Illustratio sacri patrimonii, seu, De bonis et possessionibus ecclesiarum : vbi agitur de veteris & nouae legis sacerdotum censibus, origine & fundatione oratoriorum, parochiarum, episcopatuum, monasteriorum, ecclesiae seruis, mancipijs, colonis, cas

201쪽

& sumptibus viventium, Vel impensis eorum, qui vita functi aedem sacram extrui ultimo iudicio,

testamento mandassent. Ritus serua Quibus erat animus Ecclesiae Xenodochii &

da Gesta, domu S acrae extruendae, Illi Voluntatis tuae moni

a. filo mei tum, uestificationem consignari publicis tabulis curabant: profitebantur se donare hoc,aut illud praedium, hanc aut illam pecuniae summam, vel Martyri, vel Prophetae, Vel Angelo, ut Oratorium sub eius nomine ac titulo extruatur sibi esse in animo, quatuor pluresve illic Clericos constitui.& propterea se dotis nomine, tantum in agris, mancipiis pecuniisue relinquere. Pari fere forma scribebant, qui testamento iubebant de suo aere Religiosas domos construi. Viventiti autem,&defunctorum donationes ne-

Infinditio cesse erat insinuari, ut perenne earum vestigium

Σαμ- jς extaret.Nec ulla temporis iniuria deleretur. Nam si donationes propter nuptia insinuantur apud adta,siue in publicum proferuntur, ut amis forte donationis instrumento principali , fides peti possit ex publicis instrumentis multo cautius prospiciendum ne donationis ad pias caussas me moria exolescat, curandum, ut Ecclesia amissa fortasse carta donationis,aut testamento, ex publicis ac stisdqcumentum rei sibi traditae possit repe

tere.

Dicuntur autem Insinuationum Codices, ac qua Commentari Graecis n. - , quod est publicatoria suae declaratoriae Cutiusmodi ne error

202쪽

Liber secundus. 81 fortasse subrepat nominum similitudine animaduerto fuisse duo genera : quaedam enim sunt, εμ preti cα, Clericosu,& eorum qui Ecclesiae deser utebant quae nil aliud sunt, quam codex,seu Catalogos in quem referebantur Clericorum nomina,

qui stipendia , diaria, siue sportulas ab Ecclesia,

sumebant. Solebat enim eorum fieri descriptio. Alia fuerunt λ :κα, siue insinuatiua donationum,&oblationum sacrarum, item testamentorum de quibus nobis est sermo. Ex antiquo itaq; ritu ipsim et Clerici, ite defensores Ecclesiarii, habebat apud se insinuatiua dona. tionu oblationii. Apud eos publicabantur testatamenta; Sed ne abducerentur ab obsequiis Ecclesiae debitis, durbarentur ossicia, constituit Iusti nianus,ut in posterum Insinuationes testamento arum fierent apud Magistrum census: Repetita pro ta Cod demulgatione non solum iudιces quorumhbet tribunalium 'φῆ eterum etiam defensiores Ecclesiarum , apud quos turpissimum intimationis genus irrepserat praemonendos cen=mus,ne rem attingant, quae neminiprosis omniumsecundum costitutionum praecepta, gam census Magistro com

petit Absurdum, numque est si promiscuis actibus rerum turbenturos cia, re ab creditum alius Aubtrahat,ac praecipue Clericis, quibus opprobraum est, si se peritos rerum --- forensum vetat ostendere l. C instituta Cod de testu i iue, ment. Erat autem agister census, is apud quem publicari,&insinuari solebant quaecumque Opus erat publico testimonio conrirmari, ut annotat Cuiacius ad dictam, l. Consitituta.

203쪽

is; De bonuo possionibus Ecclesiarum ,

Ex quo donatio fuerat insinuata instrumentum insinuationis facis,quod Graeci υτων, appellant receptum,nemini fas est consilium mutatare, rem donatam Martyri, Vel Angelo impio genere poenitudinis sibi retinere. Nolunt enim letages religiosa vota humana leuitate infringi quae fidem hominibus seruari constituunt, sanctissime

prohibent,ne Deus vanis mortalium pollicitationibus illudatur. Itaque cum neminem, in opere religionis caussa inchoato poenitere Oporteatae no imperatore dixit, ut cogi possent ad perficiendum qui Ecclesiam inchoassent, aut qui tantum modo se aedificaturos promississent,in insinuas.sent donatione mine di aliculus, aut Iuris. Si quis ethon Psi vi nauerit rem aliquam mobilem , vel immobile, vel e

0 x ἰς aut An Velitas quaipsi postea oratoriu dificaturas, σήρ- nationem insinuauerit, apud quos necesse es cogitur. Opus quamuis nondum inchoatum fuerit perficere, per se, vel haeredes , l. si quis C. e Sacro nctii Eccle Et certe Ecclesiarum praerogatiua non minor esse debuit, quam operis alicuius prophani, quod vel ornamento ciuitatis vel commodo populi ce. de re debet. At opera eiusmodi si quis olim vovisset, aut inchoasset, perficere tenebatur. Quod si per negligentiam me dum staret , quominus opus publicum testamento legatum compleretur,& ad umbilicum duceretur, cogebantur haeredes, ex edicto praetoris, Lex primis mensibus usuras leuiores persoluere Reipublicae, ela in poste

204쪽

Liber secundus. 187rum exactis nempe sex mensibus suras tremis ses. Ita Vlpianus o legatum V. de operabus publι l. sipollicities. F. de 'osticitationibus. Coepisse autem di citur, opus publicum , qui fundamenta iecit, qui locum purgauit, qui apparatum siue impensam in

publico posuit dicta lege si post cit; f. coepisse E eo

dem titulo Poena autem non carui negligentia eorum. Qui sacro operi extruendo segnius Incum-bcban &animas deruciorum tutat I alia religioni , siquis frustrabantur Mim si quis venerabile oratorium,aut Xenonem aut Plochium,aut Orphanotrophium,aut No- ocomium, aut aliam venerabilem domum extrui in bima oluntate di posuerit, iubemus ut oratorium ci traquinque annos . perficiatur prouidentia locorum Episcopi. j D Oratoriis

alia denerabilis domus, intra annum unum extruatur si si ii et intra annum haeredes Cenonem, aut quamque venerabi et lem domum, quam testator extrui ἡsposuit, nonfecerint per x0xe iubemus t i domum det emant,vel conducant, ubi iussa queant exequi, amissper dum eiusmodi venerabilis domus

ab oluatui Novellai 1μ. g.si ius. Ex qua lege apparet in Hospitalibus, seu Xenodochiis erigendis, Imperatorem plus seueritatis adhibuisse,quam in

Oratoriis. Na Oratorioru extructio potest differri in annos quinque: at Xenodochium debet compleri intra annu; Si enim ultra differatur Xenodo

chiorum costructio, legatis sibi subditis fraudantur pauperes,&complures languor, atque inopia conficit, qui malis suis accalamitatibus reme

205쪽

ios De bonis Fionibus Ecd iarum dochi alicuius, aut Nos comi asylum patulisset.

Ex dilata vero Oratoriorum extructione id incommodi non sequiturinam possunt in aliis ardi bus precari fideles, nec desunt templa, in quibus pietatis ossicia commode exequantur. Ea caussa constitutionem edidit Manuel Imperator mense Martio indicto . qua vetat ne, sit qui Spauperibus seu Christo sub eorumdem miseria ac sordi bus latenti bona sua diuidi supremo iudicio ,

testamento instituerit eius voluntatem Curato

res exequi dit Serant,&moram faciant piissimis votis, per litium ambages, dilationes solitas tu dicioru circo censet in iis caussas quae pauperiana commoda spectant, non oportere ordinem Iuris&Ceremonias seruari, sed quanta fieri potest celeritate finiri. Hinc enim euentu ait Impera Mihii '' O . Ut morientium animae detrimento a liciantur. i' i' ἔ qua propter bonum, Uniuersiettila at miatae mile es N contrarium conuertuntur. Apudphoiij cholia stem Balsamonem, it f. de Fide. Quamobrem si Xenodochio extruendo moram laceret haeredes, tunc Episcopus domum aliquam pro arbitrio locabat sumptibus haeredum, in qua hospites,&peregrini excipito isent, aut morbo languen res, religiose curari. Caeterum,ne quid impedimento esset, quo minus sacra vota defunctorum possent ad exitum perduci, non licebat haeredibus ante perisfacri, voti complementum, quid qua ex defuncti bonis praecerpere, vel detrahere Falcidia hoc

206쪽

Liber secundus. IS9 est,quartam haereditatis partem, quam aliterTre bellianicam appellant. Nam etsi tota haereditas P a AI foret in sumptus, Vel Oratori j vel enodochii Ox Mexhaurienda, adire tamen haereditatem cogeban tur vellent nollent qui scripti erant liae redes, Ἀα -- votis, ac voluntati tellatoris satisfacere. Nemini P ἡό ienim aue ac durum esse debet quod religionis ad Nomae

caussa institutum est,adeoque turpe est haeredes, diu ac liberos, de parentum, aut adgnatorum lietate conqueri. dum mortuorum opibu auara cupiditate inhiandi eorundem saluti, a quieti inui

dere

Et certe si militum testamenta Falcidia teste '

non cominemur, cinuit haeredes miluum o um,guntur adire haereditatem . etsi Falcidiam seu L a. quartam portionem minime lucrentur quanto magis hac praerogatiua niti oportet testamenta eorum, qui si Reipublicae non militarunt sua ta men omnia pietati, qua Respublica viget, ac sto rescit religiose mancipant. Interea monendum non prius licuisse aggredi domus sacrae constructionem , quam impetrata venia ab Epit copo, cuius erat locum benedicere, Crucem figere quos ritus in transcursu attingemus, ubi de monasteriorum erectione age

tur.

Itaque viso in si, ectoque testamento, liberam dabat extruendi facultatem Episcopus , rescissis tamen conditionibus d claululis si quas testamenIum contineret, quae sacris Canonibus qu-

207쪽

t,o De bonis obsessionibus Ecclesiarum.

ribus Episcoporum officerent, neque enim potest testator, aut quiuis alius adigere Ecclesiam ad conditiones iniquas in illius libertatem, aut disciplinam quasi aere condicto nundinari. Ita Balsamon notat consistere non posse conditio ne Antistibus iniuriosas ut si testator scripserit

B lamqn se ea lege fundare Monasterium ut in eorum bo- eanem se nis locorum Antillites nullam omnino partem

bit habeant. Similiter, inquit, Episcopi non possent

fundare Monasterium. His conditionibus, ut eOrum succes res in ea nihil habeant iuris. ἰυ α-

ad locum, siue Aream aedificando templo destinata Primum quidem oportet fundii, cui aedis sa cra in extruenda est , ab omni hominum iure&dominio exauctorari, ut totum in Numini po. testatem transeat cum quo mortales non habent commune diuidundum. Itaque ea causista forsan locum sacrum extrui non licebat olim, nisi cum assensu Principis l. Sacra loca ε de rerum diuisione. Quamobrem locus&fundus, qui sub conditione legatus est,&ad prophanam naturam redire potest, non valet a quoquam religiosus fieri l. Si loci sub conditione. U. De Religiosis umptibili μη rum. Vnde antequam in extruatur Ecclesia, locus est ab omni prophana ditione eximendus: Ita Vi

208쪽

etiam Princeps nullam in eo sibi retineat potestatem. Vnde legimus apud Orderi cum Vitalem quod cum locus extruendo Monasterio Vticens, seu Ecclesia sancti Ebrulfi, electus esset, Nobiles

Normaniae omne ius quod sibi in eum locum titulo domini vindicare poterant, eiurarunt infauorem religionis, unico sibi orationum monasti

carum centu reseruato,quam eorum Voluntatem

Dux Normanta probauit in libertatem loci solemni diplomate confirmauit. Locum, inquit, nominatam, communi consensi ita tiberum tradiderunt ut Si seiss tuteti,ut nec sibi, nec alijs quibuslbet, aliquam ad 2 βςςie

Auetudinem, aut relium, praeter beneficia orationum, a Monachis liceret, vel hominibus eorum exigere Dux, autem bonae moluntati eorumgratanter acquieuit, O te

stamentum de rebus, qua optimates ut sancto Ebrul-pho dabant, confirmauit Caeterum principes nullam amplius retinere in sacras aedes potestatem, sed eas omni humana potestate exemptas esse, satis probat infracta illa, millustris Constantia Ambrosij,qua aduersus auctoritatem Imperatorum,&vim militum prohibuit, ne Basilicat ex mandato Principis, Arrianaetica ionis Sacerdotibus tr derentur. Noti,inquit,te era Dre Jmperator, Vlputest in ea quae divina sunt Imperiale aliquod ius habere, noli te extollere , feά si is diutius imperare, est Deo subditus Scriptum est, quae Dei est , quae Caesaris es ri. Ad ymperatore palatia pertinent , ad Sacerdotem Ecclesia subbcorum tibi manium ius commissum est, nonsacrorumEpistolari . lib. i. Anaiatem quis fun

209쪽

dum suum vendere teneatur, si quando commodus visus sit Ecclesiae extruendae, non satis conueniunt Iuris interpretes. Mihi quidem cedendum Religioni videtur, adeoque cogi posse Domi nos fundi existimo, ut iusto preti accepto, Illum distrahant nam si vicinus per suum pret-

dium cogi potest viam ad sepulchrum dare. si quisl pulchrum U Reb osis O omptibus ner m.

Ex rescripto Antonini. Si communem seruum manumittere olens compellit eum, cum quo communis est, preta una serui capere, ut ex integro seruus manumittatur, ex rescripto Seueri αἱ intonini J. in Communes eruo ommuni seraomanumisso. Denique si ob caussam publicam tene tu quis res suas distrahere imoderat O pretio vide agro militibu , adsignato habetur l. item sit ver berat . . item forte Eae rei vindicationi Et l. Lucius.

U. EVicytonibus, Si inquam haec ita te habent: Quanto aequius est, ut quis sui fundi iustum pretium recipere cogatur, quando id religio pollitat.&facrorum veneratio. Nec vero societatem viventium tantummodo religiosae aedes refugiunt sed etiam timent mortuorum contubernio violari. Vnde aedes sacras nefas erat olim construi ubi mortuorum cadauera iacerent insi- es his . gnis locus in Trecensium extat Annalibus, in vites Trecro ta sancti Frod oberti perNicolaum Cariati Zatium,

sancti Fro C manu scripto edita am cum Beatus ni ille S

210쪽

Liber sicundus. 93nem iussit ea erui, exporiari s ad praedictae D. silica consecrati nem iratribus euocitus diligentim percunctatur,ettram interjacra os parietcs pulta aliquorum cadauera te ercntur. Culsie comper fit inesse quam plurimae niue sprias de templo diminanda praeceps contestans se non aliter consocratio is ocium susce

nturum.

Ita diuus Gregorius Epistola 22. libri primi ad c reg ep.ri Surrentinum Episcopum mandat consecrari Monasterium sancti Stephani, ea conditione: si nempe eo loco constructum sit, ubi nullum cor pus fuerit humatum Eandem conditionem apponit in consecratione oratori per Hemotheam Matronam conditi, libro secundo Epistola nona. Quibus quidem gestis conformis est fere animo Regia Capitul lib. 3. tit. 8. nisi quod de s lis in fidelium corporibus loquitur. Ecclesiam,mi,ua mor-rvorum cadau ra insi delium epebuntur sanct care non , ' 'licet Sed si apta et idetur ad consecrandam inde evulsis corporibus o rasis , clitis usinis , eius reaedifice

tur. O C.

Quin etiam si locus ille fuisset commercio Haereticorum inquinatus, nefas erat illic extrui s. cram aedem, qua sit sordes istae, infandi conuentus receptatione contracta adeo tenaciter haererent, inu,n. c. s. Vt nulla possent purgatione ablui. Ita Concilium 'μ' 'Epaonense, Can. 33. Balcans aeretisorum quastaneta execratione habemus exosias mi palationem earum

pμ 4bilem non putemus, sin tu sibus appluare desti-cim C, ane qua per talentiam nostris tulerant possem

reuocare.