장음표시 사용
201쪽
i86 De lege poenali,& irritante.
δ Ex hae doctrina fit ptimo , sotniam ad unguem,& , 3 Des. tamari assa intialiam ex ilia ratisne, qΛa 3 ο- ut laeet,exequa debere, neque ei aliquid a di aut mi- mrArpana. lnui potest , quin coriuat actu :se Cardua. Tuscus p EA . Onel.verbo forma,tonitis i s. T laquetius de retra i D Espondeo eonsdetanda esse vel ba legis: si enimesubgng. g. illosa M. sab num .ri. σ δενειν-ώ-- I lex puniat actum, qui valide fieti potest,non ob firmio si . f. c.sub num. 3 i. Farinacius 1. Astri stati te prohibitione . non ineuititur poena ob actumgment. tbs de lege,n. I i . Atintan. Mastata da genera . inualidum. Et ratio est,quia non censetur tune piohi- hinus. ἰnterpret. eon l. 9. nom. 1 6. heti illa lege actus inualidus.led validus. Nomine actas, Fit secunta, qu indo lex . seu statutum aliquid pro non venit tegula litet intelligendus actus nullus , sed forma ex git .illa specifice adimplenda est,& non sussi- verus, ut probat Tiraquellus de retras. ligurater , s. Iocit per aequipolletis,ti adit Rciland.DU3o.nam. lib. s. gl. a. mιm. s. st 6 in I. boues.s.hae se one,tota limitat. I. ct consit. 72. num. 1 .ct sqq. Alderati. Mascard. seipia 1 fῶ - , bor. Hu se. Seraphin. δε privilegiu iuramenti,num. 61. Farinacius num. 2Cy. Tusci se bo forma, con- priuile di i .fine. quia idem est non esse , de esse nullum. sius. Ai s. ι.duo sint Titi34j.de testament.rurei. de ita tenet alios re serens Suare E Lb. s. p. 3 nudi. 1 ι. Sanchez lib. s. a
An lex irritans incipiat habete effectum a puncto publicationis.
Atio dubitandi est i quia huiusmodi effectu,
I iola lego emanat. assiciique ignotantes. Ergo optoo potest a puncto publicationis causari. Et conissim . L x pioli beni co ieedit tempus sublitis post eius publieationem ; quia obligationem illis indueit, qua n obligaticinem subire non possunt, sine eius noti tia : at l x quatenus st illitans, nullam subditis inducit obligacionem .sed tendit ad annullandum actum, si .ue scienter, iue ig ista uter fiat .Ergo ex eo puncto , in quo lex eo instituta est, potetit irritatem ita de .egibus
a Dicendum tamen est nullam legem ciuilem aut ca- non iram irritare amam antequam transeat tempus, in
quo possit obligationem induee te,nisi id expleuis, dematiisestia verbis legissatoi declatet. Probo, quia ante illud tempu/ non eensetur suffcienter applicata lex,ut in notitiam lub altorum dieitat, sed irritare actum, antequam possit in subdito una notitiam deuenire,obstat tectae gubernationi : quid enim magis contrarium rectae gubeὲ nationi esse potest . quam existi inare iubditos se valide contrahere,cum tamen inualidh contrahanti sequetentur enim ex hoe non leuia incommoda, ut de se patet. Et go. Dixi,niti i4 manifestis verbis te gassator declaret : nam tune procedit ratio dubitandi facta, in qua probatur hunc effectum irritationis non pendere a notitii subditotum sed a lege ea ari,ae pro
inde polle ipsam legem , eo ipso, quo est constituta, illum effrete t se Sanctita, de Suat supra.
lidum , quando non. I Parna imp slia actat , ἐνω; non obstanti prohibitiora
fieri νώιris p.rest. non efficit inuali m. a Contrahentes matrimonitim clandesti sum invalidam,
a Ex quo insito ptimo contrahentes matrimonium clandestinum inualidum , non incurrete poenas latas ab antiquo tute conita celebrantes matrimonia cla destina, quia illae erant latae contra celebrantes matria monia elandestina valida.non inualia a , ut constat ex verbis concilii ossa es. 1.vbi reddit rationem, quare irritaverit matrimonia clangestina antiquitus valida , quia ex illis ad alias nuptias transbant, de in να-
petuo concubinatu vivebant. Supponebat rigo Concilium esse valida mattimonia. Ergo ob inualida matriis monia non imponuntur illae pinnae . sic Sanchez a Itos
3 secundo inferre possumus prat latos sola voee, de
non scriptis excommunicantes contra es. i. de sentem. excommanicat. in ε. non contrahere suspensionem illo cap.impositam,s excommunieatio aliunde suit nulla;
vel si de facto non habuit effectum , eo quδd subditus
appellauit,aut paruit mandato quia tune Praelatus non
commisit actum, cui est anne 21 suspenso a suspenso
enim non culeumque excommunicationi, sed ex communicationi latae tuit imposia r non enim est lata excommunicatio , quousque aliquis illam eontrahat et si tentaverit :& ita tenet Sanchra lib. de m.ιrrim. dio a. n. s. cum Lapo a legat. . aesenteκι excommvn.pa tipost princives. ea desectinae. 4 Qubd si pretia imposta si actui alias inualido,vel qui fit inualidus lege illa,quae poenam imponit, tunc
ob actuni inuali4um eo trahitur prena r se Sanchez, Suareet , de alii supra relati. Ratio est manifesta quia tune solum satium . de deprauatum animum intendit lex punire, non iuris effectum, vel ,ut clarius di eam intendit lex punite attentationem actus , non ipium actum vetum Quapropi t s aliqua via exculetur nullitas actus, poenae hae euitabuntui,quia non est factum id , cui poenae sunt annexae. 3 Limitat autem Suarra num. t e. hanc doctrinam in casu,quo actus non si alia et inualidus,nis ob eant ea sam,quae a lege punitur. Nam si aliunde inualidus est. affirmat non contrahi poenas impolitas : hae ratione excusat emphyleutam , qui inconsulto domino veniadit , ut non cadat in commissum, s venditio alias nullast. Idem exeusat Notarium conscientem instrumenis tum falsum , ut non eadat in poenas lalsario impostas, si instrumentum ex at o capite nullum sit. Idem est de rebaptizante , si ge facto primus Baptismus nullus existiterit, non contrahere pomas rebaptietanti impositas; quia tunc re veta non est rebaptizatior etsi iple ex conscientia erronea se esse existimet. Ideni est de nubente seeundd , s ex alio capite nullum ti secundum matrimonium , vel ptimum suetit nullum. Ratio omnium est . quia cum hae nege, stit. Poenales,&odiosae .sti icte sunt
interpretandae. Placethre sententia.
202쪽
PvNctv M XVI. Quando lex censeatur poenam imponere ipso iure.
Indiaeis niastia rem in omni .sbseqti artibus. Sisab tribu imperinitiis directis in itiauem feratur, non censetων panis ipso itire imp/ssus eus 1idiretia su in retim steriali aliqvia cis Aiantia. t T l c o ptim δ,quoties lex per vetba indifferentia poenam imponit, non censetur poena ipso iure imposita esse,sed pet sentetitiam imponeda,quia leges
Ex quo fit,si ita lutum intendat aliquid sieti sub poena eapitis . ttite mi, exilii excommunicationis,praua tionis bonorum,&e. non inculti has poenas,nisi aduenerit sententia: se Tuseussupra. Suare et cap.6. m.4. Salas secl.4.nam. . sies. Lntim. Iiraquellus in ιδῆ
a Limitant aliqui supradictam conelusionem in peena infamiae quae non ab homine sed a lege imponitur. At, ut optime expendit Suareet Iib. 3 .cap. 6 .n. VI. ct seq.&Satis dis .i s s. 1 6... r. iasnem. Vasque 2 iussus.7 s. cap. I. non temper delicto annexa est . , dato esse annexam alleui d8licto , de illo eoinmisso in eurti, indiget sententia deelatatoria eliminis i secus vel δ est de propria it regularitate , quae nunquam ab homine, sed a iure imponitur, eonsentit Farinacius num. 77. O num. 8s. 3 Limitant seeundd,nisi Hupliei eonstitutione idem esset statutum; tune enim asstimant ne frust latoria si, de inutilis eonstitutio poenam ipso iure imponere, etiams per Veiba de stituto,aut indifferentia procidat,& verba extrahi a propria signi fieatione, tradit plureste fetens Titaquei hi I unquam,c. d. reuocana. donat. verbo reuertatur,n. 34. 3 4 43.& videtur eonsentire Farinacius n. 9o. si .& aliquantulum Suareet lib. D e. c.
num. ι .ct I s. quatenus dicit se tu indam legem , & snon addat poenam ipso iure, posse aliquem essed umhabete specialem .s ptima lex ia de eludinem venit. Sed tune iam non est et secundi lex .sed ptima si prima
non obligabat. At ex sola geminata constitutione ess-cax argumentum non desumitur, elim possit ob maiorem rei obseruantiam,& reeommendationem pluribus constitntionibus i flem mandar . 4 Limitant tettib , nisi verbii geminatis constitutio procederet; tunc enim Ze annullationem actus,& poetiam ipso iure ineuiti tradunt eommunitet scribentes: ut videre est apud Tiraque l.ntian M.Farinacium n.72. Tuscum practis.concitis ris. n. t i. At si rationi in hae. Iendum est , non videtat hae e geminatio sussieere, ut defendit suatea lib. D de ι giam,cap. 6. num. II. Salas m. 78. 3 Dieo secundo. lex poenam imponens sub veis s deprie sciati aut praeteriti temporis, intelligitur ipso iure. vi s dieat: Eticommunicatus, suspensus , priu itus lit, non teneat, nullius sit robotis . nullius momenti ; sic docet inii a meros teserens Fatinacius num. 7 L 74. consentit Tiraquellus, Tuscus, Francise. Sual eZ, Salas&alij. Fateor tamen haee verba saepe suturum tempus signi ficare. Quapropter, nisi aliquis addat ut , de notans praesens tempus,non debent intelligi plenam ipso iure imponete , ut ex his, quae rum. . dicemus,colligi potest; semper enim in poenis benigna interpretatio facienda est. 6 Ex hae eonelusione infert Fatinae .ntim. 8 i .cum Ti.
tur num. 13a Oseqq. caidin.Tusc. cim irmis .n. 2 σπι.& aliis, s per stitutum aut sententiam abcui denegantui iudicia r ut si dicat, non audiatur bann tur,aut excommunicatus si, indueere nullitatem ipso iure momnibus gestis per ipsum. Et idem est,si istatutum praefigat term snum ad probationem aliquam iaciendum. de transacto termino iubeat, ut non audiatur . ruisti non poterit, neque admitti ad probandum : de omnes probatioties transacto illo termino esse nullas.7 Excipe tamen ab hae coticluso ne legem, quae se tur per verba impetatiui modi dilecta in iudieem: ut si dicat lex, p.ram si Me feterii excommuniceIur, fritietur, deponatώr,interdicatur, spoliettir , abiiciatnr, hepe uti , tunc enim non contrahit ut poeua ipso iure. sed est serenda pei iudicem: illa enim lege non obligatur reus, sed iudex insti uittit quid debeat Leete cum leo si tale delictum e nuntiatit se doeet eum communi Salasisp. 6. sin. 3.n. r.esses.c. num. 8.concitis. 3. Τus cusvινbo prauatio onctis o I9.n. I 3. Farinac. 2.patrifragm. .ve bo lex,pag. 39i .ntim s .& saeit,quod dicit Avim. 8. num. i 3'.s seqq. At si vel ba snt directa ad reum, ut amitta ius careat iure,perdat,ineidat in excommunieationem . subiaeeat excommunieationi, centi nda sunt in poenam ipso iure , eontrahere, pia sera m s addatur aliqua ex illis partieulis,mox, incontinet i latim, IIco, nunc ami οὐ rotinis, de s milia. sc salas uel idi*.isses.sor. 8. Et quidem de excommunicat Druspeetia illis vetbis additiseertum existimo. De priu. tione tutis quaesii non probo, ut recth probat Titaqucl-
re amam,aut poenam imponere. I S. versis renes s larisaiio si ι,κussa est Abitario. a stila de verbis, stim si momensi,nulli in valoris,oσι aetati 3 ckia d. alia aream omni νοιον. firmitaria. Quid is illis,non res, non possit. tW E verbis expressis id deelatantibus . nulla est Deontinuet sint ut si lex dieat, talis actus irritus si ipso iute,ipso iacto .eci ipso,ex tune ; quia, cum lex ipso iure possit annullate actum , nullis verbis elario tibiis id fguifieare potest. De alii, veid vessiis est aliqua inter Doctores controuet sa, an actus nullitatem ipso iure indueantZ a Et ptim Λ dubitatui de illis vel bis nullius si m menti nullius sit efficaciae . Ac valoti,,de quibus Tit
tur,num. 9 . Salas disp. ses.6.μι ntim. s. docet ipsolute nullitatem inducete. Cui modo dicendi assentior, quando nullitas praeeedit actum at si actus supponitur
203쪽
factus . 3e ob alicuiua omDIonem postea sequutam irritatur . non censeo irritationem elle ipso iuie. Eiplico. Prouisui fuisti in aliquo bene heio;imperatui tibi residete ; alias gratia satia null: ussit momenti , non indu estut it itatio ipso iute,quia solum intelligitur poenam vacationis tibi et se eommi riatam, quia illa illitatio est propria poena , cum tendat ad tollendum tui quaesitu in t sie docet Oidrad. consi s s quem refert.& te qui
aciendum, de quo dicitur, ut eateat omni robore,omni iure omni scinitate omnibus vitibus pici Sabilius exi
stimo iustice te nullitatem ipso iure . quia est se te omnium sententia. Ratio esse potest,quia alia verba den ta ut nullam firmitatem habere actui nam si aliquam habet,iam non eatet Omni robote firmitatis esto polleties por deti actum irritabilem etiam ea rete omni si mic, te, siquidem illitabilis est: sc colligitur ex eisp.δ- c/t g υ ι.de immianit. Desesin s.ct iri Ciem. qvila canting)ι--t m,ae religiosis dom; bm.3e tradii salas disp.
pet actum , sed super rem , qua quis priuati debet e dunt, non censen rur importare Ii uiuitationem ipso miste rψt silex dieat .pii uetur omni iure,omni commodo, omne ius amittat: haec enim verba indiffitentia sunt,& resecii possuntiaeque ad iudicem,& ad reti: quando autem verba leserti possunt ad iudicem, & importare sententiam , debemus hane partara , ut benigniorem amplecti, se ita docent Doctores supt. relati. 4 Tettid dubitat ut de verbis. quae res stunt actus potentiae, qualia sunt . non potest. non possit,quae inducunt nullitatem ipso iure: tradit plutes te teras Tit queli is legibus connubialib. s.ls. .nam. i aedis q.sed ,ut
non semper hoe uetum esse,quia aliquanto solum in erunt licitum usum non validum. Διιιισυ eνestituti foliat .ct e iacias homo 21. quaest. 1. nam quod licite fieri non potest absolute velum est te sacere non polle Re gulariter autem semper censenda sint haee veiba nullitatem indueete: nam si itelia leg t perisset ab ipso Prinei pe. Ae leae: ut est electio .administiatio bonorum communium, lenient ia tutoris ossicium.& smilia,&in his dicatur,ut aliter seri non possit, omnes caenum ruant tolli putentiam,ae priande ex desectu potestatis reddi adbim nullum . quia cum ab ipsa an et lege detur potestas faciendi actum,c 'nsetur dati sub illa solina. qtia non sit uata cotruit actus a s velo male ita sepio ptis domini j . qualis est alienatio, donatio proprii plurimonii, & lex dieat,nori possit aliter alienare,d na e ,& smilia , etiam regniariter censendum est tollipotentiam aliter saetendi,quia haec potestas limitati,&auferti potest pio voluntate reipublieae. Ex quo fit seges prohibentes donationes inter coniuges, melim ticines filiorum, contractus minoris,omissis conditionibus , quae a lege praesei ibuntur,teddere actus illitos ipso iure . & doeet aliis relatis Farinae. a. p. fragment. ib, d lege. 18 i ya a s. Alia vel ba reserunt usa Farinaeso, Tila luello Tusco , & aliis Doctoi ibus . in quibus parua estetit trone Mia,an inducant sententiam ipso iu
DISPUTATIO III. De lege muscripta, qua consketudo appetiatur.
Xr L i e v i Mus legem scriptam,& eius eondi tionem; testat ediplicate aliam legem nou scitiptam, quae consuetudo appellatur.
i 'onsuetudo sumi potest pro facto,vel pto iure.
Si sumat ut pio facto,ut sumitur in cap. I. de compiιω .in s.& ab Isidoto in e mos φ. I. est idem, e stequens usus: ut tradit Greg. Lop. m Li.tit. 2.pan. ti l matur pro iute, ut sumitui in cap .est vi rans etAurneaee snitur ab Isidoto eommunitet iecepto;& telaici in cap. consueι-ο iis . i. esse ius quoddam moribus constituistum,quod pto lege suseipitur, eum deficit lex,& comsonat lex a Glaνι. i. ubi Alsonias Rex definiens conis suet dinem dieit esse ius non scriptum,quod ex longo, & continuo via otium est ; quam definitionem reeipiunt lutistae communiter in ν νιe.ae eonsuriti ine;σim I.de luis is ae tuism. Dieitur autem esse ius quod dam motibus institutum,quia a motibus hominum,S usu stequenti illorum .itia illud obligans instituitur, e que de causa voeat ut ius non setiptum,quia. setiptu Iam non requirit, sed eου mole.de usu frequenti,qui in f cto,de non in seriptutaeoniistit, otium habet. Additur deinde consuetudinem esse ius quod pio lege suscipitur: non quia vete non sit lex, sed quia loeo legis seti-ptae suscipitur, tu eandem eum illa obligationem indu eit. Ultimo dicitur hoe eontingete .cum descit lex ,hoeen .elim lex non adest . quae obligationem inducet. possit. . ra Seg obiteles aliqli,ndo consuetudinem aduetram legi,aliquando esse legi seriptae eons memaergo nousemper introducit ut consuetudo inde etiam lagis Respondeo quando consuetudo conscirmat ut mi gre cum lege serapta .luhe non e stiluit ius sed poti ius constitutum exequitur: si veto aliquid superaddit. aut immutat illa in parte poterit nouum ius conlii tuere.quia in illa parte iam descit lex. Qithd si e su tudo opponatui legi, une manifestum est deficereMegem in eo ettea id , quod est consuetudo, curn lex Aeopposto sit. Adde cum Battoloon ι. a. quis4 4 ιι b.
. a .mιm.6.consuetudinem perfectam nunquam aduerin
sati legi scriptae,quia derogat legi, ae proinde non habet lege in , cui aduet setur: n enim duo iura possunt esse sbi contritia: sed solum aduellari legi dum non est persecta eonsuetudo. sed inehoata. 3 Ex hae definitioni, euli eatione colligi potest.qua
ratione distinguatur consuetudo sup a pro iure ab inu tequenti ab stylo fori Se pixscriptione. Distinguitur namque haee consuetudo ab usu,tanquam ene us a causa ,ex usu enim frequenti nasei tui hoe ins Ah stylo tamen distinguitur,tanqlia ineludens ab incitus , quia1 νlus est consuetudo, sed est eonsuetudo limitata ad J iudi ia
204쪽
i ii diei ales actus, quia stylus fgnifieat modum proce dendi alicuius reipublieae in suis iudieiii.& sententiis:
ue tradit Bald in Luti. C. ues longa ranseo L. de Cy'nus in l. l .eiaem ti .Bart. iis repetitione letis de quib M. f. delegi, π. I o in fine,s- int.1. C. quasi longa consuetu .Roesius de Curte in tras de e sinitiaine. n. 3 3 Burgos de Ρaal. I. T A. m. roo Ex quo immuniter dicitur stylum curiae Romanae Leere legem.quia ex frequenti Vsu, quo caulae deeiduntur in Romani euria, siue decidantur aliqua sententia, siue te seripto,aut bulla,na scitur consuetudo obligans modum illum seruare. Eadem ratione consuetudo a solo distinguitur.: est enim solum, ut alias aceeptiones omittam,consuetudo de
usu tutisdictionis,in iudieiis seruando,qui vius si legitime fuerit introductus, vim legis soli iti potest; ac pio inde latius patet consuetudo quam tum se Salas ius
tem ad aliquem actum emetendum, uel omittendum: at praeseriptio non attendit communitatem , sed inter particulares personas esse potest. Quando autem una Communitas aduersus aliam praescribit, habet se, ae si persona particularis esset. Secundo consuetudo saepe indueit obligationem legalem in his,qui utuntur consuetudine, vel , legali obligatione eximit : at praestriabens non insueti obligationem legalem in eo, aduersus quem praescribit, nee se eximit ab obligatione legali, sed indueit obligationem iustitiae vel a iustitiae obligatione se eximit, quia praescriptio patit do in inium,eonsuetudo legem. cito disseit,quia in praescriptione requirit ut semper bona fides : at in consuetudine non semper est neeessalia: nam esto mala fide ine pia sit consuetudo,praescribete aduersus legem potest. Quarto ad praeleriptionem non requiritur nee expressus,nec tacitus eonsensus eius, aduersus quem praeseribitur. Al eonsuetudinem autem requititur saltem consensus tacitus Principis. Ex quo sit eonsuetuginem aduersas nullum prae selibere: nam s aduersus aliquem praeseriberet,is esset Ptineessis,& aduers s Plinei vem non prae. set ibit cum potius ex eius consensu consuetndo inducatur,& vites obtineat, ut recth dixit Gabriel vasqueΣῶθ.r7 . cap. 3. m. 4 3. Adde ad praeseriptionem requirititulum ad consuetudinem nullum esse necessa iarium,tacitus enim populi,vel ptinet piη eonsensus su seit pro titulo. Denique ad consuetudinem indueendam diuersum tempus tequititur,ae requiritur ag prae sit iptionem ut insetius dieemus. Elgo differe eonsumtudo a prascliptione. Cum consuetudo propriissime habeat rationem legis.vt dicemus,easdem diuisiones patitur,ae lex. Pri-mδ enim diuidi potest in consuetudinem ean nicam,& ciuilem. Canonica est , quae frequenti usu eletim tum est initoducta Civilis, quae lateolum usu dimanat; aliquando veia eleri ei,& latet in eadem te conueniunt.& communem usim habent,de tune ei uilis consuetu. do appellanda est,ut recte dixit sua ter lib. .cap. s. n. 2. quia est de eommuni bono politico ciuitatis,& ad rectum illius regimen temporale pertinet, neqne in hoe distinguuntur eletici a lateis, quia non inducunt illam
consuetudinem. quatenus cleti ei sunt,sea quaten, ciues sunt, 'e partes communitatis. Se eundo diuidi potest eonsuetudo ea non ira, & ei- vilis iuxta eo nuntiates, a quibus ortum habet: s enim st totius EeVesae,vel regni,dicetin tua commune chironi eum vel ei uile: si unius pio uinci unius ciuitatis, m*nicipale.: , nationale ili Teiiib, u praeeipue solet diuidi consuetudo in eam, quae est iecundum legem,praeter legem , & eontra lege'. Vt autem haec diuisio recte ii uel ligatur adserte, loqui nos polia d- lege naturali,dioina,& Luinaria. De omnibus his dubitati potest . qua ictione consuetudo esse possit aduersus illas leg 1, pixi et illas, & iecun do ti illas 3 Et quidem lieonsuetudo est lecundum legem , siue lex naturalis lituiue diuina es humisoa,non ponit, nee tollit legem i quia ipsa est obseruatio legis iam positae , & ex intentione o seruandi legem habetur , non ex intentione introducendi notiam. Adde principem nunquam intendere obletuatione suae legis nouam legem inducere, sed eandem firmate , di iacilem esse eius fetuationem ostendete de in hoe sensu dixit Gratian.3nc.U.in istis. ilistinct. ., .l rasaeges msii tui eum promulgantur, firmati autem , eum moribus utentium comprobantur. Non quia pet usum aliqua firmitas noua legi acete se at ; sed quia te mouentu I e quae legem tollere poterant, remouetur enim controiia consuetudo, de alii ei tui volu ita, legissatoris ad suam legem fit mandam i de haee est eoti laetudo,quae dieitur optima legum interpres .ctim dilectus,de con-1ώ --,interpretatur enim legem , & illius sensum, qui Arte dubius solet, ea non interueniente consuetudine. QuM s de eonsuetudine contraria legi loquamur,distinguendum est: s enim eontialia si legi natuis rati,clatum in non esse eonsuetudinem,quae vim legis habete possit, sed eorruptelam , eum sit de actu malo,& peecaminoso,tu quem nulli obligatio ea de te potest.
stesntratia legi diuinae, idem est assit mandum, quia
sempet et it peccatum,& eonsequentet inesseax ad indueendam obligationem .Etit,inquam, peccatum,quia lex diuina semper perseuerat neque Devi ceset ut consentite in eius abrogatione ex eo quod multo tem p te contra illam homines pugnauerana r sie omnes Doctores eum D.Thom.quast. M .aνι. 3. At si consuetudo conitati a sit legi humandi, optime potetit aduersus illam praeualere .& obligationem induceie , quia r nobinde sequitur obligationem indueere ad a,iquid ma tum ut latida insta. Verum si de consuetudine, quae se praeter legem,loquamur, nemini dubium elle potest esseaeiam habete indueendi obligationem Nam si hae econsuetudo obligationem non inducit ,nulla est, qua indueete possit.
exigunt Doctores, cum glossa in cap. n.de consuetudine,ct in I. de quibis . legibis,s l. 1. c. Masti loη-ga ea titudo. Omnes tamen eompte handuntur duplici illa conditione assignata in es n.da consueιμἰne, ili- .eet esse rationabilem, ct tigitime pνascriptam.quia nihil
aliud ibi exigit ut , ut consuetudo vim legis habete possit.
Quae vocetur rationabilis consuetudo.
x Frapontini ν quadam obiectiones.
205쪽
i I Ariant Doctores in explicatione huius termi-V ni ut . idete eli apud gloilam tu e . pn.de con .
seu Ane,N Panormit. ιθι Ni r. inminent .despoliis 1 g. ι 4.n. 7 Menoch. te a Mir lib. I. cor. t Aasi 82. ii l. s is i. Rochus ite Curte traιi. de cons erudJect.1 num. 2o.Saras de Suar. . 7.cam. Vasq. ι .i distu1. i 7 Sed omissis varias dicendi modis, ille mihi voti oti. N pi Obabilior apparet, qui allirinat coli sileri,dit,ein rationabilem cine,quae est de re honesta. de utili rei pii blieae. Ratio est arani sesta nam consuetudo pro lege tu ip tur. Ergo eandem cum lege aq mai em habete debet. quale cum nulla lex ferri ponii , quae non sit de re notae sta , di utili rei publieae . efiicit vi inanifeste consuetudinem nus amelle polle tationabilem, nisi quae hanc aequitatein contineat : sic sane licet tib .de d piat. q. sum. 14. Salas supri miis. 3 o..plia i .num. G. PMeZ-l Basl. se Leon libri A matri M. f. s. ntio. I. BCnacma. sput. i qua l. i punt l. vlt.6.3.num. 46. de alii ab eisdem iei Mi. r. 1 Sed obiicies supra dictam docti inam solum procedere' polle de consuetudine quae sit piae es lugem,non autem de consuetudine. tuae legi adueisetur .nam cum lex necessario debeat elle lationabit s. hoc est confor- aim rationi ,3e bono commi ni expedivi, cap.erit atile
tiae istines.- saχs,o .c uel gustu Aonsuetudo illi adueisa rationabilis este non poterit .Quomodo enim potest elle rationabilis si peccatum continet - . Seeundδ obiicies te praescribere non polle aduersus aliquam personam priuatam,nilii .lius rei,quam intendis pr.escribete, titulum legitimum ex illimes habete bona enim fides tequitit ut ad praesetiptionem. Ergo neque communitas assuetitis legem praese libere poterit, Diti bonam fidem habeati M hoe est ina possibile in consuetudii te aduersa legi .cum lex a eommunitate cognoleatur , & consequenter eo gnoscitur illius itanI-giessio. qua fit mari intend tur eonsuetudo. 3 Ressondeo ad primam obiectionem non solum de consutudio e piae ter legem. sed de eonsuetudine con- trilia legi posui uae intelligenda in eise. Fateor enim legrara, dii in durat elle lationabili iti, sed hoe non Oo- stante, potest esse e niuetudo illi aduersitationabilis. non quidem dum legi aduet salui .seg com legem tollit; stat enim optimὲ consuetuditem in ei pete,de procedere it rationabiliter:at si multo tem p re pei seueret reddi t itionabilem. lilia iam esh rationi eoulonum.& rei publicae expediens, ne eulpa .ltra prog tediatur, neve eives ad tib eruantiam tei difficii s tanto tempore adsti in antur se docuit suar. 5b. I. cap. 1 f. n. 24.BOnac.
Ad secundam obiectionem concedo praescriptionem n m aliam posse esse eum mala fide, quia non decebat suma.de latroeinia foueter fouerentur autem , Η mali fige tem alienam possidenti piae scit plici faueret. At consuetudo induci potest eum mala fide , quia non ob inde transetessione, legis fouentur,cum sicile ponEt Ptitieeps consuetudinem in tetrum pete . & legem su Un reuocate. Adde pix scriptionem priuare aliquem tute proptio. dominii, aequisto.de hoe illeparabiliter ob vitandas lites. quod non erat coueniens concedi mala sisse possidenti. At consuetudo aduersa legi nemia snem tute suci i riuai sed solum remouet obligationem legis quam saetio potest legi statot renouare,& denuo 4 stabilite. s id expe liens itidaeauerit. 4 Sed inqui iis , quando censeat ut consuetudo bono se mmuni expedire .ae proinde esse rationabilis 3 Re prirideo li enia luetudo titilli legi aduersetur, sed cpsaei et legem, elatum est bono communi expedire eius obserii. tionem,quia bono eommuni videt ut expedite id ,in qtios eommuniter omnes con Leniunt: quod notauit Menoeh. stat liti res tendus. At si legi aduecsetur, tune relinquendum est arbitiis prudentis , , t tradit
ad tollendam legem elle necessariam , quam ad ita. tuendam da nouo .ut recte ponderauit Suar.lib. laetet. ea' id. num. 9. O lo. 3 In dubio autem , an consuetudo eontraria legi sit rationabilis, hoe est,expediens communi bono,ptas umetida est rationabilis,& communi bono expediens, quia in dubio in fauorem consuetudinis iam introductas stinandum est r tradit Sanci, ibi.Suar.l T. eap. 6.Mtim is. Vetum ii consuetudo non solum sit contratia legi, sid etiam a lege prohibita,aut reprobata, tunc in dubio pio lege firmandum est,& iudicandum consuetudinem esse irrationabilem : hoe tanquam certum di. cit sane.& Suar*vr . Salas di assecf. a saeum Roch. de Cuttisse Lae constiriadsecta .ntim. 14.3e prohat ut optime ex cap. s. de eo,qui mittitur in possessio.ibi, stati-άubitem esse consiιerit fa ratio est clara,quia repi attoeonsuetudinis ficta a lege, e st certa ergo non potest ab honestate dubia vinci. Insuper notat belIe banch. de Salas Ur .ctim Caietan. i. a.qη β. 97 .an. 3sus enum Gabr. aist. 2.quast. .aν t. 3.dtib. s. Valent I .a.diptit. 7. Ex quo patet poste i Os consuetudinem a suis malo libus introductam obseruantes a culpa excusari, nee inuestigare teneti de illiu 1 iustitia . sed posse illam plaesumete. in quo sensu dixit Baul. de Leon in I. d. . b. fae tuo quod ab omnibus fit tecte fieri praesumitui intelligendum tamen est,quando toto te pinie nectitatio ad praeseriptionem , consuetudo praeua luit. Denique ii consuetudo immemotialis fuerit,praesumenda est iusta , & tationabilia etiamsi esset contra dispositione in legis anterioris ; quia ratione temporis
draturni , praesumitur in ea iustus titulus , se doeuit
s Ex his .enii decidenda quastio,an introducentes consuetudinem aduersas legem peccent toto eo tempore,quo consuetudo introducta non est 3 Et dicen3um existimo peccare . quia , legis obseruatione exeunti non poteruiit,tiis ob eonsuetudinem legitime pi scriptam. Ergo si consuetudo nondum piae selipta est,nulla est ratio excusans. Item dum non est introducta con suetudo lex obligat .sed si cete eonita legem obligantem est peceatum. Erge. 3e ita tenet sua r. illo cap. 1 g.
De tempore inquisito ad eonsuetudinem.
Proponitur prima sentensia temp- immemoriale re-
206쪽
peunda eonqitio neeessalia ad eonsuetuq inem in Jueendam , est tempotis diuturnitas, sed quanta Me debeat esse , non constat inter Doctores. Prima sententia Mimat tequiti tempus intinnaoriale; sc vi detur sentire Duare n. adsit .ae Ie ιό- eup. ri.& Baldui
quia ad legem inducendam viget ut requiti eonluetudo inueterata,vt probat Ide quibus,3 i. f.de Ieg. b. ... at consuetulci i nuet erat a est illa , de cuius initio non est memor a I.etur. C-uali. longa consuetudo. item inueteratum 4, ei tui quot fuit .annis stabilituira , ι os .c.de Drid Mi priuato, lib. i i .cr ibi glos. Ergo. item eonsuetudo saepe appellatur illa , quae excelli hominum memoriam. Moe iure L ductus a ui, j. δε aqua quatias nainnis. at hoe tempus eentum annos comprehendit, vel paulo
Adde ad eonsuetudinem , quae legem introducat, longum tempus requiri. eaρ.υltim. de consse uine; sed longum tempus comprehendit centum annos. ιυh. C.desiaeνasunct. Eeels.favo. 1 Seeunda sententia distinctione utitur. s consuetudo sit praeter legem , vel contra legem ciuilem,decennio assiemat eompletii s eontra legem canoni eam,
aamentum huius opinionis est, quia leges afl indueen dam eonsuetudinem solum expostulant longum tem pus. l. I . C. qua siι Iora constiet tiaa,liae quiuem,tsed ea qua, 1fde Ietisus, Li ἰηιλε. f de aqua piaala areendia. ct aliis. at secvngum ius ei uile decennium est longum tempus requis tum ad praescriptionenti toto ι; . C. de prascripti Ioui ιε--.ct f. t Instit vi maestoaib. O ι .svis longiumpora, , fae prascri . seeungum veth ius Eceles asti- eum quadrigenti tum expostulatiir, authent quin actiones, C. d. fareosin. Ecetis. Ergo hoc tempus erit ad eonsuetudinem requisitum. Tettia amimat nullum tempus geterminatum esse ad eonsuefudinem indueendam, seg arbitrio prudentishoe pensandum esse,qui pio negotij qualitate, de pluralitate actionum limitare . vel extetigere tempus debet. sic tradit doctissimus Menochius da aνbis υν. ib. 2. rant. Aasu gue. n. s Corras in tri qtiibus. f. d. legib-, n.
Basilius de Leon Lb. s. de matrim. e. sis. s. Ledius lib. 2. d. itistitie.6.dub. 4. Fungamentum hu; ut sententiae est,quia consuetuilo ut legem piaeexistentem abroget,aut denua constituat, aliquot tempus requirit: quo3 -tem hoe sit', non est determinatum iure naturae,ut de se cristat, neque etiam inre eivili aut ea noni eo r ergo relinquendum est arbitrio prudentis. Quod autem iure civili, vel ponti seio determinatum non sit, probo : quia in tute ei uili aut canonico non inuenitur textus loquens de consuetudine legali, qui hoe tempus de eiminet. Nam si aliquis
textus est, qui hoc temptam in consuetudine determinet, non de conluetussi ne legali , ieci de conitio .tic ιQ-quisita ad praeleriptioneiuietum mobilium, de immobilium aduersus prauatas peti nas , vel communitates loquitur,ut expendenti totum titulum de eonsuetudine patebit. 4 Dices,eap. Oli de eonsuritia. quia expresse loquitur de eonsuetudine legali, taci: e determinat tempus re inquisium ad indueendam concietudinem ; cum euma ibi dieat Ponti sex non esse vilis aut horitatis consueta dine in Isigaeuam,si sit lationabilis, de legitime praeteripta tacite illis verbis, suauis,s ια ιιme proo pro tam-
solum expostulauit tempus lassiciens , ut dilator i ii gaeua & legitime praescripta. Sed contra, quia Io gum
tempus, de diuturnum non est in rure determinatum, aliquango enim biennio comprehenditur, arguta . t xtus in I. 16. floca H iliouando quinquennio. r. a. .r . scire miti . iuncta l. s.f.et j .esa. ριρ. aliquado aiarios amplostitur. Ls . . .g.ῶν ιω nuptιaxiam, Lai. c. ap3 cris .annartim. Fe tradit Curae. I b. t 8.obsertiat. . 18. Ergo ex verbo longaevo,quod denotat longum tempus, tempus non determinatur.Deinde neque ex verbo legitime
piae seripto id insulti potest. Tum quia non omnibus praescriptionibus idem tempus sigilatur legitimum,al quando enim decennium susscit. aliquado vigesimum
requiritur. aliquando trigesimum aliquando quadrage .smum, aliquandoeentesimum , seu iminemoriale, ut constat ex In L ML άe Uaeviombi, si i. .ckm in ungi , C.ri praescript .nibis, cap. sanctomum, cide quarta. ae pras pr.authen . quas aestan/s, C. a. scio sanctis E e . Tum etiam, quia eis praeseriptioni tempus signa umst, non inde insertur consuetudini legali signatum esse, quia eonsuetudo legalis non est praescrip io , piae- scriptio enim aequirit ius praeseribenti, aduersus quem praeseribit : at eonsuetudo legalis non temper aequiritius, sed aliquando a tute obediendi te eximit, de tunc non praescribit adueisds aliquem ; nam si adu rslis aliquem praescriberet, is esset Ptineeps, seu legissatUT contra hune autem non praescribit, eum potius ex eius consensu tacito, vel expresso vim legis conluetudo sortiatur. Ergo ex ratione praeseriptionis tempus; signari non potest. 1 Quatta sententia . quae mihi probabilior apparet, quia communior, assirmat consuetudinem esse longaeuam,legitimeque praescriptam, sussiciente ire ad abrogandam legem, vel denuo constituendam. s decerinio perseueret.tragit plares reserens Franeiseus suarra
n. 3. Ratio qua mouωr est , quia iura solum requiruntal eonsuetudinem inducendam longum tempus , sed decennium est longum tempus de insta illud non reputatur. Lolt.C.de Pr Icri .lo . temp. g. a Insta. de Acat. Praeterea requirunt,ut consuetudo sit legitime piaeseti-pt . eap.viI.da consuetώά. sed quae pet Meennium aurat,tegitime est praescripta : nam licEt mulam aliae sne praeseripti es longius tempus exigentes, quia tamen hoc est sinetens, standum est huic temptiti, eum agam tui de te omnino sauorabili,& uemini contraria: Dorienim est eontraria Principi, clina ex eius voluntate consuetudo vim habeat.neqae etiam subditis. com ab eorum consensu pendeat. Eigo. Et per haee soluuntur undamenta contrari 6 supradictam eonclusonem aliqui limitant in eo suetudine quae habetur in praesente Ptineipe .seu te inlatore;seeus velo illo ablente:cum enim legissator ab sens est,existimant requiti non decennium, sed vice nium ad inducendam consuetudinam.
207쪽
Ptobant primδ longum irrepus esse decennium inter piae lentitatat inter absentes est vicennium,ex υ - διὸ a l. υι .c depraes ρ1.longi tempor. Ergo cum legistator absens es ,requiritur vicennium ad praescribendum aduetius illum Ergo non semper consuetudo constituit legem.vei ab Ogat pra existentem decennio:confirma xiquePotest ex s. M.A.pi. ubi Atilionias Rex, ela rans vimeonsuetudinis dicit, ei ι i ρὐbla ιomo es, a ta
tentida , e qua iacia 4 or cosi ινλε, e. ubi sub ilis iunctione apposuit decem,aut viginti,ut tacitit insinuaret absente legisl tore eo .requiit praesente illo decem. Alias cui dixit deeem,aut a C. potius,quam io. vel xl. vel so.
Sed te licienda est upradicta limitatio, quam reii cit Suar. illo c. i s . . ,. 2 c. ι8. n. ii. Salas isp. i 9 es. . h. 3 i .cum Vasq. i. 1 ff. IODe. 3.n. 33. Quia consuetudo non introducit legem , neque abrogat praeexistentem ex consensu sublequente Principis, ted ex e. n lenia si eius lege iam stabilito,quae flectarat conluetudinem longi temporis aut horitatem habete inducendi legem, ac proinde impertinens est esse principem absentem, vel praesentem consuetudini. Aa confirmationem respondeo primo cum Cregor. Loper in LL 3e Burgos de Paet iv.Tauri. n. ios illam particulam, aut este disiunctivam ,& respectu eiusdem applicari, saeereque hunc sensum, si etini uetudo sue ab lente Pimcipediue praesente inualuit decem,aut xo. annis, ob Ieruanga est : quasi dicet et, si consuetudo decem annorum eli sessi eiuras , mu to magis, i t O. annis,
vel 3o .aurauerit: quem sensum tradidit gitissa inrub. c. na si ι longa consti stido,de alij relati a Burgos de Pars pν i. Respondeti seeurido posset,d ctionem illam Io an-νus, in 'ortare consuetudinem, litae habet ut in absentia legissatoris,ae proinde iure Hispanti requiri in consue. tudine indueente legem deeem annos,si fuerit praesens legissator; io.uet b, si fuerit abiens. Cateium legem it. lam iam hodie in Hispania non vis re, sentit Gabr.
8 secundo limitant plures supradictam eonclusonem , ut procedat in ii ge ciuilitantum. nam in cano Dica a stirmant 4 .annos requiri, quia assuet sus Ecclesiam non dat ut praescriptio,nis post U.annos, cap.ri quarta .e P ad atim,de prinνiptionib- . Sed consuetudo abrogant legem ea nonicam suo modo praescribit eon tra Eeelesam. Ergo tempus necestarid requisium ad prae cribendum contra Ecclesiam, erit etiam tequi si tum ad praeseriptionem erinluetudinis Ecclesiae: de ita tenet Suatra plures referens reap. I 8.eumra. Salas disp. Isses. η 41. l. eginald.ιλi 3 n. a 4 . Rebellus i.
9 Sed neque admittenda est hae limitatio,quam non
quia consuetudo abrogans legem Ecclesiasticam, non est contra Ecclesiam , sed potius pro illa iam ex eonia sensu ipsus Eecles e tradito in cap. h.cie consuertiasne, haec abrogatio proe etat. sed praescriptiones, quae sunt in fauorem Ecelesae.& eontra illam, non indigent spatio 4o annorum ; sed gecennio perficiuntur, ut tradit
Rci a .n notiissimi. p. a. decis Vr s. nam. 8. apud Farinae. Ergo Deinde si ob similitudinem desumptam a praescriptione propria, expostulantur in consuetudine ea ianica 4 . anni , etiam debent expostulari e tum , vel tempus,cui ut initi j non si memoria. Probo, quia ad- Uersu Eeesesam Romanam non datur praescriptio, nis
sa Z. Eules. Ergo consuetudo, quae legem latam a Roma no Pontifice ab togat, spatium centum annorum adi raescriptione exiget. Deinde aduet tis reseruata Principi non praescribitur,nis consuetudine immemoriali: ex cu Aper 'Mibialdum.ε Pr ιὰν ea de terbo gniscat. de tradit inultos allegans Mascard. de Hobati m. concl. 1
num. . O Sed lex lata a principe .sibi est eius dispensatio reseruata. hrgo Don solum spatium 3 o. annorum,sed immemoriale requireretur, s ex proportione ad psa scriptionem est et de senaenda praescrἱptio in conluetudine legali. Item una Ecclesia aduersus aliam praeserubit decem annis,nisi obstet ius. Ergo aduersus legem municipalem, vel statutum decem annis praeserabitur. Ergo consuetudo canoniea abrogans legem , non ex
io Tettid limitant aliqui, ut procedat de consuetu dine.quae vites habet ex iuperueniente consensu Primet pis:)e hae enim di eunt decennium expostulare, lecus de transuetudine,quae in ratione consuetudinis vimbet introducendi legem. Sed neque hane limitationem probo ; gi eo enim consuetudinem ex consentu Principis introductam in ducere legem,vel abro dare antiquam, eo ipse,quo con stet Principem ad eiusmodi essectum eonsuetudinem appἐobare, quia tunc non in vi consuetu/inis,sed in vi approbationis . α consensus Principis lex abrogatur,ves denuo constituitur. Ista autem abrogatio non ce sebitur ficta ex eo quδd consuetudini non contragiis cat,cum possitot non recte dixit Lessius lib. a. c. 6 diab. I u. c. V Men. da . . qu.s l. 3. Bonacia θ. . q. .p.vit.
n. 3 a. iis ossim. Nam potest princeps habete aliquas causas permissionis, seu dissimulat ionis, vi mavi
Requiritur ergo manifesta approbatio, quae legi aequi- ualeat, vel aequa ualeat legitimae ab togationi legis sactae r & ita tradit Suar. lib. 7.e.i1.eiν snem Basl. de
ii Aduerto tamenaeonsuetudinem decennalem, qira ad constituendam legem nouam , vel antiquam abro gandam necessaria es, non debere interrumpit se do-ecuit alios reserens Suar. I b. .delete. 3. n. 4. Et proba tura trum s inretrumpitur,iam non durat decennio. Se cundo a praesetiptione excluditur interruptio; ergo eca consuetudine. Tetti3 tempus requis tum a iure ad aliquem essectum de tempore eontinuo, di non interis rupto intelligitur, ut notauit Lapus attigat.& Syruu est. erbo re gει,3.qa v. s. Nauari. cons l. 27.de regula νώ. n. i. Tunc autem censebitur interrupta consuetudo, si a tota communitate , vel a maiori illius parte contra consuetudinem agatur, etiamsi unico actu fiat: se docuit Parnormit.ev.vir de eo uerisine, n. t 9. Regina id. lib. o. num. 249. Bonae Asp.r quast. .' uti. n. 3 3. Salas
disp. assere ii .ms 3. Item si S Ptincipe introducentes consuetudinem puniantur, tacite tune resistit eius introductioni. de eonsuetudinem interiumpit: se Suar.
Examinatur tertia conditio de frequentia,& qualitate actuum.
208쪽
lianas intentione, vel ex intentione liberali.
AEIus intradiacentes consuetudinem aebent esse exter-m,umformes,es pacisci. i Ettio ad consuetudinem requiritur actuum 1 nequentia , seu rusus ecebrρ, iteratus. pti, bari poteli tum ex definitione consuetudinis .ium ex I.t. c. quasli longa eo υ itias. ibi. P1 .. tu his, ρtiam Ospido frequenter in eodem Gnιreuersiariarngenere serviata s. m. Idem habetur in g. ex non scripto, In L . de iure nasti .er l. s. C. de a riptiis pnu.rt s. a Dime illius est.qu t actus requirantur Aliqui asstinant v um eontinuatum sussieete. se
nuationis ille ad iis pluribus aequi uolet. Al. i dicunt duos, vel tres actus esteaces este ad abrogandam leget in maxime ii sani sei te pri icip . de non contra dicente. dum commode potest contradicere, quia tune iisetur eonsentiae. De nae, quia quod bis, vel
de mairial v. 21. Alij supradictam sententiam veram esse existimant, si actus iudiciales suetant ; secus velo si sint exti alii heiales 1 nam de iudieialibus dic ut constituete stylum, qui bino actu perseitur, ae proinde consuetu sine in illa matella. Adde his,quae autholitate p ibli ea sunt, maior vis , & emeacia danda est,quam his. quae solii. N a communi populo operantur.' i a tetiet glossa in I. de qιibus .f. d. luibus, v/rso
ιυι.S. Alii tati lem hane frequentiam ielinquunt iudieis arbitrio: sie plutibus relatis Menochitis lis. 1. de
de Leon Ab s.cs.c. n I. si R ex parte sentit Suarc EI, 7. de legibus,cap. io . num. .Ratio ei Ie po est,quia ad inducendam consuetu inem habentem vim legis ea sequentia necessi ria est, quae sussicientet ostendat populi consensoni , & P ineipis voluntatem ; sed volunta Ρi incipis . R populi consensus aliquando paucioribus .aliqua nati pluribus manifestatur. Ergo relinquen lum est pludentis arbitrio. 3 Caeteium dicend im est primo, unum,neque duos actu non sussi te e a i cosuetudinem. Tum quia quod semel. i ut bis fit, non dicitur seti seque tet ex I irem apiau fabramm f. uiu i est fa/ itirem do. Tum etiam, quia eonsuetudo, q iar ex ratione eonsuetudinis vim liabet legis .deber est e longaeua δε legitin te pia seripta, ut ex ilici s consta . Unieo autem. vel duobus actibus
longaeua de leg time praescripta esse non potest a quia ad hane longitudinem, & praescriptionem requiriturdi e nnuim. Ergo si actus eo tempore non durauerint, eoiaetu li, non erit tringaeua nec legiti e prael clipta Fredde Castra Stim. Mor. Para I.
4 Limitant tamen supradicti Doctores eontius nem,nisi ligulatot consuetudinem sciens ei non res.stat Sed iam dixi ex non resistentia piae ei se non inseIri approbesionem.Quod s legissa tot iudicetur approbate consuetudinem, natali calu consuetudo non habet vim legis ratione sui cum non si pio pria consuetudo, sed inchoata, sed habet vim ex approbatione sepissitoris: quae approbatio sicut se sola pote si Ioghmilatuere.de ptae existentem abrogarca: dem essicete potesh annexa unico , vi l duobus actibus. Q indo autem p. noim.& Aetor ad consuetudi nem unum actu in permanentem suilicet edictitit, non de consuetudine legali. sed de praesciistione domini j loquuntur; hoe enim domiti tu praescribi s. Otest, unico actu perseuela te, unica enim eollatione beneficis .cui tibi non opponitur iis . potetis aduersiis quemlibet praescribere c. iam de senes eis de prakin s de pollessione domus domum pia se taberetin piaesenti autem Donloquimur de praeseriptione iuris . de dominis,sed de
consuetudine .im legit in docente quae in actuum he-quentia ne eeitatib consilit. Neque obstat cura nos, 2 1. q. a. Er l. 3. C.de episcos aua. In quibus geminatio actus vocatur consuetudo,& si eque titia r non vocatur consuetudo' stequentia quae ad legem indocenda stissiciat sed quae sufficiat ad grauiolem criminis punitionem , ad cuius essectu qualibet impersecta cor luet v. do seu aflue factio sesset ita ita e tiplicat nonae viisp. a.
a. c.quasi longa e se . 6 Dico secundo. Actus tametsi iudiciales snt, non suffς iunt ad consuetudinem inducendam niti decennio durauerint: se alios te tens δocuit Suare et c. II. nam. 3a .quia quod sint in iudicio, vel extra ncri extendit longitudinem δε piae scriptionem consuetudini re. quis tam , & ex alia parte illi actos iudiciales non sa-ciunt ius; quia non piocedunt ab habentibus potestatem illud constituendi, ut suppono. Ergo ex nullo cap. vim legis habere possunt Quiptoptet sicut extra iudI-cium requirit ut decenniassequentia actuu ira, similiter etiam in iudicio,neque alio modo inducetur itylusneeessario Obseruandus. Excipe,nisi actu, iudicialis sita septem o legissatore: tunc enim eius sententia .eis amiss unica sit, loeo legis habenda est,ut diximus in s rincipio huius t aetatus; quia tune non latione consuetum
dinis sed ratione suae voluntatis i usticient et decla arvim legis habet. Ex his constat decisones Rotae , & dei rationes Cardinalium,& sente vias cancellatiae tegi j Senatus Don esse necessario habendas pio lege, quia non procedunt a iudicibus habentibus authotitatem legis constituendae : de ita tradit Suarea lib. I. i i .eisca jin.
Vasque 2 t. 1.d p. 77.cvli .mινη. s. sanche et lib. 8. de dispensa .d p. 1 .n, i .eirca n,Salas alios reseiens diap. 19s r. i 9μι n. a Cy. Habent tamen haee omnia maximam authoritatem,quapropter ab illis reeedendum non est,nis in eo nitatium obstet vigenti isma ratio, ut praeeitati Doctores aduertunt.
8 Si autem de stylo eutiae Romanae .llullisin deere. tis Pontificum manifestato loquamur, certum debet esse ius continete . neque indigete ad sui vigorem diuturnitate i constat ex eap. quam gratii, de crimine fasi, de tradit alios reserens Sanehe et lis 3.ri matridiis. 1 . m. s. bi optime probat strium euilae Romanae se uandum esse .Quapropter s ex st)lo cutiae aliqua suntingi spensatione necessarid manifestanda , de contra fiat,dispensatio subreptilia et it. Idem tradit Mascard. de proba .remias i 3i . num. 3 1.Salas disitit. i s. de legit mota. II. Bona cina disp. I.de liga.D. Ilumst in.14. R. y
209쪽
9 sed inquires primo. an 'eonsuetudo debeat esse in contiadictorio iudicio approbata,vt vim legis habeat Rei pond eo cum communi sententia debete esse ne citat ab appri ibatam, quia consuetudo eo ipse,quo ratiotiabili, ut, de legitime praesetipta, vim legis habet, ex l. de qui bia..d de legibis, di cap v t. de consettia neque .l us eli textus, in quo amplius expostuletur. Ergo approbatio iudiei alis sine sundamento fingitur: Ze
io Ses his obstat textus in cap. Abbitie , deve .s-guisici ubi quaedam consuetudo eligendi iudicatur insulscae iis quia non fuit in ecimtadictorio iudicio probata. Verum huiusmodi teditu et non loquitur de ecinia Retudine uim legis habente, sed de praeseriptione iuris eligεdi,quod est lono diuersum: 3c conersso qu1dde consuetudine loquatur , solum probat consuetudinem ex allegatis a parte ad uetia non esse suffieientet probat im , siquidem pro eonsuetudine non suit data in contradictorio iudicio sentetia mota lite supet eo nsuetud n rm inon tamen probat huiusmodi sententiam ad firmisdam e suetudinem necessatiδ tequiti,i md nee prob. t sententiam neeessariam esse ad probandam eonsuetudinem , squidem ad illam sententiam probatio consuetudinis lupponenda est. Adde totum hoc alleg itum esse pro palle aduersa, neque a pontifice approbatum. seeundd obstat lex ciam de conserudi. ne se fruti b- , ubi ea uelut in allegante consuetuia dinem primi inspiciendum esse an in contradictorio
iudieio firmata sit. sed te spondeo esse quidem inspiciendum non de necessitate, sed de utilitate,quiam xime utile est ad probationem consuetudinis esse firmatam in contiadictorio iudieior nam ex hae probatione releuatur allegans ab onete probandi constetu.
tib obstat textus in l. s. it. 1.ρον. i. ubi videtut requistus non unus ratum, sed duplex actus iudicialis pro fit- manda eonsuetudine;inquit enim lex .deba μιν tentauogma tarda peν commbresι en esti tis o mi ofuerιn daris sonsese mente dos Iaisui Hrelia de homassabidores. e emena das de lasgar. Huie legi tepuiss aliis expliea totibus tespondet Burgos de PaΣωσι. i. Tauri,n. 2 7. Gabiles Vasqueet i . a. mo. t 7. cap.6.assentiendo tuti nostri regni duas illas sententias esse neeestitias aderansuetudinem esto iure eommuni de ciuili nulla suerit necessaria: quam explieationem , ut absurdam, de repugnantem , refellit Suatea lib. I. eap. xl. num . Ba filius de Leon si ς e. . 6.n. . Eia,tuquam,ratione, qui, si duae illae sententiae neeessaliae sunt ad stabiliendam eonsuetudinem prima sententia non posset se iri pro eonsuetudine, seu seeundum consuetudinem,quia nondum est consuetudo,cum ptima sententia profer. tui : sed sateor hane rationem eonvincere dati non postis sententiam deeisinam alleuius litis in vi eonsuetudinis, s consuetudo eonitaria sit legi:quia tune aequitas non patitur dati sententiam contrariam legi in vi eonsuetudinis non eonstitutae. At hine non inserret non posse ad consuetudinem stabiliendam,sententiam deculatoriam eonsuetudinis requiti l cum enim consuetudo ex voluntate te eislatotis vires trabeat. poterit leg nitor supremus statuere non valere consuetudinem, quantumuis longaevam, nis iudieio contradictorio fleelatata fuerit ita sentit Butgos de Pag a n. 24 . iactum esse in tute Hispano. Sed addit ad eonsuetudinem triginta . vel quadraginta annorum , vel immemorialem, hol actus iudieiales non requiti, sed solum in consuetudine decennia, vel vicennia , quod ipse optimὸ ptohat a num. a s i. suarea
vero lib. I. cap. ai. num. . reiecta interpretatione Diaptadicta, subiicit aliam: a Timat namque supradictan legem duplieem patiem habere; in prima statui quid necessarium si ad consuetudinem stabiliendam , de hoe fit eum dieitur debere decennio, t vieennio duis rare .ln seeunda tradi,quid requit atur, utit reuocabilis sit consuetudo, de affirmatur ex virtute,& ordinatione talis legis fieri ille uocabilem,& firmam omnino consuetudinem,s pio illa duo actus iudiciales lati fuerint.veton, haec interpretatici mihi non probatur; quia eo ipso. quod consuetudo introducta est, irre uocabilis est ex se. siit 3e quaelibet alia terrat scut quaelibet alia lex quantumuis stina, te voeati potest, alia lege superueniente, vel eonsuetudine contraria,ita de consuetudo etiams actibus iudieiilibus firmata suerit , reuocati hoc modo poterit Quapropter dicendum existimo actus illos iudiciales non exigi ibi ex theessitate, sed ἡου utilitate, neque pro conditione, sed pio abundantia; ita vi faciat hune sensum , eonsuetudo,quae decennio, vel vieennio durauit, seruanda est,maxime s illo tempore bis pro illa iudieatum suetit se Baslius de Leon lib. s. aemiarim. cap. s.num. 4. Item potetis dicete luem illam loqui pro soto e terno,& iudicialirita ut sensus st,postquam in Senatu legio iudieatum fuerit, consuetudinem habere vim. non polle iam in iudieio eontrouetti, sed pro consu tudine esse iudicandum: sackque lex cum de constiet dine. F. d. legibus . ubi dicit ut in consuetudine primo explorandum esse, an fuerit in iudieio fit m 1ta , de ita explieat salas disp. I 9sea. 6. ηας .e νυ finem. Neque puto ab hae interpletatione dissentite Suareet .sed hoe ipsum, etsi obseuth voluit intendere esse consuetudinem itieuocabilem.
Respondeo ptimo, requiti actus esse voluntarios his, qui consuetudinem introducere debent quia eceorum eonsensu libeto debet introduci, alias vim legis habere non poterit , & ita docet eum communi sententia Suarer Lb. .toto cap. .s cap. 38,α8. Salas disp. 19. sect. ii. num. s. Bonacina disput. I. qtiast. I. punct. vlt. I. 3. n. ia. & alij ab eisden. telati. Qu3- proptet si per vim,aut metum grauem, obligat ut p. pulus actionem aliquam praestare, ge in ea longo te pote pers stete;numquam celendus est praestate eon sensum susseientem e Getudini introdueenda .quia praesumi non potest velle stabilite ius actibua ita ubi repugnantibus sie alios reserens suareε itia eap.ra. A. O cap. s. num. g. si autem illi actus ex ignorantia,aut errore citea substantiam cosuetudinis procedant,milii etiam est manifestum, non posse illis eonsuetudianem introduci, quae simas v stes habeat. sic sua te et, de alii sapia i quia nihil magis voluntati contrarium, quam ignorantia & etior. mapropter, etsi duranteer: ore , aut ignotansii intelligatur eonsuetudo vires habere; aut illis sublatis omnino eorruit. Et explico in hune modum di si ignotat populus legem latam, Ecex illa ignorantia violat, nullo modo potest aduersus legem prascribere,quia non habet tale intentionem is autem eredit legem esse, eum tamen non sit,& obseruat, non potest legem statuete,quia non habet animum statuendi legem , sed se tuandi eam, quam salso eaeistimat, quὁd si legem illam existumatam violet, tune ilia violatio non est derogatiua lepis eum nulla sit lex, id erogetur. Ergo numquam ignotantia, de error vim legia habere potest. Neque obstat lex qιιοί non ratione 3 9 f.de legistis. ubi Aicitur,quia no ratione introductum est,sia errire primam, d inde conbuertia ne ostentum,in alii mititas non ut net,quae hune lentum videt ut habete: ea, inquam, quae non ratione, id est,
210쪽
cognitione, sed errore 1 priclei pio introducta sunt, coniuetudine ipsa vim obtinere in eadem materia, non in aliis simit bus Ergo iam ex errore limo suci potest eonsuetudo. Adde lege non limitati praeseriptionem ad consuetudine n Ortam ex seientia tergo etiam
si ex elior' procedat ur,hibebit effectum N ita sentit, ut probibulus, salasa D I, Jere 6.n.cI. Non,inquam,cbstat. lura supradicta lex vi communis docet sentenistia o non loqui tui de consuetudine legali, sed prae leti-ptiua, e non de uilaciniaque praescriptione, sed de ea, cui ius natui ale resistit, eo quos per et rorem introdu--eatur: seeus veto, ubi non est fundamentum praesera-ptionis etros. Et hae explieatio probatur optimἡ eom. muni exemplo , quo glos Ia in svradisu lude ponor in cast. 64. de consuel. vluntur. Videlicet, si consuetudost aut igam obligatum non esse de peticulo vini,quod in pli uitio deseri,si dominus vini plaus tum comitetur, eo quod existimet nullum ius habete, nulla est consuetudo, quia fundamentum illius est error , quo cessante euari scit eci suetudo I secus verδ. si ex alioerto te introducta foret. Et hae ratione dieit sua rea n. s. ad uel iis Rochamis pcipulus consueuit non exarahere scrimentum e ciuitate, quia eredebat id sibi esse prohibitum non adeo eonsuetudinem obligantem inducere,quia non abst inuit an illa actione,animo inducendi eonsuetudinem , sed animo obseruandi legem, quam sibi esse politam existimabat. Quod si supra dicta lex de consuetudine legali loquatur , tune sensus illius est , quΛd non ratione, sed et rore sntroductum
est, se eonsuetudine obtentum, manifestato et rore,ne
que iure neque in similibus obtinere.quia pet huius. modi eonsuetudinem nullum ius aequisium est ad s. miles ain is exercenans. Ad illud quod additur , leges non limitate praeseriptionem ad eonsuetudinem oris tam ex scient a, negamus. s loquatur de eonsuetu.linelegati ob laticinem dictam . quia esto leges non limitent clare , de verbis expressit, tam te id fgnificant, eam expostulant eonsuetudinem debere elle rationa. bilem, M legitime praeseriptam.quod per actus inuo. luntatio I numquam seri potest. a 1 Dieo se cui Dio Nim soluin actus, quibus introducitur eonsuetudo debent este ψoi untarii, sed etiam debent esse ex intentione introducendi consuetudinem: nam absque hae intentione aut holitatem,& essea ei am habete eonsuetudo non potest. Consuetudo
enim pio lege suseipitur: ae proinde se ut ad rationem legis requiritur in legislatore intentio serendi illam; se ad eonsietudinem requii itur in his, qui illam imitodueete pollunt', in edito introdueendi illam. Hae e tamen intentio duplex este potest in populo ; potest enim populas intendere consuetudinem , ut deuoti ni,& p etati. latitudini,aut Uthanitati saeiat satis,abs. que animo se olitigandi.& potest intendere eon et dinem, animo se ad illius obfetuationem obligandi. Vel si eonsuetudo est ecinitatia alicui legi, potest intenai illa eonsuetudine legem abrogati,vel soldm v luntati deprauatae satis Leere. Consuetudo ergo,quae legem abrogare debet, vel nouam statuere, nee essam Λptocedere debet ex speetali intentione abrogandi log m 3e ex speetali intentione statuendi nouam et quae alia via statui non potest, nis ploeedat ex intentione se ob igandi ad illius obseruationem quia iuxta intentionem populi talis est eonsuetugo. de in hia tith om
. fle alij plures ab eisdein relati. Ex quo ni ad indie tum serendum de eonluetudine necessari1 attendandum esse, qua intentione fuerit incepta,& eonti-Fria... Critis Sam. Moν. Pars I. nuata. Requiritur enim,ut tem p re tequi sto ad piae se tiptionem eontinuata suetit eonsuetudo animo timducendi obligationem etiamsi a plincipio ex deuotione fuerit ineepta. At si soluin ex deuotione ancepta,& eontinuata est, nulla obligationem indueit, ut non inducit consuetudo salutandi Virginem , ad fgnum eampanae noctis. ieiunandi in eo tum vigiliis, sumendi aquam benedictam in ingiellu Ecelesae,panem beneia dictum diebus Dominie is , S Cinerem benedictum primo die Quadragesimae, de ramum in Dominica palmatiam, reeitatio idem matutini ante Missam , de alia exempla his similia congerit Bellat min. sui . .e Roman. Pona cap. ig. sua re et lis. 7. eap. I 4. n. s. Salas disp. is seri ri. subntim. 91. Aetor rom. l. lib. I .cap. I 8. quali. 3 idem est,si ex urbanitate .aut liberalitate alaeui obsequium, vel beneficium praestat et populus etiam multo tempore , non inde ex necessitate obligatus manet continuare,quia cum solum ex vibanitate , deliberalitate initoducta sit eonsuetudo, non potest alas in continuatione obligationem indueete:se Menoeli.
disp. 9seM.t I .nam. sa. de alij. Is Di me ultas autem .st , quomodo cognoscetur quod consuetudo indusa sit ex intentione inducendi obligationem, .el solam ex deuotione, de labet
Respondeo bleuitet, si de eonsuetudine legali so-
quamur , relinquendum hoe esse prudentis arbitrio, qui pensatis ei leui stantiis sententiam de consuetudi. ne proferet. Nam eum actus, quibus eosuetudo introducta est indifferentes snt . ut ex deuotione, vel ex
Obligatione fiant,aliunde quam ex illis colligenda est intentio. Quapropter SuareE tis. . de legibus, cap. 1 F. nam. ne, quatuor comectutas assignat,ex quibus deduei potest consuetudinem obligare. Pluma,s consuetudo sit rei grauis,dissicilis,& communitet seruata a populo quia non solet populus utitsormit et conuenite in his acti s , nisi quando se obligatum semit. Seeunda ,s viti limotati male sentiant de his,qui non seruant consuetudinem, uel communitet populus scandalizatur. Tettia,si Praelati,& stipetiores puniant violantes consuetudinem. Qualia,s materia consuetudinis, te illius obligatio multum conserat reipubli- ea. Quaelibet enim ea his coniectutis non leue indicium est obligationis. In ea su autem dubio sempet praesumendum est eonsuetudinem ex deuotione, de non ex obligatione inductam esse: tum quia ea, quae sunt facti, fit non iuris, non pissumuntur, & lex non praesumitur,nis probetur: tum etiam . quia nemo praesumit ut sbi velle onus , de obligationem imponere, nisi id mantissu eonsteti de ita tenet Suare Σ Id. T. cap. I s. num. 3. Boiraeina disp. a. pisse. I. pians. ωhim. 34 Dieti tertiδ.Actus,quibus indueittir eonsuetudo. debent esse externi,quia de consuetudine extetna loquimur. Insuper debent esse manifesti maiori parti com mitatis introdueentis eonsuetudinem, quia ab illa maiciti parte eommunitatis debent procedere. Item consuetudo pro lege suscipitur, Ze eum non indigeat alia plomulgatione a seipta , efficit ut re ipsa
esse manifestam . se Vasque et rom. a. di .i77. cap. 4num. ε 6. Bonaeina disp. i. quast. 1 .panectuti 3. 3. num. 26. Suarea lib. . cap. n. s. Item addi potest debere esse actus uniformes, pacificos, & non controueisos ita Rota aecis 6 s. n. i s. re is .in nouissimu, apud patinae.
sed hoc de praseliptione intelligitur, non de consuetudine legali. Nam etiamsi minor pars populi cou suetudini resistat,maior pars praeualere debet.