Jo. Vincentii Lucchesinii ... Historiarum sui temporis ab Noviomagensi pace tomus primus tertius

121쪽

resto sum in Valdestaini cordicio ad Senatum.

io 6 HIs TORIARUMHinc tanta sua fore in rempublicam merita, ut ne mo deinceps contendere sit ausurus , quin Iacobo ejus filio lectis 1mo adolescenti regius honor communi gentis consensu deferatur. Et olim quidem bellicae virtutis commendatione, ut annalibus traditum est, sortissima Iagellonum stirps tandiu tenuit Polonorum Imperium, quoad ipsa exaruit.

Nec ita multos ante annos eadem arte plureS e martiali Suecorum regum domo hoc ipso diademate nobilitati . Amat quippe Gens bellicosa regum suorum militarem gloriam, eamque non immerito quaerit, ubi videt Majorum exemplo atque institutis feliciter adolescere . Famae suffragio tot accessuras , si bello ipse mentem adjiciat, Austriacae Familiae clientelas, quas ista maximas ac potentis simas, liberalitate ossietisque cultas,prqsto sibi in Comitiis habitura sit. In id Caesarem dare fidem, pignus quoque daturum , prius tamen consociatis armis pronuboque foedere . Legati verba Regi placuere , iam sua sponte belli, propagandique in Familiam imperii cupido . Spondet, quantum apud suos gratia M auctoritate valeat , adnixurum ut respublic . bellum capiat, feriatque foedus. Captum ita a se gestum iri, ut Turcis in memoriam redigat, quam olim ab ipso acceperint funestam cladem ἱ Caesa ri persuadeat , eam se tenuisse promissorum fidem, quam modo spondeat. Dato deinde Senatu, Va destainum in Curiam ingressum hanc habuisse or tionem ferunt . Nisi , Rex maxime , Patresque

122쪽

. tonscripti , compertum mihi esset ad quos verba facturus sim , vererer profecto, ne vix proposita causa , pro qua dicere aggredior, taciti reputaretis abuti me potius orando patientia vestra , quam quicquam posse ad eam obtinendam proficere. Sed cum ad magnanimum Regem, ad generosum for- dissimae gentis Senatum dicam, facit ipsius rei periculum ac magnitudo , ut unde coeteris terr rem , vobis alacritatem arbitrer affuturam . Bellum igitur adversus Thracem suscipiendum vobis propono, quamquam huic bello plures deterrimam

pacem anteferant, plures servitutem. Sarmatas autem , ignominiam ac servitutem nunquam non aversatos veluti malorum extrema, illud nec metuere pro sua bellandi strenuitate, nec horrere pro militari animo, satis teneo. Quod cum ita se libbeat , ut neque metu, neque desidia a capessendis armis alienos seratis animos, reliqua facile expediam, grataque vobis accidet oratio mea . Nihil enim adduco, quod non ad vestram fidem, securitatem, utilitatemque pertineat; quodque neglectum maximis rempublicam damnis, periculis, contumeliis obrueret. Puto jam ad vos rumore nuntio pervenisse, Turcas bellum in Caesarem incredibili apparatu militum, machinarum , commeatuum diligenter instruere atque adornare ὁ & Caesarea haud impari cura ad refignandam illorum audaciam confringendasque vires se comparare. Uerum tot

jam defunctus Gallicis bellis ac debilitatus, inqui

123쪽

1o 8 HISTORIARUMI 68 a. taque modo pace ab iisdem haud leviter divexatus cum non sibi par animo robur adesse Videat, ut solus cum potentissimo rege dimicet, qui diuturisna quiete recreatus, nulloque alibi distractus meta huc integer tota incumbat florentissimi Imperii mole ; ad socios confugere, implorare opem necesso habet. At quorum magis imploret , quam Polonorum, quibus tantae sunt vires ac belli scientia ut ferre possint; tanta grati animi virtus ut fere dam suadeat Non enim memoria vobis excidisse putat, qua benevolentia, quo studio Germanica Austriorum Domus salutem amictis fessisque rebus

vestris attulerit, cum undique regionem concuteret prosterneretque ferox Turcarum Suecorumque turbo. Siquidem avorum aetate, ut nunc de reliquis taceam, Sigi sinundo regi vestro Ardinandus viginti selectorum militum millia suppetias misit, cum Turcarum Princeps osmanus quadringentis millibus Sarmatiam inundasset; barbaroqu2 dira coedes illata. Nostra vero Leopoldus Cassini-ro decem prope millibus auxiliatus, res vestra&ab

interitu reV avit, clim arva atque urbes longe lateque Suecm depopulatus , extremum reipublicae vulnus minitaretur . Rependite nunc beneficii vi cem atque in omnium oculis collocate r SarmataS haud minus acquirendae, quam referendae gratiae

potentes esse ; nec magis bellicis artibus, quam virtutibus valere . Enimvero nihil aeque Mortalisum animos decorat, ut servata amicitiae fides ; do

124쪽

martialis vigor , quo praestatis, odium aut invidiam parit, nisi vel ad sui tutelam, vel ad socios amicosque sublevandos adhibeatur . Quamquam quid ego vestram fidem obtestor , quid Qesaris nomine causam oro Vestra, Vestra, inquam, reSagitur; salus vestrae reipublicae in apertum discrumen adducitur, nisi statim percusso foedere nobiscum ad confodiendum communem hostem arma atque animos conjungatis . Non enim, si vos modo ad bellum non provocat, si pacem simulat,

si spondet quoque nam di hoc audio P se foedus

vobiscum jampridem ictum sancte riteque servaturum; ideo fallacibus dictis sidendum est. Uerba faciat, ut lubet; blandiatur, mulceat; nunquam in prudentium animis obliterabit, se implacabiles adversus vos inimicitias 5 gerere Sc profiteri . Falsi quidem redarguitur, si ad quam in vos a priscis

usque temporibus feritatem exercuit, cogitationes atque animos vestros conseratis . Circumspicite

amplissimas laetissimasque olim provincias , quibuSimperatis. Est ne ager , civitas, vicus, ubi altius non pateant cjus erudelitatis impressa vestigia ' Non ea profecto sunt hostis pro gloria atque Imperio

dimicantis, sed cujus odium exaturari nequeat, nisi aut deleta universa gente , aut probris, dolore , vastitatibus cumulata. Et quem ferum dirissimumque Inimicum acerbissimas res vestrae declarant , hunc inanis verborum sonus fidum ac reconciliatum suadebit Desiderarem utiqae pruderutam V stram a

125쪽

lio HIs TORIARUM issi. stram, istud s in animum induceretis. Raro siqui

dem , praesertim in Barbaro , imago sunt mentis verba. Modo non quiestit ille , at Sarmaticum bellum, quoad Hungarico se se exolvat , moratur. Satis sua ac Majorum experientia compertum habet: Turcas, potius quam pugnandi strenuitati, debere Christianorum Principum socordiar dissidentiaeque victorias suas ', qui varietate consiliorum inter se diversi , Finitimorum aerumnas laeti aut

otiosi prospiciunt, putantque sibi addi, quidquid aliIs Imperii detrahitur ; nec vident, hac desidia sese Inimico triumphum parere, cum illoque reddito potentiore non ita multo post incertius decertaturos . Adeo conssilium adimit aemulatio ; nec sibi consulit, ut aliis noceat. Ne Mediusfidius capiat animos vestros brevis isthaec usura pacis, quam callide vobis offert ; quin statuite apud vos ipsi, gravius inde bellum, graviora damna eruptura civibus vestris I Velut quibus argentum comm antsqneratores ; statim ii quidem accepta gaudent pecunia , immemores mox sibi scenore trucidatis somtem usurasque restituendas. Itaque si salvam rempublicam vultis, si regnum inexuperabili custodiae tradere, perpetuum inter nos foedus feriendum est ;& ubi alteruter discrimen adeat, suppetiar invicem

afferendae. Sarmatas Germanosque foedere atque

armis conjunctos Barbari nunquam vicere; disjunctos haud semel. Certa proinde victoria nobis proponitur, si armorum societas ineatur; & non inibimus

126쪽

Τo. I. LI s. II. II Ibimus ' praesertim in communi causa, in communi periculo , adversus communem hostem Quod si vos nulla manet Austriorum cura , Be regni securitatem in manibus ac virtute vestra positam arbitramini, saltem dignitas reipublicae privataeque omnium vestrum fortunae, si probe rem expendatis, manifesto postulant, ut ne manuς a ferro, ne ferrum ab hostium coede segniter abstineatis . Delenda quippe vobis est illa macula superiori bello suscepta, cum reportata victoriae laurea , veluti datae cladis praemium, Camaenecum Podoliamque victo cessistis. Quae tum omnium gentium admiratio fuit , qui risus Inimicorum , quibus lucr fuere pernicies ac damna sua Repetenda proinde vobis est urbs munitissima , propugnaculum Imperii, provincia pnetermodum laeta pascuis ac rerum omnium feracitate. Quot inde tanquam postliminio redibunt ad veteres dominos amplillima Praedia, quantus reliquis accedet fructus, ea munitione tanquam aggere Objecta Scytharum erupti

nibus , quibus id prope unum , acta scilicet a V bis praeda , patrimonium est . Igitur cum hujusinodi suscipiendo bello vestri agatur populi gloria,

quam magnam in rebus omnibus . in re vero militari silmmam a Majoribus accepistis 3 agatur sociorum salus , qui haud semel pro vestra se se ac fortunas suas in discrimen dederunt ε agatur bona multo

rum civium, quorum decus constitutaque re&d

mestica ad reipublicae splendorem spectati quid est , quot

127쪽

ria HI sT ORIARUM. . I 682 quod ab eo fortiter capessendo vos teneat scepto bello , Hungaros, Germanosque amicissimas nationes calamitate prohibebitis , VOS metu calamitatis , quae a nostra sejuncta quidem esse non potest, quaeque vos etiam per nostrum latus certissima transverberaret . Denique de hac tanta re deliberantes, cogitate: bene gerendae reipublicae occasionem non ex hominum voluntate , sed

ex rerum conditione pendere ; semel amissam frustra quaeri ; contemptam vero , cum alicui se daret, plerumque ad ejus hostes accedere . Haec cum dixisset, ingenti plausu annuit cum Rege SenatuScs Nisum i dici frequens . Confestim indicto celebratoque gentis Concilio, cui suprema pacis bellique potestas eli, auctore Senatu de Turcico bello agitari coeptum . Raro M sforma, insti- in maena populi multitudine salubriora consilia ad

in rebus ageadis, exitum perducuntur, discordibus plerumque animis

G qμψ ς- ad ea complectenda, ubi Mortalium plurimi decer nendo intersunt; vel reipublicae ignaris, quam nonnisi pauci attingunt, vel ejus oblitis , dum quisque in rem suam intentus, publicam negligit felicitatem aut damnum; quae ab civium universitate vix ad se perventura, aut longo remota intervallo putat . Id enimvero in unaqualibet Natione, sed in Polono rum maxime conspicuum est, apud quos Sc coetus aguntur summa Procerum Legatorumque frequentia, & horum quilibet, sit a coeteris dissentiat , dis sensumque in acta referri jubeat, Conventum solvit. Quamobrem mirum videri debet, si quid unquam

128쪽

quam publica auctoritate sciscunt. Et nunc etiam, I 682. ut iis moris est , turbulentum Concilium habuere, I cti Iss' be non suopte solum ingenio, sed alii Gallorum clien- ὸzs.' tela, ad quorum tranquillitatem pertinere putabant, Caesarem ab Rheno Belgioque divertere, totaque impedire Turcici belli mole: alii veteribus cum ipse C A

fare inimicitiis. In Id praeoccupaverat Clientum am- paratam studia. mos, quos obstinatis clamoribus obluctantes in reliquorum sententiam deduci posse jam prope nulla effulgebat spes , ac tempus deliberando a legibus

constitutum in exitu erat ; cum victi Romani Pon- Denique bellum tifieis studio bellum insperam atque arma unani' u um,ip3mes decrevere. Innocentius, nominis ordine un- tificis desideris decimus , Ecclesiae tum principatum tenebat. Ad 'eum, vix dum barbarici tumultus increbuerat rumor , legatum miserat Leopoldus Comitem Geo

gium Adamum Martinitium, qui diceret: in repel- 't. iris

tenda Turcarum ferocitate non Hungariae tantum miserat co: Mar-

Germani eque, sed Christianae Religionis rem agi iisa Nisi .ribes quippe gens victa ut leges, ita & sacrilegos Tyran- lum incenderet. ni ritus facilὸ subit, domethicis rebus utiles , nec is3 bis siet insuaves quibus nil sapit praeter vivendi commoda atque divitias . Ille periculo vehementer com- Dηος. Leopolis motus, depellendoque pollicitus opem suam, egre- '' gia fide summaque benevolentia per omne belli tempus promissum fecit. Nunc autem , cum praesertim in eo versari salus publica videretur , ut Sarmatico foedere constituto Turcarum impetus non una ex parte retunderetur ; in id quam maxime

Tom. I. P dedit

129쪽

114 HIs TORIARUM. 68 1 . desiit operana nec vano successu. Non enim supremae curat juventa solum Dignitatis auctoritate, sed privata gratia, qua Mi plurimum apud eam gentem valebat, donis etiam, Atque obtinet. quibus ea maxime delectatur, obtinuit ut qui adhuc restiterant, in belli sententiam irent. Decreto bel-

q '' ' lo , hae scriptae conditiones sunt. Quod felix faustumque sit Caesari, Poloniae Regi, Posterisque eorum, foedus adversus Turcas perpetuum

apud ipsos fuat . Alter ad alterius provincias, hostiliter ab iis petitas , defendendas accurrito . Illos nunc taesar sexagenis armatorum millibus, Polonus quadragenis aggreditor . Vterque sua, quaeque sitae olim ditionis fuisse norit, Camenaecum praecipue, Uhraniam, Podoliamque Polonus I Hungariam Caesar recuperato . Si cujus primariae urbes Uienna , Cracoviaque a barbaris in discrimen veniant, alter invicem cum exercitu ad liberandas eas adesto. Pacem altero invito ne constituito. Polonorum reipublicae Caesar pecuniam, quae sibi ad

Vicena centena florenorum millia debetur ob s sceptam in Suecos expeditionem, remittito. Iure cedito , quo Caesares hactenus diuque ratos habuere Sarmaticos reges, cum primum calatis Comitiis crearentur ue Diploma restituito. Poloni si quid unquam Austriacis expensum tulere, obliteranto is Caesar extemplo quinquaginta hungaricorum aureorum millia ad conscribendos instruendosque milites Sarmatis commodato ; ea redimito e decimis , quaS

130쪽

Io. I. L In. II. II sspondet. Christiani Principes , magni praesertim is 31.

Mosthorum Duces in foederis societatem Voca tor; adscribantor, si Nelint. Pontifex Maximus foederis patronus, sequester esto. Apud ipsum, quae nunc paciscimini, iurantor . Iuravere post paucos dies Romae in Caetu purpuratorum Patrum Cardi praui Roma anales Pius Caesaris nomine , Carolus Barberinus pini Pontis. max. Poloniae Regis, summo Innocentii gaudio , ac laeta i 'spe rerum secundarum . Haec tamen nonnisi insequenti aprile exitum habuere . Iam tum v ro , cum superiori anno agerentur, Gallia in non magni momenti rem , sed acerrimis disputationibus & partium studio omnium sermone celebratam, plurimis intendit curis. Regaliam dicunt Oεἰ

indigenae jus Regi suo datum Ecclesiarum in Galliis ' spatrimonia, dum vacant Episcopo, in sitam utilitatem convertendi, minoraque Sacerdotia , quibus nulla pascendi gregis solicitudo est, pro sua tunc voluntate diribendi. Hujus origo Iuris in occulto manet prae nimia vetustate, & quia levibus ortum initiis Eius ονἰν obseu. tamdiu elusit mentes hominum, quoad se prodidit ingentibus auctum incrementis; duos autem habuisse fontes , regium scilicet patrocinium ac beneficentiam , nemo dubitat. Viduae siquidem Ecclesiae conis Unda mome- fugiebant in Regis tutelam ,' ut viam occluderent po- γ' tentiorum rapacitati, ex eaque tutela quidpiam aderat aut Custodibus praemii , aut Principi ex delato beneficio muneris. Aliae, cum munificos habuissent erga se Reges, in ipsos, cum domino carerent suo, P a ali