장음표시 사용
221쪽
vistae Iscier. id eaeplethrum uero ueterum uitium in tractabili & herbas non habente R decliui terra saepe a tribus operari js excoli. Idem a poetis potissimum dicitur ULMθρον. Sed in georgicis quae eius lastitudo fuerit in dubium uocatur . 'etenim Suidas dicit quoquo uersus esse pedum octo & triginta,ali j centum. qu Anodo Suidae plethru esticit pedes mille quadringentos quadraginta quatuor: aliorum, pedum decem millia. scribit enim Suidas. πλέθρομὶ τ λγρ μ*ος.οπψitar π s. o--γγ sεριορ em et HuasH-.η-o Gν ἔχμ fη παραs . hoc est. Plethrum sexta stadij pars est cubitorum sex &s
xaginta .nam integrum stadium est cubitorum quadringentorum. aut quoquo uersus habens pedes octo δέ triginta. Aliorum sententiam explicant hare Hesych uerba. - θρον πιττον γῆς.ο qαm μυυτοῦ ποδας εχων.-ες δ: Me s rQ . id est. plethrum mensura terrae. quam dicut decem mille pedςs habere. quidam uero sextam stadii partem . Alteri quidem longitudinem & latitudinem plethri,ut solent rei rusticae scriσptores,considerauerunt: alteri longitudinem tantum, ut consueuerulgeographi. Sed ex rei rusticae scriptoribus Graecis qui extant, uidetur collisi posse totum etiam plethru georgicum ex centum tantum odopedibus constare. id quod ex sequentibus perspicuum set. Plethri autem dimidiu est αρουρα. scribit enim Suidas. η m ραπίδας ἔχω. M hoc es .arura pedes habet quinquaginta. Oham uero quod quoquo uersus pedum esse sexaginta Columella tradit, etiam in numero mos dorum ruris filisse Graecis nomen uidetur indicare. Restat ut coaarguam errores,quos scriptoribus aut interpretibus inscitia mensura,rum attulit. Primo δοχμίω taso interpretatur ατιμ αγ Manuel Moschopulus in libro oro ι onso. nam πιλας significat. Deinde in errore uersetur Omnibonus Leonicenus, qui in Xenophontis libro De uenatione παλαι Scias uertit aenam, quod haec mensura sextuplo maior sit quam illa. Tum per errorem etiam lapsi sunt hi qui ον quinq; digitorum esse tradiderunt: cum quatuor tantum sit. quorum lantentiam affert Robertus Senalis episcopus pius atm doetiis. vPlinius autem απιθα iis recte interpretatur dodrante.etenim a veisia, digitorum est duodecim, dodrans nouem unciarum, quae item duodecim essiciunt digitos. uerba Plinii sunt in libro septimo capite ii. Super hos extrema in parte montium Pygmaei narrantur ternas spithamas longitudine, hoc est ternos dodrantes non excedentes . at . idem Plinius,ubi in chamaeleonte nigro & in polio απιθαμu legitur, non bene reddit palmum . nisi quis ea nota de Dioscoride, sed de alio quodam Graeco expressa dicat.uerum istius defensioni rerum natura reclamat. nam id genus herbarum caules alti tres palmos esse solent. Nec Hermolaus Barbarus apud Dioscoridem in narcisso cariθαιαί
recte uertit semipedem: quod palmo sit longior quam semipes. Sed
222쪽
magis errat Merula qui super hoc Iuvenalis sit. Xiu. de Pygmaeis,
TO ota cohors pede non est altior uno. sic scribit. haec mensura Graece ραπιθαμι dicitur,hoc est dodrates tres.non satis memoria tenuit Plisnii uerba. Quin etiam errore ducitur Raphael Volaterranus cum in oeconomico Xenophontis ποῦντι πι ιν quadrapedaneum Sc semis conuertit,& Vmμπόδιον bipedaneum & semis:cum πν απόδιον significet quin semipedes,&-tres. si Xenophon reliquisset scriptum uiatanta ον & Πι μ' , recte ita reddidisset Volaterranus. etenim ημα λαν ρ Graecis signissicat duo talenta & dimidium, &-ουμναλιγγι quatuor talen ta&dimidium. sed πία ἡm Murm & τριημιταλανγ ιι significant
tria semitalenta:& π Fτε η ταλαν- at π τημιταλι γρ quin psemitalenta. ita prima loquendi consuetudo, cuius tunc ipsi uenit in mentem,eum induxit in hunc errorem. In maiori autem errore uersatur Lapus Horentinus. qui in Plutarchi Solone ὀργυιαν palmam. conuertit.nam palma mensura non est,sed palmus,nec be ia Latinis significat palmum, sed passum. at ia constat ex palmis quatuor& uiginti. Nec Laurentius Valla,cum Herodoti historias de Graiscis expressit, 'ri θω recte uertit iugerum: nec quisquam eorum qui eum sequuntur. etenim cum stadium sit sex plethrorum, ut ipse Heroadotus asserit,erit plethru centum pedum,quod stadiu sit sexcentum. si igitur plethrum est centum pedum,ut sane est, qui potest esse iugeru cum id sit pedum xxviii occcc quod si etia sola iugeri longitudo consideranda fuerit,quonia ea est pedum ccxL. plethrum ne dimidium quidem iugerum erit,quod tantumodo centum pedes sit longum. de inde quia plethrum milii seminis non plus, quam manus capere pose sit, recipit x Florentini sententia quae est in secudo libro εα, πονινων:& eiusdem milia, ut Columella tradit libro H. cap.ita. sextariis sere qua se . tuor iugerum implent, quis non intelligit etiam georgicumplethrum D--ι ρομ iugerum esse non posse Sed opponat mihi quispiam poetas Latinos,' qui πλεθρον reddere solent iugerum. Homerus lib. xi. Odysseae sciis bit de Tityo. λ' VT , ,- Πτυον ἀδον ναους--
4 - ά - .. . - Nec non & Tityon terrae omnipotentis alumnum i l .uia Cernere erat: per tota nouem cui iugera corpus, Pomgitur. 1, 2 sc ςς bςQ distidet Tibullus lib. l. ele. iii. nec Dropertius lib.i r i. adt amicam irata: nec Ouidius lib.quarto metamorphoseon, ut omittam Lucretium dc caeteros. Tibulli uersus sunt.
223쪽
Assiduas atro uiscere pascit aves. Propertii, Num tribus infernum custodit saucibus antrum Cerberus,an Tityo iugera pauca nouem.
Ouidit, Viscera praebebat Tityus lanianda: nouem
Iugeribus distractus erat. - Uerum his testibus nemo me conuincet. nam poetis, ut ego arbIι tro licuit in locuplethri substituere iugeru, etiamsi eadem Macia non
sint: his qui uel historiam,vel loci descriptionem,uel rei rusticae script ---rum praecepta ad uerbum de Graecis exprimunt, non licet. etenam imitator aliud scribendi ius habet,aliud interpres.illi nihil necesse est sciri per dicere idem,quod is dicit quem solet imitari. huic de sententia seris vi, Ptoris,quem uertit,discedere non licet: ut non necesse habeat uerbum G e uerbo exprimere. aliud denicv ius habet qui fabulas fingit, aliud quires ipsas persequitur.alteri quodamodo licet dicere mendacium,ab at .s Lia Y-.A. ς γ.er aetero exigitur ueritas. Cum igitur poetae & imitati sint Homerum S sa ι . - Ῥαψbulas consecerint, eam habuerunt exaggerandi licet Iiam, caeteri non s ... ia ihabent. Postremo ιάλιον, ut Hero scribit,est stadioru octo. curis δε - Σ - .nia quo consentit Plinius . tradit enim stadium c XXV. Passus essi re is . lib. . . dialiis si . uero numerus octies multiplicatus mille passis efficit.qua mensuram is in i--- milliare uocat Latini. quare Suidae,siue eius scriptoris quem sequitur, o L- ώ. uerba sibi consentanea non sunt.' ἔμισυ Ξαδα ποιοM μλιορ υ. κω --, τα δεUt ιαλια ἔλσm sάφ. π.γA sρδιδεορ εχει ποδας μάλιον ποδας. ω. id est. stadia septem & dimidium faciut milliarium unum. a&decem milliaria habent stadia octoginta. stadium uero habet pede C
Dc. milliarium iiii Dccc. primum enim salsum est,alterum uerum: ut etiam caetera,modo Graecos pedes intelligas. A in Absolui mensuras Graecas, uenio nunc ad Latinas. quae item ma ILL A gnam partem ex membris humanis sunt nominate.sunt uero digitus, m . I.- iuncia,Palmus,pes,palmipes, cubitum,gradus, passus milliari v. Atq; -- - - iterum digitus minima mensura est. uncia uero est digiti unius & ter α - , aes ρ - . tiar digiti partis: palmus, quatuor digitorum .unciarum autem trium: =s .e .. M
Pes,quatuor palmorum:palmipes,quin palmorum:cubitum, pedis unius & dimidi j: gradus, pedum duorum 8c dimidi j: passus, pedum tae r quin*: milliarium,passuum mille,pedum uero quino millium. Primo autem digitum Latini ut etiam Graeci, intelligunt latumue trasuersum . quod modo planissime explicant,modo non explicat. Plauti haec uerba quae sunt in Aul.id aperte indicant. Si hercle tu ex isthoc loco Digitum transuersum,aut unguem latum excesseris, Aut si respexis, donicum ego te iussero.
224쪽
Et haec Ciceronis uerba quae sunt in secundo Academicamini quaeustionum. Habeo enim regulam, ut talia uisa uera iudicem, qualia falsis esse non postulat. ab hac mihi non licet transuersum, ut aiunt,digitum discedere. Idem libro sexto in Vcrrem non explicauit. Pueri autem Siosennae, credo qui audiuissent,qus in istum testimonia essent dicita oculos de isto nusquam deiicere: neq; ab argento digitum discedere. Item Plinius lib. v m. cap.πxi. Eadem & basilisci serpentis est uis. Cyrenaica hunc generat prouinciariti. non amplius digitorum magnitudine. . Ex digito fit digitalis. quo utitur idem Plinius librixis. cap. NX. Et anchusae radix in usu est digitali crassitudine. Digitus praeterea,tat Erotinus de aquae ductibus scribit,aut est quadratus, aut rotundus. qua dratus in longitudine Sc latitudine est aequalis, tribus quartis decimis rotudo maior. rotundus tribus quartis decimis suis quadrato minor. quia anguli deteruntur. Unciam uero esse digiti unius & tertiae digiti partis ex Frontino de limitibus percipitur. ait enim. palmus habet digitos liii. uncias tu. idem de aquae ductibus .est autem digitus sexatadecima pars pedis: uncia uero duodecima. Unciam sic usurpat Plinisus lib. XXX HI. cap. Vui. ubi de coliculis lapidibus scribit. Sunt autem
. . modici,quaternas uncias longitudine,binasq; latitudine no excedenotes. Hinc fit uncialis,quo utitur D. Hieronymus in prologo in Iobum. Habeant qui uolunt ueteres libros uel in membranis purpureis auro argentow descriptos: uel uncialibus, ut uulgo aiunt, literis onera masgis exarata quam codices. Similiter a sescuncia, quod uerbum unciam
dc dimidiam significat, sescuncialis deducitur. quod ponit Plinius lib.
NIH. cap.ri v. cum de cedrina Tibern principis mesa scribit. tota uero, inquit, crassitudine sescunciali. id est unciae unius S dimidiae. Unciae autem pedis, ut etia unciae assis,quarta pars est sicilicus. quo promena sura utitur Plinius lib. XHI. cap. xv. cum item loquitur de cedrina Tibem principis mensa. quam dicit quatuor pedes sextan te &ficilico excedere. Et ibidem de cedrina Nomii Tiberii principis liberti mensa.
tribus, inquit, scilicis infra quatuor pedes,totidem , insta semipedem crassitudinis. itaq; tres sicilicos dixit tres pedalis unciae partes. na unocia pedis, ut assis uncia, potest diuidi in duas semuncias, in tres binas sextulas, in iiii . sicilicos, in sex sextulas , in duodecim dimidias sextua. Ias, in quatuor & uiginti scripula . Sed ut iis partes uncis scriptoribus non oes sint in usu, sicuti ficilicus est Plinio: cum tame res postulat sic Romano more loqui possumus. At Seuerinus Boetius Graeco,& qui de geometrico, uncia minutissime diuidit. Veteres igitur,inquit, geometri cs artis indagatores subtilissimi maximeq; Pythagorici cum omnia cereis mensurarum diuidentes rationibus ad ea, quae natura renueret diuidi & secari, usq; peruenerunt: ingenio praesignan te ea quae nasturaliter erant indivisibilia, positis notis nominibus,aeque datis dispac
225쪽
t NτpRVALLA NE TIN vst xiitiere. Cuius uero agros peractus, per perticas per passus, per gradus, per cubitos,pcrpedes, per semipedes,per palmos dispertiti est ent, rio habentes palmum per quod diuiderent, id quod palmo elIet minus, digito autem maius,unciam uocare maluerunt. in secundo uero loco digitum subscripserunt in tertio, staterem: in quarto, quadrantem: in quinto, drachmam:in sexto,scripulu: in septimo, obolum: in o ctavo, semiobolum: in nono siliquam:in decimo, punetiam: in undecimo, minutum: in duodecimo momentum nominando posuerun t. haec ille. Ita palmus distribuitur in uncias quidem tres, in digitos uero quas tuor.at uncia rursus diuiditur aequaliter in duas partes,quas Graecisατῆρας, Latini semuncias nominant: in quatuor quartas,quas rjdem διαρρα as, ligetius quadrantes uocat.quod proprie esset dictum, silisceret unciam, tanquam asIem, in minores uncias duodecim diuidere: ut licet pedem, iugerum, horam, haereditatem. sed no uidetur licere, quod quarta unciae pars apud Latinos sit sicilicus. deinde uncia diuiditur in octo octauas,quas Graeci δραχμας appellat. Hanc drachmam adem Graeci partiuntur in tria scripula, γρομιχτm ipsi nuncupant: scripulis uero in duos obolos: obolum, in duos semiobolos: obolum rursus in tres siliquas,quas κῆατα uocant: siliquam uero,ut uidetur, in duo puncta, quae iustu ζα dicunt: punctum, in duo minuta, quae λεσφ: minutum in duo momenta, quae Γιγμας. Vncia igitur hac geo metrica ratione diuiditur in semuncias duas: in sicilicos, nil. in drach/haas ulli. in scripula,XXuu .in obolos, XLum: in semiobolos, Xc vi in siliquas, ctatam. inpundia, cc LXXXVIII. in minuta,DLNNVI. in momenta, nc LII, quas minutas uncis pedalis partes geometrae in animo ac memoria distributas& comprehensas habere, oculis cernere non Possunt: nedum radio diuidere. Nec tamen ignoro Diodorum obo/lum, ut pondus, in sex aereola. aereolum rursus in septem minuta par tiri. qua ratione uncia comple stitur cc LXXX Uill. aereola,quae respondent istis punctis. minutorum uero ΜΜκvi. qtiae non modo minutis Boetin, sed etiam momentis sunt minora. Palmus autem quatuor
digitorum est. etenim praeter Frontinum, cuius uerba sit pra citaui, Uitruvius lib. ni. de architectura scriptum reliquit. E cubito enim cum dempti sunt palmi duo relinquitur pes quatuor palmoru . palmus auatem habet quatuor digitos,ita esticitur uti habeat pes sedecim digitos,& totidem asses aereos denarius. Usurpat hanc mensuram Plinius lib. Nurs. cap. X. ubi de satione baccarum lauri loquitur. In sulco repastionato palmi altitudine uicenae sere aceruatim mense Martio. Ex eo soromatur palmarius, id est palmi mensura. quo utitur Columella lib. xl.
Per spatia palmaria modicis seruntur cauis. Et lib. xu. Spicae ulpici iriter palmaria spacia deponendae sunt. At pes est quatuor palmoru, unciam duodecimidigitorum sedecim. quod partim ex Vitruvii uera
226쪽
hi iam eitatis intelligitur: partim ex his Columellae, quae sunt In prismo quinti libri capite. Modus omnis aree pedali mensura comprehenditur, quae digitorii est sedecim. Sed planius haec omnia explicat Frontinus. Pes, inquit, habet palmos quatuor: uncias, duodecim: digitos, sedecim.utitur sic pede Cicero ad Atticum. Pedem in Italia uideo nutilum esse qui non in istius potestate sit. saepius uero Plinius & Cato. Hine fit pedalis. quomodo scribit Plinius lib. X vis. cap. π I. in teruallo pedali: Columella ut supra citaui, pedali mensura. Hinc etiam so astur pedaneus,idem significans quod pedalis. Columesia lib. v. Et ideo in maritandis arboribus nemo minore pedanea scrobem uitibus comparat. Ex pede quo componitur semipes. quo usus est Cato. cuius uerba sunt apud Plinium in lib. Nun. cap.rii. Si ne eae sunt, sarmenatis ita ut in altitudinem semipedem trahantur. A quo defluatur semipedalis. quod ponit Columella lib.NU. cap. L. asserculos inter se distanates semipedalibus spaciis supra solum ponito. Ex eode conficitur sese quipes, qui est pedis unius Sc dimid a, hoc est cubiti mensura.quod ponit Persius satyra prima, nugaris cum tibi Calve Pinguis aqualiculus propenso sesquipede extet. Ex eo fit sesquipe. datis. sic Caesar sesquipedalia tigna dicit,id est crassa pedem Sc semipodem. Et Horatius in arte poetica
Proricit ampullas Sc sesquipedalia uerba. Utitur etiam eo Columella lib. i X. cap. XV. Duobus serrametis ad hunc usum opus est, sesquipedali uel paulo amplius mensura factis. Et si uero bipes significat eum cui duo sunt pedes,tamen quod ex eo sors matur bipedalis declarat etiam rem cui est longitudo uel latitudo uualtitudo duorum pedum. hoc uero usurpat Vitruvius lib. Vii. cap. mutegulas enim bipedales dicit Et Tranquillus in Augusto. Postea nihil
sane praeterquam adole Icentulum Lucium honeste natum exhibuit. tantum ut ostenderet. quod erat bipedali minor, librarum XVII.ac uoucis immensae. Pes autem triplex est, porrectus, contractus,quadratus.
in pede porrecto, ut Iulius Frontinus scribit, sunt duo semipedes: in
contracto quatuor: in quadrato, octo.eorum uero unusquisq3 ex re ipsa nomen inuenit. etenim porrectus est mensura longa pedem: contra
eius longa & lata semipedem:quadratus,longa & lata pedem. itaque contractus fit ex duobus pedibus porrectis, quorum dimidia pars in
longum ducitur,dimidia in latum reflectitur: quadratus uero ex qua tuor pedibus porreetis,tanquam lineis. quorum duo in longum, duo in latum ducuntur. Ex quibus intelligimus pedem contractum reuera esse semipedem quadratum. Quoniam uero pes,tanqua as,in duodes cim distribuitur uncias,scriptores ut his ipsis utuntur, ita etia reliquis eiuS partibus, in quas non secus ac idem as diuidituriitaque duas id genus
227쪽
INTERVALLA ΜETI M v Rgenus unesas sextantem nominant. ut Plinius lib. πm. cap. πV. cum scribit demesis cedrinis. Qua in re non omittendum uidetur, Tiberio principi mensagi quatuor pedes sextante&sicilico excedentem: tota uero crassitudine sescunciali operimento conchil a laminae per mediuvestitam suisse. Tres autem uncias quadrantem uocat Gellius lib. ita.
p. liii. Pygmgos quo in haud longe ab hs nasci. quorum qui longilo simi sunt non longiores esse quam pedes duos & quadrantem. ab hoc deducitur quadratalis.quod usurpat Plinius ibidem. Magnitudo amoplissima adhuc fuit unius comissae ex orbibus dimidiatis duobus a rege Mauritaniae Ptolemaeo quatuor pedum & semipedis per medium
ambitum crastitudine quadrantali. maius miraculum in ea est artis latente iun mira quain potuisset esse natura solidae. crassitudinem istis tur quadrantalem dixit eam quae erat trium pedis unciarum. Quadras autem pedis &palmus eadem mensura sunt. sed in hoc reputainus disgitos, in illo uncias. Deinde quatuor uncias triente nuncupant . a quo derivatur trientalis. quod uerbum ponit Plinius lib. XXV M. cap. V. A
splenum sunt qui Hemionium uocat soliis trientalibus multis. hoc est quatuor pedis unciarum. Tum quincunce appellant uncias quin . ex quo fit quincuncialis. quo etiam utitur Plinius lib. παvΠ. cap. X s. Inter omes herbas lithospermo nihil est mirabilius .aliqui aegonychon uocant, ali j diospyron, ali j hera leon. herba quincuncialis fere . id est quin P pedis unciarum. At sex uncias ueterum scriptoru quidam no minant semissem,quidam semipedem. semissem quide Vitruvius lib. v. p. l. Columnae altitudinibus perpetuis cum capitulis pedit quin quaginta crassitudinibus quinu. habentes post separastatas altas pedes XX. latas pedes duos semissem, crassas pede u semissem. Et Coluo mella lib. in . Ab ipso arboris crure pedale spactu intermittito. deinde sulcu in quatuor pedes longu: in tres allu: in dupondiu semissem latucum seceris, patiere minime duobus mensibus eum tempestatibus uerberari. dupondium enim & semissem dixit pedes duos & dimidium.
Semipedem uero nominat Cato, cuius uerba quae supra citaui, assere Plinius. Et idem Plinius lib.πm. cap. xv. item a Nomio Tiberri Carasaris liberto cognomen trahentis, tribus sicilicis infra quatuor pedes, totidem* infra semipedem crassitudinis. Quanqua uero recte septem pedis unciae septunx Sc undecim deunx dici possunt, tamen nullum: scriptore hac'tenus inueni, qui his uocabulis sic usus fuisset. Belsemi autem uocat uncias octo.quod ponit Sex. Festus Pompeius lib. X um ua consuetudine hodie* utimur,cum lignum bes alterum dicimus.
id est pedem & bessem latitudinis habens. a quo deducitur bessalis.
quod uerbum usurpat Uitruvius lib. v u. cap. tui. deinde tegulae bipe dates ex una parte supra marginem canalis imponantur: ex altera Par
te bessalibus Iaterculis pilae substruantur. Postea dodrantem nouem
228쪽
234 DE NENs vras B. uncias appellant.ut Columella lib. uir. Auarius quidam dupondio&dodrante altum sulcum,latum pedum quin faciunt. Nec uero Plinius cum scribit Pygmaeos longitudine ternos dodrantes non excedes redissidet a Gellio. nam tres dodrantes essiciunt pedes duos & qu drantem.Postremo dextantem uocant uncias decem. ut Uitruvius lis bro tertio cap. m. Crassitudines autem eorum graduum ita finiendas censeo,u t neo crassiores dextante, ne* tenuiores dodrante sint collocata .sic enim durus non erit astensus. Quin etiam,quia pes ut as se hahet, dupondio pro duobus pedibus, ut ex his, quae dixi, perspicula est, scriptores utuntur. Paucis nunc uerbis dicam de more & consuetudi, ne Romae seruata.de qua sic scribit Horatius lib. t. se .sat. VIII. Mille pedes in fronte, trecentos cippus in agrum Hic dabat, haeredes monumentum ne sequeretur. Solebat enim, ut Porphyrio interpretatur, priuatis inscribi monus mentis,quot pedes in fronte luot in agro haberent:item singularibus
literis notari Il. M. H. N. s. uidelicetne reliquiae aliorum mortuorum
inferrentur. In fronte autem, ut Acron explanat, est in latitudine: in asgro, in longitudine. Sed ut aliorum cippom pars lata fuerit in fronte, longa in agro, huius certe Horatiani pars longa est in fronte, lata in asgro. nam illius pedes mille sunt, huius trecenti. I iterae uero hae signi fis
Perinde autem ut libra principale quoddam pondus uidetur esse,& sextarius princeps quaedam alterius generis mensura, ita huius p .et nim ex libra multiplicata perfici utur pondera maiora: ex distribu in in partes, minora.similiter ex sextario uel pede multiplicato, maiores me
surae:ex distributo in partes, minores. At palmipes ex palmo &Pede componitur. ex quo fit palmipedalis. id est cui mensura palmi de pedis, hoc est digitorum uiginti.quo utitur Columella lib. m.cap. Nix sic enim scribit de malleolo. nam in clivosis, ubi terra decurrit , potest palmipedalis deponi. Cubitum autem, quod etiam cubitus dicis tur, a Graeco fluxit. etenim ἁγMῖνα Hippocrates appellat κυβi . scribit enim Galenus in explanatione disticiliis uerborum Hippocrastis. κυβιτορ γ νον, οπη Mu αγMep. J-κrse ρης di γν υν υ ρυτως δινομ ξ cpMH. id uero habere pedem unum & dimidium, siue palmos sex,quod idem est, ex his Uitruvij uerbis , quae etiam supra comemorauimus,intelligitur.E cubito enim cum demptistini palmi duo, relinquitur pes quatuor palmorum. Cubitum igitur& sesquipes idem sunt. Vtitur hoc Cicero lib. u. de Legibus .nam si per terrae tumulum nolunt quid statui, nisi columellam tribus cubitis non altiorem. Et in epistolis ad Atticum. Biennium praeteriit cum illem'imrisAς assiduo cursu cubitum nullum processerit. Unde etiam Suetonius in Tiberio scribit. ut uulgo iam per iocum Callipides uoca
229쪽
retur. quem cursitare ac ne cubiti quidem mensuram progredi prouerbio Graeco notatum est. Ex eo formatur cubitalis. quod usurpat idem Suetonius in Galba. Simulacrum aeneum deae cubitali maius.. At gradum esse duorum pedum et dimid a declarat Boetius his uerbis. Decempeda pedes m. colligit: passus, v.gradus, iis . Gradum uero Graeci nominant. Ut autem uerum sit,quod scribit Boetius,gradum esticere pedes duos & dimidium, tamen nullum scriptorem his duobus uocabulis pro mensura usum inuenio. Nec enim apud Cicis ronem gradus,nec apud Xenophontem βῆμα mensura est, sed utrunque progressum quendam significat. Verba Ciceronis sunt in lib. ii l. de finibus. Ut enim obscuratur & offunditur luce solis Iume lucernae:& ut interit magnitudine maris Aegei stilla muriae: & ut in diuitns a Croesi teruncq accessio:& gradus unus in ea uia, quae est hinc in Indi/am: sic cum sit is bonorum finis, quem Stoici dicut, omnis ista rerum in corpore harum aestimatio splendore uirtutis & magnitudine obscuretur & obruatur atque intereat necesse est. Xenophontis uero uerba
sunt in lib. mi. de Cyri ascensu ad Baulone. θα
id est. Ubi sane Callimachus excogitat rationem ultra procurredi: ab arbore enim,sub qua erat ipse, faciebat aradus duos aut tres. Sequitur passus. qui ex passis, hoc est diductis manibus, nonae hoc duxit. eum quin pedum esse Columella lib. v. cap. I. scribit. Passiis, inquit, pedes habet quino. idem sentit Seuerinus Boetius. ututur haemensura saepe geographi & interdum Cicero: ut lib. I. de legibus. Qui me ex nostris pene conuellit hortulis deduxit in Academia peris pauculis passibus. Postremo est milliare. quod ex mille passibusἡ quibus constat, nomen inuenit. hoc usurpat Cicero in epistolis ad Atticum. Accepi literas tuas ad quintum milliare. Idem dicitur milaliarium.quod etiam ponit Cicero in libro De claris oratoribus . Cum plebes prope ripam Anienis ad iri. milliarium consedis leti Ned idem Cicero maluit dicere mille passus. uerbi causa pro Sestio. Edixit ut ab urbe abesset mille passus. Ciceronem autem in hoc sequuntur geo raphi. Quia uero milliaria quonda Iapidibus signabantur, legimus
ad secundum,ad tertium, ad quartu lapidem. quomodo ueteres etiam dixisse ad tertium cippum Valerius Probus autor est. nam cappus octapidem terminalem & terminum significat. Sed cum breues mesurae tam Graecae quam Latinae ex membris hamanis suerunt nominatae, nunc considerabimus utrum aequales sint nee ne: & si fuerint inaequales utrum Graecae an Romanae sint Iongiores. Plinius scribit lib. II. cap. XXH. Stadium cxta v. nostros efficit passus hoc est pedes DcXxv. Et Columella lib. v. cap. l. Stadium deinde habet passus cxxv.id est pedes Dcκxv. quae sum octies mul,
230쪽
tiplicata est mille passis. sie ueniunt. v. pedum. Quoniam uero stadium, ut dixi Graecis c.est passuri 3c Dc. pedum, satis intelligimus mensuras Graecas & Latinas esse inaequales: atque passum Graecum,
quem DYρο uocant, passu Romano,& pedem Graecum pede Rotmano esse longiorem. etenim passus Graecus habet pedest Romanos sex εc quarta pedis partem: passus uero Romanus tantum quinq; po des Romanos. pas Ius igitur Graecus pede uno & quarta pedis parte longior est quam Romanus. Pes autem Graecus habet pedem unum Romanum re eius semunciam. semuncia igitur quam Romanus est longior.Quod discrimen inter pedem Romanum & Graecum aliquomodo licet uidere Romae:ut etia id animaduertit B.Martianus.qua quam uir ille doctus, qui uetusta urbis monimenta diligenter scruta tus estnescit ex duobus, quos in mediu assert,breuiorem esse Romanum:Graecum, longiorem. Pes Romanus in saxo uel in marmoreincisus reperitur Romae cum aliis quibusdam in locis, tum in hortis Angeli Coloe . Graecus uero quantus sit percipi potestex columna quae est in aede duodecim apostoloru. ea autem est in Vaticano prope obeliscu.in suprema enim parte esus columns,qus, ut mihi uidetur, quondam ex Graecia fuit translata Romam, quod etiam indicat Graeca haec inscriptio. ποδων. θ. id est pedum nouem.cuius columnae
longitudine si in nouem partes distribueris,quaeq; ciet Guci pedis mensuram.