장음표시 사용
192쪽
corum, T O 'M. V S Primus. isi
DE PERFOUr AI A Rhapsodaa XXXI. DUM xN PSO medio opere haereremus . atq; nun illae, Nunc al1ae nobi S adferretur herbae. citra omnem prorsus desedium 8c ordinem Nam alphabe seriem obseruare, ne Opestris nostri architec ii pictores Sc sculptores obseruare poterant, Ne plurumnostrum hoc serebat etiam Persoliata quaedam, inter alias nobis offertur. Sic enim illam appellant ossicinae. Circa quam cum multum, ac diu nos toti mus nihil tamen certi expiscari licuit, ne ab doetoribus medicis, ne ab officinis, ne ab vetulis etiam &herbariis, nisi quod Pe soliata dic retur, nostro idiomate, . Pharmacopolas i stur secuti, nos etiam Per Italam illam inscripsimus, caeterum adulte rinam. Exhibuit enim dc aliam nobis Perfoliatam Lucas pharmacopo la longe ab hac diuersam coliculis cilicet soliola penetrantibus, non ad modum absimilem, catapotiarum generis, uel Esulae maiusculae, aItitus dine dodrantali, tam adpropriatae respondentem nomini Germanico.
ut existimem plane selibs herbarios, qui hanc nobis quam dedimus ,
193쪽
ira s t ' i' D s C L V μ Pharma C progenuina&germalia obtruserunt. Quae uero sit apud Dioscoridem. δύ quis porro eius usus, necdum animaduerti, nisi quod in osticinis aus Nie. apico. dio admodum familiarem esGe. 8c in precio habitam D. Nicolao Capi toni medico, idc p ad rupta tantummodo. 8c uulnera glutinanda. Plu
EspONDENT flores, klia. bulbi, denio omnia sere cum Narcita superiore. Unde suspicio nobis subtjt, fortasse aut illi germanam, aut certe quandam eius speciem esse . Non enim habeo, in quod tandem aliud genus reseram. Sed, quod sepius moneo, suspicio tantum sit hoc, nullum ex tripode responsum. Si quid firmius alii comσPertum fuerit adeo non recusemus doceri,&moneri ut nisi id data quast dam opera moliremur, magis eruditiores prouocare, qua alios docere, a illam aut contuissemus, aut uelut ovem non signatam, ex reliquarum albo, culcauissemus,S Proscripsissemus.
194쪽
Saxifi agia . A De omnibus Saxifragis Rhapsodia XXXI II.
RNI FRAGON, aliqui Samiphagon, alii Empetron, mani Samiis iam uocant. Frutex infiix losus, in Petrisinaspexris locis nascenS. Idem in Capitulo de E M P E T R O, cap. isti Empetron aliqui Phacoides uocant. Nasciturin montibus &maritio
195쪽
Cscifraga. sic tiarauerae Saxifragiae.
Plin' lapsus.1S 3 SIMPLICivm Pharma mis falso gustu. Sed quo propius terreno silerit, an aritas sentitur. Eiusdem si Μ 13 E T R I historia ex P Nro lib. 27. cap. 9. Empetron qua nostri Calcifragam uocant, nascitur in montibiis maritimis, sere in faxo. Qtio propius mari fuerit minus sisse est. Saxis agiae Porro meminit lib. 22. cap. 23. in partitione Adianthi. Excussio Historiae Dioscoridis per HERMOLAVM
Saxifragum,&Saxifragalatine dicitur. Item Calcifraga, si modo haec est, quam Sc Plinius &Dioscorides alio loco Empetron appellant, Paulus Samiphages. Empetrum, inquit Plinius, sere in saxo nascitur. Recenti uires sunt: uenitate perdit eas. Lapillos qui susteruefiant, uia a rum ρpi affirmant. Habetur Saxi agi genus alterum, in Adiantho a nobis explicandum. Corrosi &ambusti sunt hac parte Graeci codices, nec quale sit huius herbae folium animaduerti ullo modo potest: 8c in ipso uersiborum textu, spactolum inane vacat. Porro ueterem in Dioscoride piscituram huius herbae uidi. non plus sol is, o Cirris minutis, per ramos ex interuallo condius, nec Dequentibus: in cacumine surculoium flocci ceu arentes potius flosculi subrudida radice, non sine fibris. Romae talis ostenditur in maritimis, ac montosis tantum, non rubida radice, sed
candida: flosculis quo candidis. Recentioribus de hac herba parum conuenit. Al' Tritici soliomam figuram,alii marinae Bati smilem dives re, alii Tormentillae uulgo diem . Est autem ut uolimi Tormentilla, Quinquefolio herbae similis, nis v septem sere habet folia non quin pQuarti herbam, quae florem Caryophyllon uocatum, ferat, de quo ali si ubi dictum est. Quinti Saxisi agam eandem esse, aut proximam ei quae Pampinula, Pimpinella, SI Bipennula, Sangui rha ruri dicitur:
quoniam uulneribus iniecta, ferrum 8c spicula facile ac citra sensum doloris exigat. Folio paruo, orbiculato, & extremitatibus serrator quod&mandi soleat, paratum oleo,sele, aceto: surculis ab eadem radice plucrimis at densis rubentibus cum radice, ut ferunt. Quibusdam locis Veraniculus eruitur, qui curatus, sericis Praecipue fingendis, Purpu ram facit incomparabilem, caeteros colores splendore quodam, & his laritate superanS. 1 D Η Μ in Capitulo de E M P E T R C. Empetron hoc Phaconides a Dioscoride ina ides a Galeno, SI Paulo cognominatur. Fere in saxo nascitur. Recenti uires sunt. Vetustate perdit eas. Lapillos qui isteruefiant,una rumpi asti ant quod & in Saxi fraga quo ν diximus ex Plinu sententia, ut qui nihil differre ab ea indica inquandoquidem medicinas quas seorsum in utra mentione Dioscorides enumerat, ipse uniuersas Empereo huic assignat. Aut igitur ita sentiendum est: aut Plinium errame confitedum. Paulus certe Dioscoridem secutus, mentiones duas habet, quasi duorum generu. Galenus unicam
196쪽
corum T O M V S Primus. is Empetron, Aetius etiam Empetron uocari solitum affirmat.
Nata in petris Empetron saxis indicat nomen. Epipetron eadem sagninatione manti quioribus aliqui etiam uocauerum. Necsolum, quia lentis figuram &speciem refert a coi ctes, sed marrubio similem Prasibides etiam, Plinius Saxifragam a Lacinis uocari ait: mi sco cum ea, quod priuatim Sseorsum a Dioscoride Saxifraga hoeipsio uolumine descripta est. LX quo iterum suspicari cogimur, quod in Saxifraga dictum hoc ipso uolumine ano his est, non esse aliust iii hoc scriptore eo nomine recipiendum: aut si sit, quod uerisimile in men non est, uariantibus historia& medicina, his de eadem actum fuisse non multo ante sub titulo SaKifragae, quae latina, S iterum nunc sub Empetri, qtrae rora uox Graeca est. Paulus quidem Aegineta , qui totum insexto suae medicinae iose ridem multa breuitate exscriptae uidetur, Empetri manifeste meminit, Saxis Me autem nusquam: quod non restiaquendum ab eo fuerat, si tune in Dioscoride Saxifraga legeretur, aut ipse pro diuersa eam recoepisset. Crederemus nos etiam eandem Savifragam S Empetron esse, nisi diu a penitui utrilisqihrstoria & me icina esset. Oh eam causam peritioribus hoc relinquemus, certius de Samilia Minuenturis , quod recipiendum, constituendum fit.
Reprehensio Plinii in diiudicanda Saxifragia. 8c Em;
Petro,per NICODAVM LEONICENUM.
Empetrum ubi 11ascam et quas habeat uires in trahenda bile ae pituita, scribit Plinius lib. 27. eodem quo Dioscorides modo: alias tamen ei dem subiungit facultates, quod urinam cit, SI calculos Dangit, quae a nullo alio autore de hoc Empetro traduntur. Quin contra Galenus, Empestrum, quod etia Prasseides appellatur, solis purgationibus. s. libro utile esse testatur. At quos in altero Empetro, quod etia Saraiphages dicitur, Plinius legerat essessitus a Graecis autoribus, ac praesertim Dioscoride traditos,huic Empetro a Saraiphage diuerso, quod uim purgatoria habet, nominis aequi uocatione deceptus, asscripsit.
Empetram a nostris Calcifragum uocari refert Plinius , calculosin frangere: ac non id eo calculos non frangit quia nullus ex his, quos NicoIaus tegit, hoc scripserit. Hanc ei her hae uim esse Plinius dicat magnus altitor, at in abunde laudatus cuius ueram esse sententiam, S experimento compertum est, & hominu opinione re caeptum. Est enim Empetrum quod noster Leonicenus ignorauit ea herba, quae acetiarns gratissima nunc habetur r&quam V Deria omnis, una addita,immutataue Iitera, Sampetram herbam uocitat: Rasichiam multi dicunt: at Laticulam, Picentes ab herbae ipsius facultateRumpisaxum uocant, folns ad Ru tam serme accedentibus, uerum Crassioribus, a curioribus I fore, seminecit, quae cum A ni S, tum forniculi speciem in musicariis represententa odore iucundo: sapore inter acidum sal
sum cibi appetentiam pro locante. Nasicitur ut Plinius quo docuit in montibus maritimis fere in faxis: quod toto illo tractu uidere licet, qui inter phanum Fortunae, Garga nam tenditur promontorium :&in Istrorum cautibus, Liburnorum scopulis tinde ps rima in Venetos desertur: & stativa quo in Coenobiorum horus non tacili cultura seruatur Certis quo rationibus adducimur, ut eam putemus esse, quam marinam Batin alio in lo co Plinius appellauit, aliud Empetri gentis quod Saxifragum nostri uocant. Nec Plinium latuit: quippe qui ullud libro H inter Adianti genea a posuit, ramulis nigro colore uirenti bus, foliis Elicis mire calculos pellens, frangensin tunde&nomen: non quod umbrosis p tris ut Graeci inrte putauerunt parietum asperginibus nasci illam uideamus Non ergo nominum similitudine deceptus est Plinius qui utrum Empetri genus, diuerso nomine Calcifragum 5 Sarifragum prodidit sed Nicolaus noster, qui nec Riiij uerba pensavit, nec herbas ipsas culaccusatorem decebat; agnouit.
Empetrum. Sampetra, Basichia. naticula, Rumpis
197쪽
Alia quaedam Saxifragia. Petra Endula. Pimpinella quibtisdam Saxifragia. Quatuor spes Saxifraglae.
Sententiae NEOTERI CORVM. Descriptio si 'ONIS GENUENSIS.
Saxifragis herbam quidam accipiunt herbam, cuius solia similia sunt solus Pimpinellae maiora tamen, εὶ ramulos super terram expansos habet. Alia tamen ostensia fuit in partibus Romae, Per Omnia Cretano ma strino similis, nisi quod tenuior 8c macrior: eo quod in montibus apricis nascitur.5 descissuris petrarum exit: 8c propter hoc uocant eam in lae Petra findula, eo quod in suo ortu petras scindere uidetur, odore & se opore Cretano appropinquans. Secundum Butanicum prima est illa. Nam de Pimpinella dicit, quod multi Saxi gum dixerunt,& quod sit similis ei uelut Saxifi agri tyraria ab antiquis dicebatur.
Sansis agia est herba similis Pimpinellae, non differens, nisi in pilosistate, quam habet Pimpinelia . HIERONYMI herbar'. Saxifragia multorum generum est. Scilicet Maior, floribus albis, caule subrubicundo, radice exili, cui uelut Lentis, uel Pi rum noduli adhaesrent quod semen eius esse serunt. Minor Omnibus agnita,humi repens, in petrarum summis, cui uulgo nomen , eo quod Isichiadi prςcipue medetur.Tertia Alba, quς miliu Elis, germanice meta byrst, apud Dioscoridem lib. 3. Qiuarta in Altaringi, arabico uocabulo nosmen secerunt, Germanice, de quo in Solano plura.
TEMPERAMENTUM SAXUficinae ex Plateario. 2S. Calida &sicca est in tertio gradu, uirtutem habet dureticam, expulsis uana,A extenuatiuam. Calculos arrodit,&conterit.
Cocta in uino,&mox Pota, sebricitantibus opitulatur. Stranguriae prodest. Singultum sedat. Calculos uescarisangit,&urinam ciet
Eius, quae Empetron uocatur, iuvamenta meodem DIOS CORIDE.
Trahit bilem, pituitam, Sc aquam, si bibatur in iure aliquo, aut hystdromelle.
Contra lapidem in renibus, & in uesica, contra Iliacam passiost nem, stranguriam. 8c dissuriam, ualet uinum decoctionis eius, uel pulstiis eius, pondere drach. h. in ovo krbili:fomentu quo p ex ea factum, multum confert Praedictis.
198쪽
corum T O Μ V s Primus. iis Conditura Saxifragiae ex D A τ 1 N AIib. de A
Appellatam Saxasragia Apuleius adisit, quo alapillos in uesica san
gat, at minuat. Eius radix, Petrosiilcno adsimilis est: quae ablata, lota. atin in frusta concisa, cum sale oleo & aceto comina, ob eius caliditatem&secitatem lapidem ut diximus frangit. Renes Si uesicam purgat. Coquitur tarde, propter siccitatem quae cococtioni contraria est, quam colatra, humidum 8c calidum adiuuat. De P 1μPINE DA, Pimpinei Iam uel Pampinulam,quintam esse speciem Smifragie, PRu Macer lib. . Ioante eX Hermolao Barbaro testati sumus. Arbitror 8c hanc ueteribus EPitto M . neglectiam uel incognitam potius. Interpretatus est hanc ex lib. . plantarii Theophrasti cap. 1 o. Theodorus Gaza his uerbi ς Spicosa igitur Oculus Caninus,&Cauda vulpina,et Plantago, que Agnina lingua a quibusdam uocata est, & ab H 3s Coturnix. Huic quodammodo similis est. que Bibinella dicitur. Caeterum quam uelit intelligi, &an de nostra uulgata Pimpinella dicitum uelit necdum satis asi equor. Calidi 8c sicci ine tempe Tempera me ramenti,ut Saxifr am compertum est,&per omnia ad eadem ualere. LV EMPIRr CA quaedam de U IMPI NE LA. Quae priuatim de ea ab empiricis a tepimus,haec fere sint. Quod decoctum eius febrem continuam,&quarta quo die recuro Brentem leuaet Succus tertianam,id P ante accessionem, potus. Contra PHTXSLΜ sic utitor . .
Recipe Pimpinei lar Φ tenuissime puluerizatae unc ij aquae Pimpinellae recentis, sacchari quantum fatis est, et fiat inde Electuarium:de quo sume quotidie drach.η. Conditura Pimpinellae ex P L. A T I N lib. MDe Honesta uoluptate. Pimpinellae, quae Sc Ribinella graece dicitur, uis calida 8c sicca est:ob
hanc rem tarde concoquitur: uoluptatem edentibus adfert. Collecta, ac tota in patinam,ac suomet caule,si tenera est reponi debet sese, leo et ast ceto condiri. Si praedura fuerit,selia tantum sumuntur. Aperit hic cibus iecinoris fibras. urinam prouoca ac lapides, ut Saxifragia:non tamen Mdeo comminuit.
199쪽
Hepatica unilalia. Reate Ilia.
EPI TARIA M, siue Hepaticam, omnes Lichen interpreρ tantur eam quae est apud Dioscoridem libro. s. cap. . Verba Dios ridis sunt. Lichen quae saxis est familiaris, aliquibus Bryon appellatur, asperginosis Petris adhaeret. Paraphrasis, B A R B A R X, mper
Lichen sue Lechen, est muscus, ut hic, item haerba asia nascens in Petrosis momine Utriin inuento, quoniam contra Lichenas, remed is Ο ρmnibus anteponuntur. Folium unum ad radicem latum, caule uno par 'uo, loogis foliis dependentibus . Ut ramo recentiores herbarri Hepatica appellant. Appuli haerbam, cuius unum ad radicem folium habere dixi εmus, Iecorariam,sive Ficatellam cognominat, folio succi pleno,& cras br
200쪽
ita nominatam, quia Iecinoris fibrae similis aspicitur. Diuesa est eodem nomine apud nos in litore passim nascens. 8c olitorio soro, ieiuniorum tempore uenalis, haederaceo fere folio, flore purpureo lil a pusilli essime. Conuoluit herba se quibus appropinquat. Soluit aluum cocta, S cruda,
sn RADION Iib. Simplicium, capite. u3. Bde bl arica .HWα alfacher, id est, Hepatio, G. Nascitur in Iapidibus humectis,&cadit super eam ros S similis in lenticuli aquar.
Hepatica haerba est in aquosis.& praecipue in lapidosis locis natans, minuta habens solia, terrae &lapidibus adhaerentia. Quanto autem has hei maiora ilia, tanto melior est, θί dicitur Hepatica, quia praecipue est hepatis iuuativa. HIERONYMUS herbarius, de Hepauca. Hepatio in triplici habetur ditarentia Prima. quae in ob letis 5c ruinosis fontibus sub dio petrosis quoin lapidibus adhaeret, sol1js inuicem Pinnatis, sibi adhaereticibus, non admodum absimilis ei, quae Pulmonas ria uulgo uocatur Altera, quam nunc passim Matrissyluam, uel Stella se rem harrbam uocant, Germanice, malinieystix: tametsi Campi lium uulgo etiam Matrem sylvae faciunt. Tertia Trifolium aureum, Teutoni