장음표시 사용
441쪽
4i 8 HIs TORIARUM i 686. consecere. Quae dum aguntur, Visirius, explicat ab Danubii ripa exercitu, ex ea parte vallum aggreditur. Sensere primi agminis impressionem hostes, nec pertulere, dato Barbaris ad transiliendum spatio. Atrox ibi conseritur praelium, eontendentibus utris. que locum retinere. Sed O vir novis inductis cohortibus , recreatisque voce & conspectu suo mili-
Maximi rare tum animis, cito ultraritimitiones eos repellit. Nihilo tamen secius in magno discrimine res versaba- vastum transceη- tur. Nam dilatata Turcarum acie prolixior tutandus erat aggeris tractus, quam pro viribus possent; dc harum partem in se averterant praesidiarii, tum Sed ubique tam temporis arce egressi . Opportune a Lotharingiori i r m aliquot Caesarianorum centuriae laborantibus super venere. Hinc fractus aggredientium impetus, ademptaque perrumpendi spes . Solymanus cum hac non succederet, copias quadrato agmine in laevam nectit, si sorte humiliores aggeres, Se mollior alicubi pateret via. Ibant retentis ordinibus, tametsi majoribus minoribusque telis sordissime lacerati, atqu 'Turear.mὸxij, identidem in Vallum ruebant, ferocia aut spe ducti. m. co us . Saepius depulsi , venere tandem ad latiorem aditum , qua iter carpentis erat. Hunc revulsis palis , distractisque obtentis catenis, momento expediunt. Mars ibi atrocissimus fuit. Nam Turcarum validissimi sese invicem adhortantes, facto cuneo per apertum vallum stationarios propellebant ingenti nisu; dccum reliquum agmen ad circumpositum aggerem conaretur, nulla inde subsidia, quo majus vocabat
442쪽
periculum , deduci poterant. Opis tamen aliquid a 1686. Lotharingio submissum, qui circumcursantem hostem oculis ex editiori loco prosequutus , ubi discri-men suorum vidit, ea cum strenua Brandeburgensium manu statim accurrit. Turcae horum impulsu continuere nonnihil impetum; audebant tamen , Mita quam partem inclinatura victoria esset, ambigeis batur; cum repentὸ Solymanus, stupentibus inspe- rurea impretia rata ejus trepidatione Germanis, cani receptui jus m. sit. Audito enim, globum militum per inferiorem ut jecede Danubii pontem ad hostes traduci ; ratus, ut fa- - , mma erat, Scarssembergium cum omnibus, quasseis.
cum ducebat, copiis advenisse; suis timuit ab re cente milite . Falsa Visirii opinio quippe sex tantum equestres legiones maturato itinere pedites amteverterant ) magnam Germanis, dubio adhue Marte periclitantibus , curam ademit. Adeo vel mendax rumor in re militari facere momentum potest . p ditatus biduo rast, atque ex inferiori Pannonia quatuor equitum millia Comite Piccolomineo pro legato duce vallum ingressa, perculsas recenti strage lab tibusque Caesarianorum vires haud parum refecere . Aucto his copiis exercitu, Boiorius Lotharingiusque majoribus praefectis in consilium adhibitis do eaoflavi e fui
summa rei capita conferunt. Tuebatur ille ex aliquo- trau quid Mas-rum sententiar prius hostem aut collatis sigius, aut pagauilonem.
si recedens pugnam detrectet , haerendo velfigiis, in botra longius ab urbis conspectu removendum esse. Nunquam enim Oppidanos manente auxilii spe dediti
443쪽
4ao HIs TORIARUM 468ς nem facturos; ea sublata, statim & sponte sua. Cogi vero ad paciscendum non posse, parato ingenti
exercitu ad opem ipsis ferendam , insultandaque aggredientium terga. Quod si exercitus in aciem educatur , & praelio confligat, quis dubitet, veteran rum adversus tumultuarias copias victoriam, & victoriae praemium non modo Budam, sed universam,abea Dibarim Pannoniam foret Haec Lotharingio non arridebant, quid re hau sermanti; quod in propria sit potestate , alieno arbi- m. trio non committendum . Commissurum autem , qui Budae fatum ex praelii fortuna pendere velit. Tot enim apertam locis, nudatam moenibus ac prope intermortuam refringere ingruentium impetum haud potis esse. Praelium autem in quo non semel levis. sima momenta rerum Imperatoris consilium , miliatum virtutem eludant) nunquam non anceps ac dubium. Quamquam, ebat, si certum foret hostem dimicaturum, haud abnuerem lacessendum , sub undaque incerta Martis, non Budae praemio , quod Ionge facilius referri potest, sed in spem debellandi. Verum cum pateat , sese Uisirium in certaminis aleam dare nolle , quid Iucrabimur provocando Ille pedem referet; nos instabimus reserenti s eo lo gius rejecto, si regrediamur ad oppugnandum; eamdem nobiscum redibit viam . Interim nullo sui metu stabit Buda ; & nos itineribus & commeatuum , inopia in hostili ac deserto solo consumpti, tem Sin hyemem traducemus , dimissa, quae modo se offert, rei bene gerendae occasione. Quod si copia
444쪽
rum parte, quota sit opus, extrema vis oppido inferatur, caeteri ante vallum in aciem producti detrudant , si modo quid audeant, externos hostes, puto nihil nobis , quominus negotium feliciter a solvatur, impedimento fore. Pugna proinde, dicet aliquis, vitari nequit. Quid vero differt, eam OL feras , quod dudum execrabaris , an non recuses Haud parum quidem. Multa enim adjumenta sunt vim repellenti, quae inferentem deficiunt; machinae, locus, minus tumultuaria pugna, composita magis acies; &, ipso naturae documento , minori periculo propellitur hostis, quam superatur . Haec vicit sententia, Stratmano leniter indicante, sic Cae- .. ,.. si Isari gratum fore; a quo discedens secreto acceperat, ii . sibi semper, dummodo Boioarius haud aegre ferret, ea placitura, quae Lotharingio maxime probarentur. Is igitur postridie Kal. Sept. corpora primo mane cibo reficere Sc curare milites imperat. Mox duod viginti equitum , duodecim peditum millia extra . Buda auressiore Vallum educta ita adversus Visirium locat, ut pugna /Vς 4M 'decertaturus videretur . Simul sex alia Caesarian rum millia , totidem Brandeburgensium, fortissimum quemque legit, quos in duo dividit agmina agmen in duos globos , unum alteri sutadiariunt de pari numero. Illos Marsiambergio, hos tribuit Cr
jae Duci , quibus per oppositam quisque sibi modi
nium stragem in urbem irruat. Et Bojoarius ad eupandum reliquum arcis mille quingentos milites,
tutidemque priori subsidiarios globo , in acie statuit.
445쪽
422 HIs TORIARUMI 86. Non fugit Budensem praetorem, parari oppido po- οπριο oppi stremum fatum. Quod ut arceret, sua oc Praefect
ni ut se defendant. . . . , c . A
rum voce mIlites admonet, ut iacramenti, quo te Fraetoris aἐlum devovissent , memores ad eXtremum pugnent; ut-
- Φρ ' que proposito sibi ante mentis oculos: satius esse , perlitum hostium sanguine in acie mori, quam dura servitute pressos, Videre raptatas conjuges liberosque , atque inter vincula & verbera miserrimania vitam ducere ; pertinaciter dimicantes aut patriam ab interitu, aut ab dolore ae luctu se redimant. Dein partitis , quae adhuc ispererant, quinque armat rum millibus; duo millia secum retinet ad impediendum , quod caeteris latius patebat, per centum passuum ruinas, Caesarianis iter . Globum alterum
supremo Janciaroruin duci ad prohibendos , facto sibi anguitiori aditu , Brandeburgenses I alteruntia . propraetori, utrique denas centurias muniendae a versus Brioarios arci tribuit. Mille ad subitarios casus in foro locat . Demum ut e captivis postea compertum 6c ipsa monstratum re quosdam fidissimos jurejurando adegit, ut si victricia hostium signa,
Fritior Hiques prostigatis deiectisque e moenium ruina oppidanis in sacramento ad, urbem penetrare videant; publicis & privatis ard
II. 23 τ bus, quot plurimis possint locis , ignem inferant.
nam videant. Dum se ita ad repellendos hostes comparat praetor Abdius; mirari Solymanus, quid tandiu praeter e pectationem quiesceret hostium acies. Postmodum, quid illis in animo esset suspicatus, immissa equitum ala, quae lacessendo cieret turbas, averteretque dive-
446쪽
divexandae urbis consilium ; ubi non pedem Germa nos efferre vidit, tia jaculis tantum submovere irruentes equites 8, quo remedio afflictis oppidanorum rebus succurreret , volutare secum, ac diversis curarum fluctibus agitari coepit . Inter haec dies ad octavam horam pervenerat, cum Lotharingius Vincato ad se Comite AEnea Caprara. Hic, inquit, mea tu Vice perfungere; tuae vero sint partes, tenere locum , atque hosti, quacumque se flectat parte, agmen Opponere, ne pervadere in urbem possit. La- cessat, ut lubet e, tu tantum Obnitere , contemptor inanis gloriae, quam feliciter pugnando forte putares acquisiturum. Nam vera, vincenda non audendo, paritur. Credo exercitum fidei ac prudentiae tuae,
quippe quam sciam nec militum ardore nee hostium incursu ad capessendam pugnam attractum iri. Haec ubi dixit, ad vineas progressus, sex tormentorum boatu dari signum ad invadendum iussit. Trifariam illico movere acies a erant in prima fronte, pectus Ncaput ferro tecti, pyrochytrophori atque e minoribus tormentis jaculatores, flammam telaque ad remo vendos hostes ingesturi ; in secundis ordinibus hest ii mixti honorariis militibus, qui gladiis N pilis urgerent. Nunquam tanta animorum Sc corporum vi pugnatum est . Agmen , cui Abdius praeerat, non Caesarianorum modo impetum sustinere , sed eos incessere , ac veluti lymphatum , qua posset, perrum pere ἶ terrorem , vulnera , mortem circumferens . Undique in consertam turbam micabant tela , stride-
o qua illi man data dederit. Ipse ad iuva a
dam Radam proe greditur . ordo ultime ag gres nis narra tura Diui jZ
447쪽
424 HisTORIARUM 1686. bant enses inter se collisi, interno divulsa igne oli,
rum fragmenta medium petebant corpus . Non pugnam regebat imperium, sed ira & obfirmata morienvi aut necanes rabies. Caesariani primo inclina- . . runt; mox subsidiariorum globo aucti roboratique, intra ruinas hostem rejecere. Hinc alternatim pulsi impellentesque, variabant vices, accensis ad dimicandum animis periculi ac laboris irritamento . Quod ubi vidit praetor, anxius ne inter ruinas coercitae suorum cohorti, quasi desperata victoria, consideret ardor pugnae : Quae, inquit, haec hostium ferocia, Laiz , κὰ . - , commilitones, haec vestra segnities est intagna. tanto patriae discrimine haud satis est pari virtute decertare. Enitendum vel ultra vires ἱ dc pulcherrima morte aut victoria decus libertasque retinenda Sisenuitas atque Haec fatus , sese cum ferocissimo circumstantium . ferocis . cuneo in medium hostem immisit; tantoque ardo re certamen integratum, ut bellicosa illa Caesarianorum legio propemodum trepidarit . Stetit tamen fulta recenti milite, Lotaringitque aspectu, qui ad Mors. clivi radices cum magno periculo in rem intentus diversabatur . Inter haec sanguine & sudore fluens, multisque plagis consectus, Abdius sternitur . Sensere Turcae pnetoris casum, ac veluti eo moriente ararca recedunt. sibi quoque cecidissent vires, fracti repelluntur ; sed ita ut ira & furore sustinentes corpora , pugnando eas Viauio s= c derent , impedirentque sin minus gladiis, cadave-debargenses Bu- ribus iter. Caesarianos in urbem ingressos Brand 44 V burgenses eodem prope tempore, edita N ipsi m*gn
448쪽
ea de , sunt prosequuti. Victoriae plaudentium ci mor , mixto mulierum Sc puerorum ploratu, praesidiarios, qui ad arcem pugnabant, captam esse urbem monuit. Ea re perculsi exanimatique, remisso, quod adhuc acerrime depromiscua clade retinuerant, dimicandi studio, Bojoariis dedere locum . Horum in eo facinore invicta patientia fuit. Vixdum enim penitiores murorum ruinas subire aggressi, disceden. te subtus humo, ad ducentos absorpti aut lacerati
sunt. Immensa deinde fabrefacti ignis , missilium, hastarumqtae vi adeo pressi ut per tot substructionum anfractus penetrare & steterit ingenti pretio, & praeclarae virtutis fuerit. Superatis munitionibus victores undecumque discurrunt. Tum vero patuit obiectis dissicultatibus odium exasperari. Nemo vivos capiendi ; nemo , in summa diripiendi occasione, praedae cupidus. Obtruncant nullo discrimine inermes armatosque, viros ac foeminas I usque ad impuberum caedem ira crudelis pervenit. Uix ab duunia millium agmine, quod victoris clementiam obtestabatur , Imperatorum jussu temperatum est . Reliquiae pugnantium erant, quos pavor aut hostium impulsus in locum duxerat munitionibus cinctum , amni imminentem sub dexterum arcis latus & urbis
moenia. In his prophanae religionis Antistes, propraetor, dc, vel in ipsa deditione ferox IaniZarorum
praefectus. Caeterum illata clades, quamquam immitis , necessaria videri potuit. Sic enim omnes efferaverant animum, ut praetoris edicto de incenden-
fearum globo elementiam Uictoris imploran ti, parcunt a Atrox incendii.
449쪽
16862 dis aedibus viri juxta ac mulieres morem plus nimio gesserint.Ergo tot locis uno eod*iique tempore tam ma erupit, celeriterque adeo propagata est, ut illam Comes Rabatta supremus quaestor vix ab vetusto D. Stephani Templo, duobus frumenti cellis, publicoque armamentario prohibere potis fuerit. Hic Bud
occasus fuit; urbis,situ, propugnatorum virtute ac numero,bellicoque apparatu muniti si unae, robur Sc momentum suum, vel dum caderet, indicantis. Octoge- aura quot diebu, nos tenuit integros dira oppugnatio, absumpsitque oppugnata. plusquam sexdecim Chrismanorum millia. Postremus a uis Distatue actus vicenas amplius horum centurias, tricenas Tures' nata. carum, vulneribus aut morte affecit. Repertae in ea thi trecentae quadragen que murales machinae,mor taria sexaginta, militaris instrumenti Sc commeatuum affatim. Praeda militibus concessa, sutura opulentior, B bliotheca cor- iii multum hausisset ignis, plurimum corrupisset. Ma-
cendio immunis. gnaliterarum relicitate ab incendio mansit libera inlignis Matthiae Corvini Hungarici Regis Bibliotheca , me a Dis y integra Uiennam deducta,nobilissimo incremento Caesaream locupletavit. Fama est, Uisirium facto in cuid Visirium ad aggressores impetu periclitanti oppido salutem aut opem , d φ υ ρε excidii moram quaerere voluisse; at deterritum suo-
- ptisque siepius cladibus Numini odio se esse argu Missis ea .ire ut , instinuisse. Igitur sub Solis occasum convasere citu recedis . julsis, nocturno N celeri itinere prope Mursam ad Dravum se recepit.
450쪽
Uda capta ac direpta , Lotha in-gius praemissa levi armatura, quae palatos , aut impares maturando itineri interciperet, datoque militibus quatridui spatio ad respirandum I cum omni exercitu , relicto ibi quatuor millium praesi-sidio, in viam se dedit . Dum iret, certior ab exploratoribus factus, Visirium munitissimo natura I co inter Danubium Dravuinque castra posuisse, unde invitum ad pugnam elicere, frustra esset; Istrum ad Altinum trangressus, copias divisit. Partem A tonio Carrasae ad Segedunum, quod non longe dustabat , oppugnandum ; partem Ludovico Badensium Principi ad aliquem in inseriori Pannonia ex hostium metu referendum fructum attribuit; qui, piam ipse Pesthum reduxit, refraenando Agriensi
praesidio, & si foret opus , Hungaris perduellibus . Inde Uiennam , Bojoarius praecesserat ) N paullo