장음표시 사용
391쪽
saepius ιn regem conjura um fuit. sui tamen vix regnum aleptus
dedissidem, vibit adversius leges se
Muis qua pauco thesieis cδ essest , non pertine bant carbolicos in rerupublica militiais
tium monet , j jurandum , quorsiorum dogmata reiiciuηtur, seis
deleturum concilium rem aversatur.
368 HIs TORIARUM.tot jam annos infixus timor Anglorum mentibus ἐinducta semel in Regem prisca Majorum suorum ac popularium religione, reliquas ab hac errantes a Netum iri. Eam quippe, si a se se vim propulsare posisset, haud dissicile, veritatis indicio, vetustatis com
mendatione , pristinam in regno sedem repetituram. Huic in primis amovendae solicitudini nam pauci regiS nomen Sc auctoritatem, aut Jacobum mitissimi ingenii Principem aversabantur) saepius, ut retulimus , coniuratum fuerat, visque & dolus adhibiti e pugnando Carolo , ut alienae invidiae proderet Fratris jura. Is itaque, vixdum Imperium adeptus, Iiberaverat hoc ansios metu, data fide se nihil adversus Anglicanos ritus, quo periculum adeant, commoturum . Et stetit promissis 3 quae tamen non eo pertingebant, ut Catholicos patrocinio excluderet. Quamobrem deleta seditione, cum nihil sibi ultra timendum ab domesticis hostibus videretur, illis in rempublicam magistratusque restituendis dare operam coepit. Obstabat lex, quae horribilem Romanorum dogmatum execrationem publica adeuntibus munera prqscribebat. Hanc sibi & regno incomm tam , quippe quae cives clarissimos a gerenda republica prohiberet, se abrogaturum, Ec aliquot Catholicorum, militiae pridem praefecturis donatos, in exedicitu retenturum , monuit Anglicanum legatorum Conventum, ratus ossicio delinitum rem probaturuml, quae ab reliquis legibus non discreparet. Undique exortum murmur, & apertae quorumdam
392쪽
voces, ita leges promissaque perfractum iri, Objicien- ιμ, .hium, Regem haud quaquam latὶre passae sunt, quanis tum uti quisque ab eo proposito abhorreret. Neta. Rexadsibilirere. falsa opinio ita Vulgus manaret, clam equitem Hale. '--- sum, qui publico simul quopiam, honestabatur m nere , colebatque simul Romana Sacra , ea lege ad tribunos capitales deferri jubet, quae nonnisi si s N . jurejurando affertis Anglicanis placitis adire magistratus vetat, ut cum se ille supremo Regis imperio solutum ea lege diceret, an solvi licuisset, judicio dirimeretur . Omnium sententiis obtinuit causam. , acerbis contentionibus agitatam , assertaque Regis facultas remittendi cui vellet legum poenas. Quod judicium non ita multo post confirmatum a Du decet virlim , obscurit interprete juris, Collegio, utpote more Majorum perpetuisque exemplis commendatom , Regi, ut hac sua potestate liberalius ute- rque potestateretur, ademit curam . Aliquos proinde secum Orice M tur. gione conjunctos in senatum adlegit , magistratu militiaeque muneribus decoravit, eo tamen delectu , ut non pietatis,sed reipublicae habita fuisse ratio videretur. Id primo sermones dedit; mox privatis querimoniis , publicis demum concionibus, quae pro re sacra ad populum habebantur, exagitatum . Rex, uise ramori ne licentia, ut fit, impunita excre ceret, in turbaseque tandem evaderet, adjecit animum ad eam com- cientibus.
primendam, jussis praecipue rerum Anglicanae sectar a Ibitte:
sacrarum moderatoribus ab turbulentis concionibus sistere j j. temperare. sis quippe ordinis auctoritas faciebat GTom. I. A a a dem
393쪽
s o HISTORIARUM 468 1. dem, pietatis color audaciam , iram ex adversa res, gione damni metus. Lex erat severe interdicens, j isdem concionibus contumeliosas seditiosasque voti ' ces interserere. Ex ea Iudices dedit, qui de tumultu in Pontifices, minoresque Ministros inquirerent; turbandi autem clamitandique immoderatos detinerent inflictis poenis. Et inflaxere quidem ; sed praeter caeteros omnium oculos in se convenit Londini An--.bur Mςs 3 suo munere prohibitus obeundo, quod cuidam s. His itar Londinensi Parocho atrociter concionanti plus aequo. indulsisset, dedissetque animos concitanti insanis sermonibus plebem. Haec fuere turbarum semina, quae non ita multo post in ingentes aerumnas eruperunt. Fama est, media consilia Regem perdidisse, quae plexumque neque amicos λvent, neque inimicos o Q.;ὸν . .. primu0x Crςditum: si tacitus, priusquam quid NI Mus era p a novaret, se corroborasset; sibi adeo cives te intumiseris . perantia conciliaturum , ut nemo ejus non obsequi voluntati ausus fuisset; vel si victoris in morem suae xeligionis alumnis legiones , senatum, magistratus knplesset, fraenos reluctantibus, ne se commoverent, impositurum . Dum Vero mitius agit, nec metu nec gratia sibi consuluisse . Adeo rerum m3ximam eventus a consiliorum diversitate , quae idcirco di- , , ποῦ iβςΠxςr Versam Oportet, in alterutrum pendet. vetensie demetum Rusmodi solertia usias Galliarum Rex Ludovicus, in imum indv- rem dissicillimam , Patri quamquam vehementer
.i optanti inexuperabilem, sibi jam diu propositam, per id prope temporis obtipuit . Anno post
394쪽
quintumdecimum seculum octavo ac nonagesim rσ3s.eeleberrimo illo Nannetensi Diplomate Calvini se modo illude ctatoribus a magno Henrico hujus nominis quarto se concessum fuerant, impunὸ apud Gallos in ea haeresi Mil ista πα- esse. Hanc iis dederat veniam, simul metu ne in dσ- η ς - - perationem acti & poterant virium robore ad ar- . . .ma confugerent, dissidiaque t-jam annos florentis. simum regnum depopulata, recrudescerent ; simul spe, eos facto resipiscendi spatio, aliquando in C, tholicorum castra redituros; malo quoque pudore si navatae sibi , in ipsorum tune sectam adscripto ,siimma fide maximisque calamitatibus operae nullam retulisse gratiam videretur . Itaque edixit, fas iis esse, Deum suo ritu venerari; extruere ibi templa, ubi . frequentes habitarent 3 suae superstitionis libros i vulgus edere ; erudiendae juventuti literarum ludos
aperire; quin & suffragia in Iudiciis data; permissum
causas orare; humiles nobilioresque artes excolere 3 partem denique esse reipublicae. Id acerbum tenacibus avite religionis Gallis adeo visum, usicum paullo m f e
poli successerit Henrici morS , ubique DiplomatI Henries ainis.
contradixerint. Quamobrem Calviniani et asserendo agitare tumultus, obortis iterum intestinis distodidiis sese immiscere . Nec inani successu. Quippe vatum, M. post unum de trigesimum annum ab Nannetensi de-η creto Nemausiense alterum ejus sequestre ab terti decimo Ludovico, si ad quieta consilia traducere eos vellet, dari oportuit. Occupantibus deinde regum. curam externis holtibus, extra praescriptos fines haud
395쪽
D sus integrum restituitu , in
Et tamen semper in animo fuit, i lud abolere. Quibus incit
suibus artibus id perfecerit. Paaratim progreditur , in quo arcis.
3 a H Isaeo RIARUM semel prosiluere. Quos a magno Ludovico , ut repeterent, jussis anno post mille sexcentos sexagesimo sexto ; triennio post, sedandis jam jam fiuctuantibus
animis promulgatam ea de re sanctionem abrogare satius habuit. Nunquam tamen ab eius mente avulsa cogitatio piandae reliquarum sacrificio, dum oceasio ita ferret, verae religionis. Quo cum ingenitata pietate duceretur, hanc tamen acuebat monitum, a
Cardinali Maazarino & is ab Richelio altero Cardinali acceperat sibi adolescenti altius insculptum ,
dum illum de recte administrando Imperio disserentem supremis prope mortem sermonibus audierat: nunquam scilicet civiles tumultus Galliae defuturos, manente ibi Calvini secta, unde paratae vires turbare cupientibus , ipsa invicem istorum patrocinio atque auctoritate se munitura. Itaque furente finitimorum bello, quum asperiora consilia parum tuta videbam tur, satis duxit, Potentiores proposita veritate ac prae miti ab ea deducere. Mox ubi victor nihil sibi ab do mesticis seditionibus timendum vidit, licentiam conventus de re sacra, ubi non licuerat agendi, Fanis sinio aequatis, compescuit; iniquiores deinde conditi nes civilibus turbis praecavendis factas abrupit, fatus: metum haud diuturnum pactionum custoὸem esse. Quare interdictum, ne quis diversae religionis artium ediscendarum nomine apud alterutros diversaretur; Calviniani suae doctrinae libros vulgare non possent nec suos impuberes, si doceri vellent vera dogmata , retinere. Foro etiam de Magistratu litibus judican-- dis
396쪽
dis abducti sunt. Quum nihil in se virium ad repel- 168s.lendum vulnus ,& socios religione Principes majo- calviniam regis ribus implicatos curis animadverterent, quod eis c randum alterum erat, ad Regis clementiam confugere , objicere suorum merita, datam haud semel fidem pactasque leges implorare . Publico ipsorum nomine causam egit Henricus Rovignit Marchio idem postmodum Gallovidiae Dynasta, dum in Anglia exularet. Sed incassum constanti Rege praeteriti sed istassem. recordatione temporis, praesentis opportunitate, turi providentia. Demum, dato prius Episcopis negotio , ut, diffusa circumquaque diligentius veri dogmatis luce, errantium mentes ad eam pellicerent, hoc anno a. d. XU. Kal. Nov. Nannetense diploma, Demum peηit Nemausiense, & quae alia inde profluxerant, penitus abrogavit, jussitque, ubi Gallicum Imperium esset, hujusmodi abro. prophana deleri Templa, nec nisi Romanis caeremO- Vzid calolai, niis Dei majestatem coli, Illinc Calvinianorum s rus interdictim crorum praesides, si obstinarent ea sequi, nulla mo- f 'ra solum vertere ; si dimitterent, stipendio augeri, quid coaceom. quod dimidium ipsorum viduas sequeretur ; Iuris quoque laurea minori quam caeteros discendi spatio pecuniaque donari, si periti Hrensibus negotiis vacare vellent ; reliquos regno abire prohibitos , sed extorres foro , arte medica, magistratu, republica ; privatim sibi excolendis artibus victuros nullo suae religionis cultu, nullo suorum dogmatum gymnasio; traditurosque, quos suscepturi forent, liberos Catholicis Parochis Baptismate initiandos, imbuendosque
397쪽
rue . que rerum divinarum scientia ac bonis moribus Ipsorum conster- Cuncti ad rei famam constemati, ut in subitis malis , obtorpuere primim. Mox dolore ipso revocante animos, cum nullum remedium prospicerent, a toniti se respiciebant. Demum vix mentis comp tes , nunc diris execrationibus se devovebant, simul conjuges liberosque obtestati, ne sibi traditos ab incunabulis ritus unquam desererent ue nunc gemitu ac lacrymis se se incusabant, quod otii spe degenerassent a Majoribus suis, quibus una religionis tutela , arma & seditio fuerant. At ubi parumper desedit ira,
Plure1 εα est 3 deditque consilio locum, pars Divino afflati numinere alii simulate. Haeressi nuntium remiserunt ; pars remittere simula- Alii restare . runt , aliqui Obstinarunt animis, retinere. Interea cum ab iratis haud levis turbarum adesset metus, S magni ubique fierent animorum motus, iis prae satis in qu ς ςΠdiS in proVincias discesserant sagittarii equites, res per provim qui per urbeS & domos divisi, cuncta extra tumultus οβ dimiμμορ' aleam posuerunt. Hos, adversus obfirmatiores ad re
dados tumultus. ,r . . . . . . -
Ejus seἱ .e scri- tinenda placIta mentI altius Infixa, non unum crude stores acerbe ab
mor at . plureS adactOS a Magistratibus, imperando minitandoque, ejus gentis scriptores literis consignarunt. Quin& adhibita nocendi genera, ad augendam fidem, rure fissis, Hub snsessa tim memoriae hominum prodiderunt . Inualiquod crimen. aliquos lavitum fuisse, fama fuit, & famam suo m re mentitam nemo tunc arguit. Nam plurimorum vexata militum contubernio patrimonia in omnium oculis constitere. Uerum ut negare non ausim, non adeo litatis exemplum edidisse, ad eaque eiuranda ipsorum
398쪽
adeo a militari licentia cautum fuisse, 'ut huic singuli se subripuerint ; aeque atamare possim, apud rerum prudentes percrebuisse , publicae severitati non dissidentium religionem, sed protervitatem multis expressam modis, occasionem praebuisse; & privatas
injurias non Regis voluntati adscriptas, sed obortis, Aut privatasse ut in tanta rerum perturbatione, altereando contem it u
tionibus, insitoque Mortalibus ingenio, ubi ad ulcuscendum valeas, irritandi quos oderis. Ita in Gal- Qua mero allia ad decies octo capitum centena millia priscae v raeque religioni restituta, amotaque lues, tandiu illic sacram civilemque rem atrociter depopulata. Quod si ejtis alicubi occulta manserunt semina; profecto si stirpem emittere prohibeantur; nemo dubitare possit, sua sponte celeriter peritura. Huc adeo studiis omnibus intendebat animum Rex, ut quoad haec tot iratae ambiguaeque mentis hominum tempestas resedisset, se alio distrahi nollet. Quare cum sub hoc . . . , tempus sine liberis decessulet Carolus Octovir Pala- Oct ir Palas tinus , obvenissetque jure institutoque Majorum ovitalis dignitas cum nobili ad Rhenum pro in ωογta brae eam eia ejus consanguineo Philippo milhelmo Neobur- tmesa intergensi ; inde vero huic plura in controversiam venis- zsent cum germano Regis Philippo Aurelianensi, cui Piasinum M unica Palatini soror enupta erat ; maluit ille quiet , m. consilia ; Pontificemque maximum rei dirimendae ar- trem. bitrum postulavit. Lis erat non de privato Caroli patrimonio , fiduciariisque extra Germaniam Oppi- cem maximam dis, quae ad Elisabetham Cariottam sororem pertine φ .': .is p. h.
399쪽
16 33. re nemo Mbigebat; verum de fiduciariis itidem pluribus in ipsa Germania , queis licet in conjugii tabulis se abdicasset; an abdicando, susceptae proli Meerci
potuisset, illaque ne omnia ejus nominis essent, cujus ab Octoviro asserebantur , haud satis comper tum erat. Is , ejusque gener Leopoldus Imperatore .se o Oct. conditionem eo Jubentius accipiebant, quo Ludovi virPalatiau, ar- cus per hos ipsos dies legiones ad Rhenum promoveis . t φ Pqη ς ε ri jusserat, minitatus vim illaturum, si Octovir detinendis dubiis oppidis obfirmasset animum . Et obfirmaverat quidem, fretus Generi viribus, ac spe, Germanos omni studio, ne cis rhenum Gallicum Imperium dilataretur, daturos operam. Id Regi P incipum obsequiis assueto, admovebat ignem ut examdesceret. Quievit tamen, pudore Caesarem a Turci co bello removendi, & metu domesticae seditionis, quae, se ad regni fines occupato, facila ex illis Calubnianorum fluctibus excitari poterat; temperansque sibi, in ea de capiendo contentionis arbitro Romano Pontifice sententia mansit 3 ratus: fortis & magni animi esse, non indiscriminatim audaciora sequi con- sed pristat.ν silia, sed in tempore, dc ubi quidpiam fortunae dubia νεηιώ assumpιus. isque rerum eventibus non dare nequeas. QMmquam cuinboauos, dςinde p-cificatori , non arbitri munus Pontifici dela Branciburgensii tum est , OctOViro Brandeburgens, quem Caesara .. Σ.- . L P l-tino scriptum supremae suae voluntatis curatorem
arbιtrum extrita, consuluerat, admonente et provincialia negotia Gem
L nianici Imperii legibus haudquaquam externorum Judicio, pacmcauom tantum sub)ici posse ; nec R
400쪽
manam sententiam subituros, qui ab ea religione dic in8 1.1 sidentes supremis iisdem tabulis in spem secundam
et haereditatis vocati fuerant. Interea majori cura flu- , ctuaverat Viennensis Aula , consilii anceps, an pax, eum Turcis instauranda foret, cujus tunc se maxi- rem Turcis ι - 1 ma occasio obtulerat. Nam post Tehelium carceri t. mancipatum, uti victimam placando Caesari destina- , . tam, Budae praetor cum hujsmodi mandatis Uiennam uda Pr Or e . . miserat: si Caesar Mortalium misertus, finiendum bellum arbitraretur, sibi aliquem ByZantium legaret, qui de conditionibus conveniret. Enimvero ut ad pacem reconciliandam Caesaris voluntas, Aulicorum
sententiae inclinarent, OVir omnem commorat omων Patit
lapidem , metuens sibi a Gallis, impedito Genero mutuam 'adet. ad auxiliandum. Itaque dc ipse palam, & clam per interiores amicos illum monuerat: satius duceret, in abba. .νωα ε- meliori sua sortuna aequis conditionibus discordias tu. componere, quam sertunae iterum se se objicereia, amplioribus obtinendis. Hanc enim perpetuo obsequentem quis sibi spondere queati Et si mutaret; an non ruere quoque posset , inutili tunc dolore cuncta & soria non sine usuris restituendi, cum retinere plura licuisset / Satis proinde haberet, non parvum hactenus retulisse victoriae praemium ; nec spem sequeretur, quae saepius decipit; & si crede- .ret non decepturam , simul perpenderet , inhonestam pacem potenti inimico ira ac pudore ad vindictam extimulantibus belli incitamentum, non finem esse. Quae si pro sua magnanimitate parvi faceret , fideretque praebenti se modo felicitati; illud Tom. I. Bbb pro-