장음표시 사용
291쪽
DISPUTATIO V. De cessatione legis, elusique
interpretatIOUe. Uyx ς iv δε obligatio legis eestire potest,
vel in totum,vel in parte In totum cestat, quando editat lex, eo quM eesset omnino causa , ob quam fuit e neesta, vel ex eo quod abrogata sit. In parte cessat lex,qua
do aliquo calis speciali, vel pro aliquo tempore eius obligatio eessat . de hoe eontingete potest duplieito. Primδ eo quod aduenerint tales ei reum stantiae,quibu Iadllantibus prudenter iudicatur legislatorem, vel noluisle,vel non potuisse sua lege ibi obligaret& haee noti est propria cessatio, quia nunquam ad illum easum lex extensa fuit. Secundo contingit, quando lex casum comprehedit,& legislator sua voluntate ab illius obligatione subditos exemit. Qua propter cessare potest adaequate lex. Plinid ex cessatione causae finalis illius. Secundo abrogatione.Tert id cessare ex parte potest interpretatione. Quartδ dispensatione. De priori hus dicendum est in praesenti disputatione, Ee in sequenti age-m de cessatione per dispensationem.
ΡvNc TvM I. De cessatione legis ex cessatione causae finalis illius.
9 se si rasset is legis in aliquo speciali rasia asti Ieae'
I DR aemitto Auplicem finem in lege attendi posse;
alium intrinsecum, qui a te pracepta non distinis guttur:alium extrinsecum,& a materia praecepti distinctum. Prioris exemplum est, si legislator tibi praecipiat
ieiunare, orare, eleemosynam sacere, propter honestatem , quae in oratione,ieiunio . de eleemosyna reperi tur. Posterioris exemplum est:s haec ipsa piscipiat, ut peccatorum debito satissaeias, ut carnem maceres,tentationes vineas;peccatorum enim satisfactio, inceratio carnis, & tentationum victoria non est materia praecepti. 1 Praemiito secuti Ao aliquando cum fine intrinseco,& materia praecepti, snem alium extrinsetum coniungi. de spectari;aliquado veto solum spectari in materia praecepti s nem extrinsecum illius. Quoties materia praeeepti de se habet honestatem,& lex illam praecipit, viis aliud eaeptet se constet,censetur praecipere ob finem
intrinseeum illius, esto fimul habeat alios extrinsecos sncs. At quoties materia praecepti de se honestatem no habet, vel f illam lici bet, a legislatore non in cnditur. sed solum intenditur illius executio,quatenus alicui s- mi extrinseco conuenit, tunc ex illo sine extrinseco dein sumenda est tota honesta stet piaeeepth. quod bene aduertit s r.iis. 6.ri l .c. 9 n. 8. His positis,3 Dieendum est primδ.Quando lex set tui ob duplicem finem intrinseeum . & extrinsecum ; attendendus est semper finis intrinsecus pro perseuerantia legis, vel illitis cessatione. Qit ei rea. et si finis ext secus cesset, si perseuerat intrinsecus,mon cessat lex Ratio est mani- sta. nam ex sine intrinseco habet materia praecepta sussieientem holiestatem bono communi conuenientem, & propter illam piscipue est praeceptum. Ergo perseuerat praeceptum. Quod exemplo ieiunij manifestatur ad cuius obligationem omnes tenentur, etsi carnem habeant spiritui subiectam ; quia non tanthm ob carnis subiectionem imponitur, sed etiam ob honestatem temperantiae in ieiunio repertam: de durante hac honestate durat praeceptum se 1 alas disp. 1 .de legio- .
4 Di eo secund1 Cessante tota causa soli, ob quam res praecipitur, cessat lex. & obligatio illius: sic eum
iuncta n i O. Bonacina sopia. Ratio ea est,quia lex in tantum obligare potest, in quantum materia ipsus iudicatura legislatore bono communi ex pegire, sed cessante causa.ob quam iudieatum est bono communi exis pedire, cellat de legislatoris iudicium. Ergo cessat lex. Et confrmati potest exemplo voti,cuius obligatio censat,s eesset eausa finalis illius: ut si vovisti .non ingredi aliquam domum ob perieulum puellae ibi commoranti fide ipsa recedat,& commoretur alibi,cessat tibi
3 Dices contingere posse , ut materia legis bonoeommuni expediat. etiamsi εsset finia ob quam fuit imperata. Ergo in illo casu non cessabit lex: se docet tanquam valde probatale Salas disp. ii secI. 3 nim. 3 2.
Respondeo tamen eum reliquis Doctoribus negat do consequentiam 1 nam ad cellationem legis, sussicit, si cesset conuenientia.quae per legem fuit intenta: alia autem conuenientia,quae succedit, a legissatore intenta non fuit I ae proinde eae illa non firmatur lex : solum enim aeseruit, ut genuci lex alia citea illam materiam ferri possit.Quod exemplo voti consimari potest i cc sat enim votum ingrediendi illam domum,cessante periculo , ob quod fuit salium , etiamsi aliud denuo superueniat , ob quin metith polIis votum aliud
6 Hane conelusionem limitat Soto lib. i.de itistit. q.6. an. 8.ct Id. q. 4 aνι. ad i. vi intelligatur cessare adueniente declaratione principis, vel eonsuetudine in contrarium secus veth ante illam. Moueri potest,quia esto eesset finis intentus a lesislatore , adhue lex sine peceato obseruari potest ut suppono. Ergo poterat Prin-eeps uelle subditos ag illius Obligationem teneri, quousque sua deelaratione, vel eonsuetudine in contrarium eximerentur. Ergo praesumendum est ita velle, quia haec subiectio,& subditorum suborginatio bono communi videtur expedire. Sed haec limitatio admittenda non est : tum quia nullus praeter Solum,illam admittit: tum quia apponit legem, de Obligationem nouam absque ullo landamento. Nam vel obligatur communitas ad illius ieetis
292쪽
obseruantiam ex virtute illius legis i & hoe non ob rationem superitia dictam, quia non iudicat legis ator ex illa lege matellam illam hono eommuni necessatiam esse; siquidem illa necessitas, & eonuenientia iam ex pirauit. vel obligatur eommunitas ex alia lege superueniente , qua Princeps statuit suas leges seruandas esse, quoties seruati pollunt sine peeeat ,etiamsi eesset finis adaequatus illarum , quousque declarationem a thentieam saetati sed haee lex nullibi inuenitui. Ergo fingenda non est. Adde si hare declaratio nes ellatia es.set, nunquam lex cessat et proprie ea eessatione causae finalis a quod est contra eommunem sententiam desumptam ex ea cum cessunt de appellariamb. ibi essenteca, a cissu esse ius. 9 eap. es Christis , ae iureiuranas. eap. st Dan tionem . Venisne .ubi glossi, dierso cessa mu cap. ---,si .dictines. verbo eatis, in fine.O cap. quod pro remedia, i . U. I . Ex quibus testibus collis tutice stante eausa, cessire & legis Obligationem moque ullam Plinei pis declarationem delicietata alias potius dieeretur cessate pet abrogationem, quam percensationem eausae snalis. 7 Aduello tamen, sepe non eemate causam snalem absolute . sed pro aliquo tempore, Ae tunc non cessat
absolute lex ; quia absolute non est ted i ita inutilis sed solum suspenditur eius obligatio pro illo tempore, pro quo iudieat ut inutilis r ita docuit sua ira tuo cap. 9.me. Salas dispia . at ses. 3 nam. 3 a. Bonaei na disp. I. quo. I.
Aduerto secundo, si lex plura diuisbilia eontineret, de respectu unius partis facta esset inutilis,& respectu
aliorum utilis perseuera iet; cessaret quidem in illa parte,in qua reddita fuit inutilis: at perseueraret respectu aliorum, in quibus utilis iudieatur,quod nullum est in-gonueniens; cum in illo casu non si unica lex, sed plures pro diuersitate rerum,quae praeeipiuntur: si tamen gea praeceptae inseparabiles sint.& una reddita est inu tilia, regulariter videtur lex cessatereum quia illa inutilitas insese totam legem : tum quia bonum ex integra causa, & malum ex quoeumque desectu. sc ex parte
8 Ses inquires, an n&essarium si eommunitati eo-gnoscere eellasse eausam finalem legis,ut possit quiliis hei particulatis contra legem facere,vel susscit notitiaeui uiribet 3
Respondet Mater illa I s. s. eap. 9 num. I a. necessiariam esse pubi eam, e manifestam illius cellationis notitiam in tot a communitate,de hane susseere:& quδdsulsciat est elatum quia iam eo in munitati eonstat redis ditam esse legem inutilem fini eommuni a legi satore intento Quos vero haec notitia neeessaria sit,inde probat ; quia lex communitatem adstringit,de ratione illius singula x personas. Ergo dum communitati non constat de cesta ione,etsi singuli, constet,singuli exeunti non pollunt a quia non prius exeusati possunt, quam ipsa communitas ex eo setur. Credo tamen si de facto aliquibus eonstaret , cellasse integre snem a legisatore intentum . posse aduersus legem procedere, secluso scandalo, etiamsi communitati id non eonsta-iet ; quia sngulae personae eommunitatis non deobligantur a lege, ex eo quδd communitas cognoscat rationem legis cessassa, sed ex eo qudd de Acto cessauerit. Ergo si ipsi cognoseunt de factores,asse .cognoscentdeobligatos esse. Adde a punino cessationis causae comis munitatem deobliga am esse ; quia lex petit, esto ipsa communitas ex ignorantia non eognostat Ergo quM ipsa communitas ex ignotantia se eenseat obligatam, non inde inserendum est eatentes illa ignotantia obligatos esse.
Seeundo inquites, an semeiat probabile iudicium,etet dubium decessatione causae, ut possit communitas
sonita legem operati Cui disse aliati satisfecimus
s Maior dissicilitas est, si cesset eausa finalis in aliquo
speetali eas, . rea aliquam particulatem personam, cum tamen uniuet saliter citea reliquos petieueIetianin illo ea se eesset obligatio legis v. g. latum est generale praeceptum, ne alma noctu de tantur ob vitandas rixas, di perturbationes .cognoseis nullam sequenda inesse rixam, neque perturbationem,etiams deferas, poteris ne absque transgressione legis illiserte i Item lex prohibet cum Sarracenis eommeteium ob peiiculum peruersionis; cognoseis nullum tibi ex tali commercio periculum adesse . potet sine eommeteium piosequi
item est praeceptum , ne seliolastiei vestibus serieis
tantur, ne opes patentum exhιuriantur , pote Iit ne
his vestibus uti,qui patentem ditissimum habet &se
de aliis exemplis. Circa hane disseult tem prima senientia affrmat, quoties sex aliqua edita est ab vitanda inconueuientia, cessare eius oblagationem iis quolibet east, in quo ipsa inconvenientia cessent: secus uero dicunt de lege edita ob finem bonum,qudi non eessit, etiamsi cesset finis, ob quem fuit edita.dummodo maneat alius , qui legis obseruationem honesteti se doeent expiet ah Caietan .
sante legis ratione in particulati cessate legem. furet Sylu.wrklex,q. 8.s s. Auget ibin. 4 easa r. Ratio huius sententiae ea esse potest,quia finis & tatio legis est anima ipsus legis. Ergo in illo easti, in quo deficit, Ni ex ipsa deseere debet. Et e simo. Clim deficit ratio legis uniuersaliter,ees, at integre leY,& eum deficit pro aliquo tempore. pro illo defieit, seu suspenditur eius Obligatio, ut diximus. Ergo etiam suspendi debet pro casu,& persona, pro qua descit talio legis. Quia ideo in supradictis eas bui eessit obligatio legis,eelsante illius causa; quia tune lex non iudieatur bono eommuna expedire, sed ubicumque eesset ratio ipsus, cessat I tio iudicis Ergo di iudicium. ergo & lex.IC Nihilominus eommunior,& secuta sententia docet ob praecisam e essationem negativam causae finalis
in aliquo speciali easu,eirca aliquam,vel aliquas particulares personas non Ossa te obligationem legis, s in uniuersali eausa finalis perseueret; se pluribus telatis
versic.sed displiceι solvisio. Ratio huius sententiae ea est, quia lex.& generale praeceptum non respicit eatis spe
ciales, dea, quae communiter contingunt. .ea qua raro A A NIMI. ιών. non enim lata est de pto hibitione armorum,ob vitandam huius, vel illius ridiam, sed ob vitandas rixas communitet contingentes. Et go dum eo in muniter eontingere possunt, quilibet est censendus obliguns; quia iam vi/etui comptehensus sub lege S sub fine illiu . Item non leuia in conuenientiam opposta sententia sequerentur et da telut enim occaso
violandi leges , non solum postiuas , sed natura leti cum Belle posset quis assiimate cessate in illo rationem prohibitionis. Edie motum sit, si dicimus fornicationem esse prohibitam solum ob malam prolis educationem , & quis apposuisset media, qudi ad rectam illius educationem possunt eaeogitati . necessariri dicere etiam posset sbi lire te fornicationem. quod si fit.
293쪽
168 De cessatione,& interpretatione legi S.
, i Mihi hae sententia omnino probatur non ob Iationem allatam , nisi amplius explieetur;sed quia existimo tinem legis in nullo rasu speciali ees late si in uniuersili non cellet ; etii cessent in illo aliquo modo iti- conuenientia , qua lege intendebantist uniuersaliterptaeea ueti. Aliud enim est cessare damnum,& periculum illius speetale, aliud cessare generale perieulum iliatius Finis enim legis & uniuersalis praecepti prohiben-ἡi armotum delationem, v.g.est vitare generale peticulum rixae,non speetate. Et ob huiusmodi finem omianibus etiam pacatissimis delatio armorum prohibetur,& merito ; quia lex es genetalis , & omnes,qui in il iam delinquete pollunt,debet comprehendere. Eigo non possunt ipsi allegare, restare in illis rationem prohibitionis, si quidem non cessat generale peticulum, li-eet speciale eesset. Et ex hac ratione Deillimo negotio soluitur fundamentum primae sententiae.Cuius distinctici de lege lata ob vitanda inconuenientia, vel ob
finem bonum nullo modo est admittenda : nam, ut re cte expendit SirareΣ tib. 6.da legibu , eap. 9. num. 1 4.eaniadem Aependenti m utraque lex habet a suo fine. Ne. que imaginati potest,quare ex cessatione unius cesset lex, de non ex eessatione alterius, s in utraque eodem
se totum vel quoad aliquam illius partem,s inte-gia tollatut,dieitur abrogatio, si secundum partem de togatio. Quod autem de abrogatione dieitur,de det
gatione sinilitet intelligendum est, quia est mitialis
See Mndo , praemitto abrogari legem posse vel alia lege eontraria inducente obligationem ad contrarium actum , vel ad abstinendum ab eo , qui erat per priorem legem imperatus. vel abrogati potest tollendo obligationem illius . di nullam aliam imponendo.Videndum etgo est, quae conditi cinhs seruandae sint. sue hoe. sue illo modo lex abrogetur,& quas legem possit
Quae conditiones seruandae sint in legis
abrogatione. a Lex valia , ct in iis Mogari ιι st. , μι hanes. sivi abrogatio, requisitur eos bono rem muni prospiciens.s Sine causa a uaria legis ab eo, ut legem istiι,validas ames ite . . 4 Qua pallieiniata abragatione requiratur, pr ---
s Asterior Miseri priorem dammodo En contraria si
neque patiatur anterpretationem.
ligatio legis pendet a voluntate legissatotis. Ergo si cessat eius voluntas,eessabit de lex. Quλὰ autem licite possit hane voluntatem habere tollendi legem factam, inde constat et, quia pro varietate temporum Iessolent mutari . & quae uno tempore bono communi
iudicabatur utilis, postea minus utilis esse potest. Adde . etsi lex utilis si teipublieti, potest magis villis esse illius reuocatio : tum quia ex illa sorte grauantur ni mis subditi e tum quia ficta est tanta legum multiplicatio , vi videatur non leuiter eonuenire aliquas abiosare: tum quia passim violatur, &.cedit ex maliatia subditotum in illorum petnielem. Ex quibus rationibus constat, & posse legem . item esse reipublicae , dc ex alia parte posse valide , & honeste ab
a Secundδ eertum esse debet, ut honesta sti& licita
abrogatio,necessariam esse eausam pertinentem ad bonum commune. Constat ex supradictis textibus,pra opue exi. a. f de eonstitue.Prineιp.er ex eap.nρου debιt is
Vangianit. ct assinis. Et ratio est elata,quia abrogale legem utilem teipublieae absque legitima causa , est abuti potestate , de iurisdictione sibi eoncessa. Ergo peccat. Deinde Princeps ex ossieto tenetur fibi subditos regere legibus eo nuenientibus. Ergo s has leges tollit absque eausa, iniquὴ Leit, quia subditis prae iudieri. 3 Tettiδ eertum esse debet putam legis abrogatio nem sectam absque eausa,ab eci , qui legem tulit,validam esse esto illicita st. Probo quia legis obligatio ex voluntate legissatoris pendet. Ergo s cessat eius v luntasin nolit amplius ea lege obligate , cessabit obligatio legis. Dixi,abrogationem putammam si fiat prinouam legis impositionem , certum est sine causa non valere ἔ quia non valet lex , quae non iudieatur bono communi expedite. Minus enim necessatium est ad legis abrogationem , quam ad illius impositionem; quia minus neeessatium est ad tollendim subditis obligationem , quam ad imponendam illis & in his omnes sete Do ictores conueniunt r ut vigere est in Vasqueeta. paνι. de legibus ip t. i 78.a es. t. salas dis
Dissicultas prima est. Quae publieatio requiratue
in abrogatione, vi censeatur lex abrogata 3 In qua Iesunt duae extremae sententiae. Prima expostulat publieationem smilein eum lege; quia usque legis reuocatio subditis insinuetui , lex publieata viget, & subditi illa adstringuntur: se doeet vasqueet ἀθωι. t 3 6. cap. 4
num. 11. consentit expresse Arot tom. I. lib. s. cap.
quast. 7. Salas alpus. 12.sect. 8. ἀθ. i 8. Ieh. I. Seeunda sententia huic conitaria est,nullam publicaiionem requiti , sed sola voluntate principis abrogari legem posse.se doeent Cordub. lib. 3. qtii est a. inutilent. quasi. 36.ps 3. conclus Capreolus in di tinct. I qu. 3.
din .circa finem πιι. Mouentur; quia in tantum lex obligat, in quantum legissator intendit obligate. Ergo si cessat eius intentio,cestabit obligatio. Et eonfirmo. Si a principio sne intentione obligandi legem seiret, etssubditi ignari illius intentionia crederent se obligatos: at re vera obligati non erant. Ergo etiam postea deo bligati manebunt . eum primam reuocat inten
3 Faeile possunt huiusmodi sententiae in concordiam reduci. si dieamus priorem sententiam loqui de reuocatione.
294쪽
eatione , quae fit per noua in legis impositionem , hoee ptio is, ae proinde non habete essectum. Neque obsta
enim abrogatio omnes conditiones legis liabete de- tutis communis ignorantiam in Principe nonptirlu het: neque censenda est vim habete reuocandi legem, civ. eap. a.da consit .m 6. quia hoe est seneraliter vcrum, quousque si in ratione legis eonstituta, qui, essectus quoties nullum sequitur in conueniens : at in Praesenti IeuUcational est illi iaciandarius. Secundam autem se, sequitur idon leue in conueniens , nisi pratum arui illatentiam dicet e possumu loqui de puta reuocatione, ignorantia, quia sequitur Principem violasse iuramen' quae sola reuocatione Pi incipis etiam interiis, sacta tum factum de non leuo ean Ja lege , siquidem illam
complCII potest. At i euoeate hoc inodo aosque pio. non relaxato tutamento antendit te uocate : quoties ammulg/tione , non est piae sumendum de principe: quia tem duae pix sumptiones concurrunt in uno actu , illa esset reuocatio debitae gubetnationi contraria.& mul- ptaeualere debet, pro qua eu hones as, S et cluden 'tis inconuenientibus expolita, & sere nullius effectus. praesumptio delictum continens. Neque obstat etiam ruscisca mihi valde probabile apparet non polle pici actua valore piae sumendum esse , di consequenter Principem solam voluntatem iam intimatim, & quae pici lege posterioli, vi multis relati, doeet Menoch tua
Lbligationem induxit,sola reuocatione interiori reuo. de νουβω-ρι. lib. ,. io a prasen ι.ε. quia . ut ipsemet Me cate a quia actibus interioribu1 non se homines eo m. n hius supra villa praesumpr. n. 3O. assismai,non pzo init cant, neque ex illis potest effectu, aliquis in alios cedit haec pro sumptio de valo te actus , quando repta Iesultate. Ergo ex sola inteliciti reuocatione non po- gnat mens disponentis, quae omnino octende tetur, si
rest obligatio subdito tum tolli . alia, postet diei absciis sumet elut interpretatio validitatis actus. At inpia: lutionem a censura,re dispensationem euiusuis vinculi senti elatυm est ostendi Ptineipem,s pigiumatur sciunt fieri polle ex sola inietiori voluntate dispensantis. item iuramentum a se iactum de non te uocanda lege, ais tula .ee i euocatio est iurisdustionis exeicilium . sed hoe lius mentionem saeiat,illam i euocare, nulla piloti esse non potest per actus internos. Ergo non potest ista mentione, nec relaxato iuramento. esse legis i euocatio actu solo inteliciti. Requiritur ese 9 Dixi posteriolem legem abirigare petiorem, dum go, ut aliquo modo subditis manifestetur & i a te. modo piloti contraria si nam si aliquo modo excus/ri Munt salas, Azor, V as quer,suiter,& ahi ab eisdem reo potest contrarietas,legum eorrectici,quoad feri possit, sati supra. vitanda est,e 2 ibiti. C. de πρὸ us 9 I. i. c. de ilia fici a 6 Quae autem publieatio sussciat , & neeessalia sit, dotis .s .ec .etim ea Halat,de elati. in c. s ex cap. cymprudem l I arbitrio est consideranda & ptaeeipue atten- iuretim,d. eonsti/tia. de tradit saltu sic sta iel. odenda est consuetudo , s aliqua st. Nam eum haee rm miserim. m. 3 9. N plutibus relatis Tira quel. in prasin. uocatio non fiat per legem , non erit neeessitia publi- nam.εχ. Et ratio est, quia mutatio legum is inno a est casio, quae ad legem est tequi illa. At censeo debere elle reipublicae, per se loquendo ; quapi pter se si non po ita publicam , ut sacile in omnium, qui lege ligantur, test, nisi vhi vigent necessitas vel utilitas interueniar. notitiam deuenire possi i neque debete Plinei pem ut colligitur sata, ex si piadictis tertibus. velle alitet legis obligationem desinete quia rectae gu- Aliqui hane doctrinam extendunt , ut proced tbernationi maxime eonuenit, ut scut omnes smul sum etiam,si ad hane collectionem vitandam, uerit ueces sunt lege obligati,omne, siti ut illa solo antur Ex quo sarium verba legis collectoria impropitare: s. docent fi scientem legis te uocationem tion adhue solui lege, alios reserens Saneheet Iib. ..e matriis..is κt. 7.vum 6 quousque reuocatio suetit publicata . ut communiter Gut serre κ lib. 3.ρME .e. u. p. i At haec extensio in iubditorum notitiam deuenire possit. seuti Aiximus mihi absolute non piobattit . quia alias nihil esset fir de lege Pontis eia r neque pii sumenda est alia volun- mum in legibus; lumenim uel ba impropitanda sunt. tas in legi datore ob rationes dictai,dum aliud non ex- ut e uitetur aliqua iniquitas , & iniustitia .vel saltem ne dispositio inutilis,& illusori, reddatur, ut bene tradunt Secunda dissiduitas est in ab togatione pei lege in , Felinus , Pano imitanus.& Decius in cap. t .vi conseras . qu-ndo lex posterior censeatur priorem abrogatea Bart.ιν ι omn/sputili,s de HL .ct tu e . nMV. 3 7. a s 8. Cui distieultati te spondeo pii mδ. Si lex pilor genea Suareκ lib.6.deleg b. p. i .num. D. Salis do. is dili. 6.ra is erat, di in communi iure inserta, de secunda eadem nti . 1 f. de semit ut ex glosia i .non possum; δε ti b. gςneralitate loquitur, eo ipso, quo fertur lex priori io Dico secundd, si lex speetatis,aut generalis ab oeconi ita, centenda est abrogata . neque neeesse est ganda extra lux commune sit , tune per posterioremptioris mentiauem sacere. Ratio eli,quia Ptineeps le legem contrariam non abrogatur, nee de togatur, nisi gem posteriorem serens , eonicius erat legi, priorit illius saltem in genete saeiat mentionem . quia non surariae : hane enim ignorare non praesumittitere. i. praesumitur edita ex scientia prioris legis, eo quod e .c couii tui. in s. sed non obstante illa lege,tulit legem quae sunt extra ius commune, ignorari a Principe piae
contiaciam ; elgo voluit illam derogare , sedoeene sumantur,ex ..cap. 1. de constit .an 6 tradit sualcan. tr.
Omnes cum scissa in sevras. Op.s i I. sed re ριφri Salasses. c. circa fimm . ν i de legib. ωeνιο . ms can/νMi. μι. ii Dico teli ib.s lex abroganda in iure communi in 8 Limitant aliqui, nisi prior lex simata suetit tuta. serta specialia si pro aliquci loco , vel speciali aliqua
ne tuo, te non de togando illam, nisi illius fiat expiecta materia per posteriorem legem uniuersalem non cen- mentio quia tunc illa lex nouo vinculo est stabilita, ae selut abrogata, nis illivi meminetit, sed potius ex illa proinde non est piae inendum contraria lege voluisse lege lex viuuet salia debet limitati,seu derogari. Tum
Principem abrogate. se docet Azor .pari.lo. 1.eap. s. quin est tegula communis: geneti per speciem dero quas 3.ε. Emanues Saa Leria lex, n 10. in utraque edit. gatur. ubi glosia immunitet tecepta explicat, etia is consentit donacina ιιθ. i. q. .ptines. uti. s. i. -στου species pixcedat itum quia utraque lex potest iubs se-ver.. in casu , quo iuramentum nun est solum allatio re. Ergo credendum est ita Pt incipem voluitie : tum
rium de praesenti, sed promissotiuiti de suturo , se ilicet denique, quia de togatio legis est vitanda , quoad fieri de non reuocando legem: & sumi potest ex his,quae de potest, sed in praesenti vitari potest , assit mando posse-
reuocatione priuilegio tum tradit Suater I b. 8.ev. i . xiorem legem .iniuei salem serii cum illa tacita limitanum. c. tione,& exceptione prioris legis tergo ita interpretan- ,
Placet mihi haec limitatio ea praeeipue ratione .quia dum est : se doeent Bart. Abbas, las. Decius, Bald. de tune non est praesumendum principem habui se me- xlij plures telati , sanchea tib. a.de mas, sua disp.aη.η. 6. motiam legi, plicitis tutamento stabilitae ; es conse- S aadit hoe esse seium, etiams in lege noua sit clam cruenter procedere reti γcatot iam legem ex ignotatilia sula,Non obstante i debet enim linquit θ intelligi lege Fera. ui Gutro Sam. Mor. para I. - Z 3 conua
295쪽
2 o De cessatione, & interpretatione.
contraria,quae non possit eum praecedenti sustineti petaliquam limitationem , seu distinctionem. sdeni tradit
Qui possint legem abrogare , vel derogare.
ta ea irarios per oris legem Hrogare.
condens reuoe νε ρ Negar commanis sementia.
I Ettum est legem te eati posse ab eo,qui illam malit, vel ab eius sueeex re , qui eandem cum legi ii At te habet potestatem, vel a supeliore illorum. De legissatote eonnat, quia depeadet in eius voluntate. De sueeessore idem probatur quia habet eum illo eandem potestatem. Item quia nullus suo successori aequali prohibete potest abrogationem legis a se factae, sevi nee sibi prohibete potest. Quia par in parem non habet iurisdictionem. De sapetiore autem idem constat, quia habet uniuersiliorem iurisdictionem. Qua ratione Pontifex sape leges ciuiles ab togauit,eo quod bonis motibus eontrariae suetint, vel praeiudieauerint libeto usui saeta intit, um, dispositioni tectae piarum causatum,& aliorum bonorum Ecclesiasticorum ; quia ob huiusmodi titulum, superior est Pontifex quolibet legisatore ei uili, ut recte multis exemplis eonfirmat Aetot ridib. s .cap Io.ctseM docet Suareet lib. s. p. 26. aeum. 3. Salia Lo. i I .sci. . E seeund1 eertum est inferiorem nian posse legem superioris ablopate, quia superiot potestas non subditur inseriori, ex eap. elim imνὼν de maioririer obadient. de habetur clement.ne inani de elin. Ex quo fit neque
Episcopum abrogate poste legem Ρontificiam , neque Concilii prouincialis,quia huiusmodi leges latae sunt a superi te. Item Episeoptia solum habet tutisdictionem an sua dioeeesi .extra illam non habet leges autem Ponti fietae . de synodi prouincialis obligationem inducunt non solum pro sua rose es , sed etiam pio aliis. Ergo Episeopus non potest illarum obligationem tollere, sic omnes supponunt , quos superuacaneum est te-
3 Distieultas autem est , an inlatior habens potestatem eondendi legem in suo territorio, possit legem condere eo nitaliam legi uniuet sali superioris,vel illam pro suo tertitorio ab togate Ratio dubitandi est,quia insitior ea de eausa habet potestatem dispensandi in lege superioris: Episeopus,inquam, in legibus Pontifieiis, & magistratus in legibus regiis ; quia pertinet haee potestas ad tectam,& suavem suae ditionis gubernati nem. Sed etiam ad tectam,& suavem ditionis gube nationem pertinet habete potestatem derogandi i gessipetiolis, eum saepe lex uuiuersalia in aliqua provincia minus utilis, vel potius damnosa iudieatur. Ergo gubernatot illius prouineiae potestatem habete debet impediendi illius obligationem. Et eonfirmari potest
haec ratio ex pluribus statutis munieipalibus tuti communi contratiis , quae valotem habenti plura refert Azor lib. instit.cap. 1 qaasili. ct I4. Ex iure enim communi habetur, ne aliquis ob delim, m alietius puniatur,ut tradit Batian L, qti id nAm. Is de incena min. na res. de Iulius Clarus eum communi sententiatib. s.
receptoement pract.crimin. quas . 86. nam. I. s sequent. dc tamen valet statutum,quo ea uetur dominum teneti
satisfacite damna simulorum , quae commissa fuerint etiam ipso ne lente , & patiem damna filiorum , de alia similia statuta passim fiunt. Ergo optimε potest inserior in suo tetritotio legem superioris abrogare. 4 Ccimmunis sententia admittit hane potestatem in ciuilibus legibus ; negat tamen in Canonicis. setas in
pars huius eommunia sententiae probati potest ratione dubitandi. Seeundd videt ut definita in eap.quod θρὰν
his,de maioris. Ο obedient ibi,nihil statuat,quod camnieis σι ι institia i . Idem constat ex Clement. ne Romani, da Hes. ct ex eap.-uitutionis, p. E esiastica, ct aliis quae Leseruntur is Paga. Ratio autem differentiae ea esse potest, quia omnis iurisdictio Eeelelia stira , seu citea leges eanonicas dimanat a Pontifice, qui non accepit
illam ab Ecelesia, sed a Chi isto Domino. Ergo dum non constat praelatia insitioribus dedisse ponti siem acultatem detogandi suis legibus, non sunt censendi illam potestatem habete. At in iurisdictione politiea. aliter res se habet, squidem a tepublica Rex aceepit Potestatem. Quid ergo mitum, si transtuletit in illum e. conditione , ut quoties sibi visum suetit bono e-muni expediens legum regalium essicaciam impegite, id emeete possit i Ergo. 3 Nihilominus tenendum est nullum inlitiorem poste superioris legem detegara sue pura derogatio. ne, siue statuto contrario , nis ab ipso et superiore
habeat potestatem,quae tamen praesumenda nunquam est,nis probetur:se late,& optime probat suareet lib.ε.
Plaecipua ratio de sumi Aebet ex ipsa tatminis inserioris , superioris i s enim inferior a se potestatem traberet leges superioris derogandi, inferior non esset illo,sed potius supeliot. Ex qua ratione probauimus supra ad legis constitutionem non esse necessariam populi aeceptationem,quin legi stator posset populum tenuentem legibus conuenientibus adstringere. Nam licet a populo potestatem gubernationis acceperit, non illam aceepit populo suboldinatam i alias populus maneret superior , & non posset a Plinei pe cogi, quod est eonti a debitam Ptincipi subordinationem. 6 Neque obstat latio dubitandi. Nego enim insetiorem habete de se potestatem dispensandi in lege superioris; habet tamen tegularit et illam I superio te. Tum quia dispensationis potestas magis est necessalia,qu m togationis, quia frequentius occurrunt eircumstantiae petentes dispensationem , di non derogationem. Tum etiam, quia dispensatione, quae fit ad unum,uel alium casum . non ita vulneratur lex, ae derogatione communi. Quod s datemus aliquando legem eo m- muriam minus utilem prouineiae iudieati, eonsuli debet superior , de ab illo de togatio expostulati, interim tamen seruanda est . nis manifestὸ eonstet non potuisse Principem , vel noluisse in illa oecasone obligare. Ad confirmationem te spondeo statuta illa non esse ecinita dispositionem tutis eommunis,sed prater illam;
296쪽
iste enim communi non est prohibitum explesse, ne aliquis innocent puniatui in bonis suis oti delictum alterius , quando id a republica iudieabit ut expedite ob commune bonum , sed solum est concess4 talis punitio in pet sonis, quae aliquo modo pallieipes suerint delicti facti omisit tamen disponere pro personis,quae delicto cooperatae non fuerint ι statuta veth de his personis disponentia non aduersantui tutis communis
dispositioni , sed potius illam adiuuant a squidem faciunt, ut maiori cura, & diligentia delicta evitentur: condere autem statuta praeter ius commune,& potius illi fauentia,quam nocentia, est teipublicae concelsum ain Lomnes populi de ἐπιλι .cr ἐών. Adde elle receptissimam sententiam , quod quamuis insilior ablogate legem superio iis non possit , potest tamen illius obseruationem nouis statutis,& pcenis aAiuuare; ut tradunt glosi eommuniter recepta an Clement.ne Romam, terbo 4Mι. da elect.Cardinat.ιbi q. . 3.Bonifac. num. Is.s II.
es,lii ab eisdem relati. Illa tamen statuta non conix tiantur,sed potius adiuuant communis iuris dispositio. Nem, ac proinde seruanda sunt.
seeunda disseultas est, an statuta eonfirmata a suis periore , possit conditor illorum abrogare. Veibi gratia. statuta alleuius Episcopatus a Sege Apostolio eon fit mala L possit Episcopus abrogare I & statuta alicuius prouinciae confirmata a Rege possit ipsa prouincia Communis sententia doeet reuocari non posse,quia pet illam factae sunt leges superioris. squidem auth altate illius sunt roboratae r illa enim nostra facimus, inquit pontifex, in eap. 7 Apostolica.donabenaein 6.quihus authotitatem impertimui. Item ubi Ptineeps conis firmat, idem es1, ae u serat sententiam. I. I neque, C.de veteri iure enucleand. se docet Botteus de Syma.
8 Haec tamen communis sententia verissima est, suquo Princeps addiderit in eonfirmatione clausulam illam , vi s qui ὁquam eontia fieret, non valereti tunc Misa ipsis statuentibus tollitur, ne contra staturum se confirmatum procedant:habetur expressh es dilocta dapraebentiis. Ae notauit glos aik. Suater ιib. s. de legibus.
At si Ptineeps illa vetba non agdiderit, sed solum
confirmationem smplieem apposuerit, non caret difficultate illa communis sentertia; potest enim eonfitismatio superioris expostulari, & feti ob quandam au. thoritatem,& specialem splendorem; qui ex approb tione superioris aduenit statutis se consimatis,& non ob speetalem aliquam vim obligandi. Ergo cum non constat esse petitam hane nouam obligationem , non debet censeri a Principe concessa: tum quia inducere nouam obligationem, iosum est; tum quia Ptine eps s Velit indueere obligationem legis eommunis,poterat addete illa verba d. es dilicta, vi s quid eontra fetet, non valeat. Ergo cum non addit . eensetur solum st tuta approbare iuxta illorum obligationem, non nouam indueere. Quapi optet censeo , quoties statutum respicit commodum statuentium,etiamsi a sede Ap stoliea eonfirmatum si, confirmatione, inquam, simpliei, ste derogari, seu abrogari ab statuentibus quia non debet praesumi superior vesse inuito benefietum
eonserte . & ad fauorem reeipiendum obligare nolentem : sie glossa in HEto e. . lecto Aio,de prahendis emb. ira, modι clausiaa,de constat ex eap. m A1. p.ctim ac cessiss/m,ae constratis iamb. de tradit Suater, de Salas sup . Emanuel Saa in vitaque editione num. 3O. ibi contra statutum etiam a Ρtincipe eonfit matum pollunt sacere
statuentes, si est principaliter in eo tum 6uorem , quia tune confirmatio habet vim priuilegii, eui potest renuntiari.
Vettim s statutum eonfirmatum a prinei pe non tamst in fauoiem statuentium,quam aliorum, pto quibus statuitur, eenseo distinctione ess4 utendum , si seclusa confirmatione Plinei pis habebat vim obligandi, eo quod conditor statuti retis dictionem habebat imp nendi obligationem, & statuta eondendi i regulariter consimatio ob authoritatem, & honorem expostulat ut,& se eensenda est concedi,dum aliud non constat, ae proinde poterit statutum abrogati a eonditore, ac si
ditor statuti in bonum alio tum potestatem non habet obligandi illos,pto quibus statutum conditur, vi sutra
plurimae communitates statuta condentes , tunc ceti Epraesumendum est consimationem expostulati, ut legem a superiore; siquidem ips statuentes legem sacelenon possunt, di superiorem ita concedere. se Suate Enum. 23.Salas ista his. s. ine. Qiis eonfirmatione pol tanon potetit statuti conditot statutum derogare, quia non potest legem superioria derogare. Non Deg tamen posse aliquando confit mationem expostulari, etiam in his statutis ob authoritatem.& honorem, &non ob obligationis impositionem. Sed di eo hoc non esse praesumendum, nisi clath constet quia consuetudo, & communis usus declarauit hane confiimationempto obligatione sibi necesaria expostulati;siquidem ex se non habent vim obligandi. s Tertia dissentias est, an Episeopus,vel Atehiepiseopus abros te possit constitutiones a se factas in Synodo dioecisaia a ὶ videtur non posse plimh,quia constitutiones se actae vim habent ab Episeopo & a cleticis ibi cogregatis: omnes enim ibi habent iussagium deei suum, ut docet I mola capraue. n. a a. depy seniuia snem. Ergo non potest solus Episeopus eas abi Og te, quia non est solus earum legi nator. Secundo. quia Episeopus non est superior sua Synodo : est enim pars illius,seut Deeanus est pars Capituli Ecelesae Cathedralis. Ergo non potest abrogate statutum factum a S 1 nodo. Tettio, quia ipsemet Episcopus legibus,de eonstitutionibus synodalibus arctatur,vi docet Megis.
Nam etiamsi Episeopus solus sit qui in S, nodo diceee- sana habet potestatem condendi statuta,& eleiici ibi congregati solum praestant consilium. hoe tamen emaeere videtur , ut absque illorum consensu abrogati non possi quia statutum factum de consensu aliquorum transi in contractum, ae proinde non potest sine smili eonsensu reuorari,ut tenet Bart. in Lomnes popule,si. 29.verse.distinguoi de itist.s iur. Alexand. e s i o i.
Ex quibus omnibus videtur inserti non posse Episto. pum abrogate constitutiones sectas in Synodo dictee- sana nisi ipsa Synodus consentiat. de ita tenet expressEGallego,Man. Veg. supra. io Nihilominus piobabilius eenseo posse Episeopum ineonsulta Srnodo constitutiones synodales abrogate , si id .idelia mpedite lato tamen id expediet γ
297쪽
. a.de cmema. Azor illum telare lite M s .m li. 3. Sancti. v. S. cent Episcopum dispensantem in constitutionibus ly- inodalibus absque causa valide dispelisare,quia dii pelint in constitutionibus a se solo iactis: nim Helici, tapatochi in Synodo conglegati non iaciunt constituriones,sed solum piabent consilium ad illas faciendas, non ex Itecessu te, sed ex utilitate, dc conuement 3, ut prudentius Episcopus procedat. Ex qua ratione ethcitur polle Episcopum tales constitutiones abi Og re, cum ab eius voluntate solum dependeant.
ii Neqse obstant argumenta contζ II a.
Ad primum nego habete votum decisiuum ciericos ibi congregatos , cuius non leue indicium cst solum Episcopum constitutione si scribete .absque vi acie
Qui possint legem interpretari aut lientich.
Ad secundum eoneedo Episeopum esse partem Synoda.& eaput illius.& illius supelloiem habentem iurisdictionem legistativam . N eoetei titiam, quam non habet Decantis respectu Capituli colum illi conceditur sotestas congregandi Capitulum .ptoponenda,& reio luendi quod pio maloii parte suetii de ei sum. Ad testium negamus Episcopum Metari constitutionibus lynodalibua alio modo, ac sictatur suis con stitutionibus a se facias, quibus solum ex quadam de
centia obligatur. IAd quartum respondeo cum Rota ream. 3. MI. ηοω im Farinaei jaris 3 . an. 3. 31et maia 3 a. neganGostatutum fictum de insensu aliqvotum tran ue in contractu ira , quando consensus tion expostulatur , necessarius quando consentientes non tribuutit au- quid statuenti,seut tribuunt tenses venientes axh bitandum in aliquo loeo,eo quiad illis immunitas con cedatur, si venerint: aduentus enim illorum , est quasi quaedam illorum donatio, qua facta leuocati l n e test statutuni, vi bene tradit Bait in L quod semel. n. a. vel sex quo Miri p. a. d. ratis ab νάιχι facisndis. At msupradicta nodo . Deque eonsensus clericorum,qi: ibi congregantut , est neeeitatius . neque aliquid Episcopo tribuum,aut ieeipium sed silum se habetit, setitropulus qui legem iri incipis acceptat,vel sicut Regis conuuacu, qui eonsilium praebent Regi. illumque iu-
struunt in lege fetendi. , quibus tamen Rex non necessario dependet; neque in eoostitutione legis,neque
in illius ab togatio iis. Sie est dicendum de Episcopo in 'nodo dici cenna.
De insevnturioni legis. i o Espondeo selum conditorem legis , aut illius I superio tem , de succellotem eam interpretari potie:quia si Ius ille est,qui potestatem habet odligandi
salas da iv.δέρ.1i sies. 1.Suari 6.cap. in m. a. a Dices mentem euius unque libi soli notam Lue, ergo solus, qui condit legem,poleis illam certo,& m-sallibilitet dees, rare Elgo non successet,neque eiu I iuperior.Hi enim solum illius meme coniectati postulat. Respondeo succes Arem, ut superiorem legillatoris, cum legem aliquam deelatat authentice, non tam declarat intentionem personalem piimi condatori ,quam sei sum, in quo debeat lex deinceps iecipi,& obseruari. Et licet huiusmoqi sensu, sol te fit extra mentem primi conditoris,non tollit quominus dici possit illius legis declaratio, quia in illa lageiandatur Debei autem bacdeclaratio publicati ea solemnitate , qua lex ; alias non erit authentica, neque legis obligationem habebit, sed solum erit declarataci docti inalis , sicut cuius bet alterius viti docti,glauioris tamen authotitatis. sic Sual
Dixi, solum conditorem legis eius successorem,aut superiorem poste legem interpretati authentice, quia nullus alius in actu in supellcitis habere potest iurisdi-
At dubium est . sine aliquibut eommissa haec pol stas, saltem pro aliquo casu Et dubitati potest primλ de congregatione Cardi Dalium des gnata ad declarandum Coiuilium. Secundo INterpretatio nihil aliud est, quam de elatatio legis ad illum casum esse, vel non este extensam. Duplici -' ter autem haee se ii potest, uel tib ipio legi satore, vel avitis doctit. Si fiat a legislatote quatenus talis est, vocatur interpretatio authentiea. bi sat a uitis doctis,uocat ut docti malis deelatatio. de quibus glosia in l. side
normit .c. I .depo nuas.Walaton Vt autem cognoscas, quando leae per iniet pietationem cesset, oportet exa minare,
Qui possint legem interpretari, & quo casu interpretatio illis lieita sit. Secundb quae tegulae seruandae sint in interpretatione saetenda. Tertib ad quos ea se, leae extendi, visi eoarctari
de iudicibus in selioribus. 3 Circa primum de congregatione Cardinalium extat Bulla γ. Sixti V. edita ann. i ue 8 8. quae incipit, In mensa. In qua posequam sibi Pontifex te se tuauit potestatem congregandi Conei lium , de te, fidei definiendas. subiungit. Caνdinatibus iero ρνafectu Dropratationi 'o executioni coneisu Ividentinio q-ndo in his, qua di Mo
sticis sud ciis , O altis, θιὰ stimana salutastini, Alietas, aut dissocutivi emi, seria . interretanas fac Milasem , nos stamen eon stillis ) impe, i mών. Ex quibua vel bis constat supradictae eonglegitioni core missam esse hane saeui talem in tet pietandi leges Concilii Tridentini illatamen conditione, ut summus Pontifex consulatur. Hire ergo olit ut dubium,an declarationes huius sanctae con gregationis, quae pasIm cilcim seiunitit, vim legis habeant, vel solum snt quaedam declaiatioties docti in a. les, magni ponde iis, di auitioitialis 3
298쪽
videtur quidem, ut doctiinale, habendas esse.Ρti- gis constitutionem , non ad illius de elatationem, quiam1,quia rard hae e sancta eongregitio Ρontificem con- declaratici eum ipsa lege a principio inest. i. it a s dei. .da salit: ut testatur salas disput. 1io ui 1 patues s. v bi ait: tare A. Illud vero ex deelarationibu , implestis . de in anuset ι- Reu pon lent supra Aicti Doctores deela rationem ela-ptis patet, quad congregatio nou sempeio sed in lato ram,& eudzntem inesse ipsi legi a principio: non au- casti . & in grauioribus , & diisellioribus dubiis sum- tecta deelarationem in te dubia,& ambigua, & pro quamum Ponti feem consulete solet. Si ergo non seruat sunt vatiae opiniones: haec eni in deelatat To,ut omnino conditionem, sub qua potesta deelatativa illi est eo n- sequenda sit Dublieati debet, siquidem ex publicatione eeila , non debet censeri eius deelatatio vim legis ha- legis non insertur. State enim optime potest lex eumbere. Secundo,quis huiusmodi deelatationes saepe in- eontraria deelatatione. Deinde si Obileias Rcitam Ro-t8t se pugnant, ut notauit Suareκ eam 4.3n 3.p. Lo. 18. manam sequi Omnino declarationes Cardinalium. aevm. 6. Ergo nulla est authentiea. quae enim ex illis est etiam ii promulgatae solemnit et non sint, in constat ex authentica interpretatio 3 non pri tralias non succe- pluribus δecisionibus Rotae , quas reserunt Salas staderet secunda illi eo nitalia. Non secunda, quia non ιώθ. χr sies. a. Emanuel Rodiiqueet,& Bonae ina supra
habent potestatem derogandi legem. sed interpretandi respondent id h. ti, quia iudieant maximi ponderis, factam. Ergo nui: i illarum declarationum est necessa- dc authoritatis elis, ut vete sunt non quia vim legis h tib standum.Tettib,s deelarationes huius sanctae Con- beant. Fateor hane sententiam probabilem esse , ill gregationis vim legis habetent, debetem solemniter que stari posse .dum aliua a Pontifice non des nitui. publieati, sietit & ecim munitet dieitui de deelatatione 6 vertim probabilius , de seeutius censeo has decla- authentica ipsius legissatoris i at hae declarationes nee rationes vim legis habete , & asti ingere in iudicio,&ripis mandantur, nec a pontifiee mandantur publicari. exiti um authentieὸ de illis eonstat per breue pontifi-Ergo signum est vim legia non sottit . Quartδ. quia cis,vel per monitorium auditoria Camerae, vesper epi multitudo legum,& obligationum vitanda est, quoad stolam alicuius Citdinalis suo sigi lio munitam, vel per fieri possit: at si deelatation61 Caidinalium vim legis transumptum authenticum ex registici congregati nishaberent, innumerae essent leges Eeeles asti eae, prout parte citata;quia huiusmodi publicatio videt ut satis in innumeta sunt responsa huiu, sanctae eongregationis. harum legum deelatatione et via , & consuetudine. Ergo dicendum est soldm este deelatationes doctiina - Nam lichi ex illa publieatione non statim multis inniles: de ira tenet sane her lib. s. ae mirim. aio. a. ro. tescat paulatim in multotum notitiam deuenit, de de circa finem. Vasquer idem sentire videtvt i . a.dismi r . se apta est deuenire:quod videtur sussieient ad obligaea'Utim. Naua tr. tela ius a Salas d. 0ur. a. ae legibuι, tionem inducendam. se docent Emanuel ita ιpii. are sed . 9.n. . docet his deela rationi lius non esse standum. a Salas alios referens dup. a Isct.1 1 ne Garcia in pra-
4 pro te solutione aduertendum est nos loqui posse DLde seno s. . de his declarationibus, antequam promulgent ut , vel γ Circa seeundum 3 ubium de iudicibus inseriotibus, facta illatum promulgatione. Et quidem si aliquae sint an illis liceat authentiee declarate leges superiotii 3 solemniter promulgatae . nemini esse potest dubium Respondeo nullo modo licete declarare , taliter. vim legis habere quia eone ut tunt in eis omnes condi- quod eorum declaratio liget, ae ipsa lex ; quia nulli bitiones, quae pro legi, eonstitutione sunt requistae, scili- constat datam illis este eam potestatem. Bene tamen cet potestas, de promulgatio. poterunt seeundum veriorem Doctorum lentum legem Neque obstat,s dici, potestatem esse datam adde- interpretari,& seeundam illam interpretatione in iu- Harationem doctrinalem, non legislativam: ut sentit dicium ferre, praeeipuὶ si Ptineepaeonsuli non potest. quidam sit doctissimus Deito nomine telatus ab Ema- sic Emanuel ingui Aνι. i. Salas disput. 1i sct. h.
doctrinalem deelatationem non indigebant Cardina- bus saeillimis,& minutioribus eledendum est insitio-les potestate eoneessia. Ergo dieendum est potestatem res Praelatos habere potestatem deelatandi legem,non pio deelatatione legi mi tua illi, datam si isse. Item e solum doctrina litet, sed etiam authentiee; quia alias dem congregatio eensuit ha, deelatationes eam vim nulla digis obseruantia persecte introducetetur, si PD habere,ae s a Romano pontifiee emanassent, prout re- sm reeurrengum esset ad Principem. Quapropter sert Nicol.Gateia eras da bisola inprafat ad Lectorem. Constantinus imperatot Plotiano reserapst in L t. C. Sal as de Iet4 do. 1i s a. i a. Bonaei na a spin. .atiast. I. relationiLin COLILia. n. super paucis quae iuridica pans. 8.niam. .Sed si i Ponti fee Aeetarationes luarum sententia Meldi non possunt, nostram d. bes consulero legum ptomulgatae sint, vim legis habent in omnium maiestatem,ne Oe pationes nostias interrumpas eum sententia. Ergo etiam hae declarationes habent, post- litigatoribus, legitimum maneat arbitrium , sententia quam sunt promulgatae.Neque aduersiis hane conelia. pio uorandi. sie Emanuel Rod liquer . & Salas Apra. sonem Obstant superiores tationes, quia in his decla- Quod eredo habete verum,quando agitur de interesserationibus,quae publieantur, praesumi non potest omis- partium,& necessatia est interpretatio ad decidendam sum suisse consilium pontis eis, si neeessatium erat. litem; possunt enim tune Prelati inseriores legem, Neque aliqua pugnantia,& eonitatietas; nam pet suta plout shi probabilius videbitur,interpretati, & coge- sequentem declarationem tollebatut , si i lex poste. trivi partes sane interpretationem sequant .rior praecedenti eontraria abrogat praeedentem.
s At si publieatae non sint.etiams authentiee de illis '' 3 g. II.
constet, plures Doctores tenent vim legis non habera.
sic docet Bonacina aio. i. quo. i . punct. 8.η. . tof - An cuilibet liceat legem doctrinaliteriucunda pars. suamet generaliter loquens de omni deel terpretari Vbi de epitheta.
ratione saeta a Pt mei pe, a G.e p. i. num. 3. Lorea I. a.
Mouentur, quia publieatio est de effetitia legis , ita lui, iatqvia ii a ιιiam iη M aget di illi. ut declarati Prineipia, s .im legis habere debeat. in- Causa in hae interpretationa derit Aa minus esse proindigeat publieatione. Ergo etiam hae declarationes. basilis. .
299쪽
274 De cessatione,& interpretatione legis
Aιι Danda etiam prahιλιών interpreιasio ιν is man- δειa . er ex projus. Ere omnes Ductores conueniunt, euilibet licet e hane inter pietationem . s eam iaciat iuxta regulas,& sensus Doctorum non proprio cerebro innixus, curri enim lex sepe ambiguitatem in sua fgnificatione contineat .neque levissa tot de saeili consuli potest,ne- cellarium erat, ut Doctoribus datet ut saeuitas hanc interpretationem saetendi Linis.C. is rosessorib. I. i . f.deoragine suris .l. 3 4j ωνι- ρει at-Ili negoι--.d .ri priti legiis credis.de colligit ut satis ex eap. 2 de prsurreg. ιn s.ct ex prooemio auris .co m. mea . in siueast aliis sn locis. Regulas autem , quibus hae e explicatio facienda est, postea subiiciemus a Dissetillas autem duplex est. Pthna an liceat euilibet contra verba legis hane interpretationem sacere quod est ii qui rete an lieitum sit υii epitheia, seu emendatione legis uniuersalitet loquentis ob aliquas speci
Aliquibus uidetur non esse lieitum a verbis legia de .utare, nisi quando ellet iniqua illius obseruatio. se viis'
detur tenete D Thom. a. a.quas. in o. me. i. e ibi Caiet. Solus sis. tiae rit qωψ.6 ct 8 Corduba 4. .p. s. 9.n. 3. Ratio est quia epitheia est emendatio legis in eo cas u. in quo lex peeeat,ut constat ex Aristotel. communiter Iecepto, sinthie.ωρ. o. sed lex non peceat, cum non
obligat ad aliquid iniquum. Ergo neqvit emendati,nisi quando iniquum elisit illi obedi te. 3 Nihilominus tenen a est eommunis sententia , ii qua nee U.Thomas dissentit,non solum lieitum esse uti epitheia,in casu,quo obedire legi esset iniquum,sed in casu,quo esset nimis graue & dissicile,propter aliquod graue damnum inde resultans:quia iam iuc peceat lex.ti ad rem ita Ailsellem velit obligate. Iugum enim Dei
suave est,& onus eius leue. Ergo nunquam leges cen. sentur ita duram obligationem imponere. optime interpretari quis pote st non habete legi statorem tune voluntatem obligandis hae enim ratione ieiunia Eecleissastica interpleiam ut non obligare , si aegritudine labores t neque praeeeptum audiendi Misrim,s damnum graue honoris vitae,aut rei familiaris inde timeas. si elate suar. 5bA. p. . num me hqq. ubi extendit doctri. nam, non solum, quando sequii ut graue damnum ex obseruantia legi, in rebus acqulctis, sed etiam in aequirendis quia lueium cessiris iustum,& graue,damno, moralitet loquendo aequipara ur, ut eonstat ex I. viae. 6 des tentiis διν pra es,quod νnterest .proserantur,in Iintimate s ex obierintia legis .v.g.sesti amittis ciecurrerilem oecasonem masni tueri,ab obseruatione festi
cessate potetis,& iuste interpretatii ibi nolle legislato.
cienda eausam excusantem debere esse ad minus probab leni. vel quia probatur Doctoribu a. vel quia firmaratione sule itur, iuxta dicta de sententia probabili. Po-hia autem hae pro Lahilitate .recte poteris interpretari illo in casu te obligatum non esse: Maior disseultas est, quandri hane probabilitatem non attingit excusans causa . sed haeres dis hius. an ea sunt illum 'omprehendere voluerit legissatori Cui disseultati dicendum est si consuli potest si, petior, non posse contra legis verbas cete quia i .m habes remedium deponendi dubium;sive rh dubius sa,an potuεtit superior comprehendere,&verbis legis eomprehensu, st. tegulatitet vel bis legis est standum,neque lieitum tibi et it interpretari non esse obligationem, quia lea possidet. Sic Salas alios reserena dip. 2iseel. or. m. s. vide quaeducta sunt de dubia conseientia,8 8.1 Seeunda dissicultas est. Quango per aliquam legem
prohibetur eius interpretatio . an lieeat tune Doctos iis bus interpaetationem doctrinalem sacere a Ratio dubitandi est, quia illa prohibitio aliquem effectum habere debet, sed non potest habete alium,nisi hane interpretatione prohibeat. Ergo haee eensetur prohibita. Minotem pi Obo;quia interpretatio authentim,de ne-eellaria,& quae vim legis haberet, iam ipso iure,&tione natu tali erat omnibus extra legislatorem prohibita. lnterpretatio autem filuota de inanis pet se ipsam est exelusa. Restit et go, ut solum interpretatio probabilis & doctrinalis prohibeatu . 6 Rei pondaci, tegulat iter loquendo, quoties in aliqua lege piohibetur interpretatio solum prohibere interpretationem stiuolam , N quae est contra mentem legis. Sie docet Salas disp. D. M.a. lam Saa ve νώ ιmer pretano, in unaque editione, num. s.quod colligitur ex
Ttidenrsus .aeotio a. usu sacrorum librariam ubi proinhibetut heti interpretatio eontra eum sensum, quem tenuit,& tenet sancta malet Ecesesa.quale si quia praeter consensum Patrum , non tamen illi conitatium Scripturam interpretetur, huic pio hibitioni non adia
c. .quas . 3. se approbatur ab August. Balbosa in ramissoni .cincit, illo in loco.Neque obstat hane interpretationem per se esse ex elusam,ut non possit etiam piae cepto eaeludi. Diri tegulariter loquendo solum prohibeti Interpretationem stiuolam, de contra mentem legissatoris. Nam aliquando etiam interpretatio doctrinalis prohibetur,non quaecunque, sed quae typis mandatur,& ex professo fit. Haec enim interpretatio est . quae videtur prohibita a Pio i V. in Bassa eo misi.νia Cone Ihue is dent. ibi enim praelatis praeeipitur, sub poena interdicti ab ingressu Eceless.& reliquis omnibus sub poena
excommunicationis latae sententiae ne commentarios.
glossas annotationes, scholia, ullumve in teipretationis genus super ipsus Coneil.deetetis quoquo modo edere, aut statuere audeant,etiam praetextu maioris corroborationis . atit exemtionis ipsius Concilii. per quae verba,etsi prima saeie videat ut plohibita quaelibet declaratio supiadicti Cone ibi; quia illud verbum earie non solum de declaratione typis e2cusa, sed de quali her quomodolibet di sta δὲ publieata sumi potest , vitta dit et aliis Simon Sebat diva in I. io iuris,meus eae in se probat textus in I. 1.3. i 1.s qtiis ex argentaν,D.s ira tactum isae edaia. attamen consuetudine ipsa de declaratione typis exeusa intelligitur,quae consuevido verborum pioprietati praeuase te debet : le ita tradit
summaib. ue inaustent.cap. as. num. 4. Salas disput. I I. scyt i .vires neque obseat. Ai gust. Balbosa in re p. con-s .eap. 2 de reformat.Reginata.ιλxo -υ. 3 3. sina. Adde neque etiam prohiberi quamlibet interpretationem typis exeusam,sed eam, quae ex professo desumitur. Nam si onum,uel alterum Ttidentini de et tum ineidenter interpreteris . hule decreto non aduer. satis,ut notauit Eman).ptis. Bonaci n.dio. I. . . p. 8.
Salassees. ii .ve sad Fecundam. Illa ergo interpretallo videtur hie laimis prohibita , quae esset quas glossa,aestholia δε eommentaria Coneilii quaeque esset explosesso desumpta . de asthenii eis scripturedigenda tradit Burgos de Paetin
300쪽
q. VI. Quae regulae seruandae sint in legis
interpretatione. 1 Siae intantione eonnam isti standum s.
T TAE tegulae diriguntur ad inuestigandam mcn-1 Item,& intentionem legissatoris. nam si ge hae constat aliquibus at is eircumsta in iis, illa obseruand. est; quidquid in eonitatium Verba testis aliud signifi
hι . de aliis. Ratio est,quia verba apponuntur ad de clarandam mentem, & intentionem proserentis. Ergo si illam mentem non deelirant, illis standum non est: sc docet, de late probat Titaquel. ad ιδ unquam, C.ri
s. Salas ἀθ. M seel. 3.υeνία si ratio. Bonae ina disp. I.q. I . nu. . . . .suareZ la s.c. i. a num. I 1. Sanch.ιιλ2. a prima ergo regula ad mentem legissatoris inuestigandam ,ea est,ut ita legis interpretati ne seruetur proprietas verborum, & fecundum illam proprietatem In telligatur legem latam est e. sie Suarer illo e. i .u. . Salas
de Iegat. r. s- in I respexissi qui,ct a quibuι. de colligitur satis ex e. r. f seu ne' ... de ρ M. Episcopi. Ratioeli manifesta , quia leget sator debet procurare legem claram esse, & distinctam. Ergo debet uti vel bis in s-gnificatione propria , alias nihil simum stabilitet, sed omnia essent ea uillationibus subiecta.
legem dieat se alitet intelligere , quam ipsa verba sonantvron obligamur eius interpretationi stare quia duplici ex capite obligari possemus;vel quia illa interpretatio est declaratio elata mentis habitae a legissatore. cum legem tulit: vel quia est ipsius legislatotis. Non primuin,quia nianifestum est non esse clatam declarationem. squidem ad impioptiam significationem re-euttit . & non est prae sumendum legislatciem impro rite sui ste loquut uiri , eum legem retit,ac proinde ne que illam interpretationem tiri bibitam esse in leget si autem in lege imbibit a non fuit,ad illam modo extendi non potest; quia lex extendi non voles ad calum, qui a principio a lege non suit comprehensus, vi optime docet Anton. elast transaιιonem, de renunciar .n. 34. α ibi Abbas in a.f. Iura, n. .Sancti lib. a.do matr.disp. 3 .n. 3 . quia si extenderetur de nouo iam esset noua lex.&nouum pr.eceptum. Ergo illa declarat io,quatenus est declaratio mentis habitae, non obligat. Item quod ex vel bis non venit intelligendum , neque ex mente prouenire crestitur.I. Labeo, , id Tiabera, f.desupe letiuerat.
Neque etiam quatenus est facta ab ipso legissatore qui dum ipse legislator non promulgat suam declarati ianem, re pet illam intendit obligationem indueere , solum se habet, ut quidam specialis Doctor,cuius opinio nem, &sensum sequi non tenemur,cum rationes sinuesunt in contrarium. se docent Salas dip. a i se f.
Qui omnes testantur ea de caula Hostiens. & alios Doctores recessisse a declaratione sacta ab Innoeent. IV. super eotistitutione a se antea edita. Limitant tamen supradictam doctrinam aliqui Doctores in lege eorrectoria ; in hae enim dicunt impropriand i esse verba, de recedendum 1 communi illorum fgnificatione,ut iuris correctio vitetur. se docent
Hre tamen limitatio absolute sumpta mihi non probatur, quia ratio supradicta aeque in omnibus legibus militat, sellicet debere proferti per verba in communi acceptione sumpta,ne aequivocationibus, de salis laciis expolita sit. Quapropter si in aliquo sensu proptio verba explieati possunt, quo legis correctio euiis tetur, etiamsi ille sensus non sit ita proprius,alle retinendus erit Quod abunde constat ex cap.eum olim, te me iudie. sim. ubi ad electionem requista est concoidia eligentium, & tamen si maior pars in unum conuenerit, censentur omnes eoncorditet conuenire, ne communi iuri fiat de togatio .ut tradit ibi glossa,& Panorm. Suareet tib. 6. U. ma 8. Salas aisp. a i se I.6.n. s. quia illa in iure voeatui concordia: reeurret autem at len
sus improprios, nunquam licet sine mani sella ratione. ut iam dicam. s Secundblimitant,nis ex proptietate verborum sequeretur aliqua absurditas, vel iniquitas in legissatore; tunc enim verba improprianda sunt. ut vitet ut iniquitas. Placet haee limitatio, quia eum lex debeat elle iusta , non debet praesumi voluisse legislatorem iniustitiam committere id illa serenda: colligitur ex I.ntilia
6 Tettib limitant, nisi ex proprietate verborum redderetur lex inutilis, tune enim ad impropria possit re
in I.eonnub alliosa s n. ii s.& alij apud ipsos. Et pro, batur ex es ei uitas, ae senteni. excomm in 6. ubi ne lententia interdicti illusoria teddatut , extenditur ad stiburbia, σ in I. Ad Macedonian. .bi ratione mutui sit jsimili,