장음표시 사용
51쪽
ONIAM autem est huiusmodi consideratio aliis sermonibus couenientior, eam quidem dimittamus nunc.
Non de motu intelliginita ut nos ad naturalem auffitionem dimittat: quemadmodum Alexandro at Plutarcho videtur.Necs enim ei Ae motu praecipuus sermo erat.Sed utra anima moueatur: 5c virum id ei melius. de quod oportet Deum propter bonum facere. Confiideratione itam circa bonum supersedet:quippe cum aliis sit termonibus conueniennotatis 1 cilicet,qui res naturales transgrediunt an quibus ec bonum illud, quod in sim.plicitate collocatum a primo illo bono deductum, expositum fuit.
1 MD autem absurdum coringit,& huic sermon1,N plutimis ex iis,qui de ani ma. Colligant enim,ec ponunt in corpus animam,nihil praeterea determinates pro pter quam causam,ὰ quo pacto sese habente corpore.
VIN a UAGESIMA SECUNDA PARTICULA.
AT 1 uideretur id necessarium esse, propter societateni enim, id quidem se est,illud aure m patitur. 8c id quidem mouetur, illud autem mouet. Horum autem nullum inest mutuo qui,ascunt.
Ex POSITIO. Cum iam anima haud corpus esse collegerit: quia corporis propria amo motus este anima vero nequaquam mouetur:qua ratione in corpore sit inuestigadum censet: ita ut non uolum cuiusimodi ipsa siit:sed cuiusmodi quoque corpus t quod ei subiiciendum esse oporteat,intelligamuS Colligatam nancv ipsam cum corpore esse pessicuum est. Quocum igitur,at D quanam ratione se habente videndum est Neq; enim cum quocunque. Deinde cum illud tamquam perspicuum Gumpsierit quod si licet anima agat: corpuSauistem patiatur:& ea quinem moueat:id autem mCueatur: iure& eam quoque id esse vult, quoci utaturnil vero ipsum esse instrumentum. Nem quodcunivmne fortuna Ohlalarum fuerit ipsi animae instrumentum esse asseriused quod ad vitam aptum sit 8 diuersalarum vitarum respectu diuersium. cm enim quaecunq; a quibuscuri patiuntur. LVINc .AGE SI MATE RTI A PARTICULA.HI AUTEM Golum nituntur dicere quale quid anima. De recipitate uero cor rore nihil praeterea determinant.
EXPOSITIO. Exempli gratia,qaod vim habeatmouendorum vivaciter corporum. & haec quidem nutrien nila vero praeterea quo cognoscericlo:alia autem 5 secundum locum concis in oratre alia quom ratione utendo.De recipienti autem corpore nihil praeterea deteris minant.Nel enim distinguunt instrumenta:quae act diuersias vitas apta sint.
ΥANO UAM contingat iuxta Pythagoricas fabulas quamcunque animam in quodcunq; ingredi corpus.
Recte Cane mouit: at ita Aristoteles loqturiquod quasi fabulose, eo Pythagoraei simi
Velamine usi. anque animam rationis participem in vehicula ratione carentia adiudicari dicebant: 1tam eam quae perturbationibus obnoxia esset at* sime ratione existeretiam fi re,ac fere tragice nobis prodere volentCS
VIDETUR enim unumquodq; propriam habere speciem,at formam.Proxime uero dicut,ac siquis diceret:fabrilem in tibias ingredi. Oportet enim artem qui dem uti instrumentis. Animam uero corFore. Quinquagesima
52쪽
ET ALIA praeterea quaedam opinio tradita est de anima e persuasibilis quidem
niuitis: Sc nulla minor earum quae citctae sunt. Quae tamen rationes, tanquam nox mas dedit:& sermonibus quoq; qui communiter dicuntur. Harmoniam nais quandaini am nonnulli asserunt-
re ita videterminetur LX forma artimae mouentis.Idi illaci est,quod in iis discernendam censerincorpore Vitam abar a Quippe cum anIma iuxini quod utitur stet: quaeque cui Pui tanquam instrumentum,ac tanquam ita,quod va uacitermovetur,effingit. Nam .is quae instrumenti e fingendi vim habet ei similis ducitur, quae temper utitur. Qum admodum enim fabrili ars tibiis uti non possiet ita neque anima quae rationis Particeps eristit istis utere rufinstrumortis, quae ex ita ratioraci carente formata ement. Quoniam
extra IasiecuSaduenienS,non autem innatus,atque insirusis emet vlus. Mihique videtur
ex hoc praecepto cenhese, respectu cujaldam similitudinis ad id, quod unitar, aetermitnandum esse instrumentura: sed respecta calusidam similitudinis iam egre M. Quoarianque animatum est, ait imae. edieως, atque ad opus veniendo simile cst. Ita, ut haud ex ipsa mouehielaitima formam adipiscatur: sed ex ea, quae inde subingreditur. Quia haud adhuc mouendi vim habeat: 1ed id quod mouetur determinare possit: Ss .cundum similitudinetii quandam sues rediatur. Qua etiam quod mouetur mQuem ii sit mile reddirur. Quippe cum id passium siti, quod movens ipsum motu agit. Verum id quod mouetu tanquam huiu modi , eiqii Θlum1nouet,nequaquam si1mit C recudi oportet:&praerem tanquam ei, quod ita moueat: ut inniti, aut ratione vae Q. Postho igitur ; quod neque harmonia corporis particularum anima sit, philoimus demonstrat: neque huiu: modi, ut eiusqaod vivaciter mouetuρ effragendi vim hab atarieque adhuc magis tanquam mouens. Opiis nanque est, Omnino concinne Paratium esse corpus, quoci vitam rccipere debrat: atque apte, concinneque inquam paratum ei, se ad vitam eam, quae adesse debet. Quo Meommodatum postea acl eam recipiendam, atque parti pandana. Differre autem Omnino oportet,quod ad parta ari non aptum est, ab eo, cuius particeps esse debet: quoa tanquam materia formae substernitur. Et qucdλrmam respicit: aliud quidem respicit, ianquam eam, quae instrumenti ει termioriandi vim habeat: aliud ainem tanquam eam , quae utatur. Exempli gratia, talis lignorarum compositio apta quid est, is formam nauis. Plaud tamen eadem cum rigui, rae existit: neque adhuc magiS cum yi ipsa, quae gubernare valet. Neque igitur cor
noxatorum elementorum Compossitio, aut qualitatum temperatio, aut mutuus ille comis Dositorum mira 31mve consensius, atque rati , iPsia elix animata linia. Neuma,
terias biecta est uitae illi, quae instrumenti determinaridi uim habet. Ob quam enim causiam uerisimilis permultis ea uita fuit Opinio , quin animam harmoniam esse estituit. Quandoqusdem proXimae mmerio quae perfectam iam receperit aptitudionem collerem, atque simul innascens servia, non secus , AC si eadem cum apta si1t, Opimoriem permultis prahet. Hoc itaque Pacto figura nauis . mihil differre uictetur ab huiusimodi lignorum harmonia. Ac quando non distinguit vulgus utet, quae
tanQuam instrumento utatur, a uita ea, quM instrumentum, tanquam instrumeri
tuis emn it: ideo Ec Alexandro germano . Aristotesis inter xu, id quoquα euenit. Oui nequaquam iudicat, tanquam instrumento anima ipsa uti. Neque enim unumina clam fieri uulti ex eo, quoil utitur, atque ex ipsis instrumento . Unde neque ei Mim mouendi concedere ualet tita ut eRm, eius quod mouetur, tanquam eius quod mouetur inrmam staruat: atque ex hoc tantiam ipsam corporis actum interpretetur. Cum Aristoteles de illud instrumentariunam GCaaadideriuacceu 3PLasit, quae utatur, t moueat c5firmati re propter hanEεausiam, Naturam cuperare dixcrit. 15 Dat raret lux aro patiatur latum Princ Pimn est:anima uero mouendi quom uim habeat.
Dubitatio. Responsum. Digressio c5
53쪽
in ex iistrumento unam quoddam fiat.Nunquid id haud verum simpliciter est erum
v aan, determinatione indige .Quando enim di osido illa,quae instrumenti effingendi vim habet disiuncta ab eo,quod V titur uerit:nequaquam unum fit: ut in artibus res seis se habetio utao vero illud coni Vt,5 innate instrumentam cum eo,quoducitur,tunactum fi erit:vntun quoddam perficit :haud tanquam ex materia, at ex instrumenta ria forma:iam enim instrumentum subiectum estista tanquam ex insumento, ait ex eo quod utitur propter substantialem illam coalescentiam Sermones autem qui communiter dicuntur Aristoteles eos appellat,qui licet non sine modestia attameri apud multos habentur. At. eos ivrsen innuit,qui in Phaedone existunt. Forsan vero S eos intellimae. qui ab ipsio Aristotele,in Dialogo,cui nomen est Eudemus, harm miam refellentes, aerio
N ANQUE harmonia,temperatio,ati compositio quaedam contrariorum est:
corpus componitur ex contrariis,
N tum concedit concinnatum esse corpus animalium: sed & id quo ratione cor
ligat:cum componi quidem vivens corpus,ati moderate ex cottariis temperari, ceu pera spicuum sumpserit.Omne autem quod ex contrariis moderate temperatum , aut mistia,c cinnatum est.Et inde patet,quod colligitur.Concinnum igitur vivens esse corpus,vCrissimum est.Verum ill nequaquam verum quot sicilicet anima eius harmonia sit: viciniassim inserens,demonstrat. CLUINc AGES 1ΜAcGINTA PARTICULA.
AT VI harmonia quidem,ratio quaedam est,eorum quae mista int, aut com
positio. Animam uero, utrum horum esse, te est.Praeterea Vero ipsum mouere, non est harmoniae. Animae uero id tribuunt omnes,in primis,ut ita dicam.
CONVENIT autem magis de ualetudine dicere harmoniam, Nomnino de
corporeis uirtutibus, si de anima. : : Ex POLITIO. Quid quidem igitupcompositio Oc quid ratio sit,ipsemet parumper dePendens diluci dabit unam id nunc tantum acceperit quod re Oechas quinam mutuus eorum quaeritista sunt compositio,aim ratio si ex eo inde quoa propositum est , animam substantiam, non autem re1pectum esse demonstrat. hac iram ratione,non flatum vitam, quae tamquam instrumento,ipio utitur corpore, quaquam esse harmoniam, nobis expositum fumi edd ea quo vita,quae instrumenreformandi vim habet mnis nantv vita iam 'ua est: quandoquidem 5e ipsum quos animal substantia existitaec quoniam vita ipsa contrariorum recipiendorum vim habet. Quod ero deinceps sequitur,de ea,quae vinur, et fuit.Illa nancri quae mouet non sbium est substantia principalis substantia. Harmonia vero ista,quae in resipectu collocata est,nem substantia multomin prinopalis est substantia.Hoc nant tempore dimittatur illa Pythagoraeorum:licet mathemat' casit harmonia:quae substantia habita fuit.Nan Aristoteles ex bona valetrudine,
rimo ex corporis virtutibus harum inquam comparatione eos confutat: qinanimam Cor Pinis harmoniam esse arbitrabamur Est quidem enim,nem bona valetudo, ain Dur, Rui pulchritudo aut quas communias corporis virtutes vocantacum corPαὶ S Perlectio
nes sinuipsa harmonia.Sed illud omnino verum existit quia hae in harmonia, at pr POxuone Collocatae sunt illa quidem qualitatumialtera vero similium parriculariamatilo lassi similium.Nem ipsae proportiones commoderationesve dicendanti talea perlectM Hes,qu*hi Sadnascuntur ita appellandae.Attamen his quom ponus harmoniae nomen convenire videretur qipsi anima Quoniam bona valetudo at reb Tireswe,licet vivetium corporum istant haud tamen animam sequuntur: sed corporis formam comitari
54쪽
LIBER PRIΜυS XYrituri atque cx eiuslcmperatione emergunt. Vita vero,postrema inprimis illa exanima ortam habet.
MANIFESTIVS autem siquis atagnare nisus suetit passiones,ec opera animae harmonia quapiam. Difficile nanis quadrare.
Ex ipsis actionibus haec argumentatio Lumitur. Quorum nanq; actiones simidiaero
quales contemplandi vim habentes scientiae sunt,ta leparabiliam intellectiones: dis ile est ait adeo in apossibile, aecunis corporea sit harmonia ut ei huicilinodi actiones ac commoctentur Quod nanq; vivax ssit hae Cmnes indicat: O id quod est iuxta animal fornaam adipisci:at non iuxta corporis constitudinem licet misi sitit. Diuersa vero qum danti substantia praeter corpora vita est.Harmonia autem corporatam quandam disposio Donem refert tum particularum,tum qualitatum corporatarum. Quae licet viventi corporum sit:attamen vitanon est. αVIM AGEsIMA SEPTIMA PARTICULA.PRAEΤEREA uero si dicamus harmoniam in duo intueres: maxime prome quidem magnitudinum,in habentibus motum, ac situm, compositionem eorum. Cum ita conueniant fui nihil eiusdem generis fecipiant.Inde uexo dc emussea MX ita Iurat rationem. Neutro quidem igitur modo, quum. . .
Sitias quidem ipse continuarum,ac permanentium particularum mutua mordinatis situs quideest. Quapropter neit numeri particu ,quia continuae non sanune P t mPori quiano Pirmaneant:necv Orationis stopter istas ambascaulAS,situm habere uicuntur Compos1 combositiorio vero plurimarum rerum est:quaesitum inter sese haben ita ut nihil eiusum generis quidemedium incidat Harmonianaricu ac compositio plura requirit,quae posita sint , b ea inrarer sesie colligata uapropter tangi oporte de exacte tangi,quae proprie comPoni dicatur. Ita ut nihil quod esuinem generis sit:aut inter utrumosii similia in aut inter utrumaursidi aer ram generum exista mediam cactere possit.Exempligratia si ligna sint ncm his gnum.Sin autem lignum de lapis,ne lignum,nem lapis. Humidum nant aliquari, ut aerem aut aquam, quaquam admiratione clignum est,intercidere. Compta tio autem . haec maxime propraedicit quoniam ora cum situ habet quoamutuumest. lneo quia demerum,qu .a est,maxime proprie quidem gnitudinum in habentibus morum, αsitrumcompositionem eorum non harmoniam incompositione maxime in oprie mei, miterpretari tibernusue diri habentibus mptum,ec situm,composissonem maxime proPrie habere. Murales vero philosophas magnitudines indicans,motum 6 situm has hapere divitiMathematicae nan nsitum quidem habe motum autem nequaquamst autem α rationem eorum,quae mixta fiunt,ex compositione inquam,qui prie dicta fuit:&mixtionem atin temperationem,quae secundum rationem fincompositioncm commum quodammodo vocamus.Neque enim vinum miscetur cum vino, sed virium cum aqu ita ut ambo mutuo confundantu neutrum v purum,ari ψnc um Permaneat di ita meri ira ut omnino pereant: aut dum altorum ab altero actinodum superatur: ut si vim cyathus in mare intandaturiainambo in diuerimm quadam naturam ab aliquo aliorat ni visistianen aquam 5 vinuminaerem redigamur. Quam rem si mimo edebeat ex quadam comm oderatione omnino erit: Seorum,qu scensur ant2 sese eraster. Ne dum alterum admodum excellit: alterum in suam naturam conuertat. Fleque enim amplius erit mixtio. uemadmodum mea composiIUOm nun quae iuxta ain
Positionem fit Potest mim quom quod valdeexcellat,conuemve Quando quae
V mPosita sunt haud mutuo inter sese patiuntur.Neutro quidem igitur modo aequum,
55쪽
DE ANIMA ne eam scilicet harmoniam,quae iuxta appositionem styre eam.quae iuxta mixtione ipsam animam esse. Quoniam neutrum ex his,quod vivaX sit,indicat.
COMPOSITIO Mer CorporiSpartium, Pamperitissima. Multae nanq; Com Positiones partium int, multipliciter.
Hoc est perfacilis vLeonfutetur Quod et Cuenit,quia magis perspicuam habet absiuris ditatem. Mimo tiaram in eo positis CorporibuSex ipsorum elementis omnibus fit. Licet non iuxta eadem ration in omnibus fiat. Maenariiu Partes sequitur, raro ex eorum subiectis existit.Sed aliquando quidem OSsium ad Os a,aut ad cames:aliquando autenerisuorum aut arreriarum aut Ecdi Ssimilium Partitam,erga alias dissimiles partes existit: ut manus erga humeri et Nel stadem omnino est Compositio Nel enim eadem est ossis. arm camis,. ossis ad OS, carnis ad neruu Multae igitur in uno quo D animali eriit animae cum multae,at diu sae sint copossim partes:multist modis miscopositiones fiat.
CUIUS NAM igitur,aut quonam pacto existimare oportet mentem compoti tionem eue,tiunquid re ipsum sensibile,aut quod appetendi uim habet.
Duo absurda positioni huic contingere inquit.Quorum alterum quia haud rec Reassi amare qu-mas,horum aut illorum compositionem mentem esse: aut aliam quampiam anu ae potestatem. Alterum vero,quia omnino philosophus declarat, omnem modum ex corporis compositione prodeuntem,vivaces effragere substantias.Id quod paniculati
co INCLU A G E SIM Ao C T A UA P A se T IC U L, E O D EM praeterea modo absurdum,& racionem miκtionis esic animam. Neq; enim eandem habet rationem mixtio elementorum, Ria quam caro,& i Ata quam .Continget ital multas animas habere,& Iuxta omne corpus. Siquidem omnia
ex elementis mixtis. κtionis autem ratio,harin a,at anima. - EXPOSITIO IEodem modo eo,quatenUSNPl es sint miationum raupones is plures quom propter hanccausam in vinoquo v animae. Quia feroLmnia exiisdem simi clementis haud amisplius eodem modo ibi quidem enim quia haud usidem sint partibus absurdum erit. t et igitur multas h mminaas,&iecudum tQtum corpus.In unaquam mim instruis mentariarum partium; nae,arteriae,nerui ossa CarneS,membranae reperiuntur: qum diuersismixtae sunt rauonibus:ita ut multae mi sint anim*dicendae.Neq; in ipso tanis tum toto bi&in una a dissintilium parricul*'u,ista animarii multitudo reperiatur .a V133. 1 VAGESIMA NONA PAR Tl CVLA.
PSY E RE autem id item aliquis ab Empedocle posset. Vnumquodque enun
eorumin ratione aliqua ede inquit. Vtrum igitur ratio est animaraut potius m ast umquid sit,ina tur numbris. Praeterea uero utrum amicitia forte fortuna elignientiS cuiasa mixtionis,aut eius,quae secutam rationem. bc haec utrum ratio est,aut Praeter rationem alterum quid.
quidem igitur habens huiusmodi dubitationes Sin autem est alterutri an ma a mitatione,quia facie unquam una cum ipso carni este destruitur, di id aliis
mimalis.Praeterea uero,siquidem haud unaquaeq; particularum animamnabet: si non est anima ratio inlationis: quidnam est,quod corrumpitur, anima de
56쪽
LIBER PRIMUS XXIII SEXAGESIMA PRIMA PARTICVLA.
Q UO D quidem igitur neq; harmoniam pote sit esse alma,neq; circulariter cir
inferri,patet eX IAM A dicta 1unt. Secudum accidens autem moueri, quemadmodum diximus,licet, mouere seipsam. Vt moueri quidem in quo est:id autem mo, ueri ab anima. Alia autem ratione,nequaquam pote est,ipsam 1ecudulocu moueri.
Empedocli quom notam noster Aristoteles inutivtanquam et,qui non manifeste iliastinxerit formam illam v Itae innascentem, ratione mixtionis elementorum ei substratae neq; ipsam amicitiam explicarici virum scilicet solius secundum rationem nitationis,cauata sit aut &cuiuscunq).Licet enim omnis mixtio secundum quandam rationem fiat:attaGmenta quoa Praeter naturam existit in ipia multum reperiturire quod secundum natu ram se habet in quadam latitudine possitum estilla, ut quamuis imammixtionis rata C, amicitiae nubstantiam statuat,aut ipsius rationis causam:attamen alteram praeter hanc poriat. Deinde vero iis dubitationem philosophus p ponit: qui animam harmoniam esse non concedunt:&vnam hanc.Quo sicilicet pacto & Una sublataminione ea inquam, tuaeta quam haec caruncula sit:S aliarum quo , particularum miYtiones tollatur:ex quibus ipsis particulis esse tanquam animalis largiaturiita,vire anima ex necessitate recedaucumta,quod recipiendi vim habet, nequaquam aptum redditum sit. Hancitam dubitationem adducit,aduersus eos,qui ha ad unam mixtionis arbitrantare erationem:sed plures iuXIa unamqua*.α adducit nos ad id,vtec plures simul rationes P amus: quae iuxta unara quantu similarium partitam differant: α una quo sitaquα his totius animalis Omniπhus perficiatur:ita ut cum principaliores eius piniculae corrumpaturi&tinum quo Nirrumpatur.Quod vero deinceps sequitur Aipsum confirmare vult,animam scilicet mixistionis esse rationem:quia quaelibet particula animam habeat:&quia deficiente anima imia corrumpuntur instrumenta:tanquam rationes amitaentia. Habet quidem igitur quaeli Det particularum animam:verum unam,aim eandem,quae uniculo adest.Et spectat qui ctem mixtionis ratio a mimae praesentiam. Aptam narim eam naturam eme oportet, quae recipere debeat.Verum ratio illa,nequaquam anima est Quoniam autem ab anima,&in materia quom aptitudo est:cum illius species,ato imago quaedam sit: iuxta qua mixtios Dis Quoin ratio proceditnure uacu anima deficiente,& species illa,α mixtionis ratio corra1 Ditur.Rationes im*r illae,qum hanc immobilem esse ostenctum. Orpore quom care, re atin impartibilem esse confirmarit. RationeSautem ilix quae harmonia confutare va, tentaneuuaquam Permittunt a Mam aliquod accidentium: quod sine corpore sit ipsam Putare Sed ceu substantiam:at s adeo ceu principalem quandam subnaciam. Nam vim mouendi habere ponunt:& tanquam unam ubi in corpore existentem colunt: Non eam,quae ipsius complectendi vim habeat:at incauta sit illius aptitudinas ad vitam. SEXAGEs IN ASECUNDA PARTICULA.AEQVIUS autem dubitaret aliquis de ea,Ceta quae moueatiar,in ea, quae talis modi intuens. Dicimus enim animam dolore,hxtari,confidere,cimere. Praetercataero irasci,ec sentire, oc cogitare.Haec autem omnia,mot esse uidentur. Vnde acti trari aliquis potuisset,ipsam motacri.
SEXAGESIM A TERTIA PARTICULA.ID AUTEM non est necessarium.
Ouandoquissem incorporea anima est: Occeu substantia incorporea, dastinguit ex iis philosophus,quae proposita sunt ranimam eam quae viventis corporis emngendi faculistatem obtinet ex qua vivens est:at vivaciter mou I :α eam, quae tanquam mouens,
Rim tristrumento viaente ponitur utens. Atm hinc eam duplicem conspicere fas est. Mam HlterS ex eo tantum perficitur:quod corporum mouendorum vim habet:quae alia quo s
57쪽
DE ANIMA praeter corporum usum haud habet actionem.Altera vero ceu ex seipsa agit: &tunc omisHInoa r re separatur.Aequa itaqghax de ea,ceu quae moueatur dubitatio in eam inis tuetur animam: quae corporis vlucnuS determinaridi potestatem secum ducit.Na haec Cumactus tanquam eiuS,quod vivacIter moueatur,ssit:e1US quo paSsi nes, quod ex ipsis determinatur recipere v1deri posset Rursum vero nobis in memoriam reuocandum, Quo alius quidem illiuScorporis minus est:quod naturaliter tantu movetur: ut sartum ignis latio alius vero eius,quoa tanquam animarum: ut accretio.& ambulatio,& volatio:
ac quoniam horum motuum uter diuisibilis est:propter hancq ιν cautam lubit istiae diuisibilis existit.Huiusmodi autem est,quae sorma inesta es mo autem formallis eli. Ouapropter quemadmodum in sexto eius tractationi quae post naturalia traditur, nasturalem formam immobilem eme demonstrat:cum tamen eius,quoa mouetur,determitanadi vim habeataeodem quom modo hic,&eam animam,quae quod vivaciter mouetiar, effingendi facultatem habet.At cum duplices eXistant viventis actiones:eX quibus alterae quod corporeum potius est,indicant:alterae vero quod vivaxtaccretionis quidem, atque ambulationis quod corporis formam obtinet in causa est:sensuum vero, at voluptatu, atq; aliarum huiusimodi rerum,quod vivax. Vnde S priores illae omnium conceSsione d1cuntur motus:posteriores autem hae motus esse Uidentur .Patinatim de ipsium quo strumentum aliquid oportet,corpus existens Motus vero corporis passio est,erta quam
doquidem vivens corpus est non simpliciter patiturased non sine vivaci acti te. Uuae vero quod i x potius indicantuactiones quot potius si motus,dicedae sunt Quare tam ueri quo is dixit:&rursum expositione.
SI ENIM Z quam maxime ipsam dolere ut latari,aut cogitare motus sunt:& unumquodq; moueri horum.
Ouandoquidem humarium animal rationis particeps ea quot anima quMin Rr enu determinandi vim habet cogitancti facultatem obtinebit.ne vita tantum mora uendi vim retinens,huiusmodi erit.Nel ipsum dolere,aut laetari solum:tie S ipium Congitare motus erit aut mouer Utratam enim de iis dimam fuit. Alterum quidem 111pl. macstionem non sine passione,ut ipsum laetaris cogitare intelli gravi: alterum vero si par i
IPSUM autem moueri,est ab anima.
Quae quidem antea dicta fuere,vitam eam indicabant: quae instrumenti, quod vivens corpus erat,tanquam huiusmodi effingendi vim habebat. Quod exactionibus ei conuenientibus fiebat:quae quidem actiones una cum corporeismotibus colligata crates pro apter hanc quom causam motus quidam esse videbantur: S quadam quo u ratione eranti Hinc alit ad eam ascendit vitam,quae ipsio utitur instrumento.Quia oe quod mouetur ab aliquo mouetur Ipsum uero iucunde aut cogitabunde moueri ab anima esse, haud ab ea dicendum est iuxta quam mouetutas ab ea,quae determinauati ex eius acta ne I Posum iam in mouere illius proprium est:&haud cum ipso moueri implexum.Sed tanquacausa quae efficiendi uim habeat,a est. Distincta autem fit huiusmodi uita ab ea qum amea: quatenus ipsum a quo ab eo distinctum secundum quod.&quatenus quUa Pure agit ab eo ctistinctu quod coplexe cum corporeis motibus.Quae sane cure deinceps OPP sue luperspicue diuersitate illius animae, proponat,iuxta quam motus fiunt:Sexus AEqua.
EXEMPLI gratia,ipsum irasci ut timere:quia cor sic moueatur. Ipsium autem gitare,aut huiusmodi. Forsan autem alterum quid. Horum autem Contingunt,3lia quidem secundum lationeni, quibusdam motis. Alia uero se dum alterario nem. alia uero,ec quonam pacto, alius vi sermo.
Animalis nanin haec sunt. Ouando uiuaces actiones non sine corporco motu stit,arum Ianonis,
58쪽
LIBER PRIMVs xxIIlIilationis,aut alterationis Vt in ira,fallerite corde euenit. At in timore, refrigerationem iridi cat.In ipsi vero cogitare,ariditatem interdum quandam significati SEXAGESIMA ON ARTA PARTICULA
ILLUD autem dicere,irasci animam, simile ac si aliquis diceret, animam te re, aut aedificare. Melius nanq' forsan,haud dicere animam miseris,aut discere,aut cogitare:sed hominem anima.
Mandoquidem ipsiam iratis Se discere S cogitare,quantum ad animal pertinet, mo ueri quodam pacto sui latam haud ad anima,sed ad animal speetare dicenda sunt, Ques admodum neq; ipsi Im texere,aut ambulare. Nan haec quom ad utrunq; attinent, Liscet haec quoq; magis ipsam corporis formam repraesentent, ipsum irasci.Sea hominem anima, scilicet haec agere dicendum in irim anima ea quae instrumenti determinadi vim
habet.Ita,ut ea irastatur, at cogitet Nomo viciaciter moueatur. Anima UCTO ea quae
mouendi vim habeat ita ut ab ea moueatur. Uidetur autem anima dixisse, haud ea,quae instrumenta λrmandi vim habeaused ea quae mouendi:quam potius quoque animam appellat. Alteramnant aut animae simulachrum nominat,aut non sine anima.Quod SDaec inferens,indicat.
ID A UYEM ,haud tanquam in illa motu existente: sed aliquando quidem
ad eam:aliquando autem ab ea.ut sensus quidem ab his. Recordatio autem ab illa, ad motus qui in senseriis,aut mansioneS.
SE Y AGE SIM Ac INT A PARTICULA.
MENS uero uidetur adesse, cum substantia quaedam sit,ec non corrumpi
EX his manissestius distinguit animam mouendi habentem a vita ea,quae instrumenti effingenai facultatem habetiHaec enim licet ha ipsa moueaturiattamen in ea, quadam
rari Cmotus reperit quia CXea,quod mouetur,determinatur. In ipsa vero anima moriente nequaquam quippe cum prope impartibilem quandam actionem permaneat Doridi stibilem.Siuemium moueat instrumentum:sitae cum animal extrinsecus mota fuerit,actionem quandam proiicit:qum id quod mouerit iudicare ualetaeum tamen ipsa Prope eius formam sit.Aliquando quidem enim inquit,vfp ad eam motus.Haud tamen quia, Scin illa quo P motus istat,1dnari' negauitiSed quaa scilicet cuin sensiorio a senis libili fiat motus in puram eius iudicandi vim habentem cessat actione .Recordatio vero ab illa admotus,qui in sensoriis sunt. et mansioneS.Quando quae a seipsa mouet ex rocordatione excitata mouet,aut quiescere iacit ipsum animali. Quod sensorium appella Hii.Ac si sane diuersum ipsum a quo,&ipsitam ad quod:diuersa quoque ea anima est, inquam desinit sensus:S aqua incipit recordatio propter ipsum vivens corpus. Nem enim ceu corporis simpliciter sensus ipse est:sect ceu viuentis.Neq: tanquam corporis existit ilis 1esensorum ruS,aut marisio. a vero cum corpore S ea qaol vita comprehensa mite quae ipsius corporis effingendi vim habet.Nem ab ipso vivente ad hanc relatio fit: neque ab hac ad ipsum animal. Ne enim propriam ultra corpus habet actionem: ne iudicandi vim habentem puram:nem incipiendi vim habentem:quippe cum ea sit:quae quod iniscipit determinare valet: & vim eam iudicarii non sine perturbatione propter corpus halabeat.Oportet autem & sensum prope Puram persistere a monem: at v iuxta terminueti: qui sermam rei quae sentiri possit nancistatur.Haec quidem igitur vita, quae eius animae
mouentis em ennae vim habet:cuius resipectu,q amouetur, ceu vivaciter mouetur: non solum hominibus:sed omnibus quo animalibuSConuenit.Humana uero anima,
qaam mentem appellat actionis mouecim lacultatem habet. Adesse quidem igitur ipsam corpori scilicet inquitisied aliquando,& tanquam separabilem. Quod aliunde quom accedentem dixit:6 substantiam quandam esse enuntiat Non quia aliae quoque animae suba
59쪽
DE A N I Μ Astantiae non simi:omnis nari vita substantia esta sed hanc tanquam sin
xit:ac ex seipsa permanere.llla vero particula quaedam adiuncta .:quo eam indicet deis missionem eius uua utitur erga has;qux semper in seipsis permanentata enim ex le, sine cota ure atq; sime materia est:Vt aliquado etiam corpori adsiit:& ad materiam accedat: ne
M AXI M E enim corrumperetur ab hebetudine,quae in senectute. Nunc autem, quemadmodum in sensoriis cUenit.Si enim acciperet senex oculum talem: intuere
tur quemadmodum iuueni S. Quare senectus:haud quia anima passa sit aliquid:sed
in quo. quemadmodum in ebrietatibus,dc aegritudinibus.
Er 1 P S U M sane intelligere,ec ipsam speculari tabescitaeum aliud aliquid intus
corrumpatur. Ipsum autem impassibile est.
Q uon quidem ex priuatione interitus fiat:ipsie in primo naturaiis auditionis docet. rma vero nequaquam illam priuationem recipere potest: caius ea est priuatio. Nihil na issium oppositum recipere valatmel quod innate formam participat. Quemadmodum neq; ignis frigiditate quia cotrarii innate particeps est. Quia oe quod corrupitur: eam ob cauigm corrupitutaquia intolerataquod aduhitie recipitur. Idnan contrarioni recipieri ni facultate habere est. Aia igitur,quae ex seipsa subsistit: neo in eo,quod aduentitie viuit,susi habet esse:cino incorruptibilis est..uapropter ei,qst separabile ipssius animae est, noster Aristoteles innixus: quod rationis particeps est:& in tertio libro,& in his quom, in corruptibile esse clarissima voce indicat Uitaliam ca,quae instrumentie ingendi facultastem habet:& quae tota in usu ipsivis instrumenti perficitur:nequaquam sine eoic me re,ac subsistere poteritata,ut si corrupubile illa siticorruptibilem quom hiali nodi vita
enuntiare liceat.Nisi illud iam uicere velis:quod incorruptibilis alicuius vehiculi aut efii agendi,aut mouendi vim habeat. ua: vero S separabiles habet actiones: quam mentem appellare Aristoteles consueuit: ut nauta anauimon quatenus nauta:sed quatenus homo separatur: taeshalusinodi anima seiuncta ab instrumento subsistet. Sunt autem animata rationem participantis separabiles actiones:quae ad eam ipsam conuerti possuntiquaeque praestantiorum Contemplandorum vim obtinent:quael eius proprium percipere valent:
quibusl omnem formam cognoscere datum caede quae in ic, quod impartibile multas contrahunt proprietates. Aristoteles autem hoc in loco,quasi certis indiciis,aim notis confirmat quod separabile ipsius actionis rationem participantis: ex eo, quod ipsa opposito, alioq; modo,at corpus ipsum vigeat . Viget enim ratio haec, cum iam corpus ut vivens serael canqu id ei profecto in sene state euenit.Tunc enim ciam iam hebescat corpus: G viis uaces facultates,quae ipso utuntur,imbecillius agarinpropter instrumenti scilicet debilitatem:vt quae sentiendi,aim appetendi vim obrenent:validior rationis particeps efiicitur vis r quippe quae neq; una cum corpore fiatmel corrumpatur.Eo narim vigente haud simu1 vigebat neq; senescente una te bescebat At quod simul fit at*corrumpitur, simul quom
crescere,atcs simul perire necesse est. de illud quoq; colligitur quod illud quod simul
neq; crescit,nel perit,at delabitur:necv fimVI fit,ne simul corrumpitur.Hauatam eriecontrario,siquid actiones aut simul vigentes,aut simul pereuntes cum instrumento na beat:iam omnino simul cum eo corpore nascitur,aut corrumpitur . Interdum nan non
quia ipsum aliquid patiatur sed quia instrumentum ipta quom amo,quae per Iant, cre scit,aut hebes fit. Quod Sipse volans indicat. Quoniam nequaquam si unquRmipium ritemPlari in aecritudinibus aut ebrietatibus tabestat nam & mentem pari ne eliarimo est Nem enim sensius qui secundum actum existit tabescit:quia animi qu tendecli vim habet,qmcpiam pareatur:sed quia instrumentum quod ei siubiectum est pantur Δ Itaque sumeret senex Oculum intueretur quemadmodum iuuenis Hoc ita ' pacto Ipsum motelligere in affectionibus praeter naturam impeditumcum ali ad aliquid intus corrumpas
60쪽
LIBER PRIMυS xxv tur. Ipium vero impaSsibile est,intelligens scilicet. quam ita causam sensus quidem in1enectate iuxta actiones impeditur:intnlectio autem minime. Quandoquidem ut Sipse progrediens dicet:siensiuS quidem utitur corpore, tanquam instrumento. QuaproPterrea vehementioribus risiibalibus hebetaturiita ut minora postea comprehendere non valeat Ontemplatio vero, a rationis particeps est corpore non utitur.LicetPropteΓCOOrodi nationem,quam cin isto scruat, ni queris habeat atque quadam ratione simul actfectum: vict corpus in lumine existens umbram habet. ntra vero maiorum contemplatione,ergaeam,quae minorum siri.haec colafirmatur.At si non utitur,quo omnino Pascio, cum aliud aliqariantuS corrumpatiar, atat spiritus icilicet, aut temperatio, tabescit ipM 1 uni intelligeret Propter respectum scilicet, ad ipsum: de ordinationem iIlam,atque in quibusdam actionibus usum licet non in iis,quae contemplandi vim habent. Quemadi modum Ecgubernato a ventis,& fici stibas impeditur,non ilum quatenus ad silum nauis pertinet usiam: sed Sc quatenus ad eas spectat actiones: quae a naui separabiles exisstiant: cum propter perturbationem ne illas quidem eXercere queat. Hac eadcmquc raratione,siquis actam disiungat a manu:ciam ea adsuendum manus utatur: non autem ad aliquid effrigendum:ciana nullo adici indigeat instrumento . Verum sit magnitudin secundum naturam atque conuenientem acus habeat grauitatem nihil ad huius usum,
neque ad aliquid emimendum, manus impeditur. Quod si ea grauitatem multam asi sumpseritmon solum facultati illi, quae consuere ualet: sed de ei, quae cffingere; impediamentum assertai Hoc igitur modo, Samma quae rationis particeps existit, in agentibus quidem cognitionibus corpore utiturmon autem in iis quae contemplandi uim habent. Quae cum illud ingrauesicitiatque praeter naturam assicitur iam perturbata impedituria nec cum eo constituatur:atque omnino extra vergat. At in senectute nequaquam: quia Non perturbatur in iniuriis ali detrimoniis corporis:quae securictum naturam existunt.
IPSUM uero cogitare,& amare,aut odisse, non sunt eius pessiones. Sed huius habentis illud,quatenus illud habet. Quapropter*cum id Corrumpatur,riessi re Cordatur,ne amat. Nel enim illius erant,sed communis, quod periit .Iruellectus
uero forsan diuinius quid,ati impassibile est.
Quandoquidem cogstationem,quae cognitio quaedamsationis narticeps est in pansionibus eius,quod commune est,collocauit ri unc autem mentisii passibilem ponit, atque adesse uulti rationis patetic sc gnition ipsa quoque me R deteraminat: que a monum ipse cogitationem appellat vitam eam:quae animalis ratiunem participantis es fingenili vim habet:atm ipsium cogitare actio huiuste animalis non me passione est: cuisius Se ipsum quoque amare,at B odimest Enrem autem appellat ipsam an mam ratios Nem participante quae aut v tittar composito, tanquam in amento: qualis agens, seu praetica mens est: aut ceu secundum seipsam agit, ut quae contemplandi vim habet. Ea demor utrunque agens, ut passibilis, atque diuini aliquid habens, c lebratur. Tum quia in corpora principarum obtinenlarum quia eam habet vim rein seipsam conuertais tur: tum v quia nusquam aliquando vergat: tum quia cuna iis comungatur,quae praeustantiora, atq; meliora suriti
a o D quidem igitur haud pote in moueri animam, manifestum ex bis. Sin
tem omnino non mouetur,patet quod neq; a seipsa Quoniam diuisibiles,aim continuos at ut ita dis δPs solos ei visuiti est, essem tu dicendoma quibus anima rationis particeps maxime festincta est.
MULVO autem magista ea,quae dicta sunt,ratione caret, dicere numerum esse animam mouentem seipsum. Insunt nanq; iis impossibilia.