장음표시 사용
301쪽
2 6 De cestatione,& interpretatione legis
familias excusantur ab obligationet ex tengitur hoc priuilegium ad venditionem pecunia credita. Sub nomine teli amenti etiam colicillus intelligit ut, ne fiatilluloria dii politio .11e glosia cap.Uι.de murra m 6. Ve- cum si recte perpendatur , luee nou est limitatio conis lusionis: non enim verba impropriantur, sed tetenta propcia illorum significatione extenditur lex ad ea,quq sum omnino connexa ; suburbia enim est accessorium ciuitati,& ea de eausa interdicta ei uitate, interdicuntur suburbia, sicut interdicta Eeelesia & coemtterium Interdicitur. quia est accesIorium: lex loquens det famentis, debet ad codicillum extendi ; quia est ae- cessorius,seu illius complementum. Item venditio pecunia eredita est proprie mutuum. Qu id mirum si nomine mutui compte hendatur in dispolitione fauorabili.
sit, naturalis an civilis Naturalem voco,quae ex communi hominum aeeeptione habetur.Ciuilis,qua ex s la fictione iuris, Ae pet quandam quasi translationem.
Exemplis res declaratur. Nomen mortis ex communi hominum acceptione morti naturali est accommoda-
timuzat fictione iuris. N per quandam quasi analogiam,& transsationern prosellioni religiosorum,di exilio attribuitur. Item nomen ιιι ia de natutali dictum est: at iuris beneficio de illo.qui priuilegio Prinei pis est adoptatus. Itein nobilis attribuitur illi, qui ex iure sanguinis talis est: per translationem autem accommodatur ei, qui ex Prinei pis beneseio iactus est.. Respondeo ergo: pet se loquendo seruanὁa est proprietas verborum naturalis, seu quae communi hominum acceptione di usu habetur; de iuxta illam lex in. telligenga est: quia analogum absolute sumptum stat pro famosiori,& ptinet pali oti s gnifieato. Colligitur manifeste ex l. iit. .d. hti,qui Oenium araiis. v bi legitima , & persecta aetas de naturali intelligitur , non de illa, quae beneficio Principis obtinetur. Idem sumitur ex eapsuscepitim de rescriptu in s de tradit ibi glosia:&
gυσι 3.fine nam . i s Abi probat leges de filiis loquetite.
poenali:at in lege sauciabili non solum proprietas verborum communis,sed etiam ciuilis solet attenes, & se- eundum utramque proprietatem lex extenditur. Quia ratio fauoris petit,ut extendatur lex,quantum fieri pol sit seruata proprietate verborum. Hae enim latione sub nomine filii in his dispositionibus venit adoptiuus, flesub nomine legitimi legitimatus sic Suaruo.6.c. a. n.6. Bonac.as. r. q.r . 8.n. 9.ct hq enoch.ιι b.4.praesumpt. 8 9. n. 3 6. seqq. ubi id variis limitationibus de ampli tionibus confirmat, & pluribus Doctoribus exornat.
6.reg. ia. verba legis esse intelligenda secundum subie
plum desumit ex Bulla Clement. VIII. qua decreuit informationes illorum,qui in religionem debebant inisgredi , esse faciendas a 4. patribus ex antiquioribus
Conuentus,& Notario:nomine autem Notarii non regius nee Apostolicus,sed electus a prouinciali, vel generali est intelligendus 9 QuM si Vetba duplieem signis eationem , proptiam,& vsualem, habeant, de lex sit fauorabilis, de
utrique possit aeeommodari, in utraque est intelligenda: quia id petit fauor: at s vitumque sensum retinere non possit,uel sit lex praeeeptiua, correctoria , vel poe. natis tune in ea se dubio legis materia spectanda est,&benignior sensus amplectendus. Bart. in I. amnes populi.
Isae insti/. est itire, ν tim. 1 f. Sa communiter recepi uxverba antarprelata a. m. i. Salas dιθ. II . P. 3 .se asia r gula; de traditur in I benignior. f. d. legis. de videtur conis itare ex reg. 68 p. deres. ur. ibi, quoties idem sermo dkas sententias exprimit,ea ρσιιssimam accipatiar, qua rei gerenda aptio, est. Semper tamen usus loquendi communis
est praeserendus propriae vetbotum fgnificationi, eo quod semper praeliu Datur legislator iuxta communem intellectum verba proserieὲ quia lex est communis omnibus & omnibus proponitur obseruanda ; ac pro inde debet proponi v cibis eommuni v sui accommoda
Cas missae legar. 3 ct ex cap.cum dilectavi, de e. tiat d. Ex quo fit,s consuetudo declararet, in quo sensu verba sunt aceeptanda, illi neeeisa id est standum ; quia consuetudo est optima legum interpres. is de inserpνeι rionesi de legi. . st ι in obscurus .deret.iurui Ercap .cium ditie ι, de congia tua. se Aetor sura , Salas, vos varae
t o Materia autem legis, Ac praecepti, & consequenter intentio legissatoris ex nullo alio ita eis eae iter colligi potest, quam ex prooemio,& initio legis; saepe enim ibi apponitur finis, Ae eausa, ob quam lex sertuti
L,de alii apud ipsos: de constat ex I.regula is finem=de Ἀνώ,ctfam unam ct Ising de testamentaria tutela, de ibi Bart.& alij. ii Secunda regula esse potest, quam tragit Eman. Sa verba interprtiatio,n. . de sere ab omnibus Doctoribus recipitur. Interpretatio sinquit in poenis, facienda est mitior, in fauorabilibus amplianda, in dubio facienda, Vt potius valeat res.quis pereataripi ieem partem habet huiusmodi regula. Prima est in poenis esse saeienis dam mitiorem interpretationem , Ee est deeisio textus
da pars, scilicet in fauorabilibus latam esse interpretationem faciendam,constat ex reg. iurti, O aia restringi, stfauores canuenit ampliari,ι.in testamenti/.1 .da r .itiris .de
tradit glossia communitet teeepta Mnari consti titio. princip. Tettia pars, ut in dubio pro valore actus interpretatio facienda sit. Quia nemo praesumendus est in
I a Tettia tegula est similis praeeedenti, quamque tradit Eman.num. 1. se ilicet ubi tractatur ge obligatione, strictam esse interpretationem adhibendam. ca . I. ae Aratiniando in s.l. qui tila Uringeris de vers.obog. est enim obligatio res odiosa, ac pioinde restringenda. quoad fieti possit: quaproptet in contractibus iuxta minimam obligationem est interpretatio facienda. i. semper in stipvitationib-st.2 MI.iuris. Ex eadem regula nascitur reo potius in iudieiis sauendum este , quam actori;& polleslori,quam petitori. g. commodiam. Instit de interditi su Mi. C. da ρνaba iomb. Et ratio est, quia non est indueenda obligatio sne manifesta ratione: sic docent Salas alp. 1i sect. 3.- . Oct aa rutilia .Srach. ιιι.ε.
3 Quarta lex nunquam eensetur derogata alia lege. nisi lex de gans priori si omnino contraria;quia cor rectici legis vitanda est, quoad seri potest, ex ι.praecipi-M-.C.de appellationis. Quocirea si lex prior sit specialis pro aliquo ea su,& posterior generaliter loquatur, non est centetissa coi tecta prior, sed potius posterior limitari priori,nisi expleuis vel bis possetior priori conita a-
302쪽
Trast. III. Disp. V. Punct. III. f. IV. 27
tus tib. a .de olligar. iusis. quast.ε. ses. s. Quae goctrina adeo vera est . ut etiamsi posterior lex habeat elaus iam Non obstante,ex illa non intelligatur prior det
gata, nisi quatenus posteriori est contraria. quare si per aliquam limitationem , vel distinctionem possit prior lex specialis sustineri .retinenda est. se Sanchez sapia, eum glossi Authene.di Deoi mal in t ars ora princip.
o uisaristare regan ν Ae ibi Iasnum. .ct in I. I. n. s.f. soluta matram. Nunquam tamen pet legem genetalem eonstitutiones speetales,& consuetudines pro ui latum censentur derogatae, quia eum hae constitutiones ad factum pertineant, illarum ignotantia in legis at ore supremo praesumitur. ex eap. a. d. consi-tsomb. in s. de notauit Salas illa dis t. a I .sM.f. & est
4 Quinta regula esse potest, ut semper lex noua devi at seeungism antiquam interpretari, ex l. non es πο-- Θιsed O posteriores,s de legi ,f. x .gIeae Fatis dia, Τ ad letam taleid. ubi Alexan/s1. . At gloss. notabilis sn I. aeniam ingressa a 4squs saristare euantur, & tr Ait Menochaeasi 4s9.n. 22. ct eoιur. 6. si s Oa. ms . vers. di qωιdem hae opisio. Quod ad ed verum est, ut licet antiquiores leges abrogatae sint , iuxta illas nouae
sunt explicandae r ut notauit ex Bur Ludovie G m. Butgos de Pin I. I. s,3 .s o. Satich. lib. 2. de matrim.
ἀθ. 24. num. 6. Rut , quoties lex una venit ad interia pretationem alterim,recipit omnes limitationes,lestrictiones, ac extensiones,quas reeipit lex interpretata, vid rei ditur rhena dos iis ante dotata snstrum. nas M,ea eat. 3 .ibi,c in omnibiti man esiam sit oportere sis,qua adiei a vi per interpretationem in istu valere, in quavis es in terpretatis luibmsia loetis.ubi glossa aduertit esse mitabile verbum. Idem ecilligitur exi. mhausta. eoniungenia eum emane alo tib/νM . di ibi Bart. Ludovie. Roman. 1.18. ct sqq. Soe in . cons. I 87. ct I 88. n. 4. lib. 2. Matiena alios plures reseres Itb s. it. .l a. l. s. .6.ctio.
a s Aliae tegulae assignantur a Doctoribus , pro legum explieatione, quas videre potes in salas illas A. 3.es sqq.de Aetor istu es. t 6 . quas '. sed ad supradi ctas facile possunt reduci. Omitto explicationem aliquarum dictionum , quae dis unctivae , vel eo latiuae numerantur , quia perfectus eatum sensus ex su Mecta materia,de ex modo dieen/i, de usu colligendus est. --pe enim disiunctiva pro eo putatiua sumitur,ut constat ex i. iasp. l. d. vi=bAEQVideli tamen potest Axotes. 1 .ct a 3. R Salas aequi. χ . s.ct. 3. ubi de his late agunt. Vnum tamen placet aduertere eum his Dictoribus, & Bonacina ἀψαι. i. quas. ι .puna 8. in sine. pallieulam seu,&sue, copulative aeripi,eum apponitur post aliquid uniuersaliter, & pluralitet dictum; disiunctivo veth etim apponit ut post aliquid sngulatitet dictum.
I. IV. An lex extendatur ad casum sub lata verborum forma non comprehensum, ob similitudinem, vel identitatem rationis.1 Explieaιών quasio. a Negaesae restondetur legem unquam non extendi ad Osism sub talis irasoram fama remprehensum. Feld. de Cinto Sum. Mot. Pars I. 3 In legibis , atomu, panislibria non datur extensis
situm Io Iam in quipariatis. ii Idem is connexu. 1 Idem in mensurasione,σ mensurato.
33 saepe I fiam naminae 'ecialem exempli, O de
14 Doris sex non extendarum is easum sollem.ar a deae in Dia, Ado pro isto debet sententiam μοι, si aliqua adia lege non fuerit deraseum. I Atis perple2a est lime quaestio. Vt autem in illa odistin iste procedamus, oportet aduerte te communem illam distinctionem rationis similis, vel identiex. Stat enim optime in dispositione aliqua non militare eandem rationem omnino, sed solum similem, vel maiorem ; aliquando vero eandem omnino rationem militate di sepe tamen similis ratio cum identica
confunditur, di disseillimum est illas distinguere , si est petfecta similitudo. Exemplum ergo similis ratio iatiis.& identicae δesumi potest ex cap. tita in instiω, de regularib. ubi ad professionem prohibetur in insulis admitti monachus , qui a s. annum non habuerit, de tedditur ibi ratio , quia ibi est dura congregatis. quae ratio in aliis regulatibus ibi eristentibus militat i atvi alibi eaei stant, etiamsi duritatem vitam degant, non militat eadem ratio, sed similis et maior Aliud exemia plum desumi potest ex Ctimam. i. Aelin. ubi emetur, ne eligatur in Abbatem, vel Praelarum conuentus religiosus alterius religionis, vel habitus: & redditur ibi ratio; m Oliani non congruat, it hamines Assaris pνο- festonu, Oel satirias ut in ei em monastertis socientur. Quae ratio eadem est in monasteriis monialium, ut ibi notat glossa. Similis est , ne teligiosus in Episcopum saecularis , vel rutilaris Ecelesae eligatur ; quia etiam tune homines disparis professi otiis in eadem Eceleiasa sociantur. Ite in e ere, vel similis ratio est, ne eligat ut religiosus alterius teligionis in aetum, quia so- eius etiam cum aliis sociatur. a Dicendum ergo est ob silam similitudinem, vel
identitatem rationis nunquam legem esse extendendam ag alium casura, qui sub lata verborum forma non fuerit eomprehensus. Haee conetuso sub his ver- his a paucis alletitur ; quia tegularitet dicunt Doctores, ob similitudinem, vel identitatem rationis legem extendi: at subiungunt tot limitationes huic genetali doctrinae, ut potius censeam pro genetali regula ponendum este ex similitudine, vel identitate talionis
praecise , non esse legem extendendam: sicut nee tam extendit Suareet tib 6 p. 3. anum. . &, meo iudicio.
satis probatut exi v dacia memor. δε ιIAE. ubi esto Gmilis, vel potius eadem ratio procederet, ne religiosus in Episeopum eathia talis, vel tegulatis Eccletiae et se geretur, ac procedebat. ne eligeretur in Abbatem monasterii diuersae prosessionis mihilominus electio Episcopatus permittitur ; non tamen praelaturae regulatis.
Deinde ratio prohibendi electionem relisios diuel si habitus,&profestionis in Praelatum, procedit in quolibet teligioso diuetis plosessionis, s velit vivere ine nuentu alieno:& tamen hoc non prohibetur,ut eo, stat ex glossinsv d. p. Elgo esse eandere,vel similε rationem in uno ac in alio casu, non arguit utrumque pio hiberi, quando solus unus explimitur. Et tali ex . Α, exoba
303쪽
Σ 8 De cessatione, Sc interpretatione legis.
probatur a via talio legis non est lexi eigo etiam si in alio easu eagem ratio sit. adhuc tion insertur esse de illo legem ; quia optime potest legissator de uno dispon Te,& non de alio,vel quia nop vult vel quia nora expedit omnia simul prohibere , neque omnia omittere, etiamsi in illis ea/em ratio sit. Et confirmo obligatio legis non potest. nisi te issator voluntatem obligandi manifestet: at hane voluntatem non manifestat, qui sublata verbo tum Mima legis e sum non eomprehem Ait. Ergo eitea huiusnodi easum nulla est obligatio legis. Dices ex ratione finali legis,quae pio illo easu eadem est,suscient et eius voluntatem manifestari ; quia legi latoria voluntas rationabilis est .de in latione iandata. Eiso manifestata ratione manifestatur voluntas. Respondeo ex ratione finali legis m,nifestati sussi-etentet voluntatem legissatoris in illo easu,/e quo verba legis ploeedunt: at de aliis easbus. ad quos verba non se extendunt, non sussietentet manifestari voluntatem letissatoris voluisse illos eomprehendete ; quia stare optime potest a Iumpsisse illam rationem pro derisone unms ea sus,&non pro alio. Neque inde insertur non esse eius voluntatem ration bilem. quia ad hoe vi sit lationabilis, solum requititur , quod in ratione undetur r fundatur autem in latione,etiamsi non dic ponat de omnibus. ad quae ratio illa extendi potest. tum quia illa extenso sorte non expedit, trum quia potest esse aliqua superior ratio nobis ignota, mouens Prinei peni ut in uno casa,& non in alta disponat de ita
est praesumendum; quia semper praesumi debet legissaiator prudenter operui. i Inset tui primδ. Ex supradieta eone luscine in leguhus poenalibus illitatoriis, & cidiosis non dati extemsionem ad casum in lege non comprehensum ob similitudinem, vel identitatem rationis. Et primo , quod poena non extendatur de uno casu ad alium est omnium Doctortim quos statim reseram. Quλd autem lex poenalis ea patre, qua est dilectiva, di Obligatiua,non ex tengatur, sic probo tum quia odia debent restringi. tum
quia sieut legislatoti liberum fuit casum sib hae poena
prohibere,quia poterat prohibitionem sacere, sub alia poena,vel Ab nullarita liberum est hune casum, e ncinalium comprehendere 1 i/eo enim in poenis non datur extenso,quia menae pendent praecipue a voluntate imis ponentis di sed etiam obligatio ad hune casum, & non αδ alium pendet praeeipuὸ ex voluntate' legista toris. Erso eadem ratio est, ne detor in illis extenuo. Adde.
silex poenalis quoad vim dilectivam as ea sum simile
ex tecideretur,& poena, quae est aeeestoria legi deberet extendi. Ergo eam poena non extendatur, neque obligatio extendenda est: se glossa in cap. in panu, 49. da regia. ivr.in s Castro lib. . de lege poeniali, p. .daeum. noster Meilinaranainiti i0.376.3ctuariou Sancho
a Inset tui seeu 3 in I ibus eorrectoriis non dati extensionem eu uno easu ad alium in lege noli coprehensum ob similitudinem rationis, quia correctio legum est odiosa. Ergo quantum fieti potest vitanda est,
paratis iure antiquo, extenditur ne ad aliud aequipa
Respondeo assiimatiue , s aequiparata sunt ob eandem propriam rationem quia tune non datur extensola lege ex .no casu ad alium, sed potius dispositio utitus alium ad se trahit ob eonnexionem , di aequiparati nem quam habet a iure. se Bart. eommuniter receptus
in l. a. d. legar. i.& late Euerard. in centuri legal b.- loea aratione Iesu,n. a. Menoch. cent.6. casu sor. n. 36. laia
probat Balbosa Iseonstante Asortito matrim.n. i . . ct Ieqq.MatienΣ.ιέ.tu.6. stigia n. 6. At si aequiparata non sint ob eandem rationem, sed ob diuei sim, lex corroiaoria uni ua ex aequiparatis aliud non corrigit. Exemplum est manifestum in I. u. cis sacrosanti. Ecetis ubi Leelesia, de ciuitas aequiparantur in praeseriptione , ne scilicet aduersus illas praeset ibi pollit minori tempote.
Elin centenario. Attamen in authent. quaa actiones, esistit. corrigitur hoc priuilegium Eceles alum;& -- lum Romanae Eeesesae permittitur illo uti .Ex qua eo rectioire non sequitur correctum esse priuilegium es-Ditatibus concessum;quia esto Ecclesia, & ciuitas sue rini in illa lege finali aequiparata in praescriptione; non tamen sub eadem ratione: Ecelesae enim fuit illud priuilegium concessum fauore religionis, ciuitatibus autem propter ius publicum. se glossa ieeepta in stiria.
extensionem ob smilitudinem, vel identitarem rati ius Legem exorbitantem voeo eam, qua deuiat a iuro eommuni ob aliquem specialem sauorem alleci peis nae,uel ppisonis factum:virecte expendit Balbosa in t se stanta priness. oiata matrim. num 92. Has ergo Ieges assimo non extendi ad easus smiles. tum quia hae leges assimilantui dispensationibus, & priuilegiis: priuilegia autem , & dispensationes non recipiunt e tensionem. I. Ma Ueνoa.de legi s e sario, Δ prisιleg. Ergo neque hae leges.Τum etiam, quia ea, quae iure
communi exorbitant, non sunt in consequentiam traiahenda, ex regula vulgari iuris: se tradit,& erudite prohat Barbosa svraiue o loco, sub n.96. Salasses. D n. I 4. Rebest. I p. de oblu. Iiι. .sses. .Quocirca esto possit pater imperare oceidere filiam in adulterio deprehen
est petrat illim etiamsi eadem,vel similis rario videatur. se Balbosa, Salas,& alijsupra. Limitant autem hoe eoisilarium Salas , & Balbosa βον eum Titaq. Is Onquam, Orib. Iibe tuo . 6 i .& aliis, ne intellig tur in materia sauorabili,& pia;de hac enim dicunt, si in se fauorabilis si, recipere extensonem.
Quod intelligendum est , s sub verbis lase sumpti,
comprehendi potest;seeus si ea ita illorum latam sDi-heationem st:se Balbo salios reserens n. Ioo.Satis Iect. seirca .de probant ex istitim habes au Maraa Ptiuilegia, enim eoncessum stio familias, ne creditoribus ex mutuo obligetur, extenditur ad nepotes , quia
nepos sub appellatione filii eomprehendi potest.
n n esse admittendam exiens hem de ea sis ad easum, qui sub lata verborum mima non Derit comprehensus a lege se e et suareE istis cap. 3. ntim. 9. Bonae inadio. 1 e AHr. istanes. 8. num. Io. Et ratio meo indicio estessicax , quia si verba legis non comprehendunt , nee lex comprehendere censetut i quia lexvetbis exprimitur Ergo si sat extenso, ab homine erit,& non a lege rvt ponderauit Anton. p.*.mum.1β π- scis storida eonsuetis. Domin .cap. 4 .mylose princ.de tempor. ordo. in s. Ite M quod ex verbis non ξtouenit.
304쪽
Trast. III. Disp. V. Puna III. f. IV. 279
neque ex mente creditur prouenire. Ore,3 idem nissisast risu.LE . l N. non Miseri A. d. luasu 3. Ergo nunquam extra verba debet fieri extenso sine mani se .
s Limitandaramen est supradicta doctrina cum suis illationibus, ut intelligat ut , quando nulla iniqnitas. vel absiarditas sequitur ex eo, qudd non extendat ut tereasum sub lara verborum forma non comple he sum. Nam s aliquid ex his sequitur, tune assirmandum est legem comprehendere illum casum, quia vi vitetur iniquitas, & imprudentia in legissatote, verba legis, si opus suetit, sunt improprianda; ergo multo magis extendenda Neque illa est propria extenso legis, quas aprineipio casum non comprehendens,vere enim a principio casum illum comprehendabat lex, vel ex ratione ex pretia in lege , vel ex vetbis in lata signifieatione sumptis, vel ex alia circumstantia. Pet quam limitati rem satis fit communi sententim assimanti legem extendi ad ea sum, in quo est eadem ratio ; habet enim vetum non solum in lege fauorabili, sed in poenali, odiosa, & eoite tials ex negata extensione arguat uti egissa tot iniustitiae , vel imprudentiae , seeus veto , si nulla iniustitia. v Et improdentia sequatur. Quod vi
elatius eonstet, placet discurrere pet easus communi res , in quibus Doctores extentionem admittunt ex identitate rationis, qui si bene perpendantur, non tam eomprehenduntur sub lege ob identitatem rationis, quam ob vetam fghiseationem verborum,vel ob tonis Dexionem inter se. s Primus ea sus esse potest de eorrelativis, quatenus talea sunt ; dispositum enim in uno correlativo, censetur esse dispos tu in alicae ID. C.de indictis iidMitura, I. D. A. de accept. I.i. C.de evress lib. t i. 8e probat late Enetarduo o a eo'stiatiuis,n.8. sancheztib. I. a '.s .m
IV.si ι,ers tertia regula. Nauatr.est Enaide pari meent.distinct. i. n.s. Exemplis manifestatur ue ob adult rium enim uxoris eximitur maritus ab obligatione tedden/i debitum , smiliter etiam & uxor ob adulterium mariti, alias esset lex iniusta. Item ob absentiam
se oos sine lieentia sponsae disse uuntur sponsalia. c. da,li da lyansa5b qui textus, etsi non loquatur de sponsa
Ad illam,dehet extendi, casu, quo abesset, vi recte sane Esupra de probat L .rit. i.ρ. Item statutum deter ininans, ut macitus succedat in bonis v oris, debet ex- tedi,ut uxor succedat in bonis mariti alias iniuste procederet. sic salas hvra, eum Bald. l. lib/νονυ , f. a. his eui not infans. Ecce qua ratione non tam ob identita tem rationis quam ob seruandam aequalitatem, de iustitiam lex lata pro uno correlativo aliud comprehendit.
1 o Secundus casus esse potest de aequiparatis, dispo-stum enim in uno iii alio eensetur dispositum, videlicet in ea re,in qua sunt aequiparati,seeundum gloss. NBait in I. quia varodrae l. ib.ct isquis seruo, C. de fiat-
S alij apud ipsos. Quapropter cum Falcidia &Ttebelliantea aequiparentui in iure,l. Marcellis. g.quod autem,
. ad πιι st. essieitur dispostum in Faleidia . censeri dispositum in Trebelliantea; ut multis probat.& xot-nat Mati nΣAb. s.recipuaιt. quislog. 9.n.ra. Idem est dei η lectione, postulatione, prouisione, de praesentatione, quae in iure patiscantur, de Aispostum in uno, in alio censetur dispositum ob eonnexionem eatum, ex glost in eaps postquam. verbo prouiso e eleu.lib. c. in cli
a a Tettius casus esse potest de connexit, dispostum enim in uno,in alio censetur dispositum: connexio tamen potest esse ex iure, vel ex consuetugine,quomodo-
eumque sit dispositum in uno, in alio est dispostum. docet sane her M. .4 40.2o L .Idem ea de contentis: Fodi castra Sara. Mor. Pars I. dispositum in continente, eensetur dispositum de contento.Qua ratione constitutio loquens de victrio Episcopi, extenditur ad virarium Capituli Sede vaeante, quia est contentum sub illo. Et eonstitutio disponens de gradibus eonsanguinitatis, censet ut do publiea h nestate, di affinitate disponere & di os tum in diae o natuaensetur in subdiaeonina dispostum. Et statutum exeludens filiam a successione, exeludit neptem, quae sub nomine filiae late sumeto comprehendit ut, ea is euκά- Mooriam, fidae me Igmse. & tradit 4uater se
1 Ad idem est de mensurante. 8e mensuratotaispositum snim in mensurante , censetur in mensuratu dis.
OPLIo .ubi exemplo cognationis spiritualis confimaar. Inquit enim, Quia impedimentum hoe testrictum est
per Trigent sest 1 .c. 2.ad i radiam, quando oritur ex Baptismo, restrictum censetur , quando oritur ex catechismo. Aliud exemplum adducit Salas ΔΗ. versquin a xuvia,ex Rebello de obligar. ius. q. c. secl. . rutela legitima commensulat ut laeeessione ab inte stato. Unde s per statutum agnati pia serantur e gna tis in successone, praeseruntur in tutela. Bart.ι Isidet git. ttis lis. Item ii lege permissum sit laico donate ceristam quantitatem sine instruatione . di postea detur ei facultas donandi Eeelesae duplo maior, censetur data facultas ea conditioneine in prima scilicet sine insinu tione, quia commensurat ut ex prima saeuitate.
I 3 Aduerto primo sape legi satorem de aliquo easu, seu persona speciali loqui, non quia velit ad illum missum, seu ad illam personam legem limitar sed exempli gratia, ct tunc lex ad omnes easus similes extendenda est. Qua ratione videmus Pontifices, & Imperatores decidendo casum aliquem speei lem , illum pro legestatuere : qumdo autem hoc contingat,ex circumstantiis pensan/uin est. se docent alios reserens Suare abs.6.e. .n.ici. Salas disp. xi/etii. s.in princRebeli Lb. .da te iu=r.3 ssees. . plures referens Tiraquel. i. si On-
non agit de singularibus, sed de omnibus, neque illud exemplum limitat dispostionem, sed declarat. Quod
adeo verum est . vi etiam in lege eo trectoria id ipsum asstreandum si ex trafflua,* .gda iam ct facti ignori de tradit alios reserens Barbosa mi 1. Salassect. 6.11. I 6.ierstersia. Hi ne est illud. quod communitet diei solet,etim lex frequen loris xsus causa aliquid secernit, casum minus frequentem non excludere,sed comprehendete: ut tradunt Doctores in l. Ome. Dde raptu virginiam, ram glossa ibi. ct in I. .verba Dei capite, C. δε hu, θω ad Eecuseansi .er Crement. . veνsopra emesi de reseripi.
i Aduello seeundo. Et si lex qb smilitudinem ratio
nis non extendatur ad ea sum in lege non comprehensuimat iudex is iudieando illam debet ea tendere; prudentia enini,& recta retrio postulat, ut cum pro aliquo ea se desidendo non est certa lex, smilis casus dees- sone deeiso illius pei tui : iuxta ι. nam. F.de l. s.ibi, quanaa ux in uno A ponit bonam es occasionem, ces/νa, qua lentium is Mndem utilitatem , vel 1Aterpresatisne,
es erita itiri ictione stippleri. & ita tenet ibi gloss. α
pluribus exornat Felin. in cap.tra fato de eonstitiam Io.Quapropter solet diei essem smilem expresso non es.se omissum a lege i si quidem per legem casus ex preci Aecidi potest ille cases smilis,ut tradit Tiraque e re
tractaeonsanguinit. 3.1gi s. r. n. s. i
305쪽
18o De cessatione,& interpretatione legis.
g. V. An lex extendatur ad praeterita.
i H mittitur diuinctis da lege onmtutionis declaratiaua. Et daeiduur Gelaratoriam legem ρυpraesegem non esse. a Lex noui iuris eontritur tua non t hitur ad preterata. 3 Item neque quatenus praeaptitia est. 4 Quatenus poenam imponit,potest trahi ad praeterita. 3 Lex imitans aliquando potes trahi ad prateris a r raro
6 Lex Hellarat ista quatenus eiais, futura, ct praeteriι a
suid in prima instantia. 8 Probabilivis est non exfe,di acipendentia in iviaitio. Radimittenda sunt aliqua . in quibus sere omnesi conueniunt,ut ad controuersi gradum faciamus. Praemitto ptimo , aliam esse legem declaratoriam istis, aliam illius inductitiam, seu eonstit utiliam. Lex constitutiva iuris est , quae legem proprie eonstititit. Lex deel aratoria, quatenus talis est,non constituit ius, sed deelarat ius iam constitutum, ut habitur in I.ho
muniter in I. r. f. si rarium p/tis . declarans enim nihil aliua saeit,quam manifestate id. quod absconditum,&abstrusum est: se uti qui granum sub aristis latens despica excuteret: vi probatur in I. adeo, videtur .ae ac quιν. rartim a min. & plutibus exornat Decius in consit. 498. n. o. Burgos Ae par in prooemio legum Tauri, a m3ss. Matienae lib. s ait. o. i.ι. glog. is. Quocirca lex declaratoria,quatenus talis est,non est proprie lex ; quia de ratione legis est esse regulam necessariam operationis:at deelaratio non tegulat operationem, sed manifestat legem regulantem. Ergo. Saepe tamen contingit Aeetarando antiquum ius, nouum etiam eonstituere:&ex hae parie erit lex propria. sic Suareet lib. 3. de leg.e.i . n. 4. Salas a Lai .sea. .m 1 t. Aetor lib. s. cap. is. quas . Ac probant ex eisp. quante des item. excommvn.vbs excommunicatio lata aduersus percussores Episcopi, interpretatur Ponii sex extendi debele ad eos , qui pereussoribus non obs stunt: quae interpretatio non est puta declaratio antiqui istis, eum itis antiquum ad non impe/ientes non exten/eretur, sed non est noui iuris eonstitutio. a Praemitto Geun 8o, nullam legem noui iuris constituti iram ad praeterita trahi,nisi verbis elatis id expri- Hatur. Decisio est certa ex LIeges, C.de leto.ibi eges,
ct eoAstitutiones terium est futtiri. dare so, mum negotiis non ausae a praeterita ratiocari,nis nomina im,s ae pre terito tepore,ct Ahiae ponisntibus negotiis, cati tim μι .es Aa hem. MD 12 nova consistitiones. idem sumitur ex
ctus legis est dirigere humanas actiones tui autem, quoanctum est, diligi non potest. Ergo te spectu illius non potest lex ptaecipuum ilium emetu in sortiti. Ergo lex absolute prolata ad piaeterita non debet censeri extensa siquidem tion potest censeri extensus principuus eius effectus.Quae doctrina extendi debet etiamsi per verba praeteriti temporis lex loquatur. Exemplum apponit Bart. in Iasticitasg de olfe r i. quod stante lege, quod iudex venditiones saetas a minoiibuq iescitulat et licἡt proprer vel bum D ras de praeter iis venditionibus esset intelligendum:at quia natura legis est compaehendere tuta,& non praeterita, te factis poli legeti debet in telligi,quia alias lex esset modici cilesius se se in .plu
lum habet effectum diligendi. sed etiain puniendi, vel irritandi , ideo de singulis claritatis gratia videndum est,an possit exiendi ag praeterita 3 Pio quo 3 Praemitto tertio, lex quatenus praeceptiua est, nullo modo potest ita hi ad praeterita, quia actus praeteritus
praecipi non potest,quia non potest praecipi neri, quod est factum, sed quod est faciendum. Ex quo euidenter
si legem quatenus talis est , nunquam ad praeteritum extendi; quia lex quatenus talis est, semper est praeceptiva. se Suareet n. 8.Salas n. g. & alii relati. praemitto quartd , sex quatenus prenam imponit, potest ita hi ad praeterit , quia potest legislator pto prς- teritis actibus poenam dignam imponere. Item per senteni iam potest illos punire; ergo N per lege tri. Vt autepoena proprie posit actibus piae terit: s imponi siue per sententiam,sive per legem debent e se actus culpabiles, hoe est .sacti contra aliquam legem. sitie postitiam,sive naturalem,vel diuinari , quia poena cadere non potest nisi in culpam;quoeumque autem ex hix modis culpabiles sint .polluiti a legi natore puniri. Dixi . poenam propi iam nam inhabilitas aliqua,& irregulautas etiam ob actus inculpabiles imponi potest . sicuti quando irrepti latitas ad ordines, beneficia illegitimis stili imposita, omnes,qui tune erant illegitimi,comprehendit. In his eonueniunt Suarer, I Salassura. 1 Praemitto qui utὁ lex itritans actum,aliquando loquitur de allibus, qui irritabiles sunt ut excludat ma trimonium , es teliqua saetamenta, ouae sentiet valida irritari hon possutit poti si trahi ad plaetet ita; raro ta
Priorem partem probo. Potest enim princeps omnes venditiones tam facienda , suam saetas,in qua fuit dolum,etiam citra dimidium iusti preti iraitari. Quid ergo id vetat. Ergo iam lex iri itans ad pratei ita potest extendi. Secundam pariem , scilicet hane irritationem rath seri, facile piobo , quia ad hane ii ritationem s etengam d. bet adeste causa a bono publico expostulata,quae tame non ita sacile inuenitur praecipue si actus nulla malitiam contineam, sed omitino valia, fuerint.
6 Pramitto sextλ,lex Aeclarat otia,quatenus icilis est. sutura , & praeterita comprehcn Ait . quatentis declarat legem an :ea satam sertur ad praeterita, si ilicet ad lege: quatenuς vero declarat aetus esse contia legem, vel pis. ter illam, tam praeteruos, quam fututos actus compri M. hei titit.
306쪽
Trast III. Disp. V. Planes III. V. 28 t
hendit. Exemplum eli manifestum in ea oti.Δ nsa
.uorum. ubi Pontifex declarat matrimonium contractum, Ae eonsummatum ab eo, qui antea matrimonio rato copulatus erat, non esse validum. Quae deelaraiatio tam ad praetetita matrimonia, quam ad sutura ex. tenditur,ut de se eonstat. I/em sumitur ex cap.is Io I . a .r iuncta gloribs,8e tradit ex communi sententia Suarea Iupra num. 1. Salas num. I7. Azor quas.i 3.
Difficultas vero est,an lex actum prohibens extendat ut ag actum inchoatum ante illam legem 3 omissis variis dicenat modis,censeo legem, statutum, seu ea sit utionem prohibentem, punientem, vel irritantem aliquem actum nunquam extendi ad actum ineho
tum ante illam legem, si ille actus perfectus se , seeus
vero si sit imperfectus. Ratio, quia natura constitutionis, ut sepe dixi Pest respicere sutura,non praeterita,nisi
id expresse caueatur: u autem actum iam persectum comprehengeret, ad praeterita extenderetur. Ergo ne hane extensionem sine fundamento simo admittamus, dicendum est ad actum persectum non extendi;&eolligitur ex glossisneap. I. erbo commiserantide constit s. O in crume de ciere Quon residentis.eod.lib. de trahunt Fa-im. a fragm.verbo Iexorum. 4s.ct 3 3. & Doctores st tim rese tendi. Concluso explicanda est aliquorum ea-
suum decisione. S ptimus easus sit in lege constituente formam, Aesolemnitatem testamen i is, an talis lex comprehendat testamenta congita ante ipsam; etiamsi executio,& eL sectus testamenti succedat poss illam3 Et dicendum est. Non comprehendere quia post illam sectedit mors testatoris,quia testamentum erat omnino persectum , &consummatum ante legem sie Aldetan .Maseard.de im Ierpretoiatui. net. I 3.n rict seqqFarin n. 3 . Eman. Saa n. 1 .verbo lis,de deeiditur in Liuiemsia. detestam . limitat autem Felin alios allegans,υρ.quoniam,deconia
ριM.vias .s .ut intelligat ut, modis condens testamentum non habuerit potestatem illud mutandi ; sed
haee limitatio agmittenga non est,scut neque eam admittunt reliqui Dinotes,quia licet possit mutare, attamen est persectum , dum non mutatur. At si testamentum nondum subseriptum sit, vel Notatio fra- tum vel alio modo sit imperfectum, eum ter de testamentis promulgatur. comprehendit ipsum I quia lieEts ine hoatum 1 at absolute in ratione testamenti suturum est, squi gem non habet suum es.Idem quod di eo de testamentis, dieendum est de contra tibus: si
enim lex ἡans formam eontractibus . inueniat eontractus iam p-t sectos , illos non comprehendit, etiamsi executioni mandati non sint.eomprehendit tamen ime hoatos nondum persectos in suo esse.text .est in I.remeraelias. .a siue inst men .ibi,qua tis inpostea conficiemu . insertim/ntis,quam in huritia iam scripta nondum auarem absoluta laeum habere recipimis. se Abbas in e. D. moae. aversic aut statutum procedit, de constitutioni .
inter Canonicos maior in dignitate minori praeseratur in eonsidendo , etiamsi posterius estit receptus, quae constitutio non comprehendit Canoni eos ante illam reeeptos;ex eo quod in es n.de constuur.excipiantur, quia est actus.& exe eutio rei persectae,& consummarae, se ilieet possessionis. in qua erat ius quaestum ratione praebendae, ut recte explieat Nauari an s.ῶ confutat.
Aliquibus exemplis adductis a NauarI. ista excepi. i. num. s 3. haee resolutio filmati potest statutum enim,
ne filia dotata sectedae , eomprehendit filio gotatas
ante statutum. se Bald .in I. illam,C de rination.Et stam. Feia.de castra sum. Mur. Pars I, tum, ne sot minae sue tedant, extenditur ag eas, quae non Meeperunt haereditatem.sic Bart.3n Lomnes populi, fidei ιι. ct aure, num. a. Quam doctrinam extendit Nais uari. s a. ad filias iam patre defuncto, eum set tot staturum, si haereditatem non aeceperunt. At hoc enim credo; quia morte patris vere iam sueeesserunt, de est Leeessio persecta. Actus autem perfectus.& eius quaesitum, tolli non debet, nisi elate,& manifeste explicetur r ut bene dixit Bald .m Litam, Ciae coliation b Ee tra
Iis s. Item statutum , ne neminae succedant stantihus maseulis ad iam natas extenditur,ut ex Alexandaee aliis probat Nauatr. n. fg. quia loquitot de actu integre fututo, non de aliquo praeterito. Item statutum,
ut delut tantum rapienti bannitum,debet dari illi, qui
cepit ante statutum,& post statutum praesentauit ἔ quia illa captura, quousque ut praesentata, non est persecta, ac proinde praemium offertur pro re sutura. se ex F
lin.eap. .de coUiιurionis.esI. M. Nauari. num. 14. Item stante statuto ne querelae banni totum audiantur,si a cusator pendente aeculatione banniatur, amplius audiri non potest, quia iam est de re, Ee usu non perfecto,
sed inchoato. Nauatri num. 1 1. Item staturum prohibens electo,ne ante confirmationem administrationem Ecclesae gerat, etiam tanquam procurator, cap. at amria,ae eties 59.6. comprehendit electum,qui antequam
eligeretur administrabat ipsam Eeclesiam , tanquam procurator, vel oeconomus. quia illa administratio estres omnino distincta,ee sutura, circa quam cadere potest prohibitio:se ex Ioan. Andrans, is,ctav tradit
Nauarr. v num.x . Ad idem est lex determinans ex cutores testamentorum rationes reddere ordinariis ge sua exeeutione, solum comprehendit exeeutores,qui
post illud deeletum suerint, non illos, qui ante deere
tum executores extiterint, etiams rationes non redd, dissient, quia illa redditio rationum mandata est, ne male exeeutores administrarent : quae ratio cessat omnino in his, qui iam administrationem finierunt, eum lex illa promulgatur,ut bene ex glossis ci me t. i.de t sta notauit Nauar suo caps quando,de rescr. except.2I. m. 68.ct 69.s Seeundus casus est de statuto detetminacite, ut vir luctetur tertiam partem dotis, uxoris praecedentis in matrimonio. An,inquam. tale statutum comprehendat uxorem nuptam ante statutum, & mortuam post statv- tu mi Negat Imola in eap. .de constitutaol. . ibi Felin. l. 1. Mouentur primo communi ratione, qnia lex non
debet trahi ad praeterita. At haee ratio nullius est ponderis , nam s recte expendatur haee eonstitutio , non trahit ut ad praeterita ; lic t enim dos praecesserit ante constitutionem : at luctatio dotis, de qua est constit tio, non praecedit vllo modo sed subsequitur. Secundo praecipuὴ mouentur, quia ex contractu Aotis iusqu&ω tum est haeredibus uxoris. Ergo non est censendum per
statutum illud nouum tollissed neque hae ratio est soma, quia ius filij, 3e haeredis in bonis viventis,non est proprie ius, neque spes aliqua a lege approbata,quominus per legem sicillim ξ tolli non potatui tecte part
in ι.u potes n. s .ct ydrae acquir hered. Quoeirea eenseo probabilius malitum lucraturum esse tertiam illam partem Hotis, uxoris proe cedentis in matrimonio, quia est eonstitutio in fauorem matrimoni lata, & sauor
bilis maesto,qui est immediatὸ per constitutionem spe-
Etandos. Eisti est latὸ interpretanda. se Nauarr. alios allegans e sequanas e νescript excepi. r. 49. pati m. n.3o. vide de hoe Cardin.Tu seum pra i Asnelusve .lex, conri. 14 4.η.2s. 34.s .s a. seqq. o Tettius casus esse potest, de statuto prohibente ne
vinu,triticu .aliave res extrahatur a ei uitare. An, inqua,
comprehendat triticu,quod iam extrahere incepistippi quidem,si ante statutum pellitie extractum est,etiamsi
307쪽
Σ32 De cessatione, S interpretatione legis.
ttostea easu ia Auitatem tegietit, potetis illud extra
ete i quia tune non tam extrahis heiuitate triticum, quam extractum am eontineas nee illud tritieum dici
potest extrahi e ciuitate cum ciuitatis non si post plimam extractionem : & hie est easus decisus in I CUM, de pti bluanti . ct vectigali; ut inspicienti eonstabit, &tragit Aetor lui. s.eva 6.quast. H. salas a spus M.fes. 7.niam. Io. At s triticum ineepisti extrahere, qua parte
extractum non est, comprehenditur statuto,quia nulla ratione excusati potest. se Fatinae. 1 p.' mem. verbo
a a. . Secunda dissicultas est, an statutum p nam imponens delicto . extendaciir ad delicta ante statutum commissa3 Et quidem s punita sunt clartim est non exatengi ; quia non deeet punire bis in idipsum 1 smi litets poena ipso iure per eonstitutionem imponatur,e n sat asseete non posse delictum commissum , quia tune poena trahitur a delicto. & delictum iam eommissum
eam trahere non potest i ut ex aliis notauit optime Fe- Iin .e. quamam,tia constitutioniborum. i verse. s. nvi imrastiga. Quare silum est dubium de poena a iudice imponenda pio delicto non punito. An , inquam, delictum antea eommissum puniendum sit poena nouae legis, vel legis antiqv, 3 Cui Hissicultati respondet opti-mὸ Felin svrad. loes n. I verse fassie octavassob dis in ctione, si plena antiquae legis erat gelicto eonueniens, seeund lim illam gebes puniri,ex I. i. est is, τ αμ. de semeἡρ. commvn. At s conuenientior est poena per nouam legem imposta sevi semper ita est praesumen-gum, se euhdom illam debet delinquens iudieari a quia
ad imponendam poenam, tempus lententiae regularitet attenditur,ex I.penis ere noxari e se agatur. seruus gelinquens in seruitute,& accusatus in libertate, puni tur, non ut seruus, sesut liber r eonsentit huieresolutioni Bart. in I.ommi popuI,nti. 11.gdo i .ct ιών. Fari
cedens remissionem poenae delinquentibus debitae, extendatur ad delinquentes praeteritos , vel ad sutu
Respondeo ad solos pia ieritos extendi, & non adfuturos en inquam, detur Measio delinquendi: de hoe. tiamsi loquatur statutum per verba suturi t mporis, ex Di.m l .gda luι, per quem textum die uni Bart.&Bald. natatum disponens bansitum extrahi de banno, s soluat decem, solum ad bannitos tempore statuti extenἡ i. quia lex in dec suis.& in eoni tactibus dat formam futuris negbtiis, non autem in remissionibus poenarum ei beneficio eoncessis. sie Felin. late id pro
nominatim,& expres E de plateritis de Omnibus prae traitis intelligat ut i Regulatitet se omnibus in teli igitur, quia verba sunt generalia, de ita his tes,C. de legis. dicit ut leges,& constitutiones ad praeter ita non extendi,nis nominatim, S de praeterito tempore,&c. Ergo quando nominatim, & de praeietito tempore loquitur,
ad ea extenditiari habetur es φ.de eonstitui. Uem. 1.ati iticile de omnium sententia,ut testatur Farinae. Felin.
quibus lex de praeteritis loquens ad praeterita non se extendit. Primo non trahitur ad praeterita iam gerisi. se Felin.es βαλ ransit. . 3 .mers hanc fallantiam ubi testatur esse omni ui ex texi is I. visas,C. de transmon quia non pr sumittit legissatorem voluisse reuocare
quaestiones duisti. Et hoc habet verum , quomodo-
eumque res Aecisa sit. sue per sententiam, transacti nem,iutamentum solutionem, quietationem, praescrLptionem,& smile, .se relinsupra niam 3. Abbas num s.ct in Ciem aiaduma hos eten m. in ve=bs pacta, desepiari
verbo,conclusa 6 .num i 3. Sath apud ipsos. Excire primo,nisi leY expresse nominato decisa, ad illa quidem esset extendendat deberet tamen iusta causa adesse. alias neque per reseriptum, neque per legem
iuri alterius quaesto pet decisonem derogati posset vie glossa in ι. - . nglossa'. in sin/,Cile transactionibus.
Exeipe secundo , nisi lex noua diceret, quod omnia facta prius habeantur pro insectis;quia tune etiam de
Δ immunit Aeetisde ibi glost teνba ρνι infectis. 'a s Seeu δ. lex de praeteritis loquens non trahitutad praeterita i,m in eausa eonclusa,nisi expresse illa ipsi nominaret I quia patia sunt esse conclusum in causa,aeesse decisum i siquidem ex conclusione in eausa nego tium finitum est. patiditia,L pHorat. ct eu Uoralis de causa possessct pro .ct e.eiam ditis. a fide instrum. Debet autem hoe intelligi, qua Aci in causa ita eon clusum est, ut nulli partium lieeat nouas iuris productiones , allegare, quia ex conclusione facta debet pro-setti sententia, de secundum leges tune vigentes, eo quδd concludendo, quodammodo inter se paciscantur se nolle alio iure uti. At si patribus liceat post conclusum in eausa alias Ae nouo probationes Onerre,ad cau sis iam se eonclusas ter loquens de praeteri is extenderetur ri quia tune ius partis,quae vult reprobare,non est
in totum fgillatum 1 non igitur est illi via praeeluia utendi lege noua sbi fauorabili i & ita tenet Aldetan.
versismita secundo dicens in his ealibus indubitanter in praeitea se esse cruandum. 6 Terti8, lex,seu statutum He praeteritis loquens ad praeterita decisa per sententiam non extenditur . etsi a sententia suerit appellatum Exeire semper, nis illa ipsa
ct i 8.& alij plutes apud ipsos .Ratio est,quia iudex adipellationis succedit loco primi, eaque de causa iudicate tenetur secundum ias commune,quoA in prima instam ia vigebat. Aduertit autem optime Felin. hoe esse inotelligendum in spectantibus ad decisionem,& meritae se nam in his iudex appellationis debet s. tuare ea. quae debebat seruate iudex causae principalis . cum in eius to eo suee dat. At in his, quae ad ordinem procedendi spem nt eum in his debeat appellans sequi ordinem iudicis ad quem appellat,& loci,in quo causa agiis
tanda est, ex L 3.issae fae restam, Ae tradit Abbas in e quod eiemes/ a foro eo etenis,fle ex communi sententia Felin. num io. mem. fallis quisνro. Esse itiit sane debere partes se conformate legi praescribenti iudici ordinem procedendi.
i sed qui A gieendum in prima iustantia,quando lis
agitatur, neque conclusum est in causa , mi est in pendenti ' Trahitur ne tune ad illam causam, ita ut ex lege illa superueniente causa Huidi possit. Communis senistentia assirmat s lex nominatim mentionem faciat Aepraeteritis r se plures, quos allegat relin .isto cap . da consis eoi γ mos imita quario Farm. 1 fragm. vers.lo,
ct 1 .Hanc tamen communem sententiam limitat se
308쪽
hn. Fatinae. 8c alij ab ipss relati,ut procegat in lege, Aerescripto procedente ex motu proprio Principis , de non ad instantiami partis ; quia quando ad instantiam partis emanauit lex, habet rationem priuilegii: ptiuilegium autem concessum pendente lite etiam motu proprio superioris, non nocet parti adueris,ut notauit Θnton. HostiensImola, Abbas in eap.eausam L 1.ae v flam de Ioan. Andr .rii Δ dabis contum. s. .voselo ro in addiso
is Veldm probabilius mihi est non extendi legem
ad pendentia in iudieio, etiamsi mentionem praeteri- totum faciat, nisi simul mentionem faciat pendentium .Et de statuto id doeet Bald. post Bait. in t sanetamus, C. de sacrosanes. Eccles Generaliter autem tam de statuto, quam de lege. In quo in hae parte nulla est
3e Felin. teputat probabile. Probo primo, quia ex eo δd eausa deducta est in iudicium,quaelibet pari litigans ius aliquod acquisuit,ut secundum leges tunc vigentes iudicetur. Quod ius laeditur,si lex de nouo lataloeum in his habeQatqui Ρrineeps nunquam censetur tuti partis litigantis praeiudicare, nisi exprimat. Ergo Seeundh,quia in I. leg. a. c.ae legib.expressὸ habetur leges, Ateon,itutiones fututis negotiis dare sormam, neque ad praeterita reuorari, nisi nominatim ; 8e de praeterito tempore, de aghue dependentibus negotiis cautum st. Ergo non susicit nominare praeterita,vi intelligantur pendentia negotia eo inprehensa , sed debet mentio fieri negotiorum pendentium.Tertiδ, lex manans ad instantiam partis ron comprehendit negotia Pendentia,ne pars aduersa prae iugietum habeat:at idemptae iudicium sequitur, etsi motu proprio lex manet. Adde, etiamsi lex, vel statutum ad instantiam alicuius helit promulgatum 4 at finis illius non est saucii specialis led eommunis utilitas, ex c. eria autem lex, diu. 4. Ergo postulatio patiis non potest obesse ut lex ad pendentia in iudicio non extendatur, si quando motu proprio Ptinei pis emanat, extenditurae ira semper habeat eundem finem, ae pioinde eodem mogo si extendenda. Quartδ.lex loquens de praetetitis, susscient et saluatur eum iota sua signiscatione,si eomprehengat ea. quae dedum non sunt in iudieio: quare ergo ad deducta in iudicio debemus e tengere'
Quam vim sortiantur verba, & litterae
a si ex eo enainione mea generata petro res tuas com
misi si non teneον ae dis no sequuta.
ιaasse obrigationem sitire. a 'T, Vplieitet aliquem tibi commendate possium. L primo votias genetalibus affirmantibu 1 esse virum probum , fide dignum , eui secur negotia tua committere possis. seeund , si in partieulati causa dicas esse hominem,cui tale negotium possit committi. de talis eontractus eum eo inui.
α Di eo primis. Si verbis generalibus tibi commeniadaui Petrum . de tu hae commendatione fisus tes tuas vitio commisisti, non teneor de damno tibi sequuto. Misi doli, Reetim deeisio est ι.ct elegantem .il 4fae δε- .ct L .versme, quod inmeriglosset ibi. Anton. Gom.
deobligatione in eonseientia est elata, quia haee obligatio es non potest,nisi eulpam commiserim in eo mendatione Petri. At suppono mihi ignotum esse,esse improbum, de infidelem Ergo nullam culpam in eius
commandatione eommisi, delicta enim non tenebat praesumere. Pro deo bligatione autem externi sori ea
ratio est, quia hae generalis laudatio ad urbanitatem pertinetitibsque culpae imputare debes, qui ita sicile credidisti,& tes tuas sine debito examine eommisisti. 3 Dixi me deobligatum esse , his laudationem dolo secerim, dolum autem commissse censebor . s sciens petium surris assuescere , pto fideli commendauet rse Doctores supta relati,& eonstat ex divi ct eleffateritum ex definitione doli,quam tradit glost in Lact.d. δε- ιο. quae est calliditas quaedam ass decipiendum alium. Et probati potest, tum quia ius habet unusquisque, ne fallacia decipiatur. Si ergo te decepi, de media deceptione eausa sui, ut damna patiaris,uideor teneri resar cire. Solum in mei sauorem est,quia haee verba non videntur de se emeaeia inducendi damnum eoquδdeodi datus, 3e prudens illis non decipietur. Ereci u tu gee plus es, tuae facilitati debet tribui non m mi. At video non sussieienter hae ratione exeusari, si semel cognoui,
vel dubitaui te illis verbis esse deeipiendum,quia stante tua saei litate iniuriosus sui utens illis sallaciis , Aemendosis verbis.. Maior Alffeultas est,quando litterae,vel verba eonistinent quid certum,v.g. quando circa casum speetalem
laudo Petrum, de dico fidelem esse, quo cum inite po
tes talem, vel talem contractum,&c.An, inquam, tunc
Lm obligatus Et quidem s addidi aliqua verba, quae denotarent me velle a scurationem illorum sacere, ut si dicerem CD Ia tam a miment O corra pormi riecto; non est dubi umanere obligatum actione mandati. textus in I. s HVonon remunerandiris quia mandaviola J. mandari. & ibi gloss. 3e Doctores eommuniter. Amon. Gom. illis cap.
non tam continent approbationem personae , quam
Deptionem alieni periculi. Verum s absque his verbis Petrum laudarem,& tibi
commendarem, quantumcumque in negotio specialieommendatio fieret, si absque dolo feci , credo babilius me non teneti damna reparare. Quia non inis uenio in hoe casu aliquam specialem rationem, quae itilaudatione generali non procedat ide fauet rutila auriae 61 in s. Nemo ex caninio, nis fraudulenter A, obligaιών; de ita tenet Rebellus ilia quas. 6. ect.2lt.num. s. Salas eius verba transeribens ea. 3. Credo tamen in soto ex. terno condemnandum fore actione mandati , s circatom aliquam specialem Pettum tibi eommendassem. astinans te possie secure eum: illo contrahere, quia
presumor quas mandate, ex L Luei oeri famassct ιβ
manibus habenda est huius dism
lationis doctrina , utpote in paxi maxime stequens; ex illa enim dependet deis eiso plurium gige ultatum in variis materiis e Ontingentium. In tres partes
hane disputationem diuidemus. In prima agemus de A a 4 Nati
309쪽
at ista Aispensationis . 8e causis illius i quis, inquam, eoncedat dispensationem, de quibus concessatur.In seeunda ge eonditionibus requisitis ad valorem dispensationis. In tertia de causas , quibus dispensatio cessat; bi de interi tetatione illius. si autem aliqua in huiusmodi disputatione deiiderantur,ex disputatione depriuilegiis petenda sunt.
mi vim differunt. I MI nomen dispensationis in genere sum tur, eius aefinitio est, iusta telum eommunium distributio,iuxta illud Lucae fa .stiis putas est Deludi ι aioride 1.ad Cotin th. . A nistros Christi.ct dispensa ores πι- femoriam mei. de eap. . Disponsistio mihi erealia est. Eadem gi spensationis acceptio constat ex iure ciuili;text. - ι .di psessori. i. ct in 1 dispensatorem 6iss desolution. ι .urbana, i 66 Τάου - .significat. Et ex iure eanonieci idem hinetiar, cap. dispensaris, 3 di ct in extra Punia genitus,vi perni/eκr er remisson. de tradunt Doctores st tim reserendi. Verum omissia hae dispensationis lata aeceptione. dispensatio apud Theologos . de Iurispetitos sumitur pro exemptione alicuius a lege, ex ι.Princeps, de lessis. a Dispensatio communiter se definitul Et relaxatio iuris eommunis cum causae cognitione facta ab eo,qui potestatem habet tε laxandi. see'spe h. in pν ne. in Qui seiris .nisi rigarii.qM'. . uartiae sponsalis p. a.
plures reserens lib.ts .is di re ρ.dop. I .nsem. 2.3c sq. Athaee definitio sustinenda non est. Prim3,quia dispensatio non solum est tutis eommunis, sed etiam municipalis.' 6 nodalis: quod ius nomine iuris communis non ψenit intelligendum,ex cap. i deesnsatiation.an 6. Secun-Dod disransitionis valorem,causa non semper exigitur, ut postea videbimus, etiams ad licitam illiu , eoneessionem requiratur. quare Sanchez hanc particulam cum ratis cognitione a definitione dispensationii exelu -δit. Tertio, neque etiam videntur apponenda illa verba, facta ab eo qui potestatem hab/r relaxadι,quiam ipsemet relaxatione legis includitur debere seri ab habente potestatem ; alias etiam debetet exprimi causa materialis dispensationis, Ze eonditiones , quae ad valorem illius requiruntur.Quapropter aptior definitio ea dile potest. Dispensatio es , ris alietiti ν Iaxaris. seu exemptio alicuius , legis obligatione se colligitur ex cap.demArta, de praebend. ρ. necessaria, cidispensationes e tanta, eap. squi ι.quast qilibus in loeis vocatur dispensatio relaxatio, seu moderatio canonum,& in capispo pietas. II inquirat, 23.q M. . vocatur ab August. vulnus contra integritatem seueritatis; de ita tradit salas di p. hoseel. I. circo ramen. Basil de Leon iis geop. i.num. 3. Suareae Isb. s.cap Io n m. Iesas disp.ro ect. aiarum. 9.& alis plures apud ipsos. Ex hae definitione insertur primδ dispensare non esse inter pietati legem pro illo rasu non obligardi, sed est exemptio a lege. illius obligatione posita: constat
ex iuribus supra relatis,de tra/it plures reserens sua re
Responsa prudentum, Instit.de iωνι natur. ilibet enim vir doctus interpretati potest legem in tali,vel tali casu non obligare,dispensare autem non potest. Quod si measu dubio alieti a superiore non permittatur interpretatio, non inde insertur interpretationem esse actum iurisdictionis, sed doctrina, teletuatae tamen si periori. secon 33, saepe dispensat legislator,certus Obligationem in dispensato non cessare, ut contingit, cum tecum dispensatin esu o uotum, eo quod erogaue iis pro sul, sdio cotta infideles duo dragmata in acceptione Bullae eruciatae, de in impedimentis ad matrimonium , Acad ordines ratione alicuius eanonici impedimenii, ma-
niselle apparet.Tetith. ii dispensatio esset declatatio te gis pro illo casu non obligantis , quoties euidenter constaret easum esse omnino sinitem , posset quis ab Lque dispensatione se 1 legis obligatione eximere,quod est absurdum. Quatio. sequeretur aqualem potestatera esse in Ptineipe ad dispeniandum in lege propria, ac in lege diuina,& naturali: s in lege propria,nulla alia potestas e cie eflit ut praeter potest Mem de elarat tuam: Quinto, non posset in propria lege negare dispensationem: quia non potest in propria lege illius di elatationem petitam repellete. Neque et edendum est D. Thon1. quas. 37.art. 4 in erep. ct ad 3. oppositum Critire, ut aliqui recentiores illi attribuunt ; quia ibi loquutus est D Tho m. de dispensatione late sumpta, piout est quadam gubernatio, ordinatio, & distributio attenta personarum necessitate di qualitate i tum quia dieii legis. latorem alicui lieentiam eoncedere non obseruandi praeceptum , eum videt communi bono non expedite. Ex quod non te senui cessate ipso iacto obligationem,sey este causam susscientem ut illum relaxet. Inseti ut seeundb dispensationem non esse permissonem propriὸ, quia dispensatio tollit legis obligationem in dispensato : at permissio illam non tollit. Deus enim permittit precata, non tamen in illis dispensat. Quapropter permissus Leete contra legem,committit culpam. 8e poenae subiicitur, etiamsi eius executionem diis mulis i at dispensariis nullam culpars facit e ita legem operans. Interdum vero dispensatio solet appellati permissio de dissimulatio cisp.ri pensationis, .q. p. sed non proprie. se salasai θ. 1αρὶ . i num. Us
eundo. Rast. Lb. 8 cap. i. num. s. Suare a M. 6.cap. I l.
s anseri ut tertiδ gispensationem differte ab absoli tione a peceatis, de a censuris; quia horum absolutione non vulneratur ius, sed potius ius ipsum impletur. Iuxenim iubet recte disposito absolutionem a peccatis, flecensuris contegi Iat ius non iubet semper dispensati nem sacere. Item potest se eum quis dispensare, ut diremus, se tamen non pol est absoluere. Denique ab ialutio, vip te iuri consormis, late est interpretanda .se-eus vetδ dispensatio. se suareet tib.6.υρ, io vi num. s. Baslib.8.cap. i . num .s.Salassest. r.eoroil. 3. de colligitur ex glessa es.cupientes f. cateriam,ri e cessone ia 6.Tribod spensitio. Panormit. cap. tam Litem vesZria, nωm. t.
δε iesib. 6 Insertur quarto dispensationem diget te a simplicilieentia requisita pet legem .in eo quod lieentia non est contra legem, sed potius pro lege, aeque licentia tollit per se obligationem lapis, sed potii per ipsam obligationi legis fit satis .Qua ratione cum Praelatus tibi cstiis cedit egressum e monasterio proprio , de Pontifex ingressum in monasteria monialium .de Episcopus ex legitima caiisa ἔ non tecum dispensavi., sed apponunt condi
310쪽
Tract. III. Disp. VI. Punct. II. 28s
e digitionem a lege requistam lex enim eauebat, nee monasterio ptoptio ab sique licentia exires, neue in mo-
Dialium monasteria intrates absque licentia illius, qui eam potest concedere: Cum ergo tibi Piaelatus ad hos actus facultatem concedit, iam lex non obligat,quia exupposita licentia, illius materia eessabit. Et idem est, cum tibi facillias e nceflii ut donandi. vel aecipiendi nummos, nullo modo in voto paupertatis dispensatis: quia huius dispensatio solurn est Pontificis. argument.
Inseri ut quin A, gispensationem differre legis abis rogatione , de gerogatione 1 in eo quhd abrogatio est cessatio totius legis, tam quoad materiam, quam quoad personas. Derogatio verδ est cassatio legis pro aliquo tempore. vel pto aliqua parte eommunitatis, vel pro aliqua parte legis, si lex seeundum materiam habeat laia
s Inseritie sexi δ, dispensationem differre 3 priuile gio, quia dispensatio semper est contra ius : at priuilegium non est semper contra ius, sed saepe praeter ius, ni do verδptiui legium est eo nitarium tuti. idem
est . ac dispensatio. Ae eodem modo eausam requirit. se Sala sti. 1 orea finem. SuareE. lib.6.capaci. m. t q. Basil. num. s. Sanebo ιib. 8 aio. i.κam t. Deinde dispensatio saepe non est permanens, hoe est, non est pio usu pluries tepetito contra legem , sed est pro uni eomas determinato at priuilegium semper eonsistit in acultate permanenti operandi contra legem, ut diximus explicando priuilegii naturam , & notauit Salassa. t .in .as Insertur septim A, dispensationem legis, de dispem sati eis voti, te iuramenti multum differre. Primis, quia dispensatio in voto, de iuramento nuuquam seri potest valide sne eausa r at legis propriae distensatio
optime potest, ut diemus. Secundo in voto, & iura maento dispra sit praelatus nomine Dei, cui est ius pet Otum aequisitum ipse autem vices suas Praelato com . mittit , in lege autem proprio nomine proprie dispensat. Tettio in voto seri potest commutatio,etiam propria aut holitate,s si in melius, & in euidenter aequale, seeundum probabilem seirtentiam : at in lege nunquam pote t dari commutatio . quia obligatio voti voventis voluntate oriam habuit, & soluin diuinum honorem respicit,qui cum per materiam meliorem, vel
aeque bonam eon seruatur, poterit ex voluntate v uentis mutarit at legis Dbligatio ex voluntare ideissatotis pendet .ae proinde a sola voluntate legissa totis pati potest mutationem : se VasqueZ dispuι. 3 78.cap. a. Salasses. t. subau . s. ect.1.num. . Aduerto ex supradicti η Doctoribus ex iuramento saepὸ oriri non solum obligationem Deo sed etiam alteri homini: vt s insauritem alicuius seristi iuramentum,ipesqneaeceptauir, non poteris commutare, illo non consentiente,& lliet Praelatus possit relaxare obligationem Deo factam : at saepe non potest obligationem homini aequisitam,quia illius vices non habet.
Pu NervM II. lΑn dispensatio cadete possit in his, quae iuris naturalis,& diis ni sunt.
x Explieatur im naturale piam fundatum in istumare stimana, tum in iuuina, tum in rennementia
2 AI qtia ἡ, niti ν άου itire natarari nonpreceptiua ,sed comesivi. 3 Im praeeptitium mutari non potest, secus iis cone/s suum. 4 An sus nuturale praeceptiuum , seu pracepta naturalia
3 Probabitim censo in nugis iure iurati carireposse dispensationem o Satis findamentis num. aaductis. 7 EVenaitur quartim praceptorum naturalitim pagmPralisti Dirae iuspensatioram in Arectam. I TVs generale voco, quod ab ipsa natura rationali 1 ortum habet;ab ipsa enim natura rationali ortum habet malum a se surari, non subuenire pauperi , non defendere innocentem , eum possim. Hoe autem ius naturale , aliquando fundatur in voluntare humana, aliquando in diuina omnino libet a , aliquando in sola
Conuenientiat, cum natura lationali Ius ergo naturalesundatum in voluntate humana, est iuramentum , v tum atrimonium,& quilibet alius contractos ; nati
ra enim ipsa gictat haee omnia se tuanda esse , eo ipse, quδd facta snti Ius veto naturale sun datum in voluntate divin. omnino libera est illud,quod edi institutione sacramentorum. & mediorum ad salηtem pertianentium promanat ; facta enim institutione holum-Keramentorum ratio ipsa naturalis dictat honeste, & religiose esse tractanda. Denique ius naturale ortum ex sola conuenientia cum talionali natuta est tum amrmativum, tum negativum,tam erga Deum, quam erga
proximum. Asfirmativum erga Deum est praeceptum de illiux cultu,& reuethntia. Nega tuum est, ne sals Deos colas e verum Odio habeas. Erga proximum estitis negativum , sellieetne illum occidas, fle affirma tiuum nempe.vt illi subuenias a Pranniito seeund4 aliqua dies de iure naturali non praeceptiuo,sed e cestiuo, vel probatino. Concedit enim iiis naturale bona esse communia , homines esse liberos: non men praecipit se permanere semper.
Item concedit matrimonium, non tamen omnibus praeeipit. Item approbat stium suecedere patri,& duobus testibus fidem istegre habetI ; non tamen praecipit id esse seruandum. 3 Haec ergo omnia ab hominibus mutari possunt pro
circumstantiis Oeeuitcntibus quia non a natura praκipiuntur,sed coneeduntur Qua proptet eis communiatas rerum a natura concessa steti I quaaiam enim ansit.
δε υνωm diuis ab hominibus tamen ob pacem seruausam tolli et minui aut coarctati potuir. cap. ius nasu rati, ait'. . se es quo iure dis 8.es cap .duems u . I 1. quaest. i. Item etsi libertas suetit , natura hominibus concessa ,3.im amem, Insst δε iure nartirali gent. σ ciuidi. At iure griatii m aliquando ause itur. . Manumqsones,ssis iustit ροιών. ct g. 1ὸν aittis . Insitur .de iure personarum. bi Gontra natura . Item a natura ess,ne quis alterius damno locupletetur , in ve alienum retinoatu .nam Me natura. F.de caua vi ludebit. 2 .iare naturast de Nis
1 lis iuris. at sepὸ respublJca ob commune bonum, &paeem soluanda bona unius alteri tribuit,in quo tangatur vllaeapio, & praescriptio 1 lege intro/ucta.ι. i.friesucap est usurpat. Ratio est, quia sepe expedit here iuri,& dominia multis: si enim attenta propria Hilitate potest tibi non expedire libertatem, At bona amittere, teque In seruuin tradere , si amissione illius libertatis,& traditione in fetuum graue damn m vitas;quia mi-rnm ob bonum reipublieae id in aliquibus easius statui possiti at mutat e ptaecepta naturalia nunquam es potest expegiens, quia nunquam esse potest expediens mittere, quod intrinsece boniani est & cuius omisset