Illustratio sacri patrimonii, seu, De bonis et possessionibus ecclesiarum : vbi agitur de veteris & nouae legis sacerdotum censibus, origine & fundatione oratoriorum, parochiarum, episcopatuum, monasteriorum, ecclesiae seruis, mancipijs, colonis, cas

291쪽

Romanis connexa Antiqui eam Romam Gallula vocabant, ibi Latini idi Omatis scis: exercitatio: Itaque qui Roma missi sunt, eam primum urbem appulerunt; quod linguae, gentis ac Imperii commercio mecessitudine faciliorem ad flectendos populorum animos rationem inuenirent. Certum est itaque Episcopatus de Dioecesse fuisse descriptas habita ratione disciplinae ac institutioia

darum legem depromit,caput est, mater Ecclesiarum ita reliquae Dice celes Metropol ccii nomen& dignitatem sibi pepererunt,alias edocendo,& ad Christi cultum perducendo. Eo respexisse videntur Episcopi Prouincie in li-αύ- bello, quem Leoni Papae obtulerunt de renouando Q δ ξψs Ecclesiae Arelatensis priuilegio. Si quidem ad resti-

tantur non ab urbis magnitudine aut claritate ducto argumento, sed ex eo quod ipsa inter omnes Galliς ciuitates, luce Euangeli prima fulserit, quam deinde carieris ciuitatibus sit impertita. Omnibus inquiunt, Gallicanisvigiombri notum est, sed nec Sacrosanctae Romanae Eccle habetur incognitum , ouod

prima intra Galba relatensis ciuitas missum a beatissim Petro . Ut Ubi san Alom Trophimum habere meruit Sacerdotem lxinde si s paulatim regionibus Galliarum bonum fidei, Religionis infusum, prius loe alia loca ab hoc tuo dei ouem ad nos Apostolica insita'tionis uenta miserunt, meruisse manifestum est Sacerdo' res quam Viennens m ciuitalcm cinae nunc impudenter

292쪽

Liser fecundus. 27Joc notati ter rimatus exposcit indebitos. Vnde apparet eius e temporis Episcopos ignorasse sedium pr.erogatiuas esse ab urbium dignitate maiestate repetendas Nasiaque non erant nesci Viennam Metropolim esse Viennensium, Arelatem vero huic esse politica lege subiectam, proindeque fieri non posse, ut Primatus dignitas Viennae negaretur , si modo constans erat Episcoporum gradus d pra

rogatiua locorum mutatione conuerti.

His addendum, Episcopatuum in Anglia dignitatem non ab alio fonte, quam ab ordine Euange,

ii recepti promanasse Etenirn postquam Euangelici verbi facibus iterum illustrata est Anglia, Cantuaria Primatum consequuta est, quod Illic Au -s inus ad fidem praedicandam misi is a Gregorio sedem habuisset, ἴ hanc sequitur Episcopatus Roce-

strensiis, licet urbis nomine,censuque tenuis, quandoquidem eodem fere tempore oce strenses cum Cantuariensibus ad fidem venerunt, ut est apud Harps idium pag. 67. In hac ergo contentione dubiis hinc inde rationibus atque arsumentis,concludi, ut arbitror legitim e posse in lummas, atque amplissimas ciuitates Ecclesiam summos quoque atque eximios honoreJcontulisse, non quod ciuilis dignitas sola suam in Episcopos lucem transfundat, non alio quam urbium suarum nomine Patriarchae aut Metropo

litani glorientur sed quod fere ubique contigerit, Vtin egregiis urbibus ac Metropolitis seu Apostoli seu Apostolici viri constiterint, ac inde salutares E-Mm

293쪽

i 6 De bonis j fiesionibus Ecclesiartim,

uangelii riuos reliquae ciuitates hauserint. Ita nouimus Alexandrinum & Antiochenum Patriarchas honorem suum e Petri, qui illic sedit,merito derivasse. Sic apud Tertullianum Apostolicae Ecclesi, leguntur fuisse in iis praesertim urbibus quae capita

cissas Apostolicus, apud cluas ipsae adhuc Cathedrae, postobum suis loci prasidonis , apud quas autenti

litterae eorum recitantur, se antes vocem, reprocv

tantes faciem Troxima j tιbi Achaia sta es Corinthum Sinon longe es a Macedonia Z Mbes hilippos. Si potes in Asiam tendere inubes Ephesumus dotem m-liae adieceris, habes Romanam, unde nobis quoque au'iboritas praesto sminis. De dote stfundat one Di copatuum. Et scopis ampla facultates prouisi . Famiba Episcoporum Galliaetrimis temporibus non inculta. Epi vatuam cum aliis Ecclesiis τniones propter redituum tenuitatem.

erectio Episcopatuum, non ex opibus ac censu pendebat nec nutu aut fiagitatione Principu instituebantur. In magnis atque amplis ciuitatibus ubi

messem plurimam sperabant Apostoli illic thronum n8n auro, argcntoque nil gentem sed sangui

294쪽

Liber ecundus. 277ne ac vulneribus claram collocabant pro dote erat populorum pietas, pro censu Religio pro stipendio charitas Neque tamen inficiari quisquam audeat summam rerum omnium, etiam quae opes ac o tunas spe tam , penes Episcopum resedisse nec oblationes aut vota fidelium alia quam Episcopi manu ac voluntate licuisse regi. Id fuse a nobis tractando de Parochiis, side primaeua Eccleliae politia expositum, non potest, sine nausea recoqui. Concludendum ergo dotem antiquorum Episcopatuum fuisse praedia res pene omnes immobiles tertiam Decimarum Oblationum apud Hispanos, apud Gallosin Italos quartam. Deinde iura luce iam de obuentiones, Cathedraticum, CircataSSynodaticum Eulogias, Malia quae Deo dante ex ponemus, libro secundo, partiS1ecuctu . Quod ergo hic occurrit dissicultatis,in nouorum Episcopatuuerectione sidote est. Acillud imprimis sanimaduertendum antiquos patres perpetuo nito

ri ac splendori Episcoporum consuluisse,prouideque prospexisse, ne ea dignitas nimio squaliore ac

paupertate mortalibus, qui uniuersa cultu ornatuque metiuntur, sordesceret. Licet enim obiiciant

nobis,olim Episcopos sine familia fuisse,quoc probare contendunt ex eo quod etiam Constantini temporibus duobus Episcopisin Chresto Siracus Epist. con Metropolitae tres tantum famuli assignentur, qui et Arelatem profiscentibus in via ministrent: atqu*ς eo conij ciant tenuem fuisse eo cinpore Mode astum Episcopis famulatum Attamen etiam inter in b,

295쪽

i Debon tonabvi Ecclesiar lim, initia nascentis Ecclesiae apud Gallos non ita fuisse. tenues langastos reditus Episcoporum quin λ- miliam haberent incertas classes atque ordines distinctam, produnt Historici Brixius qui proxime Beato Martino succcssit in Episcopatu Turonensi dicitur habuisse seruos ubicularios apud Grego'

rium Turonensem lib. n. cap. i. salter, inquὶt, ad h. tua si a meim clibicularis e limenta deferebant ablu nda, neos is quae cubsecie Religionis erat teste mutata, consepis

peperit, oeci Ex testamento Remigii liquet ipsum non mediocrem, nec incultam habuisse familiam, vasis apud ipsum fuisse aurea atque argente , item vim pecuniae non exiguam, quippe qui parna cum villam dicat se emisse ab Eulogio quinque millibus

librarum arSent i,

Comitariam vero Episcopis semper illustre fuisse

etiam ex decreto mandatoq; Principui liquet exeO- de Gregorio, ubi Comitatu describit Cautino Archidiacono assignatum,cum ad occupaildufi pisco patum Aruernae ciuitatis profecturus essct. Tunc ex

omnibus, quae hi e rebus Ecclesiae ex ou rantor mutis osse qui cum eo pergere deberent Episcos u Camerariis merno eum direxerunt. Vbi vides Comites datos Cautino Clericos, Episcopos Camerarios. rc cgorius agrius lib. tertii epistola quadragesima quarta agnoscit in Episcopis sui temporIs familiam satis numero, sam, in qua nil reprehensione dignum animaduertiit, nisi quod suadet, ut abiecto famulam laico, tetricis seruis ministris tantur: Paulus

296쪽

gibe sicundas inter virtutes Episcopales hospitalitatem recenset. At hospitibus esse non possunt benefici liberales, qui vix habent sibi unde famem arceant. Itaque Gregorius in responsion et ad primam interrogationem Augustini Anglorum Episcopi, largiorem Episcopis portionem in opibus Ecclesiete decerni eonstituit, ut de sue familiae: hospitibus suppetantile cessaria. Mosest, inquit, inpostodicae sed in Orssinatis

Pres teris praceptrem tradere ut de omni stipendio ouod accidit, quatuor fiant portiones, ina idelicet Episcopo familiae cito propter 'italitatem, si

ceptionem ab Ciero, tertia vero pauperibita , quarta Ecclesiis reparandis.

Cum ergo cura fuerit Ecclesiae, ne paupertate inopia summa dignitas angeretur, hinc est factum ut lapsis Episcopatuum facultatibus, & ciuitate in qua sedebant Episcopi in extremam calamitatem

adducta, insignia quoque Praesulatus ab ea recesse rint, vel e duabus Ecclesiis, una sedestica a sit,uel ab urbe diruta, locus Episcopii in florentem in signem ciuitatem translatus. Cuius rei extant apud Gregorium exempla quar plurima. Quippe cum Ecclesia Formiensis patapertate laboraret, ipsi Ecclesiam cnturiensem clero plebe que fato temporum cstitutam adiungit, de omnia ipsius iura

aereditus assignat lib. 2. epist. 8. Ita Regitano Sis 4rez.M-h. copatui Cannensem Ecclesiam coniungit Ib .epi liba, plius stola nona. souam inlata , Ecclesia Camen is de Grex lib. s.functo ellas antistite alium ordinari nec loci d pertio, ' nec int imminutio personarum, maior i cura con

297쪽

ito De bonis es post tonsas Ecclesiarum

Erigimur, v c. De translationibus vero Episcopatuum propter bellicam cladem,insignis est locus Tib.x.eplai. apud eundem Epistola undecima libri secundi, ubi Velitrensem Episcopatum transfert in locum qui dicitur Harenata Tempo is, inquit, qualitas admonet Episcoporum sedes antiquitas certis ciuitatibus constitutas ad alia qua securiora putamus eiusdem Dioecestias loca transi onere,quo labitatores nunc degere stiarbaricum posit periculum facilius decunari, propterea te DAnnem fratrem coepistopamque nostrum Velitrensis civitatis se emque tuam in Acrem, qui dicitur Harena,ia, ad sane iam Andream Apostolum praecipimus exinde transimigrari. Quamobrem cum opum ac fortunarum dissipatio plurimum semper de luce de splendore Episco porum detraxerit, quid mirum sine pietatis quidem specie res piscopi minui deterique patressi,

uerint. Vnde in Synodo Constantinopolitana coercentur Episcopi, qui Monasteria extruentes reditus sedium suarum consumunt. Multos Episcopa s bad, μή mere, per ' tuo exitio tradi videmus, quod qui eis Constanti praesiun omnem de iis curam ' fossicitudinem in reccn-

tes Mona ferrorum extructiones conterunt, eos Giuel

lentes ac disrahentes ut adse pertineant reditus molientes, ut ipsa auqeantur laborant Hoc ergo fatuit senecta Synodus noli licere Episcopo priuatum Novase rium ad proprii Epistopatus pernuum recens ex ζ'

Cum ergo caute prospectum sit a Patribus, ne antiqui Episcopatus fortunis suis & auito fundo

298쪽

Libe se dis 1lrpellerentur, mulio prudentius constitutum, ne Episcopatus noui sine dote congrua crescerent. Quam redicendum primo Episcopatus non temere nec sine caussa scistas ac diuisos: Multitudo populi, amplitudo Dioecesis, aut noua gentium quarundam ad fidem accessio, expulsioue barbarorum occasionem dedere nouis sedibus erigendis. Propter amplitudinem ac spatia immensa Dice

cesse uia cistas Episcopatus liquet ex Synodo Car ': 'shaginensi sub Honorio Canoneso Vbi decerni sul Hono. tureum piscopum, qui ab alio traditam sibi Dice cesseωs partem regendam acceperit, eas tantum obtinere Parce clas, quae ex alterius consensu sibi ob

tigerint. Expulsione vero barbarorum nouos Epis copatus institutos docent Hispaniarum historiae. Compostella in Episcopatum evecta est, depulsis Gothis DBarbaris eius Episcopus diu retinuit nomen Iriensis, cui successerat. Tandem ex concessione Urbani II nomen Iriense prorsus oblitteratum, de Compostella Aempta a Metropolitae Braccarensis ditione in Metropolim euecta Gadibus nouus factus est Episcopus. Granatum facta est quoque V2V ciuitas Metropolitana, extincto fortasse Episcopatui Eliberitano uisecta. Mondonedo sublato RVbadeorum Episcopatu Cathedram excepit, Zamo, ra quoque in hunc honorem elata, Lerium in Po tu-Gallia non procul a Corumbrica a paulo III S. Pontifice infulis donata est. Quantum vero de dote constituenda solliciti fueruit Reges Hispaniarum, liquet ex indice de catalogo Episcoporum,quem te'

299쪽

181 De bonis post ionibus Ecclesiaruo cxuit Damianus a Goea, ex quo a Dparet om nes illosto Episcopos, etiam recentioris instituti, opimisisse facultatibus instructos Archiepiscopo Grana tensi assignantur decem millia aureorum ducatorum Pro annuo reditu, Episcopo Zamorensi duodecim

millia, Episcopo Leriensi quinque millia.

Nec minor aliarum nationum,earum etiam qu

vicinia serarum gentium laborabant, in Episco patibus fundandis, dotandis liberalitas fuit ac de uotio Postquam enim ad Vagiros: Obotritos Euangelisverbum peruenit, Aldenburg ciuitas sub thone magno facta est sedes Episcopi, cui defuturum aliquid arbitratus est optimus Princeps, nisi ad dignitatis tantae Religionem, opes quoque immensas adiiceret, quibus se aduersus barbariem tueretur,4 Infidelium atrocitatem largitione munerum demulceret. Ita Hemoldus Presbyter libro primo Chronici S clauorum. Fuerunt, inquit, iam Memo dui urgensie Pontifices admodum bonorabiles erga Regulos chronidi Uclauorum, olim l munificentia Magni Principis Otto-e,p.ti niscnmulati essent rerum temporalium a fluentia, .nde

possent copiosi largiri s fauor m sibi populi conscisicere. Subinde porro cum Aldenburgensis Ecclesia diauis afuisset, atque intra eius terminos duae de nouo Dioecesses estOrmatae, nempe Mehitin burgensis de Racesburgensis His quoque dos amplissima pro μό-biab, uis est, ut ex eodem Chronico liquet. Nam capitesb. cap 8. 78. de dote Racesburgensis Ecclesie haec habet Hel-moldus Ordinatus en in I acesburg Epit opus Dominu E uermoria Paepositus de Magdeburg, deditque ei

300쪽

Comes Pol brorum Henricus insutim ad habitandum,

prope Castrum. Praeterea trecentos Manlios resignauittacidandos inviolem Epistopii. Cuius munificentiae exemplo pellectus Comes Obotritorum seu la-uorum Odolphus trecentos similiter mansos dedit Episcopo Aldenburgensi, praeter antiquum patrimonium unde apparet non mediocres suum Epis.coporum opes, nam quisque mansus continet duo decim iugera seu bunnuaria. Vnde dos interris ocpraediis fuit trium millium Hsexcentorum iuge

rum terrae, praeter alias obuentiones.

Tandem cum sedes Aldenburgensis Lubecam translata fuisset, tum primum quoque de dote patrimonio Ecclesii cogitatum, ne Clerici illic consistentes ac piscopi assessores sine fundo Lsent, ut est apud eundein MelmOldum lib. I. cap. 9O. In Gallia quoque propter amplitudinem sis patia Dioeceseian noui aliquando Episcopatus erecti,si quidem Nomenoius Turonensis Antistes, Britanniam Aremoricam nouis Episcopalibus illustrauit, thronis ac sedibus in Monasterio Brio censi, Dolensi, di Trecorensii, sequod sancti Rabat uali Monasterium dicebatur constitutis ac fundatis Unde cum ius Metropolitaret Archiepiscopi dignitatem Dolensi cessassici, conati sunt postea Aremoricorum Praelati subducere sese cognitionii auctoritati Turonensiis Metropolitae, quasi reuulsit ab eius ditione. Quana obrem in Synodo Tullensi re ista

in examen adducta, scribendam censuerunt Patreβ,