamen neque exiccaris clim perpetuae scaterent aquae; nec terra ac fascibus, quae solum non suppeditat, aequari poterat. Jam plura quoque exercitum deficiebant, tardae ac maliagne subministrata; Tehelium ad opem abducendam propediem in viam se daturum rumor erat . Ouocirca si non vincere, quod primum in bello est ;
di ii ultates Iu- non Vinci saltem,neque aerumnis amca,quod est horuri rore η' pHlςt, Imperatoris alterum, apud se statuens , pedem rei
sit. Id ubi Tehelio cognitum, collectum agmen In Caesarianas legiones vertit, quae Hungaricam in Tebelius Germ Transrlvani ditione oram, eo invito, hyemem πω ἴλὰhuis M'. ducturae insederant. Aliquot ex improvise adortus manus adoritur ε Hungarorum stationes, in fugam coniecit. Sedad- μ' I sp ' veniante in auxilium Croatorum Iehione, M ad mgna Germanis se conserentibus, iter continuavit v stando depraedandoque, quoad Segedunum progres-SCedunum fetas sus, ea munitione agmen ac se contexit; veritus ne
.., ' μ' ab liostibus, qui ad insequendum surrexerant, ci
408쪽
eumvento sibi in acie dimicandum foret. Ibi tamen 1686. non tutum receptum habuit. Mercius, Haisteriusque Minochio digressi cum valida equitum ala & novem
campestribus machinis, in eos irruerunt, nullo mu funiat 'e pugάt.r alium telorum, quae continuo micabant, metu . Turcae vix inito praelio in arcem se recepere. Perinduelles, quibus eo pervadendi, praeoccupato ab iis inantastras. aditu, non fuit copia, partim equis Tybisco superato, quos inter Tehelius 3 partim per agros dissipati, fuga se subripuerunt, mille suorum flumine aut fer ro absumptis. Haec tanti non erant, ut Caesari r viviscentis perduellionis curam eximerent ; 5 augebat Abassius solicitudinem, clam illam fovendo, im Abasus meta genio in Thraces inclinato, Caesari occultus hostis . Id hunc non latebat ; speraverat autem dissimulata injuria, Abassium periculo suo admonitum ab hoc tandem proposito abductum iri. Idcirco ejus legatos acceperat audiebatque, & suos ad ipsum miserat, ver/ ingredia qui mitissimis conditionibus in clientelam deduce rent, obstringerentque fidem. At causiatus finiti' siastin . . mum Turcis Imperium suum, eludebat spem, quae sepe oblata, saepius decepta, desiderium falleret inflammaretque . Itaque longa ludificatione irritatus Caesar moram abrumpi jussit, misso in Transylv
niam Comite Friderico Scarffembergio pro legato siuotirea in Tra. cum septem Germanorum millibus, aliquot Hungarorum cohortibus , qui Regulum vi aut metu ad aliquot legioni- suas partes adigeret. Spes erat, discordes inter se ta z. t
rei eventum viam civium animos
409쪽
potentiores. Ex quorum Secta mutus creandus
Abasas in 'initis amarcem se confert. Germani popula. tiambus tempus
casariani quibus auxiliis, O quo
386 HisTORIARUM Nam Transylvania in quatuor populorum sectas dis
viditur. Catholicorum, qui prope sunt a rigenes,& Siculi nuncupantur; Lutheranorum, qua in haeresi qui Sasones dicuntur degunt; & Calvinianorum Arianorumque . interis auctoritate excellebant Calviniani; quippe valvota ex ipsorum secta , Oth manorum decreto, creandus erat. Hi Arianos clie tes habebant , odiosum cunctis genus hominum , atque indigens patrocinio; reliquos invidos aemulosque, S: si occasio daretur, apertos hostes. Qua freti spe Germani in eam oram agmen inducunt . Sed Abassius in extremae provinciae oppidum arte Mnatura tutum processerat, vim a se depulsurus. Illi prope Claudiopolim positis castris, cum neque vo cati ad se populares quicquam moverent, inutili expeditione praedando solum minitandoque tempus trivere; facto nunc etiam documentor in comm ni periculo concidere civium inter se odia, M sponte sua discordes animos reconciliari. At rerum summa in Hungarico bello versabatur . Ei ex Germanici --
perii dignitate gerendo suas Caesar legiones supple-
Verat, Contraxeratque undique auxilia, partim lege conquisita . Praestantiora Octoviri Brande mensiis, Boi riusque detulere , octo utrinque armatorum millia. Prope Parchamum lustrato exercitu, triginta duo peditum, viginti equitum millia reperta sunt. Honorarii milites augebant robur, quos undique , nobilissimos adolescentes , adduxerat Religionis st dium-belli amor. Fertur, cum ingenti famulorum Diuitigoo by Cooste
410쪽
tum comitatu ad sex hominum millia suisse. Praeter 168s. has copias Croatia Schultio cum quinque millibus ;cum totidem Antonio Carrais Tybistus amnis; Marisembergio cum octo millibus Transylvania minstodienda traditur . Plures Flungarorum velitares turmae expediendis itineribus circumcursare justi. Quibus ita dispositis de rei agendae ratione consilium Militare con inter duces in castris habitum. Nam Leopestas M'. o II joario , Lotharingioque, quid e re foret, de Consilii Oetam.
sententia statuendum permiserat; gnarus in diveris 'sa eos tendere , leviores autem contentiones esse remoto judicio Principis, quod quisque, ut melius vidisse videatur, ad suam flectere opinionem vehementer studet; caeterum exorabili aemulatione, ubi par vum aemulandi praemium est. Pares, in suam quicque exercituS partem, imperio erant. Hae enime ditione Octovir suas legiones auxilio adduxerat , iitο ι perio, e cupidus suis tantam auspiciis aliquod patrandi faci- μιν sunt. nus, quod nomen saceret; mussabatque interdum, non sibi alieno semper decori subserriendum, nec ruis se visita aequum censeri, alios, per longam aetatem egregie bas doctu. actam jam gloriae saturos, sibi prae adolescentia adis huc exaturando, occasionem amplificandi nominis
invidere. Subjiciebat facem Adolescenti Badensium Princeps, ut non semel anπῆ, , id quod G--
erat: divisiis copiis Lotharingio nervos ad splendi Pristen Lotha.diora facinora incisum iri; se vero ex humiliori eius rivio aemu . fama, auctaque Octoviri gloria , apud quem primas agebat partes, luculentius per hominum ora prodio