장음표시 사용
201쪽
ng nTNsvstis vr po NDERIBVs 1 symo. oecies certe significat Romanis decies celena mis Ita sestertium, at* tot sestertii essiciunt denarium ducenta quinquaginta nullia.quia iaci scis uero Plutarchus denarios, ut consileuerunt etiam reliqui Graeci scrio Ptores,uertit drachmas,ex tanto earum numero fiunt myriades uiginti quinque. Atque hac communi ratione tortum telum, quod in uia scera causae uidetur uoluisse con cere, de manibus Alciati extorqueri l . f. potest. Verum, pace eius dixerim, nullum mihi esse uidetur amental chi ι, --- , αε- sestertiit, quod defiariss ut Alctatus ait, Casseat ducentos S quinquavitata: siue Quod ualeat argenti duas libras cum dimidia. ut scribit Duo
arus. sui Quos non sua ovinione rapuit in hunc errorem Sed sestentius re sestertium, eundem declarant nummum argenteum, qui quamia dena ij pars est: ut uberius libro secundo de precio metalloru & mo
netis explicabo. Tametsi uero Alciatus sibi uidetur aduerimaeuer tisse, uel saltem sua confirmassicitamen quartum telum vibrat. Cicero, inquit, epistolarum ad Atticum libro decimosexto epistola trecen eos. resima tricesima quinta scribit, Octauium dedisse ueteranis, qui Caastini erant, denarios quingentos. at Dion libro quadragesimoquar J . di 'υσίας δραχαας. quod idem est. Quod telum, ut nihil fit, α - -
quod Dion scribit οπιαυσίαs Alciato de manibus eodem modo, quo proximum, potest excuti. Verum aliqua etiam dici a dissimilitudo est in uerbis Ciceronis & Dionis. ille enim dicit Oeta f ----ITI. Minum ueteranis singulis dedisse quingenus denarios, hic ad quingω - .no drachmas.ergo Dion quoque uidetur obseruasse discrimen quod iamci , est inter denarium at drachmam. Is autem si respexit denarios legis λὶ timos, qui temporibus Octauq Romanis erant in usu,eorum septer Pendebat octo drachmas.atq; ita quingenti denarii pendebant dracha zΠυ
mas quingentas septuaginta unam & tres drachmae septimas. si uero P rationem habuit denariorum, quibus Romani utebantur cum ipse uis ueret, Alexandro nimirum Mammea res Romanas administrante, quia eorum pondus iam tum erat imminutum, quingenti non effeto hant tantum drachmarum numerum, quantum totidem legitimi, Cis . γ .ceronis uerba haec sunt in epist. v. libri xvi. epistolam ad Atticum. Veteranos, quit Casilini & Calatiae sunt, perduxit ad suam sentena r tiam. nec mirum, quingenos denarios dat. Uionis uero in libro qua dragesimo quinto. Ma-ε - τόδε κύπα προαυσίας meo. Sed si Alciato non persuasero hunc morem esse scriptorum, ut Graeci pro denario reddant drachmam,& contra Latini pro drachoma denarium, etiamsi eiusdem ponderis non sint, nec ipsi esse dicant: ut uinim utriusque quidem linguae studiis eruditum, omnium uero disciplina iuris ciuilis eruditissimum, quoad fieri possit, aequum piracabilem que dimittam, uertam hic rationem,&es monstrabo uiam,
quam progressus e manibus nostris dabi possit: re quoquo modo
202쪽
suam sententiam defendere. Argentes Romanorum denarii triplisces sunt Graues, qui pendunt drachmam Atticam cum dimidia: me. diocres, qui drachmam & septimam eius partem: leves, qui eruia drachmam. De grauibus scribit Liuius libro quadragesimo quar.
to.cuius uerba iam commemorauimus. Quoniam autem tetrachmo,
quod quatuor drachmarum Atticarum pondus colligit, trium sere donariorum argenti pondus est, satis intelligimus denarium non pen. dere drachma Atticam, quodsentit Alciatus non drachma Atticam& tertiam cius partem, quodPriscianus: sed plus etiam. atque ipsum esse dimidiam tertiae partem, ac denarium pendere drachmam Atti . eam cum dimidia: siue drachmas Atticas quatuor cum dimidia habe. re pondus trium denarium ex M. Varrone percipimus.qui talentum Atticum rivi. H-s taxat. Cum enim sedecim millia sestertium eociant quatuor millia denarium, Atticum uero talentum sit sex millium drachmarum Atticarum, sequitur ut denarius argenteus pendat Atiticam drachmam cum dimidia. Eiusmodi graues sestertios Plinius, ut mihi uidetur, intelligit libro tricesimotertio capite tertio, ubi sic scribit. Aureus nummus post annum LX l l. percussiis est quam argens teus, ita ut scripulum ualeret sesterti js uicenis quod efficit in libras ratione sestertiorum, qui tunc erant sestertios v DccLα sic legendum puto. sed id apertissime explicat Nicadri interpres cum, nescio quem
secutus, seribit. γ δωναρι γε ἔμάαρ Nuσειαν. istius. modi uero denarios & sestertios Q Fabius & sequentes consules per cusserunt. De mediocribus autem dena vis, qui legitimi, ut illi ueteres dici possunt, scriptum reliquit Plinius in eodem libro, capite
nono . cuius uerba item supra commemorauimus. & Cornelius Cel,
sus libro quinto capite decimoseptimo. Sed & antea, inquit, sciri uolo in uncia pondus denariorum septem esse. Quoniam enim libra
Romana pendit Atticas drachmas nonaginta sex. denarios uero LπαπIDI. uncia autem drachmas octo, denarios uero septem,consequitur ut denarius pendat Atticam drachmam & septimam eius partem. Quibus autem temporibus consules coeperunt signare istiusmo, di legitimos denarios cognitum non habemus. At leues non uis
dentur esse percussi ante Claudii principatum . quo rex Taprobanes insulae Romanorum iusticiam suspexit, quod pares pondere denarii, scribit Plinius, essent in captiua pecunia, cum diuersae imagines indiscarent a pluribus factos. Ita*cum Plini j temporibus etiam, ut ipse ait, aliqui de pondere denarii detraxerint, si Alciatus dixerit de istola, ut 8c non legitimo denario Plinium scripsisse: drachma Attica denarii argentei habet pondus, ne uidear defensor nimium litigiosus, ab eo non dissentiam : praesertim cum tales denarii soleant inueniri, sed maxime percussi a quibusdam imperatoribus, qui Uespasianum sunt se.
203쪽
cuti. Hos etiam denarios leues si Plutarchum alios p inferioris aetatis
scriptores Graecos, qui pro denariis reddunt drachmas: aut latinos, qui contra drachmas conuertunt denarios, putauit intellexisse non repugnabo. Post haec Alciatus redit ad mensuras. Ali j igio tur, inquit, Plinium de uncris mensuralibus intelligunt, non de potiuderalibus,quas inter se distasse ex Galeno Agricola ostedit miratur quod talem ego disterentiam non uiderim, sicut nec Budaeus, nec Portius. Atqui uerisimile est etiam eos uidisse. sed quia unciae in mensu/ris primum ut ponderibus concordarent inuentae crant, maluerunt de
ponderalibus loqui utpote certioribus. m quae mensurales fiunt ex liquentium atq; aridorum qualitate uarientur . nec enim bilibre cornu, in quo mensurales unciae sint incisae, eiusdem est ponderis si uino imo Pleatur, cuius si melle, uel tritico, uel alia quavis materia. quae tamen ego extra prosessionis meae cancellos posita medicis, ad quos haec res magis pertinet, tractanda libens relinquo: memor scilicet ueteris senatentiae: Suae quem P artis disputatorem esse optimum. εIsta τίς ηιν cidio, . Aristophanes σφῆ9.
Primum autem si quis est qui Plinium putat hoc in loco loqui de uiu
ciis mensuralibus, multum aberrata uero. nam more medicoru dicit.
assius pendet per se drachmas dece.cum acetabuli mensia radicitur. significat heminae quartam partem,id est drachmas quindecim. Hoc
est tantum olei, ut supra quom exposui, quantum capit cyathus pensdit drachmas decem:quantum acetabulum, drachmas quindecim. Deinde no tam miror quam uerbis Alciati & reliquorum duorum iurisconsultorum declaro eos,cum explicarent sextarium quod discri/men esset inter uncias mensurales et ponderales no uidisse, sed deponderalibus, ut qui ignorarent mensurales, loqui. Tum unciae mens surales ut cum ponderalibus numero cGuenirent quondam non sunt factae quod ex his quae dicam perspicuu est. librae mensuralis,quam Romani sunt partiti in duodecim uncias, numerus unciarii cum nutolius liquoris,quem metiebantur,numero unciarum ponderalium congruebat. etenim oleum, cuius capax est libra Romana, pendit decem uncias ponderales: uinum, uncias undecim & nonam unciae partem, id est scripula duo, obolum unum, siliquam unam: mel uncias qua tuordecim, drachmas sex, scripulum unum, obolum unum, granum unum, & tertiam grani partem, ut minutissime concidam. At nostris temporibus pharmacopolae sic conficiunt libram mens seresem,ut, si certo liquore compleatur, eius unciae mensurales unci j sponderalibus numero respondeant. Postremo ait uncias pondearales certiores esse quam mensurales,at iccirco eos maluisse de pons
deralibus loqui. Certe quod ad mensuras, quas ipsi exponunt, altionet, contrarie se res habet . nam unciae mensurales unae eaedemq; sunt siue
204쪽
ιρα AD EA QUAE ALCIAT vs DENvo Dis p. siue metiamur res liquidas, siue aridas . sed ipsae res quia inter se disse. runt pondere, ponderales unciae cuius mensurae multis modis uarisanti uerbi causia . Sextarius Romanus capax est uiginti unciarum mensuralium, quae non mutantur: sed aliud pondus est olei, quod capit: aliud uini, aliud mellis, aliud argenti uiui. etenim tantum olei pendit
tantummodo uncias riv I. drachmas. v. scripulum unum . uini uero, uncias rivms . siliquas. ii . grana. II. atque duas grani tertias. mellis autem libras duas,uncias tres, drachmas vi. siliquas quatuoriat argen
tiuiui, pondo , ut ex Uitruu a uerbis intelligimus, ov. Quae omnia quoniam medicis potissimum sunt nota, Quod medicorum est Promittunt medici, tractant fabrilia fabri.
207쪽
208쪽
3s Abrahamus Hebraeus Acron Aelianus Aetius Amidenus Ammianus Marcesilaus Aristophanes Aristoteles
Aulus Gellius D. Aurelius Augustinus
Iosephus Iulius Frontinus Iuluis Pollux
Caesar Cato Cicero Columella Diodorus Diophanes Dioscorides
Eustathius Fabius Quintilianus
Graecus ignotus, qui tradit qua de causa quodq; uerbum sit nominatum. Hermo ne Hero Herodotus
Hesiodus Hesychius D.Rieronymus Hippocrates
Homeri interpres Horatius Origene Ouidius Persius Pindarus Plato Plautus Plinius Plutarchus
Propertius Ptolemaeus Sacrae Hebraeorum lite Septuaginta interpretes Seruius Seuerinus Boetius
Sex.Festiis Pompeius Strabo Suetonius Tranquillus Suidas Tibullus Titus Liuius Valerius Probus Virgilius
209쪽
mi Saxonum ducis & Electoris Mauric a conssiliario Georgius Agricola s D. Omini, uir clarissime,lres esse nobilitates censeo
unam naturae,alteram uirtutis, artis tertiam. Nobili genere nati habent nobilitatem natu . qui uero pro patria labore suscipiunt,& se periculis o flerunt, uirtutis nobilitatem & gloriam cosequuntur. at qui ex doctrina uel arte aliqua nobiles & clari sun t illius artis nobilitate praestant. Ex generosa stirpe ortis deus summam moderandi & regendi nostri potestatem tradidit.quoarum,& magistratuum quos illi crearunt, imperio qui obedit, paret uolun tali dei:qui id ipsum recusat, deo resistit & repugnat. quod si boni sint,& dominatu ac potestate digni, eos amare meritissimo debemus. hos nobiles Graeci εὐγενια Latini etiam generosos uocant. Nobis litatos aute ex illustribus gloriosis* factis charos habemus,&, ut me rentur, in coelum laudibus emerimus. hi ut ipsi laumilem habeantor,
tum, tamen generosum habent excis nati. nam naturae nobilitate uti tus maiorum peperit: aut inueteratae diuitiae. diuites uero nuper in generosas stirpes insiti, si homines nequam oc improbi nori fuerint, tolerabiles sunt: si uitiis & flagiti js dediti, eos ita iure contemnimus, ut iacibili genere natos,& uirtute pMditos, si pauperes suerint, iniuria despicimus. At artes multos, dum numerarentur inter uiuos, nobilita
uerunt,sed plures post mortem. Primi generis nobiles in quibus ii regionibus sunt plurimi: alterius ualde quam pauci: tertij pauci Limi. Omnis autem generis nobiles tantas Iaudes habent, quatas eis tribues runt uarii scriptores sed in primis historici&poetae, qui illis donas rutatim mortalitatem. attamen qui ediderunt,se ipsi tradiderunt hominum memorie sempiternae: maxime si extent eorum libri,& taleg sin t ut ex eis magnum fructum capere possimus, Sed cum in ueteribus 8c honestis nostrorum hominum familijs sint aliquot uiri, quom uirotus in proximis bellis adeo enituit, ut posteris clara & insignis sit sutura,tu cu uno & altero ex istis & natura Sc uirtute Sc literis nobilis. et nim primum antiqua es Caroloviciorum stirpe ortus: deinde turbuolentissimis istis temporibus plurimu laboris sum psisti,& maxima poricula subiisti pro patria: tum deniq; Latinis Sc Graecis literis es eruditus. cuius rei indicium sunt epistolae, quas scribis, uerbis & sententiis
ornatae. Quocirca uellem res in Germania per annos duo de triginta gestas scriptis celebrari tuis. quis enim eas accuratius literis mandare
Posset quam tu, qui aliquot bellis δc plurimis principii consit is intera
210쪽
et S PRAEPATIO fuisti Verum si te publicorum ossiciorum onera ita premunt, ut hodonus historiam scribendi suscipere risi possis,conficies saltem comens tarios earum rerum N id humeris uiri,qui ipsum sustinere possit, im/ponas. Sed de his nunc satis. Cum abhinc annos septem & uigiati Petrum Mosellanu, bonum plane uirum at doctum literis & Grscis & Latinis, Lipsiae audires, cuius etiam esto auditor & discipulus
sui, haec cognoui, te esse adolescentem excellentissimo ingenio & su uissimis moribus:ac studiosos optimaru artium diligere. sed cum n pera pote Oeni redires,&me uiridi iaspide,illic estolla,donares, tuam erga me beneuolentiam magis qui mantea coepi perspectiam habere. ne igitur sim ingratus, &accepti beneficq immemor, hunc librum Demensuris, quibus interualla metimur tibi consecraui. Superioribus quidem annis scripserunt etiam at a de eiusmodi mensuris: sed qui pes dem Graecum a Romano, cubitum a cubito, palmu a palmo, diginima digito distinxerit,reperies neminem . nam omnes uideri possunt pusta siue eas Graecas mensuras a Romanis longitudine nihil disterre: ueorum alteras alteris aequales esse. Quancti aut plures nationes id genus mensuras primo constituerutex humanorii membroru latitudine dc id tudine, atq; iitae uocabulis ,quibus ipsa nacbra, nominauerni , tamen inter se disterunt, quod raro paria sint in uno homine atq; in alio membra. Itaq; stadium Olympiacum longius erat caeteris Graeciae stadijs: cum singula pedum esse iit sexcentum. sed illud Hercules suis pedibus mensus fuit,lige alii. Constat certe palmum altitudinis cuiusq; humani corporis, natura bene cona positi, quartam & uicesimam partem
esse.pedem, sextam: cubitum,quartam. atq; ea membroru inter se prosportio cum Pythagorae non esset ignota, de Herculis statura ex illius pedis longitudine, quam in stadio Olympiaco animaduertit, cote staram fecit. ueruntamen membra corporis humani,natura no bene compositi, hanc inter se proportionem non habent. etenim primus ille Darius rex Persarum,cum omnium hominum esset formosissimus,adeo longa habuit brachia Sc cubita, ut ad genua demissa, ea contin rent. atq; ex ea re Longimanus est nominatus . tametsi non ignoro Plutaris chum, a Strabone dismntiente, scribere primum Artaxerxem cognois minatum Lon manum, quod dextram sinistra haberet longiorem.
Hoc autem munusculum ut nJ ex eius dignitate, sed ex animo mea species etiam at etiam uehementer oro. Vale Kempnis ch Hermundurorum siue Misenorum III. Non. Maii anno N.D. XLIX.