장음표시 사용
211쪽
Expenditur quarta conditio de consensu legislatotis ad consuetudine m
x D Equiri ecinsensum legissatoris ad inducendam L eonsuetudinem, quae vim legis habeat, vel
quam deroget,est eonstans sententia desumpta ex ι. de vii, - . .sea ct ea pia tigib. Et ratione plobatur manifeste,quia nullus potest statuere legem , & statutam abrogare , niti qui potestatem habeat leges fetendi. Ergo absque huius consensu, non potetit induet consuetudo. quae vim legis habeat. a Difficultat autem est, an huiusmodi eonsensus legi statotis sit satis expressus in cap. .de consuritia. in quo dicit ut eonsuetudinem rationabilem, te legitime praeseripiam legi de togate posse. An insuper requiratur consensus alius exprestus , seu personalis legissat Oi is,quo approbet consuetudinem introductam Non desunt Doctores,qui hune nouum consensum expostulent: si e Baslius de Leon lib. 6.de m ιν. cap. 6.ntim. 7. vas iis E . . dip.r 77. cap. 1. ct 3. Mouetur Basl. qu: a non omnis consuetudo applobatur a Plinia ei pe, sed multae eonsuetudines permittuntur tantum, aliae approbantur. Ergo non potest ob uniuersalem illam doctrinam eap. in .de consuetud. praesumi in qua- uis consuetudine approb tio. Item eonsuetudo speci
lis specialis est lex Ergo specialem consensum legi latoris praetequirit, qui esse non potest sine speciali
scientia,& approbatione eonsuetudinis. 3 Caeteium tenenda est communis, de receptissima sententia, nullum alium consensum, praeter traditum in cap.υla.da conserua. γ l. de ει ιιι e tua requiti. sic Panori nit.ev.Ut.de consuertia. num. I 3. Rochus de Culte iras. de consues. s.f. . n. 14. Thomas saneheκLb. . de matri disp. .n.uI4o do. 8 2. . 1 . Suar. lib. . aeter es. I 3.a n.6. Salas do. is. s. s. s n. ac.
3 .cap. I 8.q. r. de alit innumeri ab eisdem relati. Fundamentum est,quia Princeps supremus. ilicet, Rex aut Ponti sex optime poterat lege sua stabilue,ut quoties populus in aliqua eonsuetudine talionabiliderennio durauerit, ea consuetudo pro lege suseipiatur: Lict autem hae lege nemini dubium esse potest c6suetudinem titionabilε deeennio durantem vim legis habete ex approbarione legali suptemi Prineipis:
ne qui alia est approbatio ex pustulanda. Sed hoc ipsum factum iam est tute canonico, Sceluili. Ergo. Iure autem canonico constat hoc factuni esse in e vlt. L e--μ. u. Ubi stabilitur eonsuetusinem rationabilem , &legi ρime praescriptam iuri postiuo derogare quὁd autem sit rationabilis,non pendet ex scientia,& voluntate legislatoris,sed ex natura ipsius rei, ius est e suetudo etesse autem legitime praescriptam, habet ut excultu temporis Ergo eum nulla alia eonditio ad stabiliendam eonsuetudinem requiratur iure canonico,gra.
tia es sine iandamento expostulatur silentia plineipis.& eius nouus consensus. item iure ei uili constat eadem doctiina ex ι. de quisus f. de legibus, ubi dieitur, rectissime Neopriam est, ιι legas non selum sulfagio luis
nam abret muri id est,non solum suilogio legi datoria expresso, fle personali, quae eonsuetudini introductae superueniat; sed e sensu populi eae saeuitate aecepta
a legislato te de l. vir. c. viasti longa cons e Mao,drci Iut, probatam, seruatam tenaciter constietudinem,perpestia
consuritas, relata an eapaesnsura inis,. inrer a. ubi dicitur, conserudimi, is, que longaia non vilis authoritas est , sed non isque adeo sui latitura momenta , vi aut rationem vincat, aut Ierem. Non enim consuetudo sua
aut horitate vincit legem, sed ex authoritate legisl totis , & illius consensu, non quidem ex e tellus post. quam iam est eonsuetudo initoducta, sed antecedem ter ad ipsam eonsuetudinem manifestatus. Neque obstat sun31mentum Basil.de Leon Conincedimus non omnem eonsuetudinem approbati a Plancipe , sed solum rationabilem . & legitime praeseripiam : & haee est,quae in stipν dicto cap. sin.de com6GAd. applobatur,& non alia. 4m veto dicitur eo
suetudinem speetalem, specialem esse legem. Ergo specialem consensum legislatotis edi postulare:distin guendum est de speetali consensu , α dicendum rein quiri specialem consensum ptoprium,& manifestum;
non tamen ita singularem, ut solum unam eonsum dinem comprehendat, potest enim unus. & speciat si eonsensus pluribus eonsuetudinibus deseruite.
Pvuc TvM III. Qui possint consuetudinem introducere.
1 Imperfecta communitas introducere consuetudinem
non potest. 3 Cammanitas persecta optime psis.
ο Aliqua inferent,r n. iariam elariori intelligentia. 3 TN primis eertum est ab una tantum persona, 1 etiamsi potestatem legislativam habeat, qualis est Princeps, non posse eonsuetudinem suis actibus introduci,quae sim legis habeat: tum quia ad consuetudinem consensus plurium, & eonuenientia in actibus expostulatur, tum& praeeipuὸ , quia Princeps non censetur praeceptum , aut legem imponere subditis,ex eo,quod hoe,vel illo modo operetur: se do
& tenent omnes Ex quo a sorti oti fit, nullam aliam priuatam personam id emee te posse. Neque obstat aliquando priuatam personam consuetudine , se introducta se eximere ab obligatione lepi, ; scuti Episcopus obligatus erat in eoi tectione subditorum pio- cedere ex consilio Capituli cap. i denaseriptioni sui n6.3c tamen eonsuetudine a se introducta se eximere potest ab hae obligatione p. noa s, da consuetud. mo. Non, inquam, obstat, quia hae exemptio non est exemptio directa a eommuni lege, sed in dilecta.qua tenus inllit materiam illius legis praeseriptione asuersus Capitulum:eonsuetudo autem piae seriptiua iuris dari potest a ptiuata persona seeus ver1 consuetu do legalis , quia scut priuata persona capax non est
legis, ideo sua consuetuatne introducere legem non potest. Adde esse nimis illationabile,& contra bonuincommune .s subditus transgredienti legem,aut praeceptum posset se ab obligatione illius eximere , daretur enim ansa leges violaudi. a Seeun
212쪽
seeu 31 est e eitum , impet sectam communitatem, qualis est familia quaedam , non polle consuetudinem legalem iiitroducere,quia non est capax serendi legem
Fit tertio,cominunitates mercatorum consuetudia ne polle a lege sibi imposita se eximere,& Douam coultituere, imi est communitas capax obligari lege. Eteonsu et udo autem leg dis . lex quaedam est.sie supra di-. go etiam se a lege eximundi per consuetudinem,quia et i Doctores , & eoiligitur manifesse ex l. da ρtium, non se eximit vi sua,sed ex colatentu legissa totis;Eo ita I.;ed ea ,sci legism. tenet Bonacina n. so.Salas,& Suareet sv a. 3 Temo eettum est communitatem persectam,qua lis est tel publica , prout Mia , regnum superio tem non recogno1cens , polle consuetudinem legalem statueto
quia potest legem set te ι ergo potest consuetudinem, quae pro lege suscipitut , introducere. Diiseultas nonnulla est de populo supeliotem recognoscente, neque habente authoritatem condendi legem . qualis est genetaliter Hii panio tegnum : an, in quam, hoe iegnum, 'e quaelibet pro uineta illius pocst eonsuetudinem introducere, quae vim legis habeat . Et eadem disseultas est de quolibet Episcopatu , ah possi eonsuetudinem legalem liuio dueete 2 editi ipse non habeat potestatem condendi legem ; sed haec po testas tota resideat pe aes superiorem, Pontificem, scilieet, aut Episecipiana Dieendum ergo est habete quidem potestatem intra liaeest .li eoru uetudinem derogatiuam legis antiquae , aut nouae eonstitutivam , quia ad hane potes a-tem susscit de se polle legem intro Deete eis ex aeerudenti id non positi. . Adde solum requiti ad hane eo
sciet ali nem inittidueendam elle communitatem, cuilox possit imponi. esto non sit capax serendi illam; quia consuetud a talis eommunitatis non introdueit legem, ut suam . sed e, consevia Principis, qui eonsuetudini communitatis capacis legis recipiendae applicatus est, di ita docet Salas H0 iu de ιεξιε - ,δε l. 6. num. 1 9 cst 'sa. D. num. 9 . B anaeitia dom. quast. .punct.vit. g. 3. Nw2.l 3.er 18. suatea Lb. 7. q. s. a n. probatque late Burgos de Paa l. 3. Taura,cantius . n.6c I .pag. 246.3 Aduerto tamen , e siletudinem introducendam esse a maloti patit coin mum tali ,qui illam introduce. re potest; quia tune tota illa communitas censetur c utent ite .consentiente maiore illiust patre:& ita tradit Salas disρυι.i .sin. g. .clo ex glossa I.consuetudinu, C. quas ι tinga conscietudo. Suareet Alcens esse e mmum
tur ut duae palles eommunitatis cosentiant; hoe enim ad aliquas electiones est speetaliter requis tum, non ad consuetudinem , ex i. quod masadios ad municipalem,oca . .de hu reti vina a mίον. para. eapituli. Hre maior pars debet elle ex personis habilibus, S: eapaeibus legis ; unde amentes, se insantes, de omnes tui,qui legibus non tenent ut, non possunt sui consuetudine legem abrogare, aut nouain constituere.
is Ex hae doctrina fit pli md lateo, non posse suae tu uetudine eximere eleri eos ab obligatione elericis impos lia.iae iure e nitar 3e generaliter consuetudine unius eommunitatis non potes alia deobligati;quia actus unius communitatis ad aliam non pertinet: se
Vettim si latet consuetudinem aliquam introducerent. non quatenus laici sunt sed quatenus ciues sunt, &cuca materiam cleri eo tum proprie, Wi contingit in letianiis, e sestiuitatibus sietuandis ; tune eorum consuetudo cleticos etia in adstrin/it,qoia illa consuetudo es consuetudo ciuitati, et ergo adstringit omnes eiura illiu . Ergo eti ricti, quatenus ei ues illius sunt;&
N alios relatos a sua rea ιιι, quibus fauet Salas di p. s.fect i e . num. ios . cim sinem. Fit secundo. moniales polle eonsti e udine a legi
o icis eris meιe,quia sunt eapaces legis re
Multiplicitet eonsuetudo humanas actiones assiacere potest. Plinio obligationem imponendo. secundo abrogando obligationem legis a mea potitae. Tettio incerpi etando illam. Quarto tiritando actum contra Leium.
g. I. Expenditur primus effectus consuetudinis,
I priori essectu eonsuetudinis, qui est obliga- tio , satis superque dictum est ; e-m enim consuetudo pro lege suseipiatur, S de ratione legis sit obligationem induerae . infert ut manifeste eonsae dinem hanc vim obligandi habere. Quoetica scut lex pro materiae grauitate obligat ad eulpam; se consuetudo, quae est vera lex, ad eam obligabit. Dissicultas ergo piima est, an eonsuetudo introduci possit, quae solum ad poenam obliget, di ad p cenam
Et quidem mihi videtur eertum id sesi posse; quae
enim est repugnantia, vi consuetudo introducatur puniendi itansgressores alicuius legis, hae vel illa pana determinata λeum enim id lege fieri possit,cut non poterit fieti consuetudine, qδα pro lege iusti patur3l teminit uel potest eonsuetudo, vitali poena multetur transgresso. alicuius constitutionis, etiams con stitutio ad culpam motalem non obliget. Ergo iam potest consuetudo ad poenam tantum obligare r & ita tenet
a Seeunda disseultas est .an consuetudo unius ciuitatis aliam obliget Respondeo obligate non posse, quia consuetudo,&praeseriptio tantum habet de potestate . quantum de se. Ic actu, ut ex Baldo,& aliis probat Me Ochius aeretinenda possissrim. 191. & Rota,ri m issimis decis
288. num. 4 lom. l .ad Fatinae. Quoesici non extundi
tur de loeo ad locum,nee de persona a3 personam. Dee de casu ad easum .se Salas do. eLI. t .suarer lib. 7. cap. s. num. 6. M alij plutes ab eisdem telati. Ratio est, quia Plineeps solum censetur velle eonsuetudine obligate communitatem , quae illam introduxit, non aliam; communitas item illam introducit ex intenti ne se obligandi tantuni. Ergo nunquam ex eonsuetudine unius communitalis alia obligatur.3 Nihilominua tamen ,s in aliqua civitate non fuerit statutum,aut lex.aut consuetudo, quibus causa da-cidatur recurrere debet lutex ad eonsuetu sitiem vici narum ciuitatum , si rationat ilia est iuxtae. cum eo de censebuι,2 ceum olim de consuetud. de tradit Panormiti
213쪽
castim , si subest eadem latio,& aequitas. Conceditur enim tunc extensio . iu usus praeseriptionis, ut telatis aliis doeet Menochius 1 num. 63. Verum, ut recte aduertit salas disp. 3 9. sui. 14. m. io a. hoe intelligendum est non de obligatione, sed de eonuenientia, de aequitate; quia consuetudo unius eluitatis ad aliam authentice non extenditur , neque de uno casu ad alium,ut dictum est. Neque obstat textus in esuper eo,
da eognat. θῶνιιMaii, ubi videt ut praeeiti Episcopo e suetudine in suae metropolitanae Ecclesiae. vel aliarum citeum positatum inquirere, fle diligentilit imitati: tum, quia hoe non videlut iniungi ex praeeiti obligatione, sed eae aequitate: tum & praecipue,quia illa inqui filio,& inuestigatio consuetudinis metropolitanae Eeelesiae, vel vicinatum ciuitatum fit ad muest indam consuetudinem propriae Ecclesiae, quae ignotabatur 1 quare
consuetudo vieinarum eluitatum , vel metropolitanae
Eeele se Don obligat sussaganeum quia est metropoli. tanae Ecclesae , vel eluitatum vicinatum sed quia praesumitur eandem esse eonsuetudinem in propria Ecclesia,licet ignoretur. vi autem plene cognoscatur , t ait Pontifex eonsulendos esse vieinoa Episcopos,& mari, mὸ metropolitanum : an,inquam,consuetudo suae Eeclesiae,sit eonsuetudo communis totius dioecesis, sic explicat Sualeet supra nam .7.
g. ILQua ratione eo usuetudo abroget legem praeexistentem , qui est secundus effectus consuetudinis.
non solum da eansietudine naterita , sed eriam fm
I a Ada s. iis gentium communis semen ta tenet eon
Detiadiem ne lare non posse. Is con νarium probastis est. 14 Aristia notam di is huius probabilitatis eons a
I π Enet communia sententia consuetudinem ra-
tionabilem, δέ legitime praesecipiam efficaciam habete abrogandi legem , seu tollendi eius obligatio
nem , ex cap. vll.ae consitieriadis I de quibus. ι sed eadfvilegιb. neque opus est in re manifesta aut holes coacerua re. Ratio est.quia ad bonum commune,& rectam reia
publicae gubernationem pellitiet , ne princeps suis te gibus adstringat populum diu earum obseruationi repugnantem ; sed potiose anniueat , de contentiat con suetusini a populo initoductae. Ergo ex huiusmodi consensu esseae iam habet consuetudo tollendi legem. a Ad plenam tamen intellige iatiam huius communis sententiae,aliquae expediendae sunt di euitates. Prima est , an intelligat ut supradicta docti ina non solum . de lege pure piaecipieme,sed etiam poenalii Deinde .an Consuetudo valeat abrogate pre nam , telii a obligati ne ad eulpam i Et cito primum omnes assamant consuetudinem praeualere poste aduersus quamlibet lingem posui uam,quia potest elle rationabilia , & legiti-mὸ praescripta:imδ eites legem poenalem potest exeO-gitari maior conuenientia, eo qu/d populus esseaeius
eius obseruationi repugnate potest. Citea seeundum ve Castio lib.a. de Iege poen. e. r. alios resecens existimat consuetudinem abrogare n.npo ne poenam iee impositam, nisi simul abroget ipsam
legem, seu eius obligationem. Mouetur,quia faciens contra legem mmmittit eulpaninergo adstringitur poenae, quia poena est proptet culpare. Ergo consuetudo non potest abrogate poenam legis, manente legis obligatione.
s Nihilominus dicendum est polle eonsuetudinem abrogare poenam non solum fetendam a iudice de hae enim nullus dubitat)sed etiam ipso tute latam,manen
nifesta , quia esto transgressioni legis debeatur poena. sed non debetur hae poena determinata, eum potueritalia imponi , vel telinqui arbittio iudieis imponenda. Ergo optime potest consuetudo poenam abrogate m nente legis obligatione. Et eonfirmo. Nemini dubium
est posse stineipem abrogate poenam in lege positam, manente legit obligatione ; sed quod sit lege explesti.
fieri potest consuetudine. Eigo. Item in Extra E. I. a rebus Ecelisa non alienand. O in Clamen .ambiat aseod. ιinde in aliis multis decretis, vatiae poenae sunt imp sitae,quae iam usu cessarunt,manente legis obligatione, ut testatur Nauati eap. 1 . m. i 3 o. Suare 2, 3c salas βι- 'M. Ad fundamentum conitatium respondeo,violantem legem committere eulpam , de Henae obnoxium
este,non tamen hute poenae determinatae . sed arbitrici iudieis relinqui. 4 Secunda disseultas est ε eontia , an consuetud possit abrogate legem obligantem,manente obligatione ad poenam. Respondeo breuiter posse, nisi poena talis conditi nis se, ut culpam praesupponati sie tradit Salas Δ p. s. a
Ratio est,quia dati possunt leges pure poenales,quae se lum ad poenam obligent . non ad culpam propriam. Elgo etiam consuetudine hoe ipsum introduci potest. Dixi,nisi poena talis eonditionis si , quae culpam pro priam supponat.quod dixi propter censuras , quae nunquam imponuntur . nisi eontumacibus,& inobedientibus Ecclesiae , ae proinde eulpam propriam committentibus.s Tettia disseultas est de lege irritante,an, quam, consuetudo possit abrogate huiusmodi legem 3 Respondeo posse,quia per imem id fieri posse ne madubitat. Ergo etiam per consuetudinem pri potest. quae loeo legis aecedit. Item potest inuectit eausa honestans legem,quae deroget priori illitanii, ut de facto a Tridentiactum est in vatiis impedimentis matriminnii iure antiquo postis. Ergo etiam potest in uersiti ea si honestans consuetudinem, quae simili legi deroget.
214쪽
dicti Doctores, poste eonsuetudine introduci impedimenta matrimonium itiitantia & inti ducta rure humano aboleri. Neque obstat textus iis e. quoa speν hv. di consumi. ar affinitiinsmubi Pontifex ea uel ne intra gradus prohibitos mattimonium eontrahatur. αptaesainptote; Eeelesiastiea districtione puniendos ecce.non obstante consuetudine quae die enda est corruptela. Loquitur enim de eonsuetudine non legitime praeseripta hee enim non habet ψtira legis abrogandae; secus veth de ecinsuetudine rationabili.& legitime praeseripta,quae elle potest. etiamsi a principio reprobata fuerit, ut statim dicemus.s mitia disse ultat est de lege prohibente consumtudinem contrariam .an, inquam,abrogari consuetudine possiti Ratio dissieultatis est . quia prohibens eonsuetudinem suturam , prohibet. illius emeaeiam, alias nullius usectus erit talis prohibitio;qualibet enim lege prohibentui actas illi conitatii; ae proinde pio hibetur introduci eonsuetudo facta. Ergo si specialiter consum do prohibetui inito sues,de consuetudine iuris, seu de emeacia eonsuetudinis intelligenda est prohibitio. Et constimo. Consuetudo vi sua non habet authoritatem detogandi legi sed exeonsensu.5e voluntate legissatoriar at legislator expresse manifestat se nolle consuetu. dioem hule legi praeualete. Ergo nullo modo praeualet. Confit mo seeundo a s .nili ex praeseriptione, si enim lex prohibeat praeseriptionem alicuius rei, vel
saltem intra tempus quadraginta annorum riunc ad
versias talem legem vel omnino non praeseribitur, vel non, nisi tempore quadragenario, idque esto interue niat bona fides, & titulus, ut constat ex libi Io,1. de
a.dio. I ine. Salas ais t. i 9 in. . . . o.& alij, sed eum lex prohibet eonsuetudinem introduci, prohibet, ne praescribatut eontra legem. Ergo 'talis eonsuetudo nullam vim , & esseaeiam habere potesti de ira tenet Moliri. Salas A., de alis innumeri apud ipsos , de apud
& Salas dispui. I ssin. . num. i. distinguunt inter legem prohibentem introduci consuetudinem, de inter legem improbantem illam; di euntque aduersus legem prohibentem consuetudinem fututam praeseribi poste consuetudine, steus vero aduersus legem improbantem consuetudinem , quia non obstante prohibitione eoti suetudinis, potest esse eonsuetudo rationabilis,&legitime praescripta: at eonsuetudo improbata,vt irrationabilis, rationabilis eae non potest. Erg . Caeterum supra dicta distinctio vera quidem ess . si quoties reprobatut consuetudo reprobaretur, ut dissona rationi,& eontraria legi naturali aut diuinae,adueris aus quam legem nulla eonsuetudo praeualere potest. At quia non semper reprobatur eonsuetudo,ut sit in tionabilis sed quia teipiblieae .aut Melesae non eensetur eonueniens, igeo existimo supra dirum distinctionem necessariam non esse; sed idem esse dieendum de lege se impiobante eonsuestudinem,ae de lege consue ludinem prohibente, qui a s prohibet legislator consuetudinem. ideo illam prohibet,quia iudieat esse rei publieaei necinuenientem eum enim iugicet legem latam eonvenientem Ese,necessat id iudieare tabel eonsuetudinem illi eontrariam in conuenientem esse Ergo in idem redit prohibitio. & reprobatio consuetudinis ineonueniens: de ita eodem modo loquuntur cateri alii Doehotes . ut videte est apud sanehGIE .da mare disp.4.n.ra . Couare uis. 3. r. cap. 3. n. . Basil. de
tu diueni per generalia verba,& in disterentia ad praeterita ira & suturam consuetudinem,qualia sunt,nono 1 ante contraria consuetudine,de utraque eonsuetudia
ne debet intelligi, quia est Luot legis constitutae. Et videtur satis plobari ea cap ad nostram. s. ae consitietis. Vbi illis verbis, 'amissa constietudine non obstante,non solum ecim prehendit ut praeterita, sed etiam fututa:&c. .cum inter. eod. ubi consuetudo non seruandi lutet . dictum genErale artitatur,ad suturam consuetudinem extenditur,ut tenent in supradicto cap. fere omnes Do ctores,& iradit Molin.tam. 1. de . it.disput. 79. de conissentit sua ira insta reserendus. Neque valet dicere ideo extendi prohibitionem ad futuram eonsuetudia nem,quia erat irrationabilia,de disciplinae Eeelesiasti cae contraria,quia semper eonsuetudo prohibetur, ut irrationabilis, hoe est,ut minus rationi consona,& aliquo modo diseiplinae E esasticae,vel bono eommu
m.4 9. Cae ualloas 11- qu Aprali. qua'. o . Salas diom. isseti. ne. Thomas Sanehez lis. .de mairim. disput. 4. m. i s. adueνstis glossam in Clement. salarum, Oreba consistatini, de elact. assiimantem ad solam prae tetitam consuetudinem illa verba se extendere,neque improbare futuram.
uid odiosum. Etgα non est extendenda.sed limitan- a. seeun tb quia illis vethis solum intendit legislatottollere consuetudinem contrariam suae legi: nsuetudo autem,quae nondum est,non est segi contraria. Erg de illa lex non loquitur. Teri id , quia sepe legislator verbis elatis consuetudinem fututam prohibet, ut sigi eat, lumis e tra legem hanc aliquam cansuetudinem valete. Ergo cum id non exprimit , eensendus est solam praetetitam eonsuetudinem improbare Pro piet haee Suatra tib. 7.de legib-,cap. n. 2 eum glossa in stimens usuriam,verkconsuetia. d. Eact. & alii Doctores existimant vel ba illa generalia, nonobstanta con πMia eansvirudine, solum ad piaeteritam eonsuetudinem se extendere, neque suturam respicere. sed tetinenda est nostra sententia,ut communior. Et Ad ptimum dicimus reuocare eonsuetudinem, esse Missum eonsuetudini: at legi si rabile; ideόque reia
uocatio extendenda,non limitanda.
Ad secundum eo edo soldm eonsuetudinem exassentem eontrariati legi Armalitet; at quia etiam sutura ei e trariari potest, s introducitur,ided lex eam prauenite, de impedire vult. Ad tertium coneedimus aliquando legislatorem Verbis expressis,& elatis suturam eonsuetudinem imis probare ; sed non obinde infert ut.si verbia indissetenistibus procedat,non improbate illam,sed solum inseditur non esse eetium,& indubitatum improbate illam, ut contingit,cum verbis exf,ressis impiobat; at esse satis probabile illam improbate. 1 o Dieo seeundd quoties lex prohibet.vel improbat
consuetudinem eontiatiam,vt ineonuenientem reipublieae , non potest consuetusso aduersus legem praeualete .riis res ita mutentui, ut plodenter possit legisla- tot velle legi derogati eonsuetudine i se tradit Sanehra supra num. 14. Na itIomment de hyaliis,g. isor. 8.
cap. ertiast.io. Salas disput. t 'sessi. .sb num. I. Sua re et ii, TAU. is niam. ii . s 1 . Baslius Ae Leon lib.ς cap. 6.num.s. Bonacina diptit. . 3tiast. Ρηct. vii. g. 3. num. 3 . Priorem partem cones usonia mihi probat ratio dubitandi eum suis eonfirmationibus. Non enim existimo esse suffieientem lationem leprobandi consuetudinem, ut dixit Marea nam. Q. specialiter duet-
215쪽
tete iudices, S subet natores,ne perniat tarat viam eon. tiarium talis enim lioc ipsa lege aduertitur. Sed et edo ideo te probari consuetudinem , ut vires non assumat
ad uetus legem; intendit enim legissatot legem fit ma- te,& tobcitate quoad potestividet autem consuetudine conitaria potie infirmati,& destrui , cauet sua prohibitione hane destructionem. Secundam partem conclusonis se probo, Ne explico: si enim res ita mutentur,ut prudentet possit legi lator legi velle de togire, tune consuetudo aduersus legem reprobantem consuetudinem pi aeualere potest, quod contingit, quando est aliqua ratio bonum comis mune attingens, quae legissitorem latuit,eu in legem tulit, vel quando denuo se osse it,quam ipse excogita-I non potui Tune,inquam, rationabilitet pollet le- si sator legem sualia abrogare. Elgo optime potest
consentire, ut per consuetudinem abrogetur.
Dices, non obtante illa latione quae denuo se o fuit,lex in suo robote persistit,& persistit etiam reprobatio eonsuetudinis illi eontrariae. Ergo non praeualet
Respondeo legem in suo robore persistere, non
enim ipso iure cessat lex Ob quamlibet rationem qua 1 isseiat Qt illam legillator mutet. At reprobatio con- suetudinis, ut et edo, non periistit quia illa consuetudo, quae denuo intio ducitur , iam non est irrationabilis, sicuti a pr: ncipio excogitata suit. sed potiua est titionicon iis , de apta, ut legislator ei consensum pia lieati quod pictatuta tiarali ex IJi iam em 3 o. f. mandali. ubi dieitur genetalem ploeuratorem pollere uocate a domino prouisa foecrat iter, si habuerit iustam caulam leuae an li, hoc est,ti habuit causam nouam,vel de nci-uo cognitam , quae dominum praesumitur latuisse. Et-go uini liter non potest obstate consuetudinem este
tentobatam. quominus vires allumat aduersus legemma oua causa superueniente, quo argumento utitur Sancher innumeris relatis lib. .demat r. lisput o. num.
I non longe a pi incipio. Quinta disseultas est de lege versante circa sacramentalia,an, inquam , haec lex detogati consuetudine
Respondeo posse,etiams a legissatore non cogno- at ut talis consuetudo, quia in c. sin.de consuetua nullum datut fundamentum excipiendi consuetudinem aduersus legem sacranientalem, neque expostulta di
silentiam Pi incipis de consuetudine. Item legislator saepe leges sacramentalium a se statutas mutat pro diuersitate temporum e ut videre est in matrimonio i in
ordine, Eueitatistia administranda. Ergo ennsuetudo poterit idipsum essee te ex consensu legislatoris. &
peres,eadem si . in postrema sui parte ubi standum este eonsuetudini Eeelesiae deei/itu precipue s consuetu. do sit quae scandalum generat, hoe est, ex cuius violatione piae sumatur scandalum generandum est e. Si ergo consuetudo valet introducet e legem attingentem saeramento tum administrationem , a sortioli poterit
Neque obstat Clement μου de Maie, G qualitate,ub Clem. V. decetnens aetatem seruandam in sui ei plentibus ordines saetos,dicitHenervi m Fcclesiae obseruan-rium istimes anii 3ku itiribus in hac parta praseris ,δεειν-rum m.&c. Ergo signum est o Mei uantia Ecclesiae non
derogasti. antiqua tuta siquidem indiguit hac speciali
constitutione;verbum enim aeconio ιιι, novum ius insinuat constitui, ut hi adit ibi glosita latin declarat iam constitutum. Adde palliculam ii iam in huc parie den tale illam obletu alitiani. S consuetudinem Eccletiae velle Pontificem ant quis iuribus pia strui, non tamen
aliam Obseluantiam, e consuetudinem.Non,inquam,
obstat, quia Pontifex non ea spuet si indigentia iit- .mandi consuetudinem illam, pietulit antiquisfiutibus. sed ut elaii 43 eonstaret praeserendam essed tu que vinluntatem elle se praesettiaeum enito pollet Ponti sex illam obteruantiare,di consuetudinem abrogare, scuti abrogauit consuetudinem ius ei piendi ordines extra
hanc abrogationem noluit piaestate , sed potius illam consuetudinem , ut valde rationabilem approbauit. Sedita difficultas est de tute gentium, an possit consuetudo aduersus illud ptrualereὸ Communis sententia negati se Panormiti. 4ι. δε
censuetud. Roelius ibas EI. s .niam. is . A Eoi .l. . lib. s.cap. 7.quaest. F. Salasai p.issee .s,.vis . MOuentur,quia ius gentium est ius naturale, di aduersus ius naturale nolidat ut praeseriptio.Sed haee ratio nullius est pondetis. Cum ius gentium a naturali distinguatur,vi constat ex his quae diximus in principio huius tractatus. QuapIO- rptet ratio esseax ea est,quia ius gentium ab Ommum Communitate introductum est. 5e acceptatum ; sed ab hominum eommunitate nulla est sacta lex de praestit Ptione aduerso illud Ergo Et confiimo : vel consue ludo praescribens aduersus tu, gentium est singularis, hoe est,alreuius regni, vel prouincia; vel est consuetudo omnium nationum. hoe secundum est iste impos-sbile,quia impossibine videtui conuenite Omne1 na tiones inconsuetudine opposita iuri,quod est naturae rationali maxiste conforme,quodque a principiis naturalibus derivatur ptimum veth non videtur satis ad
derogandum tuti gentium,etiam in illa piovincia, ubi est consuetudo: tum ob tationem dictam , quia nulla dat ut lex esseae iam praebens consuetudini aduersus ius gentium: tum & praecipue ,.quia consuetudo non potest habete vim aduersus ius gentium , nisi de consensu illius, qui ius gentium condidit,uel de consensuali euius, qui sit illo supera oronsetior enim non potest legem super totis abrogare:atqui condens ius gentiumcion tribuit hane esseaciam consuetudini r Deus au- lena,qiii solus est illo superior non anai et hanc em-caciam concessisse. Ergo ex nullo capite illam potest habere. Adde nullum speetalem Pi incipem habere potestatem serendi statuta contratia iiiii gentium, quia est inferior condente illud.quod tradit Bald ris ae nais rura fudi, e. t .s iis . vii seuatim dari possunt .e. i .f.vit de
Ialon in ι. quominis .f. de stimimb. in νσιιit. n. Ergo neque poterit consuetudini hane potestatem tribuete;
quod enim sua lege expressa sacere non potest,minua
Verum satis probabile existimo R posse singularem
Ptincipem aliqua statue te, in sua tepublica contraria iuri gentium, si ita expediens visum suetit rectae reisu. blicae gubernationi, de consuetudinem ipsin, ex eiul-dem Dii Deipis consensu id ipsum posse praestate. Quia habete Pt incipem hane potestatem , videtur maxim cconueniens rei publieae administiationi. Quare vicendum est illam habete ex tae ita hominum concessionei ius enim gentium dictat illis hane potestatem conce.
seruit. auit. suaruis. . cie I l. ct c. 4. n.ε. consentit ex parte Aetor. 4e Salas supra. Ex his si posse in aliqua prouineia eo luetudine, vel statuto filmati .eaptiuos in bello non e se redigen. dos in seruitutem,sed relinquendos in libertata 'ein potest introduci. si causa iusta,& communis subsit stat, ut ciues aliqui piluent ut possessionibus suis, etia non
soluto pretio θ republica .liena ut vendant domum, et agrum vel mutno concedant. vel soluat unus pro alio pecuniatium debitum,& smilia; iux licet de iure gen. tium snt,potest tamen consuetudo,vel statutum i in
216쪽
cipis ob bonum suae reipublicae aliter statuete. Adde si h e omnia tecte inspiciantui P nunquam iuri get istium fit derogatior ius enim gentium nunquam Obligabat captiuos in siluitutem redigete , sed id petiti itistebat,dum contrarium a gubernatore reipublieae non statuitur. item ius gentium nunquam prohibuit priuatiorem dominil in partieulatibus ciuibus, si illa priuatiorae te spublica indigebat ad sui gubernationem, sed stilum prohibuit priuationem nulla communi causa intererdente, Ae alias priuationes permittit. Qui- propter nunquam videtui consuetudo aduersus ius gentium directe proeedere.
g. Ita. De tertio effectu consuetudinis, qui est
legem interpretari. 1 Ciamm est consis aln/m posse interpretari tuom.
1 'Onstant est omnisim sententia, eonsuetudinem u haberes hunc effectum , de traditur suffcientet in s. m Ime .l 7 de interpretaιιο nectae legit.ct c. etim ἀ- ιιam,de cons ervia. ibi enim dieitur onsues do est σιima legum ιnterpres. Ratio autem est manifesta nam si eo insueta lo habet vim initodueendi legem, de abrogandi in li tutam i a sortioli habete debet e Eeaciam interpretandi illam, praeeipue com hic essectus agis neces latius elle videat ut quam alii; saepe enim leges obscurae sunt,& ambiguae,tum in obligatione, tum in materia, ad quam se extendunt neque legissator suam mentem declarataeonsuetudine autem huiuimodi ob seu i itas.de ambiguitas tollitur. Ergo est maximὲ ne-eestaria talis interpretatio. x Obsetuandis tamen est duplieiter eonsuetudinem posse interpretati lege primδ authentice,& necessa rio. Secundo coniecturaliter,& ptobabiliter. Quando consuetudo legem interpretatut authenties . ipsa metinterpretatio habet vim legis,& neeessatio est seruanda, ut traditur in I nam imperatin lori tuis. ibi η ambia guttiaιιbus, qvia ex legis. proficis mur,eansitiet inem, utrariam perpetviasmiliter iudicar si authoνit se,uim legisa inna isere. Clim enim legislator legem a se latam, alia denuo lata lege interpretari soleat,quq interpreta. tio sequenssa est,ut lex,quia vere est lex: ita consuetudo legitimὴ prae tina eandem vim habete debet,quia pro lege suseipitur. Quocirca omnia quς requiruntur, ut eonsuetudo vim legis habeat,eadem requiruntur,ut legiἴ authentiee interpretetur, quia in hac interpretatione legis rationem sottitur. Vetum, si eonsuetugo interpretans legem non est legitime praesctipta, tune solum coniectu taliter.& probabilitet legislatoris mentem interpretatui a sicuti Doctotes solent leges interpretari altiori tamen latione.eo quod plutes in unum conueniant. Q iapi opter ad hanc in teipietationem saetendam , tam eon usso subsequens legem,quam antecedens deseruire potΘst. vi recth dixit suar. lib. .
in I.omnes ρ, tiss. a iustitia.ct iure, e Pan rimitarius in cap. certificari , da sepultΛν s. quia lex non intelligit ut derogare consuetudini, nisi id explessὸ caueatur . amo potius secundum conluetudinem solet ina stitui. 3 Notanda tamen est dissetentia inter eonsuetudinem Interpretatiuam, eoniecturalem,& authenticam. Nam authentim , quia vim legis habet, expcillulat tempus deeennii ad sui valorem: at eoniecturalis quia eam non habet aut titatem,minori tempore eonia tenta est. Quapropter dixit Menoe hius lib. a.de arbitr. centur. . Ua 8 s num. i O. si agitur de consuetudine interpretativa, poste iudicem aestimate eam sitis stabilitam paruo tempore,quia temporis diuturnitas in his non te quirit ut sintellige ad plobabilem,& satia eff-caeem coniecturam faciendam. Exeipit ipse Meno-ehius eum aliis,nis si consuetudo interpretatiua contra tutis eommunis dispositionem . intellige elatam; tune enim, dum non est consuetudo praesetipta, eorruptela est . non consuetudo; ae proinde non debet mouere iudicem, ut secundum illam sententiam serat.
Ex qua doctrin i fit satis illi quaestioni. quid debeat
Leeie iudex arbitet, in quem compromittunt partes, ut seeundum iura sententiam ferat . si aliud lex .aliud consuetudo habeat Et dicendum est .dum consuetudo legitime praetcripta non est, se eundum legem debere iudieate : at s consuetudo praeseti praest, quia habet vim legis abrogandae,seeundum illam fetenda est sententia. Neque obstat comptomillum esse factum , viseeundam iura detur sententia, quominus dati possit seeundum consuetudinem praeseriptam,quia eo sue ludo piaescripta ius est.& sub iure eontinetur,& a tuis te impetatui seruatit se ex Panorm. & sylv. notauit Salas ae p. 9.ses. I 3.n. O .s Fit leeundo, Deundum consuetudinem introdubam regulandos esse eontractus, quia seeundum illam intelliguntur facti, nisi aliud suetit explemum I. semper ps,utiam Issis raralis iuris,l.ertiod si nol ι, έ.θM alsi ad δε adillato ιάδι. Salas diapus. I9. .is. Ab num. I 3.ε Fit tertiδ, regulandum esse tam iudieium interianum, quam externum secundom consuetudinem introductum, quia iudicea debent seeundam lege, iudieate:sed nulla firmior, de solidior illatum interpreta tio esse potest,quam ea,quae per consuetudinem habetur. Ergo debet seeundum illam iudieate.
g. IV. 1De quarto effectu consuetudinis, qui est
NAH bae limisatio approbatur.3 At, limitam, si procidat in ransuetudine, Mascar datam ganerat, si non servitur. vi Non admistiιur limisatio. r . Onstat ex supradictis in dissimitate tenta,eo suetudinem vim habere detogandi legem irritantem,si rationabilis,& legitim sit piaescripta. Ergo etiam habete potest vim introducendi legem aliquam it itantem, quia non minotens aut horitatem tequi tu ad abrogandam legem, quam ad legem initoducendam: dc cum hete omnia ex eonsensu Principis pendeant, sit potest eonsuetudini vim dare abrogandae legis, potest etiam date illam eonstituendi. Quhd autem se factum se, eonstat ex e in.detonsueιad. er ι. dι
quo 1ἐι ι. M ..hi euilibet eohsuetudmi rationabi li, de legitim h pisseti piae datur potestas legalis, neque
217쪽
ibi hi aliqua limititio. AAde , eonsuetudine ted dilut
. ' . N reddi potess inhabilis ad mat limonium conia trahendum,cap .supeν eo,is postrema sui parte, de cognat. Diri uult. lieiti & ad electionena, e. Ctimana,de eleE . e. cum AtDysae eati aptis fore propriet. Ergo iam consue ludo legem irruant m inducere potest.& ita tenet in
a Limitant laimen aliqui primo supra dictam 3 eati. nam, modo adsit scientia pontificis de tali eonsuetudiane. Veliam,ut tecte sancti salas.& Suariura, ire limitatio non est necellatia, quia in stipradici. cap. sin. de consueιtid. 2 I. d. qu bin , nulla mentio fit huius selei tiae. solum enum thi petit ut consuetudinem vile rationabilem,Se legitimε praescriptam, hoe est . durantem tempore neeellario ad praescriptionem , t alique conia sumtu sini aut noritas legis tribuitur. Neque obstat inti Mentes consuetudinem inferiores elle Pontifice, quominus pns sint legem Eceles ast iram irritantem matrimonium,electionem , de alios eontract, is inito ducere,quia non vi sua ,sed ex Pontilicis eonsensu da
3 Lumitant abi seeundo in eonsuetudine irritante. matrimonia,seu inducente impedimentri irritantia,ut talis eonsuetudo mihia si lateorum & eleti cotum sed uit Sancti .Ela lib. . dispus. 4.num. M .circa finem,eum
p. instrues. de mairi .eap. 6 col. ue .s.deinis Abitare quia iii legibu, Ecelesiasticis nil pollunt laici. Ergo consue- tudo latentum pixebe non valebit impedimenta mattimonis statuet e. Qita ratione consuetudo Gallica allegata in e .r de sponsatis non obstabit valori matti
moni j ; quia erat , lateis. & non a eleri eis introducta se Sane h. 4na eum Anton in svradies. eap. 7. ct 8.
4 Sed neque hae e limitatio necessalia est, vi doeet Salas disp. is set .io. niam 86. quia laici absque clericis introducere possunt eonsuetudinem Eeelesiasticam. si ad lateos pertinet materia eonsuetudinis; quia non imit Aucunt ea aut horitate,quam ips habent a se .sed ex consensu Ponti fieis,ut videte est in ieiuniis,& festiui talibus; consensus veto Pontificis applieatur illis,qui
bus conuelineo usuetudo: at consuetudo matrimonialis ratei/ conuenit, esto eius cognitio ad Ecelesiae s rum spectet.e. tuam,de ora eun Ergo pollunt latet con suetudinem in hae matella introducere. Neque obstat text. relatus in eap. a. de sponsi. quia illa eonsuetudo sorte non erat rationabilis,& legitime praescripta tum Ae pr ecipue , quia non erat de substantia malitin Inij;
sed de quadam solemnitate aecidentali, ut ibi expli- eat glossi,de alij telati a Salas β'a.
1 Tettiδ alij l inutant. vleonsuetudo,quae has vires obtinete debet,seeum setat seandalum, id est,eius .i latio seandalum generet: se C arru. Ludovic. L p.
Menti a relati a sane h. ιζad p. . num. 7. Mouentut ex e. i de cunar.spiνiitiati,ibi, nisi eonsuetudo Echo m. .astundarum onerer, Jιιρορ habere noscatiar. Vbi eoosue tu dini Ecclesiae scandalum generanti . haec emeacia inis to dueendi impedimenta matrimonii tribuitur . non . consuetudini,quae scandalum non generet.
1 sed δε- quo hie limitatio admittenda est e nam etias nullum sequeretur scandalum edi violatione ta. is eonsuetudinis, si eonsuetudo est rationabilis,& legitime praesei ipta, hane esseae iam habebit ex e n. d. eonlueruLEcontra veth,si lationabilis non est,aut non est legitime praescripta etiamsi seandalum ex eius vici latione sequatui, seruanda non erit. Quapropter non caudato, sed consuetud tu tationabili , di legitime praesetiptae haee esseaeia ttibuenda est. Illa autem ver ba Ponti fieis solum indieant id quod communiter accidit;consuetudo enim legitime praescripta, de rationabilis standalum generat. si non obseruetur. Adde Pontiscem ibi velle consuetudinem tollete,nisi standalum inde sequatur. Quaproptet timore scandali ducitur ad approindam illam eonsuetudinem ,& relanquendam in sua vi iuxtae. quoa allecto,da consangui-mι. s Umi. ibi, Unda in hae parie consulti in daximus mώιιι .ini , ct osse amiae eonsuetudini ἁ serenatim,
test. primo lege expressa. seeuna δ.alia consue tu dine.
g. i. De abrogatione consuetudinis pet legena .
6 Lege speciali facta a priise . pra aliqua proaincia,
1 Dosse consuetudinem talionabilem, & legitimεl praescriptam lege e, pressi ab togati, nemini esse
tio est clata, quia tota consuetudinis vis.& efficacia a legislatoris voluntate saltim laeita pendet. Ergo s legislator ei tesstit,nullam υim , Ad emeaeiam habebit. Adde eonsuetudine non arctati potestatem superioris, ut non possit contrarium disponete, si videat conuenit e;cederet enim in petniciem communitatis. Denique legem a se litam potest superior abrogate alia lege, M. constitutione. Ergo & eonsuetudinem,quae pro lege suscipiatur. Explieandum tamen est,quando id fieti een eatur.3 Dieo ptim δ. Nulla lex eonsuetudinem abrogat nisi Hare ex diametro illi eontiatis sit; quare si obseruantia consuetudinis compati potest .etiamsi ad hunc esse. elum verba legis res tingenda sint non debet censeti consuetudo abrogata. Ratio est manifesta , quia iuriscos rectio vitanda est , quoad feri potest ex ι. 'ac i-m- 4. d. appellat. Sed consuetudo legitime praescripta ius quoddam est. Ergo.ltem legi 13a tot in statuenda lege motibus subditotu censendus est potius se Maeomia
218쪽
3 Dieo seeundo lege uniuersali abrogari eonsuetudinem aeque uniu*lalem illi oppositam,etiam si illius non suetit sacta ment io, neque lex habuerit elausulam derogatot iam i de hoe siue lex procedat a supremo Principe, qualis est Ponti sex,aut Rex, sue ab Episco.
PO, aut gubernatore ei uilla quieunque enim si,qui legem uniuersalem comprehendentem totam suam ditionem instituit,eo ipso & eo suetudinem illi oppostam abiogat. Est communis sententia,quam tradit Pa
ad ιm,de alii ab eisdem relati; & surrinur aperte exe. I. de constutit. in c. ubi solum singularium eonsuetudines censentur exeeptae a generali lege. Ratio est, quia consuetudo uniuersalis non praesumitur ignorata a Plineipe, ut diei tui insevradicto cap. I .EHO eum legem illi conitatiam statuit, subintelligitur velle illi
4 Dieo tertio,lege uniuetiali non censetur derogati
consuetudo alleuius loci,neque statutum ius commune non eontinens, nisi talis statuti, aut eonsuetudinis
fiat mentio speetalis, vel saltem in genere apponatur clausula de togatoria euiu unque statuti,aut eonsuetudinis eoniratiae. sic supradicti Docto tes ; & constat ex disro e. t de constitit.in s. ubi redditur ratio conclusionis,quia Pontifex ,vel alius pii eps,specialium t eorum eonsuetudines , & statuta ignorare probabiliter censetur. Ergo eensetur nolle illis derogate,praeeipue,elim derogatio consuetudinis iuri communi obstet ex I. minime fri legis. Et in hoe sensu est uerum illud axioma,cinis tudo principum leges,or rescriptas ιινι facis, quod probat ex aliis Menoch. de arbitra . tib. qu.eti .n 9. ubi dicitur,si alleui eommittatur a Plinei - pe potestas iudieandi ,semper intelligitur, salua eon-1uetudine,praeeipue muniet pali item si mandarei Rex ptoptio exactoli eompellere debitorem , quocunque modo sibi visum suetit, numquam censetur velle deto gare consuetudini,& legi municipali in exigendis tributis .Ergo signum est statuta,& consuetudines muni.
cipales lege uniuersali non derogari. 1 Ex his suil intelligitui textus ἐκ e. -ka,LI uai cognition ubi Obettus filio suo Anselmo seribit L
gum Romanaram non est vilis istithoritas , sea non Mea vim sam extendtim,vr usam vineaest,atit mores. Intelliis gendus,inquam, est textus, leges Romanorum non incere viam, aut mores particularium prouinciarum,eum uniuersales sunt, vel Ron vineere usum,aut
mores titulo praeseriptionis comparatos. Nam quod dieit Culae.in supradictorem. leges Romanorum non vincere usum, & mores,s snt in eontradictorio iudicio erans tmati, optime refellitur a Vasqu. disp. 7 . n. ε 3. eoqubd quaelibet consuetudo qua tu meum ne in
contradictorio ita telo st mala sit potest ab togati lege superueniente Quod vero ipse vasq.& salas disp. is.ses 7.n. a.dicunt textum intelligendum esse de eon. suetudine Longobardotum,& saeete hune sensum leges Romanorum,lieEt apud Longobardos authotit tem non leuem haberent, quia ex parte seruabantur, non tamen age1 vim suam extendebant,ut usum Lon. gobardorum vincerent, ut mores,sustineri posset, si textui videte ut Oh stare, qui non de qualibet eonsuetus ine. sed de eonsuetudine nudati loquitur 1 quam
eonsuetudinem, sue sit Longobardorum, sue Romanorum,non abrogant leges,ut docuit Bald ibi, Se eon stat ex illis verbis text. itidietum de studia etiam legi Iti, ne his contrarium dici sui. Neque etiam mihi probatur, quod dicit Suar. li, .e. IO.n 4 leges uniuersaleano vineete consuetudines proptiaa in maletia seudorum nam vel intelligit leges uniuersalea loquentes de
seu dis non vinei te consuetudines specialium loeo' tum,& pto uinetarum:& s hoc dicit,nobiscum conue nit,vel intelligit leges uniuet sales non loquentes de seudis,neque oppositas eonsuetudini seudati,non habere vim aduersus consuetudinem;& se nihil speeiale dieetet,& sententiam stiuolam contineret:ptate quam qu53 expresse textui opponitur, siquidem dicit, itidi ιιiam defetidis etiam te bus nostria coneraritim citasset. Ergo signum est consuetudinem in qua iudicium illud sundabatur,eonitariam esse legibus.
6 Dido quatto, lege speetali facta a P tineipe superiore, v. g. Rege, aut Pontifice,pro aliqua ei uitate, vel
prouincia suae ditionis, probabile est non derogare consuetudinem illius prouinciae,nis expresse appona.
specialia genariali lege: qtita prasumitin princeps ignarus talis ea uerisinis. sed idem fundamentum ignoranistia est, siue legem uniuersalem sue specialem statuereti haec enim ignotantia sandatur in eo, qnod Plinceps non potest omnibus sui impetii partibus ais stere,neque pro varietate negotiorum, S multitudine cupationum Omnia singularia eogno ere. Neque
obstat legem illam reddi frustraneam,& inutilem, ut potnquae neminem ligat,quia hoc est per accidens ob consuetudinem ignotatam. Adde dici non poste esse frustraneam,& inutilem,quia vete obligant ut illa suta diti. esto illius obligatio suspendatur,dum ad legislatorem accedunt & certiorem saetant de consuetudine contrariar quod autem illa obligentur,patet:quia ceristior factus legissatot de consueuadine .non tenetur lege de nouo statuere,& publieare. Ergo antea elat lex, ae proinde oblisationem inducebat, esto excusare n. tur subditi consuetudine contra ita. Ex qua domina set tui . idem esse dieendum de statuto laeto ab aliqua civitate , vel populo, ad euius valorem Plineipis
consensus requititur,nempe tale statutum non dei pare eonsuetudinem contrariam , nis Ptinceps conis Mius fiat talis eo suetudinis derogandari sorte enim sistitet consuetudinem , non praestaret e sensum statuto de togatorio ; ae proinde ignorantia eonsuetudinis,eui Opponitur statutum aeddit consensum inualiis dum se docet Suatea lib. Me lego. cap. IV. - . 8.
Sed inquites primZ,qualis debeat esse consueti .ut lex non eenseatur illam abrogare ex praecisa positione legis sed addenda st elausula derogatoria; an, inquam,debeat esse consuetudo praeseripta, vel sussi. eiat ea, quae tendit ad praeseriptionem
Suareet lib. s. ro. m. t a. probabiliter censet non esse te stringendam regulam illam. . a. de constitiationi-ώ- .in. 6. ad solam praeseriptam consuetudinem , sed posse extendi ad quamlibet aliam rationabilem,& h nestam,& tanto tempore fit maram,ut posset princeps pro illa legem fetie. Mouetur ptimh, quia in suprad.c. solum mentio fit de rationabili eonsuetudine, nihil de conditione praeseriptionis.Ergo non est nobis talis conditio expostulanda. Seeundh, quia lex semper prae sumitur Atti iuxta eonsuetudinem patriae , & noneeontra. Ergo. Tettiδ,quia s seiret legislator talem consuetudinem solete eonitatium disponeret,vel saltem , lege 1bstineret. Ergo ex praesumpta voluntate legissatotis non derogat eius lex tali eonsuetudini. g Fateat his rationibus meti id motum esse doctissi mum Suater,iudieare probabile de utraque consuetudine, praeseripta stillaei de non praeseripta intelligendam esse regulam e t .ia eo iutit. A c. ver lim eis hoenobabile se probabilius tamen existimo de sola coriasuetudine praeseripta intelligendam fore.Moueor, quia consuetudo, quae praescripta non est,non est ius,neque
219쪽
s.cultatem tribuit illa viendi,ut constat ex superiori. hus, omnes admittunt. Ergo illa excusati non possunt lubdui a legis obiei uatione. sectinali, sola consue. tudo praeseripta paeualet aduersus legem latam. Eigo sola illa impedit obligationem legis sistensae. Tettitide togatio ptopti h est alicuius iuris, & sacultatis: at exeonsuetudine i 5 praeserina nullum te sultat ius. Elgo nulla indiget derogatione talis consuetuδα Quarto, consuetudo inito duei no potest tesistente Plinei per atqui legem contratiam instituit , resistit eius initoductioni. Ergo. Qiuinto, impediri legem consuetudine res est odiosa de in legisl uotis detrimentum. Ergo non debet extendi ad omnem eonsuetudinem Sexto,consuetudo est stricti iuris, micteque est interpretanda: vitradit Rota in nouissimis p. 1 apud Farinae decis iii num. . Ergo sola piae scripta debet obstare legis essea-eiae.quia sila li .ee est, quae proprie dicit ut eo niuetudo, de ita hane nostra in sententiam erudite probat Ma-
dicit se, eum verba Leit de consuetudine iitelligere δ' piae clipra, iuxta glos iam in cap. mos,i ..ist ex textu ibi. N tradit udd.ιn e. i. te seu si e uis. l. i. ubi inquit, quod dicitur de consuetudine, tutelligitur de praescripia. nam antequam si praesecipia, non dicitur consuetudia i ed volui tas indueerdi consuetudinem. Item ainpellatione eonluetudinis venit intelligenda propria consuetudo, qu ae solii m dicitiit,eum priescripta est, viti adit alios teserens Mascat d.lupi a. s Neque obstant fundamenta conitaria. Concedo, inquam,in supradict. cap. solum fieri metitionem consuetudinis ration abi i , ted non ob inde excludi debere
esse legitime praeseriptam, imo potius hoe suppone-ha tur, quia de de log itione illius erat letino,& non est togatio,nisi Lb: est ius quaestum. Adde solo illo uet-bo ta tonabilis videli ex elusum consuetudinem non pi a scriptam. Nam posita lege.& valo te illius,iam illa consuetudo censenda non est lationabilis, quia bono communi non expedit.
Ad seeundum dico , legom semper piae sumi serti
iuxta consuetudinem receptam patriae; On tamen iuxta consuetudinem non receptam de hac enim ncn cuiat legi frator. Ad tertium aeqtie dubium,& eontingens est legissatorem cellare a legis institutione, ae illam serie, i seiret consuetudinem inchoatam , saepe enim conuenit his initiis res stete,& contrarium disponere. Inquites secundδ,an sub clausula generali reuocatoria consuetudinis, eomprehendat ut consuetudo i inmemorialis,vel longissima tempori,3
Respondeo eum communi semetitia non cumpreis heu di etiamsi dicatur, non obstante quacunque consuetudine. sed debet addi immemoriale, vel aliquid s-
salas dissas. semii 5.b num. 9 s. cινea sinem,explicans Em in.Saa Ratio est,quia pro consuetudine tin memoriali titulus ius ut piae sumit ut i eonsuetudo enim im- mena ,rialis habet vim piitii legii a Principe concessi,
svώm. 13. sed pituit gii, iri non de togati censen- Mum est exenti sola generali derogante consuetudinem. Ergo. Et consimia argumento a suilli de pt scriptione , uuae si immemorialis fuerit, non cense tur exclusa , eum praec riptio generaliter exeluditur. l io 3 constat ex l. 3. 3. ED, aqua. 4f. dae aqua quatia. σ
De abrogatione consuetudinis alia consuetudinc.
L suetudine posse ; sicuti lex abrogati potest alia
1 Ut autem consuetudo subsequens hane vim habeat abrogandi preexistentem . primo debet esse illi contrarie Oppofita. quate ii eonsuetudo est uniuersalis, abrogari debet alia uniuei sali: particulati autem abrogari nian potest uniuersalis,nisi eo in loco, in quo eum generali habuerit oppositionem. Ratio est , quia consuetudo non introducit ius,nisi usu de facto. Ergo non potest contrarium ius introducete , nis usus, de facta contraria sint. secundd requiritui in consuetudine derogatoria idem tempus, quod consuetudo praeexistens requisiuit ad sui constitutionem: nam cum utraque habeat vim legis & eius esseaeia sundetur, in cap. vis da
constitid. l. de embu S. de letib.3e ibi nullum diuet- sum tempus consuetudini detosanti legem scriptam, de deroganti consuetudinem astignetur,estici tui idem ite assignandum. 3 Sed obiicies , consuetudo piae existens in materia Ecclesiastica, si fuit praeter ius decennio, habebit vim obligandit at abrogans illam eonsuetudinem requirit
tempus quadragenalium quia procedit conti a ius percosuetudinem stabilitum. Ergo non expostulat ur idem temnus in eonsuetudine abrogante , ae in consuetudine abrogata. item,si consuetudo prior fuit contra ius commune , indiguit quadragenario tempo te, ad sui pIaelcriptionent,ut tenet communior sententia. At si haec eonsuetudo non suit viri uersalis , sed patii eulatis, decenn o abrogati potest ; quia eonsuetuso abrogans non procedit eontra ius commune,sed potisi, reducit res ad terminos iuris eorum uilis. 4 Propter haec Straieκ ιι. .cap. Io.num. D. censit in materia Eeclesiastica regulatitet consuetudinem ab togantem semper tequit te quadragenarium tempus. Nam si consuetudo abi. gara erat υniuersalis, iam ius per illam etat constitutum;s est particularis,de no opposita iuri communi,etiam constituit ius Ergo consuetudo abrogans eoiuia ius procedit.Ergo requirit tempus quadragenatium. Solum autem eenset probabile decennium sussee te in consuetudine abrogante parti. cularem consuetudinem adueisam iuri comiti uni,Ota reptionem dictam; quia talis eonsuetudo ab inans non procedit contra ius commune, sed res reducit ad terminos illius.s Nihilominus de omni consuetudine legali tetinen . da est. vi probabilior,nostra domina idem tempus esse necessat tum ad abroga dam consuetudini m eonsueturdine, ae sint te quilitum ad illius introductionem : cum autem ad introducendam consuetudinem, sue abroga
tiuam legas, siue illius constitutivam dixerimus decen-niuim scilicet e tam in materia ei uili quam Eeclesiasti- ea , emeatur sane idem temptis deeennii si Veiens esse
ad abicgandam consuetudinem : rationem reddimus, quia
220쪽
quia consuetudo abrogans legem. & ius constitutum.
non est conita ius, sed potius tuti consormis 3 quia ια ipso iure habet hane esseaeiam nemine nepugnante: z-ges autem expostulantea tempus quavi senarium ad prascriptacitiein. loquuntur de pta seriptione tum conalia Eeclesiam, Eeeletia contradicente: at eonsuetud cilegalis non praetentat contra Ecclesiae mandatum estepugnantia Ecclesia i sed potio, ea enis consentu , ocvoluntate. Eigia non est idem tempus expostulandum. 6 Aduertendum tamen est pro intelligentia luperio tis doctrina,consuetudinem abrogantem lege mico D siqnes x liquando in acto positivo, aliquando in Ontisti
ne alica ius facti positivi, inaacto eonsilit, ut si obliget cooluetudo audita Mulam, soluere ocimas c. nomissisi e consistit, quando lea mandat actum politiuum, . audite hac ri,di populus voluntarie omittit. 1sa oratistione piaeualet contra legem ; quia tune is omissio est quadam conluetudo seir. desuetudoin Donviva inis. Quapropter ad abi gandam legem,eonsue
violatio luis , de ς mi Metudo seu non ustii illi contra
Dus unde is easus legis n5n aecidat,quri quani non usus
abrogate potest: oe in hoc sensu est vetum . quod luti spetiti dieunt desiaetudine seu non uso abrogante imgem,ntari venite actiu quatiuo ed niuatiuos; qilia non veniunt .ctus. qui legi non opponuntur, sed pωrtiti qui illi sunt oppositi : se doesit Aror rom. . lib. s. e. mo.'. Salas. o. a ad numci 14 Suarta lib. . cap. cI.num 7. Bonacim disp. t. vi s. I. mavis. s. s. m. ij. Rebellus alari lib. i. qu. o. a t.
a sub num. 3 de alii ab eisdem teliti.
, I p. vivi cet v, ut Quomodb probetur consuetudin
Λ Ueganti eonsuetudinem legalem,s neptu scitis
ω aliis consuetudinem . quae respicit ordinem proee-Feraeae cia r. sum. Mori Pari L
ait gniti, non est cogendus piobate, secus eii decon. sue uvia,e decisi rilem causa iespiciente. Exceptioris, alietitioc iled nothquia sit modi ei pi iudicis hanc, vel ill in, coniuetudinem inpioiesulione luis iei uale, sae,pe enim ea sna c suetudine piargia uatur ligan idccvisa decisio ptia longa ut in ad Lersae sementiae expo .mtut i ex acla velo consu eludine hae e ymnia inco tigrinaentia cessant. Sed ratio praecipua est,qui coni belud tu prolecuti ine in is nota debi t este iudici. quod si dexta dubius saetiicipi e se tene is in sol a te 4 Tettio escipit Malcard nam. 34. consuetudinem qua vocatur sinus soli, di cutiar tum quia Ric non a populoaud a iudice ipso, vel illius supera ore imi duis est a turn de praecipue, quia haec pertinet a i iplum iudicem, eui obtigalio sucumbit iciendi ea . quae ad lectam sui offici e eetitioneni eurtinent. -raa ,s uarii ampi debet coma et udo in qua dubitat ut, an rationabilis, dii honesta sit: tunc enim si de qualita te consuetudinis agatur, cum non litam facti. sed iiDDa 1 ad iudicem pei linea dii cernereian sicinesta, vel 'in honesta sit i sic docuit Roelius de ut e tractariae est
saepe exciantiae tu dina pendet caulae decisio. mapi plet si de conluetudine principalitit non agatur in iudicis . it d lecui da o i & incidenter, tunc se DPlena probatici viamur fissicet. . se ex Buna. Guid. Papa
7 Aduetio tamen non probati etiam semipseth eon, suetudinem , si unicus solusae si is indueatur , im h ne- Aue in hac parte deserta iuramentum suppletivum. sia ex Bald. & aliis docuit Maseard. . m. ai. Ratio est. quia cum consuetudo debeat este plutibus nota,co mi nit uniin in saeter . vii in portat eunte Dia . si unus tala
suspectu censetat,de eius testimonium sallax. Duas ia-men limitat in sadducat Masea id. huic aduertem R. Prima ut depositio su cie consuetudine vigente illo raloco, ubi testis commoratur ; seeus si de probanda con suetudine alietios laei tractate ur. quia tute v uui ta-uis videtur lemiplenam probationem praestare, 'maest probibitis ignotamia illius eo niueiu dinis. Sed Ercinnitatio mihi non piobat si in loco illo. quo paci ψhanda est eonsuetudo non adsint alii test. s il am i est fieantes rnam tunc a sartioli cognitio a Llentis suspe censeti potest. & eius testimoti tuin sillax. Secondo li. mitat Maleat d. vi iam procedat, quando ageretur de probanda consuetumne multum antiqua,quia in no vi est,qui ibius tecordetur unus testis raressemiple nam constituit si ex M iam . seu cam a/um ιον.C.ad let M F dπιψ ἀνώιιενά ueprobat. c.
a Plene austi ea, prolatui conssiarido i duo teste de
stes debent duo trite de se populi,sqquetra actuum, de diuturnis ale temporis illius actus , quia hae omnia
Quoei rea debet tulle, deponere te si dice sic obseru . s tum