장음표시 사용
681쪽
19. Septima dissieultas est, possit ne Phineeps compositionem Leete cum alio Principe iniuste bellante, damnorum , quae sui subditi acceperunt Respondeo, si ipsi subditi libere eonsentiant, e et tum est posse ; si autem ips tenuant,nulla est remisso, nisi bono communi, patique rei publicae expediat a quia princeps ex ossicio tenet ut subditos defendere,& intutiantes cogere ad carissae tendum : quod s absque ratiotiabili causa emittat, iniuriosus illis est. Stante autem bono communi reipubliem potest Princeps subditis intritis com ostionem . de remissionem sacere , quia potestatem ab et eogendi subditos,vt pto bono c5muni aliquam iacturam patiantur iste aliis relatis Sylvest. Oeno bellum rom quas ii. sol. ἀθ.ris .eones. 3. ct 4. Bonacta. 1. de restit.quasi vosea.iis. 3.in sine. Damnavero facta Ee-elesae, & Ecelesasticis personis non potest saeculatis Princeps remiticte sine consensu Pr elati Ecelesiastici, etiam s bono communi expediat, quia eius iurisdicti ni subiecta non sunt idebet tamen Praelatus remissoni eousentire,s id bono communi expedit,&ptaecipue si ex continuatione belli maius damnum Eecte sis immineat, ut sere semper contingit, se Molsupra.
pvNc TvM V. Expenduntur specialius peceata, ciuae in bello principes, duces te milites solent
res Mitires repraesentent, quam secvim habeant. Item enumerantvir alia peccata, quaselint commulere. 4 Expendiamtir peccata,quae malares committere Iolent.
x QI iniuste bellum moueat princeps . Harum esto& peccare eontra iustitiam , aduersus oppugnatos,& aduersus sibi subditos, S ita omnibus este obtrugatum satisfacere damna , quae inde recepetunt, quia uit illorum iniusta causa. Ab hae tamen obligatione satissaeiendi subditis liberate tui Princeps, s ipsabsque ulla eoactione seientes belli iniustitiam illud aggrederent ut, quia tune ips sbi damna pararunt. se
1 At posito iusso bello Princeps peceat, s stipendia
militibus noti eoucedat, in pretium laborum, & periculorum, quae milis subit imo obligatus est , vi quantum fieti potest illa reddat statuto tempore , quia se pactiis, & sub hae eonditione miles se militiae tradi dit: se omnes Doctores. Adde hoe stipendium debeti,
culta compensatione uti, si alia via stipendia obtinere non potest. Mol. Hs t. t i5.in prine. Secundo. fit teneri Principem te scire omnia damna , quae milites pressi ne eessitate patiuntur, & aliis inserunt. Solent etiam ob hane causam propria vili pretio vendere, infirmari. & a lueto cessare. item solent vicinos populos molestate . & ab eis indebita extorquere , exercitum concitare. & in rebellionem prodite . de rem publicam periculo exponere , & alia multa . quorum omnium Princeps causa iniusta est,resarei reque tenetur idem &de iis qui 1 Principe destinati sint ad haee stipendia
militibus soluenda, si eulpabiles existant. quia ad hanc iniustitiam eone utrum Coninch au'. si isti L .num. 93. Deinde peecate potest plinceps eum obligatione reis situendi , s sne causa, de temere exercitum periculo maximo exponeret. Non enim dominus est vita subditorum, se/ gubernator, neque pro suo arbitratu bona illorum potest expendere, sed prout eommuni bono nechinatium suetit, alias non Rex, sed tyrannus
erit. Vestra. d. 3.16 p. 3 .vers. IIem peccaret.
3 Duces vetδ, & ministri Principis peccant glauis. sime, s plures milites repraesentent, quam secum habeantist sic pluta stipendia accipiant,& sibi retineatir. Nam piae terquam quod ea a Principe iniuste furit
piunt, grauisti motum damnorum sunt causa. Nam Princeps eredens tot milites adesse,non procurat alios milites submittere ad castrum defendendum inimicόique oppugnandos, qui necessarherant eique de causa non solum non teportat victoriam, quam vere reporistaret. sed saepe eastium ab inimicis o ceu patur, vel milites grauiter caedunt ut , & respublica , religitique Christiana in maximo periculo constituitur , eiusque hostes exardeseunt. N insolentiores sunt. proh d
ministri P tinei pi,.s ob negligentiam, vel ob furtum, necesuria ad bellum parantes, patent cibum,& potum, aliaque huiusnodi eorrupta ex qua mors militibus piovenit, aliaque damna enumerata sequantui. Et idem est, si ob eandem causam simulent se praeparasse ea , quae ad bellum sunt neeessalici ex voluntate Principis; cum tamen in minori quantitate praeparatasnt, aut si praeparem ea, quae victoriae eon scutiendae necessaria, sunt dolosa,& salsa Molina ium δ' ii6. ve L. non dis ile. Bonae. seupra. Tetti3 peceant duces transcuniates cum sito exercitu tenentes loca vicina si spensa, neque manifestantes , quo sint diuersuri, ut se accedat, & offerat unusquisque locus iVagnam quantita tem, ne illuc exeicitus transeat quia hac via regnum grauatur iniuste, tum grauando populum, apud quem diuertit exercitus, tum aeeipiendo ab aliis illam summam. Et licet dueibus concessa sit electio unius populi prae alio, quando onus non potest in omnes aequalitet diuidi: non tamen est illis concessum, neque concedi Poluii, ut hane elemonem venalem faciam,& sbi pretium retineant. Expe/iebat namque potius si unus po pulus grauabatur, hospitando exeret tum , reliqui ad
eius te amen concurreret, media aliqua contributione.
Mol. a. I. i i6.ves molistum. Coninclidi . 3I. dub. I. Rum. 1 CD. Bonae Alia .ιών. a. de rem . qnas. vlt. set . i. puri ora. n. P . Quarto peccani duces lignantes suos famulos in milites , & centutiones, ut stipendium'
Principe signatum imminuant, di sibi illam partem reseruent, nisi constet ipsos gratis ducibus donate , quod talo est eredendum: Bonae. 2pria. 4 Milites vero primo peccant contra sortitudinem,s se temere . & absque ulla Deeessitate periculo vitae se ediponerent. At quando est probabilis spes eum propito, vel aliquorum damno Ruchum copiosum esse consecuturos, laudabile etit, & actus sortitudinis se mortis periculo tradi, scuti secerunt viri sortissimi, se
Secundo peceant milites, si stationem de pugnant de setant, eis adsteuidens motiis periculum,quia ad hoc munus obeundum ob bonum reipublieae se obligarunt, di stipendia aeeipiunt. Tertio tenentur desen dere arees, & locum sibi demandatum . quorum spes aliqua subest ies stendi. Alias obligant ut omnia damna inde prouenientia te parare,& capitis poena plectuntur, ut pote rei laesae maiestatis. ι . . f. ad Iez. Iul. masest. quod si nulla est spes se posse hostibus risistere , non tenentur mortem expectate , quia ellet frustanea, inutilis,
682쪽
inutilis,&noctua talis expectatio, Ze eontra e haritateribi debitam,ae proinde ad id se obligare non potuerunt, Mol ἀθ.i is . lamine. Coninci, uilhq i. di Milo. 9us.7. -m 97. Quarto, peccant milites mortaliter,&contra iustitiam, D sne Ducis, aut Ptincipis saeuitate
castra deserant,quia sub hae obligatione sunt coducti: si enim hase Deo itas dileegendi libera esset cuilibet
militi, no posset Dux secure ad bellum procedere,cum enim exutimaret sus eientem numerum habere ad pugnam,se vacuum,& inermem inueniret ; eaque de causa merito poena rapitis, vel triremis, & infamiae plectitur, se discedens, ut tradit Glossia,eapito im mi Liare. Ap. i. et exto deferatur. Neque Aux in eoncedenda
hae lieentia facilis elle debet. praecipue cum miles nulli pugnae intersuit, quia inde non parum reipublicae,& Principi damnum proueniet, qui tot sumptus secit in milite sustentando, & asportando absque vita utilitate. At si miles aliquibus annis tuo osseio fatis se-cit,expedit rationabili aliqua causa intercedente, ut ei saei te licentia giscedendi coneedatur. Nam vi benedicit Mol. svra , lime secultas viam aperit, ut alii se militiae dedieent. & difficultas omnino oraecludet, Quinto,peccant milites, s ultra debitum sibi stipendium aliquid accipiant: dieitur enim Lucaeim ne concutiat uineque callar iam fatialis, O cotenti estote si- pendio iubis. Quapropter si aliquid accipiunt praeter id quod exeosuetudine iam ieeepta illis debitum est, peccant, & obligati sinit ea dantibus restituere , nisi manifeste constet pratis donare, quod raro est praesumendum, concedunt enim timore maioris mali. Neque excusantur ex eo quod Prineeps eis stipendia non soluat,quia non Obinde hospites grauandi sint,excusarentur tamen si pressi extrema, vel graui necessitate sacerent. Reputaretur autem grauis Deeestias,de su sesens, si veI perire, vel deserere castra cogerentur,
quod fieti non potest sine maino sui, vel rei publicae
damno Prineeps autem hare omnia damna tenetur reparare,cum ob eius causam data stat. Sexto , peccant
milites saetentes s bi plures domos s gnari , quibus
hospitemur. iuendentes in una solum hospitari ab aliis pecunias recipere, ne ibi commorentur. iniustis sine enim tales pecunias recipiunt, & Obligati sunt eas restituere,& eandem obligati nem subiit, qui ei chirographa Aiuersa eoncessi, eum fuerit causa huius iniquae uexationis. Vide Molinam Hesia duo. 1 1s. Cm
PvNC TvM VI. Quae personae in bello pugnare possint. 3 Omnes petrare pessunt. nisi eis Ilio Hadher prohL
gnare pes t. 8 mque ollari sero lares sunt censena .s Solus Pisissex d nsa potest, me eleia ι bello praestis propria mianu pugno. io Insistis, re haeretios M setium vocare, esto per se Ferd. de Castro sum. Mor. Pars I. allisem non sis, Nolari is ramen est alliitum. ii In bello iniusto nemo pugnare potes. Timore mortis
extris iliam distas festis petrari non potes. 1 QI bellum iustum si omnes in eo pugnare, adiuuareque possunt, nis eis specialiter sit prohibia
tum quia exercere actionem licitam, ad illa inque i
uare per se laudabile est. Videamus ergo quibusnamhoe sit prohibitum, & quo iure p1 Respondeo, Episcopis , eletieis, S monachis, seu religios s prohibilum est propria manu pugnare, vel
exercitum ducere , neque aliis inuenitur facta prolibbitio. De monachis etiam laicis habetur expresse, e. p. eos qui IC. quo De clericis, cap. cleri A cap. quicumque ex cler. 23.pus. s.& aliis, b quibus religios comprehendi poterant. Quod non possint exercitum Aucere, habetur cap. sementiam s. ne Heriri, vel monacia.
Congruentia prohibitionis ; quia clerici, & retitiosi dicati sunt Deo seruire , a qua professione se latic pugna multum reuocat. Itein elerici sint mihistri Christi,ipsurnque repraesentant qui proprium singuinem pro aliorum salute effudit. Ergo non licet alienum essundere. Haec autem prohibitio iure postiuo facta grauis est, &ad culpam lethalem obligatae teri eos in saetis constituros , quod satis indicant prauis. smat poenae clericis pugnantibus impostae. Privati
tur namque usu suorum ordinum, reclusuntur in monasterio,& s in bello moriantur, pro illis non onsertur saetiscium, & oblatio , vi constat ex allegatis textibus. Peccant ergo mortaliter, & ita tra/unt seia omnes doctores etiam de constitutis in orgine sub diaconatus. D.Thom. r. a. quasi o. ara. a. ct ibi Caietan . Sylvest. ve o bellum. s. qu si 1. Couarub. Hem ssur osus a. pag. s. s. numero I. Valen. di I. s. pust. is. In prine. Bonac. dissur. a. de resis. qais. vlt. s. a. i. a1. H. Suar. de bello disp. i 3. IV . s. numero 1. Mol ritasti . reas. a. disp. ios. circa finem vers. scundum es, Conines diapasatione 3 i. Abiam s. vumrio So. Ee ali .ue Sed disseultas est. an monachi laici, & cleriei in minoribus ordinibus constituit hae prohibitione ri.
gorosa contineantur 'Negant Couaru b. ct Bonae. supra, ct Lorea a. r. ses. 3. ἀθ.si. ηMmero Ir. Et moue imir, quia consuetudine receptum est hos canones ad illos non extensi : quate dieit Coua rub. de clericis eodem modo, ac laicos pugnare posse : consentit eis Franc. Suar. nishabeant benes eium Eccles.:sticum, quia tunc ratione beneseij ad ψtiorem ordinem aspirare debent, aut saltem debent impegimentum non apponere. Caeterlim sententia Molinae in hac parte mihi magis probatur, quam etiam approbat Coninci, semisogis Assirmat namque clericum in minoribus eonstitu tum priuilegio fori non gaudentem ad bellum proeedere posse aeque ac laicum , quia tanquam laicus re putatur. Neque canones aduersus illum procedunt saltem ex consuetudine recepta. Si aut m priuilegio sori gaudet, peccat, quia clim ex ossicio deputatus si Eeelesiae seruire. indecens est ag militiam sae cuiatem se trans serre. Non autem videtur baee grauis eulpa, quia longe est a ministerio altaris, &repta sentatione Christi , ob euius causam prohibitio sacta est Quod etiam de beneficiato in minoribus eonstituto dicendum credo , peccare, inquam, tantum venialiter,sess grauids ; tum quia nullus text. specialiter de eo loquitur tiun quia beneficium s talum obligat, ut non apponas impe/imentum ad ossarium eius mercendum , casu quo retinere illud velis. At potes procedere ad bellum animo
683쪽
relinquendi benes eium, si impedimentum irregularitatis in bello contrahas. Ergo ex benescio no videris mortaliter peccare. De Religios; lateis maior est dubitatio,an peccatum moti te committant, si ad bellum
munieari, quod non seret, nis graue esset peccatum. Sed dicendum est non obinde praecise excommunicati,sed quia apostarando a religione se militiae,& publieis honoribus tradiderunt. Qu circa ex procelluad bellum solum venialiter existimo peccatuIosvira, uius tamen quam beneficiatos clericos. Diaei non posse eleticos in saetis constitutos propria manu pugnare , vel exercitum gucere, aut pugnantibus, pereutientibusque praeelse,ut inde colligetes polle bello interesse , ut sub sdia spiritualia ministrent, milites eonsolentur, & ad pugnam excitent, modZ non excitent specialiter, de expresse ad oceisonem,& mutilationem inimicorum; quia haec oss-eia aliena non sunt a clerici statu , de ita tradunt C ualub. Coninch Bonae. Valen. Suar. ct ad .pra. de
ari ae 1 3.78. Neque obstat textan cap.quod is δειλου, δε pinnis,ubi Innocent. III. eodem modo deponi mandat eos sacerdotes , qui gubernant natim ad pugnam , &personaliter exercent eonflictum, quam eos,qui alios incitant ad pugnan/um. Non,inquam,obstat,quia ut bene dieit glolsa,loquitur text. de bello iniusto , non iusto. argum. cap.sicut aegniam s. vi vera δε homicia. ct let item Mela,siem eum is fati leae. φῶ 6 Ut autem clerici hoe Osticiu exerceant non ingugent speetali licentia sui praelati quia nullo iure uelut hane illis este necessariam.Nam text. in Op.represensibatio eap. σωο ausu 13.q. 8. qui ad hoc probandum adducuntur,non eo nuineunt Nam in eap.reprehen Are, reprehenduntur Episcopi, non quia ad bellum ob consolangos milites,eosque ad pugnam hortandos s- ne licentia profecti fuerint . sed quia ibi scut reliqui milites pia nauerint: δe quia hae Oeeasione impe/iti non venerint ad Coneilium, quod summus Ponti se
Romae congregauic Textus uero In cap quae osti. non
de proseistione ad bellum, sed ad Imperatoris Eccle-sam loquitur . & grauiter teprehenditur a Pontifice
Episcopus , qui eius marissatum contemnit ob Imperatoris iussa exequonda , praecipue eum canones euidenter praecipiant nullum omnino Episcoporum, qui Levitica portione sunt contenti, nisi summo Ponti fice viso,atque consulto ad comitatum,hoc est,ad Imperialem aulam debere contendere.
Verum urgente necessitate possunt eletiei in saetis eonstituti,& religios propria manu pugnare, & oeetigere. v.nad se, sucisque defendendos,quia lex ecclesiastica prohibete non debet, quod iure naturali conceditur, de a sortioli possunt pro patria . & bono comis muni rei publieae,& fidei pugnare si aliter in perieulos raui haec constituantur, ac denique pugnare Possunt pro viehqria obtinenda a qua pax reipublicae. fideique progressus non leuiter pendet: imo in iis casbus non solum possunt, sed tenentur pugnare. Non enim lex ecclesiastiea aduersati poterat legi naturali,sed potius illam perficit, sicut gratia perficit naturam :& ita tra
3e alii apud ipsos. 8 An .ero in huiusnodi eas bus aliquam irregula
in sacris propria manu pugnet, vel pugnantibus prae sit 3 Respondeo solum pontificem , quia in lege s perioris nequit inferior, nis es superioris eommissi ne . At nullum vestigium uius eqmmissionis inueniamus datam Episeopis. Erg nequeunt in hae dispen
satione se intromittere r 8e ita tradit Bannes x. a. θω sion. 4 . araiani. a. Ab. 2. Aror. 3. p. libro I. empho i 6. Bonaci n. disytitarion. a. de Niniuriam quasnon.
o Rursus aliae sunt per nae quae ob eorum malitia dubitari potest,an snt exclusae , bello iusto Christia norum: is suntJnfideses, eum enim ex eorum con μtio grauissima mala reipublieae proueniant, merito exeludendi sunt a bello a quersus Christianos sacra Nam lieet per se illieitum non si hos infideles in tui
adiutorium. &de sensionem vocare, per accidens tamen regulariter est illicitum t a sumunt enim inde oecasonem prosanandi sacra adestruendi templa, violandi virgines, oe alia innumera sagitia eommittendi , ob quae Princeps catholicus quoad seri potest, eos vitare debet. Et multo sortius debet se abstinerea praestando iis infidelibus adiutorium , eum aduersus catholico3 pugnant, etiamsi ex parte infidelium videatur bellum esse iustum 1 quia bonum religionis omnibus aliis praes rei debet: in iis consentium D
ai Hucusque depugnantibus in bello iusto die tim a at s bellum iniustum sit, clarum est neminem pugnare posse, de omnia clamna facta pro viribus rem randa elle. solum est gubium de iis , qui pugnant ob
metum mortis, amissi nis membrorum , aut alterius smilis damni, quales sunt captiui in nauibus Tute rum remigantet, an ratione huius metus a culpa, de
obligatione restituengi excusemur a Sed de iis disp. seq λβ-ὰ o, latius dicetur. ia Restat dicendum, quo tempore ppgnandum est
Respondeo occurrente ne eessitate omni tempore. Extra necessitatem probabilius est die fisso pugnati non poste,quia est opus seruile, ut dixi cum de obsereati ne se stolum egi. Ab Aduentu aute usque ad Octauam Epiphaniae,& a Septuages ma usq; ad Octaua Palehae prohibetur praeliatio as Alex. III. in cap trium, detricis,ct pace, sub grauibus poenis, & comminatione
excommunicationis. verum noc priceptum receptum
684쪽
s es ali Mis tui mis eum mortem , vel grauem laesuram honoris, mel citatriariam, nisi Aestam acceptes, a raptare illud potes
cum ac sinore,poterata iacceptare.
ao uacavis extusent pristipem ab hac excommunica tione incurrendia,ex eo quoa Herium permittat. a I Reliquia poena praere exi ommAnicinionem , seu Fnsionem, interdinum talem dies rarione uinciae,
i Q Editio est bellum aggressivum unius partis res-o publicae aduersus aliam,vel aduersus tuum principem. Haec semper eli illicita, utpote paci, & iuuitiae contraria a cum enim nulla pars reipublicae aut horitatem habeat indieendi bellum sed haec rcsideat in Principe seu Republiea persecta, sit sane contra charitatem, & iustiti rara procedete illam Reipublicae partem,quae hoc bellum mouet. 1 Dices : Contingere potest, qubd una pars reipublieae aliam infestet, iniuriosaque si,& Prineeps ro-oatus non impediat. Poterit ergo tunc civitas ossensa offendentem debellarea item potest Princeps non Rex , sed tyrannus esse, sed mouere bellum aduersus tyrannum cuilibet reipublicae parti licet. Ergo non est dieenda seditici bellum unius patiis reipublicae aduersus aliam, aeque aduersus Principem Facili η est horum solutio. Notatuer enim dixi, seditionem esse bellum non quodcunque , sed aggre suum , ut inde colIigeres , si pars aliqua reipublicae bellum moueat, quatenus ad sui de sensionem necessari iura est, & non aliter non seditiose procedere, sicut nee qualibet peisona particularis seAitionem committit eum se ab inuadente defendit, potalis namque ex parte inuadentis stat seclitio Eodem modo respondendum est ad confirmaticinem. Duplieiter enim Rex tyrannus esse potest. Primo quia regnum iure sibi non debitum vitirpauit. Secundo, quoad regimen, quia in illo iniuriose procedit Si tyrannus est, primo modo tota respublica, & quaelibet eius pars expelle. re eum a posse mone potest. Tunc enim non mouet bellum aduersus suum Principem, S: Dominum, sed uersus dationem dominium usurpantem , ipseques bis Rex est, qui seditionem committit, & illius est causa. Nam ex parte illum debellantium solam
est defenso. Si autem Rex seeundo modo tantum tyrannus existat, tunc patientes iniuriam se bello tantum defensuo munite possunt, non tamen illis liacitum ess suum Principem , ut vete dominum aggredi : alias seditionem,& rebellionem proprie committerem. Tota autem respublica illum regno priuare potest, si in eius perniciem gubernaret,quia Rex a re ublica aut horitatem aeeepit in aedificationem reipulicae,non in eius destructionem,sie optim E suar.A0.i . de beari sies.8.3 Rixa est priuatum bellum , priuataque authotitate assumptum,quo unus alterum laesere conatur. Ex parte inuadentis est rer se peccatum mortale nis leuitas materiae excuset, ut in pueris tirantibus , se
seu priuatum bellum quid eommune est ad duellum.&aὰ dissidationem. Duellum vocatur rixa,seu pugna duorum ex condicto. publieis quibusdam conditionibus interpostis.Diffidatio dicitur pugna,quae sne his
conditionibus , ex eo inuentione tamen partium assi1 itur,quaeque vocatur priuatum duellum. Videndum
ergo est .an hoc duellum,sue publicum,sive priuatum licitum aliquan/ost 3 Deciso huius dissicultatis pendet ex causa, quae ad duellum suseipiendum occurrere potest. Nam s nulla inueniatur legitima duellum semper erit illicitum, si tamen aliqua legitima inueniatur,tune licebit duellum sciit bellum aieet legitima causa intes cedente,se-eus s causa deficiat. Octo ergo caiisae occurrete possunt ad suseipien-gum duellum , de quibus Doctores dubitant, an sint legitimae 8 Prima est vana ostentatio virium, acquisitioque nominis, Ac honoris viri robusti secunda,cauissa se voluptatem spectantibus, illisque se gratum praebere.Tertia, terminatio alicuius litis ciuilis , vel eriminalis. Quarta, vindicatio iniuriae sectae, illiusque rei aratio Quinta,desenso propris honoris, quem videris amittere,si oblatum duellum respuas. Sexta,periculum vitae, honoris, vel bonorum sol lunae, quod necessarid subire debes, nisi duellum acceptes. septima, sectiso diuitii honoris, quem alius blasphemiis, S irrisonibuς, aliisque peccatis laedere intendit, nisi duellum acceptes. Octaua, terminatio belli iniet ii stes & resolutio illius in duellum.1 Prima , di securida causa ab omnibus insuffcientes indicantu; ad honestin3um duellum , cum enim in illo euidens periculum , itae tam propriae, quam alienae insit, nequit ob finem ita inutilem suscipi. Vnde de bellio exercitium mortale peccatum est, si cum euidenti Peticulo vita suscipiatur,& in illo molientes Ecclesiastica priuantur sepultura , capite i. de
Torneam. se expresse Caietanus a. a. quasione , gesima quinta, articulo otiam Area solui. - 1 3. eanda cistis, insim. GHo duelium. Nauarra capite disin o)uinto, fine. Valent. a. a. diri ratione tertia, quae
6 Tertia causa est , ob quam proprie dieitur δ υlsu in , eum enim inter aliquos controuersa esset, ne que suffcienter vetitas ostendebatur, resoluebatut lis in duellum, ut is qui victor in eo euaderet, reputaretur verum dicere,qui vero succumberet salsum Duellum ergo assamptum ex hac causa non solum illieitum, sed superstitiosum est,& ut tale damnatum, cap. r.er 1 ae Vias. Ig. ct cap. Mons ehiam. a. quae s. s. Est enim medium omnino inefficax, ct improportionatum ad veritatem indaganda. Neque enim Deus
685쪽
victoriam promist daturus in noeenti: neque iustum est eam ab illo sperare medio ita indebito, Se atroci. Caietanus, suareet & Nauarra supra. Coninet, meroi 3. sancti. m. s. valen. akIopvincto 1. V Nee tertio: Ad alii plures. Quarta causa quae est vindieatio iniuriae factae, il-jiusque reparatio,etiam in sussciens iugieatur ab omnibus sit pradictis Doctoribus ad honestandum duellum. Quia nemini partietilari lieet ob vindicandam propriam iniuriam alterum occidere. Ergo nec procurare ad hoc enim ossicium priueipis est constitutum. Adde huiusmodi essectus non certo per duellum obistinetur cum saepe qui putatur victurus succumbat. 8 Quinta aliquibus videtur se iens,vt licite suseipiat ut duellum i chira enim respuentes duellu ignaui, de timidi reputentur,neque possint absque rubore coram sociis comparere, quia eis non creditur respuisse ob vitandam Dei ossensam, sed solum ob timorem: stiane grauem inde iacturam honoris pati. Ergo ut haeeuitent,poterut duellum admittere. Hac enim ratione vir nobilis non tenet ut sugere agoedientem,etsi ponset ut comunior fert sententia)quia fuga illi est ignominiosa: Elm similiter prouocatus ad duellu non tenetur respuere, quia talis reptilia illi est ignominiosa3 At dilaedum omnino est, ex hae eausa nullo modo h nestari duellum posse: se Caiet. - . 8. circia soluit. -
de alii apud ipso, . Ratio est,quia tibi illicitu est mor- rem alteri infligere, illamque procurate nis in tui defensionem. At illa acceptatio duelli non est desenso tui honorix, non enim datur defensio, ubi non est agnellio At in uitans ad duellum non aggreditur tuum honorem,potius enim ex repulsa duelli,quam ex eius inuitatione amissio honoris sequitur. Neque ipse emgit ad pugnam, sed suadet. Vbi ergo tibi insertur vis, quam pollis repellere3Nullibi certe Secis 1 veta est devito nobili, quem alius aggreditur: tune enim in aggressione patitur vim,qua non tenetur fuga sbi ignominiosa deelinare sed ocellione poterit avertere. 9 Sexta causa, quae est periculum vitae, honoris, &fortunarum , magis est controuersa inter Drectores. Aliqui enim illam sufficientem iudicant ad honestati dum 3 uellum Alij negant. Alis distinguunt inter periculum vitae,& honoris, fortunal umque, & dicunt perieulum vitae susticere ad acceptandum duellum;seca, periculum aliarum rerum. Vtergo cum distinctione procedamus,proponendi sunt casus in quibus hoc periculum neeessatio quis subire potest,& osset tur duellum ad illius euasionem Primo,s minet ut tibi aliqui mortem, aut salsum testimonium , aut grauem iacturam diuitiarum . nisi duellum eum illo acceptes, de credax sne diibio tibi illud malum inserendum iusserecusato duello : in hoc e,su tibi licitum est duellum. acceptare,ima ad illud inuitare , quia non inuitas ad
culum mortis absolute . sed certum periculum mortis , infamiae, amissioitisque bonorum commutas in perieulum dubium, de incertum. sic saneh. ita 1. cap. 39. --.8. Valen. 2.1. dispus 3. quaestione II. puncto primo , verctatu aurem eugia. Coninci, ae in. ;1. Ab. a.
io Quid si hie iniustus aggressor tuae vitae , honoris,vel diuitiarum,uellet duellum iniri non seeum,sed cum alici tertio in nocete. Maior est dissicultas an posses cum illo tertio pugnare,ut ab iniusta vexatione te libetes 3 Et ratio dissicultatis est, quia tibi e ncessum est prouidere tuae vitae,eum iactura proximi praecipue cuin talis iactura ncita sit liuenta sed permissa,& ita ut probabile sentit Valen. 1. a. dissur.3.quas. II. puniti I.
paulo pos principiam vers ponum emiam, de absolutδ
cap. 6. n. 3 i. At dicendum est nequaquam tibi licere. Non enim licet tibi directe innocentem interimere, ut vitam conserves. Ergo s ille tertio, te no aegres itur,non licet tibi illum impetere,eiusque morte procurare: quod maxime procedit, quando ipse eoaei duellum admitteret. Neque te excusare potes,assiimas aggresbrem mcdio illo tertio innocente te impetere. quia ille tertius non te impetit , sed potius tu illum impetis, Ad aggrederis. Nequis ergo id praestare , ut
eondemnatus, vel credis cerih vile condemnandum,& octitur tibi duellulti ab accusatore, uel iudice, suetis a condemnatione liberati iIn hoc Nauarrae. . i iis 39. O cap. iv--Ρ.Sancta. lib. 1 39 n.8. coninch d p. 31. Ab a. n. 7. Petr. Nauarrasvr v. 189. Molsrael. iti A. Al'. i - num . AeLessius I . r. cap. s. Ab S. n. s. existimant te licite aeceptare posse duellum ad euitandam condemnationem mortis, mutilationis mcmbrorum , infamiam, grauemque fortunarum iacturam. Probant, quia tibi licitum est oecidere eum , qui tuam vitam, hon rem,vel diuitias aggreditur,a cuius aggressione nequis alia via liberari sed huiusmodi accusator iniquis testi- bus tuam vitam,honorem.& diuitias aggreditur. Ergo
potes illum duello perimere cum no suppetat tibi alia via euadendi periculuin .nis interficiendo insectatem, v Ideris posse interficere, quia est iusta defenso. Ergo se die edum in nostro casu Ex hoe inserunt Coninch. Pet Nauarra, Saneh.MOL&alij apud ipsos , non soluin licitum esse aeceptare duellum,uel illud indicere ad hane iniuriam propulsandam . sed te posse occulte calumniatorem occidere, si alia via non suppetit euadendi periculum,quia illa non est occiso, sed desen
sotimo Nauarra Leti lib. 1 ae re h. cap. q .ris. I l .num. 29α8e Sarach.ἀus e. 3s. 1 8. fine assirmat te obligatum esse non aeceptare duellum, si calumniatorem secreto interimcre potes, quia necte exponis periculo vitae,& ab alio tollis occasonem committendi nouum precatum ducllum acceptando, vel Ofierend .
Caietan verd a. i. q.sue .ana ad ue imitat supradictam doctrinam ut procedat s duellum initur
ex consensii Principis, quia alias non videtur concedendum secundo limitat, ut procedat in causa criminali, non in ciuili , quia Aesenso armata solum licet, cum alius te armis oppugnat. in causa criminali aecusator iniussus te oppugnat armis , Se gladio iudicis: in causa autem ciuili nulla sunt arina ; quia nulla est ibi condemnatio ad mortem, neque mutilationem, cui direndi modo adhaeret VAen. r. r.aesivi. 3. P si l
1 a Caeterum dicendum existimo primδ , nec posse Principem in supradicto casis o fiette tibi duellum,neque te posse illud aceeptare; sie A bulen. I .Reg. cap. II.
rue 7 i th. . . Probo. Nam vestues dignus condemnatione secundum allegata,& probata,vel non si dignus es condemnatione,eis nullam tibi irroget iniuriam princeps,condemnationem debitam in duellum commurans,ar grauem irrogat accusatori, quocu duelli, inite debet,cum absque causa legitima probata, it tu manifesto vitae perieulo Zrmittat exponi. Quod si accusator in illud periculum libere consentiat;esto ei
686쪽
pii neeps iniuriosus non sitast tamen reipublieae, eo. ius administrationem gerit; eum absque causa publica. Se legitima periculo vitae permittat exponi sibi
subditum. Si Veto dignus non es comdemnatione, de nihilominus iudex te vult eoindemnate, de offert duellum loeci eondemnationis. adhue existimo te non
posse illud acceptate , nisi sorte ille , quocum duelulum ineundum est, sit dignus condemnatione, & in duellum eius eondemnatio commutetur, vel teipsum aggrediatur. Nam extra hos casus iniuste illum oppu gnas , illumque perimere intendis ob conseruationem tuae vitae : licet enim in aliquo casu tibi permissum se innocentem Oecidere ut vitam conserues a debet Arecasus, ex quo sequatur occisio per accidens ad tuam actionem,ut contingit,cdm sugis inimicum, de in medio itinete est innocens constitutus , quem perimete debes, si cursum prosequeris, vel cum arcem oppugnas, in qua in Oeens te sidet; in iis enim licita est iii nocentis Oeeisio, quia ad pugnam , de fugam necessariam per accidens sequitur: ut bene probat Leuius lib. a. p. v. l. . a.n. s 7. At acceptatio,vel iii dictio duelli per se inserunt perieulum oceisionis. Nequeunt ergo hae e libete fieti eontra innocentem.
a 3 seeundo dico, si duellum Oblatum sit tibi ab ae
cusatore iniusIo, de promittit se cessaturum ab in uaactione si admittis, seeus si respuis. Videtis posse illud
admittet; quia neque ips irrogas iniuriam Oeeidendo, cum ipse se tali perieulo exposuetit,neque tu mau L. cis periculum tale suseipietis,eiusque Oecisonom proculans , cum in defensonem propriam , 5e ad vitandam intutiam facias. Et confit mo. si aliquis iniuste aggrederetui te intimare in platea de graui crimine, neque alia via vellet desiste te, Disi duellum admittetes. vel offertes.Posses quidem illud admitte te .decisset te. υt honorem defenderes , de a calumnia te liberares. Ergo a sortiori potetis , cum apud iudicem te infamare intendit, eum hae infamatio magis publiea st, &grauioris damni petieulo exposta. Quod s di eas, tibi non lilaete alium oeeidete,nisi in defensonem. In praesenti autem easu non videtis te defendete ab accusatote sed potius illum aggredi. quia accusator te non agis gredit ut armis, sed lingua, de calumniat lingua autem non videtur eo ercenda, neque calumnia diluenda at mitised testibus, e rationibus λRespondeo, si testibus, de
rationibus ediereeri non potest , dc dissolui ealumnia, armis fieri potest, quia a natura concessum est illis me diis vii, quae ad propulsandam intutiam neeesaria sue
Neque approbo dictum Petri Nauartae,3e Sanches,
nempe te esse obligatum occidere calumniatorem , si oeeulte potes non admissa duello, quia ex occulta oc-eisone Olumniat citis insertur cius perpetua condem Natio quam sorte in duello pugnans euitabit. vi bene dieit Conineli LV. 3 a .aul. 1 I.2Ο.14 Septima eausa , ob quam videtur admitti posse duellum . est in defensionem diuini honorix, s alia, peccatis des stete non vult,nis cum illo duellum ineas. Sed distinguenda sunt peccata, alia quae cedunt in inisi iam proximi, ni communis, de religionis,alia quae solum peceanti nocentuob peceata,quae solum nocent peeeanti,clatum est te non posse duellum admittere. Ob peccata verbiquae cedunt in iniuriam grauem proximi, α bcini eommunis, de religionis;po eris praecipue ait
thoritate Plinei pis duellum admittete . s alia uia tibi non suppetit defensonis; quia ob hane rationem lieertibi iniuriantem oecidere;quis enim negare potest te non posse haereticum oecidere , si a conculcatione Sacramenti , & profanatione retum sacratum des stetenon vult a Defendis enim tune diuinum honorem.
γ s Octaua eausa est terminatio belli iniet hoste, , &i resolutio illius induellu,de hane esse causam sussete
tem honestandi duellum ex parte illius Prineipis, qui
iustum bellum gerit, nullus au bitare potest, seruata tamen hae eonditione ut non trahat victoriam ad statum magis dubium, quam per bellum. Nam posia hae eon ditione vitantur plures caedes, pluraque damna utrinque contingentia in bello , Ze omnia reducunt ut ad paucos. Secus vero esset si spes victoriae minueretur: grauissime enim peccaret Princeps aduersus suam re publicam, certam victoriam,quam pet bellum haberet. in incertam duelli commutans', peccaretique item aduersus duellanies, eum eos periculo interitus exponeret absque causa legitima.Item licet principi acceptate , de indice te duellum ad debilitandos hostium animos , de robotandos propriorum militum , quando id videt esse sibi ad bellum neressariu.quia est pars belli. ad victoriam eonsequendam saepὸ conuenicias . aeptoinde ex eisdem conditionibus . quibus hones atticiali 0.de ipsum duellu tune honestatur: se Suar dιθ.is.
16 Quod si inquitas an in hoe casu liceat militibus, de Principi se obligate ad non suecurrenduiti sociis, si succumbani Respondeo lieete quia aliquando licitum est, fle permissim te obligate abstinere ab auxilio se rendo periclitanti, s illud pta stare non potes absque graui damno proprio,vel boni communis. Cum ergo in praesenti non possint milites defendere socios enis violent fidem datam . totumque exercitum periculo exponant,sit sane cessate posse ab hac desensione, de ita
Sed inquites quae poenae sint impostae duellantibus absque eausa legitima 3 Respondeo varias poenas esse impositas a Coneilio Trident. cap. I9.ὰe re format. Primo aduersus quoscunque dominos temporales sue Reges , sue Imperatores, qui locum ad Monomachiam in tertis suis inter Christianos concesserint,sertur exeomunieatio, de iurisdictione, de dominio ciuitatis, eastri, aut loei ab Ecelesia obtenti, in quo, vel apud quem duellum feti permittitur,priuan tut , etsi te udalia snt, di tectis dominis statim aequiruntur. Seeundd aduersus pugnam committentes,e rumque patri nos seriur excommunicatici, de poenaeonfiscationis bonotum ae itisamiae perpetuae,&vt homicidae mandantur puniit, de s decesserint in ipso eonssictu,caream Ecclesastica sepultura.Tetti δ,assuersus eos, qui consitum in causa δ uelli dederint, aue alia quacunque ratione ad id quemque suaserint sertis excommunicatio. Gregor. vero XII i in sua eonstitiuae est 31. in ordine, incipiente, Aa tollinatim vitem item Δὸstomun UUAE . ex tengit supradictas poenas, velocum habeant in duellis priuatis. hoc est, in loco ptiuato,de non tuto commissis, de absque patrinis,sociisve .d is uocatis,ae sine pio uocatoris litteris,de eartellis,de etiam s duellantes duellum, seu pugnam non perfecerint,s pet ipsos non steterit, quominus dictum duellum perfectum non suerit. Insuper Clemens VIII .anno
Issa. Kalend. I . Septeni b. praedictam constitutionem Greg. XIII. pluribus aliis modis extendit, de exeo municationis ah solutione in s bi reservat. Quas omnes constitutiones bene explieat Cenedo is decreta , υἱ- I r. i i . P. Cae uallos irare ae omni genere homicidf, a. n. 76. Valet. Reginat d. praxatis.1ta. .a r. 3. sanchib. 2.c. sy.a.n. 9. August. Balbosa an remus. Conciti , ct depores Dis. 3φ.algu. so.num 1ao 3e alii apud hasos. 38 Ptimum, de praecipuum,quod in illis obseruati debet, est,non prohiberi sub praedictis censetis quamlibet
pugnam, sed pugnam ex eondicto loco, fle tempote determinato. Quocirca si aliquis aecepta iniuria,& ealore
iracundiaeptouolet offendentem statim ad pugna, non dicitu t
687쪽
dieitur commisisti duellum, quia non fuit pugna ex 'condicto, vi bene priabat Fatin . ex verbi, bullae My. I. cs6 9. n. s. salach n. a 8. Secus vero dicendum esset, si aecepta tollitia diceret ossendenti: Exeamus hine,scilicet ex platea iubi sunt multi, qui nos impedire possunt. de eamus in agrum, δe pugnabimus: tunc enim illa pugna iam est ex conflicto, hoe est, ex pacto, fle conuen- 4ione , loco , de tempore signato, ac proinde subiecta
poenis supradictα bullae Clere entis VIII. Idem est, si
diceret inermi: Vade,assume alma,hie te expecto quia iam signat laeum de tempus praesens. anel, .lm ocisaιο. I secundo, aduet te excommunicatiqnem , quam
duellantes, eorumque foetj, & pationi, di Principes coneedentes locum leu non impedientes,eum possint, de qui elinque alii ad id auxilium , vel consilium praestantes incutiunt, esse Pontificis te seruatam . ex bulla Clementis Vi Il. At potetit Episeopus ab ea absoluete virtute Trident si duellum Oeculium st,quia non intellititur ex sepiadicta bulla hoc Trid.deeletum abro
I no. Item virtute bullae Cluciatae potetit consessarius electus ab hae ex comunicatione semel in vita,de semel 4n morte absolvete , quia exelusa haeres , omnes aliae censurae conceduntur Neque est vetis mile.velle Poti-fieem supta dictum priuilegiu limitate: si e Sancti supra. ao Tertiδ. ad uerae exeu satia supradicta excommunieatione lata in Trid. Ae aliis deeretis Pontificiis Plincipem Christi mum. qui locum insdelibus coneedet et ad duellum .quia Ttident. explesse Christia
mis Canella, secus veri, a Timant,si Chtistiano pugna- tuto eum in s deli in suo regno loeum Princeps e nee - leret. Se eundo excusitur Plinceps a supradicta excommunicatione. de poenis, si iustam habeat eaustin peris mittendi duellum quia eum illa Dimissio licita sit non potest poena puniri. Posse tamen aliquando adeste cauia 4 am . quae hane honestet pet missionem . non videtur polIe dubitati tum sepe occultat oceasci permittendiciliqua naala, ut maiora evirentur. Tettio, excusantur a supradicta execimmun cationeae poenis easuspectantes duellum, quia scit tui d illae transbant, quia in bulla Gieg. XIlI.expostulatur, ut es proposio spectent,alias hae visione non uidentur ad pugnam incitare. Sanch. n. 3 l. Quarth, excusantur comitantes pugnaturos, sanimo imp Aetidi pugna n comitentur quia i dici non possunt socii illotu esse sed aduersarii, neque auxilium illis praebeie,sed impe limentu. Adde talem comitatum laudabilem esse de sorte ex obligatione suscipiendum. Ergo poena asset non debet,sed praemio.Sanch.n. 3 i.
ar Qirat thiasu rie cum eodem Saneh n. 3 1. reliquas poenas, praetct excommunieationem, sit spensonem, Aeinterdictum, relatas in supradictra decreto Trident. de bulli, Ponti fietim indigete sententia iudieis saltem
declaratoria criminis ut incurramur.Quod de infamia, prosetiptione bono tu , amisso neque loei,in quo duellum committitur . est certum,cum priuent iure aequi
sito.Et idem est ob eandem rationem de inhabilitate ad benes eia obtenta.At Ae inhabilitate ad beneficia, de is . ia obtinenda probabile te putat cum Mol. de Nati a tr.stnilitet indigere sententia iudicis, quia non est via receptum absque illa inculti.
De Scandalo Charitati contrario.
Rauissima est haee disputatio,& multum necessa- ad regulandas humanas actiones, ted ut distinis procedamus.Videndum est primo quid sit seand tum, Je aduersus quam virtutem procedat. Secunda. qu actiones ratione scandali illi ei tae sunt. Tettio,quae causae excusent ab scandalo dato.
Quid si stantilum & aduersus quam
virtutem procedat.1 Duplex est sandalam, alituum , O passisum, O
a T Vplex est scandalum. aliud amuum, aliud paca si uum. Actiuum, quod proprie scandalum est,
Aegnit D.Thcim. ab omnibus receptus a. 1.q. s. o. . Hieron. de glossa Marsh. 18. esse opus minus rectum piaebcns ploximo occasonem ruina. Nomine apreas , intelligo verba, vel faeti, vel eorum omissicines,qundis libet hol um, si proximo praebeat occasionem ruinae, seandalum activum erit Dicitur minus rectum,quia ad
peceatum standali activi necessario requititur opus scingalizans este malum , vel mali speciem habere. mapropter quando in se non est malum,neque mali speciem habet . . t eontingebat in actionibus Chtisti Domini, de Apostolorum, non censetur tune praebere oeeasouem tu inae, etsi alis inde accipiant. Passuum scandalum est ipsa ruina proximi, quae aliquando dieiat ut scandalum phariseorum , aliquando pusillorum. Seandalum Pharaciorum dicitur, quia ruit proximus nulla data oceasone legitima, sed ex malitia ipsus, visaei ant Phatisai. Pusillorum scandalum est, quando ex Opere alias bono sumit proximus occasionem rui nae vel quia ignorat bonum ess vel quia sagilis est; seu ii e2 ornatu stemmae licito labi potest fragilis eaes agilitate. prauus ex malitia. & qui licere ignorat
a Seeund/,suppono tripliciter te posse ruinam pro-,imi iniendere. Primh, directe intendendo ruinam ilialius , quatenus ivina illius, de hoc modo damones nostro, rasus intendunt. Secundo,etiam directe intendendo ad ruinam,non ex affectu ut ruat, sed quia talis ruina tibi, .el alteri utilis est. Terti δ, intendere potes ruinam proximi in directe, hoe est, intendendo actionem, ex qua praeuides proximum casiarum. ι Tertio, suppono nunquam scandalum contingere, hi si ruina spiti tualis proximi succedat,vel probabiliter timeat ut successi. ra:quando enim haec cessant,cessat de seandalum,ut uniuers tradunt cum D. Thom. 2.2.q.M. int. 1. Quod intelligendum est de scandalo, seu ruina proximi indirecte volita. Nam si directe velis prodiimucadere vel suadeas easutum,etiamsi ipse firmus sumtu,sit,committis peceatum scandali .Quis firmior Christo Domino in subeunda morte ob redemptionem genetis humani l& tamen quia Petrus Mart. persuadebat ei a morte abstinere, meruit audite, Vade post M. Satana, scandalum di mihi; quia directe malum per sua debat,et si Petro malum esse non videretur, ae proinde credo
688쪽
credo non peeealis pro debat,enim talis persuaso eae mimio in Christum amore, neque tamen sciebat a Patre aeterno Esse mortem Christi imperatam. Vetem si sciret imperatam esse neque Chrithumilli mitela omittere polia.& peteret omiui,quis pote it dubitate peccaturum peccato scandali i verum s solum iniendis ruinam proximi in dilecte , quatenus occasionem aliquam intendis. ex qua proimus oceas tinem sumere
potest eadendi ,si de saeho non se tibi offerat probabilis illius ea sus, non committis pereatore seandali, vi uniuersi tradunt Doctores eum Dethotn.sopra. 4 Ex quo fit primo, plute coram aliis peeeantes exoculari a peccato scandali. xxl quia videntes ita sint iubou O itabiles ut nullo modo pracatis uitis eenseantur ad peccatum moueri vel ita iusti depergiti, ut pecca.
tum aliolum nihil illos immutet, Sic optim ἡ 'radit
Is M. Sanel, di,' 4s se rues r. ii pili cui oui ex tub diis ci vel saeto nihil aliud praetet admirationem . Ee tu
mureis iuvide utibus ex. uetur ricia debes censeti pecaecati scanda υ eoitimi vise,uthene notauit Ioan . Sanch.
admiratio tumorin suspicio deae hcto si fundamentum praebes non est peccatum, de Ousequetjet eausa non eris ruina spiritualis proximi. 3 Dices: Etκci si die Veueria colam aliis carnes eo me- alas, non cemebetis scandalum dare . squidem ex illa actione potius exeitatur in videntibus horroridi de te eatio . seu admiratio conscientiae tam perditae . quam
propositum eatnes comede te smilitet si teligiose, Lequani et mulierem suspectam inuiseret, alij religios non inde mouentur ad peccatum , sed potius telisiosi libertatem detestantur, de tamen scandalum cenietur hie religioses praebere;ut benε probat Nauat ume. 4. n. i.& tradit S 3 luest vobos Marum,' a. fine. Ergo ad rationem scaudati non est necessarium ela proximo occasionem ruinae spiritualis.& peccatii Respondeo j ex supradie is ealibu soldm detesta
tis peccati, vel admiratio oriretur, di ex visitatione scae minae a riuigioso facta aliquis tumo t. de suspieio de delicto nasceretur; censeo nullo modo te peceat O scandali peccat utrim;ti adit Suatiate Aa νLDo. sin. I.n. r. Ioan.Sanc..dis 3. 48 stimet. s.ct es--s dιθαε. n. a I. At quia rato eontingit ex supradictis actionibus non dati videntibus,aut seleiatibus occas Oile alleuius ruitis
pilitis iis .scilicet vivendi libet ius . vel eontemnendi religionem, religiosa Rite personas I idea regulariter dixit bene Nauara β' seandaluiu plaebere . qui absque eausa necessaria, vel utili alie uiua mulieris suspe- ea suetudine familiari utitur . & qui sequentermoniales debitam elausuram non obseruantes, inuisis i ex qua visitatione frequenti populus aecipit o casionem detrahendi , ct murmutandi, etiamsi alio. qui caste vivat. di tecta intentione loca illa sequentet. Item, qui domi sua habet aliquaru mulierem, de
qua populus sinistre aliquia suspieator , sue si cognata, siue extranea, etiamsi alioqui nee cogitatione cum ea peccet quia non est praesumendum ex his actibus solam agmitationem, Ee rumorem oriri, vel sni-st tam suspicionem,& loeutionem, sed aliud peeeatum graue,quale est religiosi ilatus,& vii tutis contemptus, di interstio liberius vitam agendi. G Qgariis suppono scandalum passuum non aduerissati speciali alleui virtuti. sed per omnia vitia vagariescadalum enim passi uv. nihil aliud est,quam peecatum seundalirati, qood aliquando est aduersus tempetanintiam. aliquando aduersus iustitiam,aliquando aduersus religionem, e in hoe omnes Doctores conuenioni S
lum de scandalo activo est dissi euitas, an 'eciali alie
virtuti ad netselur, sique speciale peeratum δν in qua re cetium esse speetale precatum eo trarium benefieentiae,de miserimidiae,& ex suo genere
mortale seandalum directὸ volituis,hoc est, ex affectu, ut proximus ruat.Hie tamen affectus deprauatus haberi potest, vel κου displicentia pi imi, vel aliunde, si ex
dilplicentia ploximi habeatur, erit actus odi, eharitatra inratius si tamen aliunde habeatur quia tibi, vel alteri est utiliε talis tuina ; tune erit contrarius forma hiet beneficentim , seu miserieotiuae ; miselleordia enim inelinat miseriam 4 proximo remouere, quia illius malum eae neque necessarium est,ut talis remotis fiat ex eomplacentia ipsus, esset enim uehias charitatis susscit s otiatur ex amore concupiscemiae, quia Aheet tibi . tilis est , ita tradit optime Vasquea I. I.
Assur. I r. cap. 1 .numera a 4. s cap ta c. numero I9. diro . Se probatur ex D. Thora. communiter recepto 2.α.quas. 3. articulo 3. assirmat enim scandalum per se, seu quo directe ruina ploximi intenditur . vi maham illisa opponi eo trepitonio cortemio Meessatio vet- satur gitectὸ eitea spiritualia noe umenti remotionem, non ex eomplaeentia per nae,sed alia ratione; effetiue scandalum versati ei rea n umentum ipsus personae
directe intonium. non ex displicentia iptius,sed alion inde. δd autem hoe si speciale peecatum nemini esse potest dubium habet enim specialem deformitatem a sectus ille quo ruina proximi, vi malum illius est, in-renditur. Ergo nerellario in dieendus aduersati alicui virtuti. non charitati sormaliter, squidem non est radiiskentia personae. Ergo alteri. Ergo beneficentiis, seu miserteoediarivia nulla alia videt ut eae,eui pollit
aduersari. Diees aduersati virtuti quam scandaliratus laedit, vis scandaliratas ruit in libidinem. intentio , ut ruat in libidinem eastitati aduersatur.Fateor quidem castitati aduersari, sed dico habere praeteres supra dictam mali tiam contrariam charitati, eo beneseentiae in misericorgiae. Nam intendere huiusmodi ruinam spiritua-sem,quia malum proximi est. est specialis desiimitas.& contraria eastitati, quia illi finis formalis non magis opponit ut castitati, quam iustitiae. Ergo assignare
debemus aliquam virtutem,cus specialiter opponatur. quae non apparet alia praeter beneficentiam , oc mi e
8 Ex qtio fit .si verbis. vel factis aliquem moueas ad peccatum ea intentione deprauata, quia malum illius est, non solum te esse obligatum consteri peccatum, ad quod mouisti, sed illam deprauatam intentionem.
deplanata intentio fuit e displicentia per lenae, a sortiori teneris Id exprimete, quia talis intentio aduers
tui tune charitati, estque actus specialis odij proximi ut bene Va .ganehΦupra.
PvNC TvM II. An in ilucere aliquam ad veniale peccatum, ea intentione deprauata,quia malum illius est, esse possit veniale peccatum.
put. ib.3.n-.s i .non po e. Ratio esse potest, quia velle
689쪽
uelle dilectὸ alleui venias e peeeatum est velle illi grauius nocumentum quolibet alio bono temporali,cuimpeccatum veniale quolibet alio temporali noeumenio ptae feremtum sit. sed hae eratio insima est, probaret enim non solum te peceat e mortalitur , quando directe indueetes ad peccatum veniale ex assectu danmise p i ploximum, sed etiam quando huiusmodi asse ni sion habeetes, si quidem tune causa es proximos; violis damni quolibet alio temporali.Item probaret, mittentem ieci a re breuem aliqua notationem ex iustitia dubitam me eatutum motialiter . quia priuat ploximum emolumento grauio te quolibet bono temporali. Non enim mei tenda est grauitas,vel leuitas huius obligarioni ex glauitate materiae spiritualis . compar tioue tempora lis. Nam secundum hane eomparationem certum est
reuissimum damnum spirituale praeselendum esse euilibet temporali. sed cons geranda est materia lecun- durn se de videndum, an in suo Oidine si gratiis, vel
leuis eum autem peccatum veniale in genete damno-ltum sphitualium leue sit, eaeitui ex hae parte non
posse esse peccatum mortale. a
1 Mihi tamen aliunge dissi itatem ingetit. Fateo namque inducere aliquem ad peccatum veniale,veni te solum esse:at inducere ex affectu illum damnifieanis di graue esse videtur ,. quia talis affectus non videtur posse pio uenire nisi ex odio Dei, aut proximi, aut ex des derio plaeendi daemoni. Ex quocunque autem horum affectuum proueniat , grauem deoldinationem continet. Eego: Dices posse piovenire ex affectu vinducti Ruo appetis alium maculati peccato veniali, quia malum illius est. Item potest prouenire ex displieentia personae, quae non videtur grauem malitiam eontin re. sed eonit1. quia illa displieentia, & ille appetitus eoiitrati, sunt charitati, vel miseri eordiae virtuti ditecte. Ergo habent deordinationem grauem: sicut enim retan restio alicuius leuis pracepti ex contemptu illius mortale est ex communi sententia i ita indutiio adveniale ex voluntate damnifieandi proximum,mortale erit. It m, s peeees venialiter ex contemptu alicuius beneficii , Deo aerepti , ingratitudinem formalitereommi iti . A: tamen ille eontemptus mortalis ex Et-go etiam si ad veniale indueas,s tamen indueas ex affe- Au damnificandi proximum , talis affectus mortaliaetit .est enim diaboli proprium. 3 Nihilominus a communi sententi assirmante pe eatum veniale esse litem affectuin Aeprauatum rece
Iasa. h. trami /A o. fAM.is.n. i.-WAd hae. Et ratio est,quia talis affectus non videtur habere obiectum graue .quia silum habet pio obiecto damnifieationem proximi non grauem sed leuemiseuti s velles Petrum aliquo veniali peceato in fiet,& ex hoe affectu persuaderes illi direre verbum otiosum talis persuaso ea supradicto affectu non videtur ullo modo grauis . sse. Non enim grauis est ex obiecto ad quod persuades, sum hoe si verbum otiosum, neque triam ex .ratione formali persuadendi,cijm hre siluin si peccatum ,eniale
chum damniseandi proximo in aliquo veniali pescato etiam ex displieentia personae posse esse veniale, scuti inpra diximus de eontemptu praecepti leuis. Contemptus ver 5 bene seij a Deo aceepti grauis semper est. sui a tacitὸ Dent contemnitiit, eui summa reuerentia debet ut, quod i ' hominibus aliter emipsit.
P v xc TvM III. An si velis vel indueas proximum ad precatum,nCn quia . malum illius est, sed quia tibi,vel alteri est utile, pecces peccato speciali se andali
eum mari. Primi, eius preceptis. Secu---ι fini. 8 Ex tali inductisne contrarias es obligationi clamaris.
s Adia Utis P Idea Gmurem . pliauer peccare potes amissione altus Διιι. vel .ui eanuaria. Et qua sis hae ae ramia. io SA αχιών ex dictis Datamenta irrisse ae sentanaia. i Edimn est apud omnes, si velis vel consulas m . Oximo aliquod mecatum te pereate eadem spe cie peccati,qua ipse proximus peccatiquia illud intemgis. Deinde etiam est certum,si tuo exemplo alium ad peceandum incites, speetalem malitiam contrahere nee effatio in eonsessione manifestandam,quia saltem inridi recte vis ploximi peeatum ulliusq; es ea a moralis. Ex quo mihi videtur pro certo habendum te peccare illa specie peceati,qua peceat is,cui malum ea emplum praebes. quia illud peccatum tibi est . cluniarii re se
Salas i. a. t. a. arati. i,d . .seu. 1 sin. 3 Nee refert induxeris ne opere aliis bono, vel de se malo inam quo modocumq; inducas, de pertrahas proximum ad me- earum peccati proximi reus eris quia illius es eausa ut bene probat Valeri. 1.2.dιθ. 6. t 8. . . va's 'ac I. n. i. a.Sanch n. 1.Lorca quast. 43.art.&ἀ0.36 nuris. asserens conitatium elle improbabile.
1 DieexErgo s proximus peceat merata iniustitiae. v.g. tri. vel homicidis, & tu consilio, vel opere,alias pravo illius suisti musa, tenciaris damna ex tali sucio, vel homicidio te parare, siquidem illorum fuisti eausa,
Peccando,inquam,contia iustitiam. Respondeo, s eonsilio, vel mandato illorum eausa suisti, non est dubium te teneti,quia tune directe comperatus suisti furto, vel homicidio Item, si subministra. si mal etiam .vt gladium scalam aliamve actionem futio, vel homie idio concurrentem absque iusta eausa fie
De I. .num. s. At si sollim prauci exemplo ad furtum induxeris, non viderit te teneri restituere, quia is cuigamnum est illatum ius non habet te obligandi abstrunere ab actione, ex qua alius tertius sumit oceasonem malum inserendi; peccat tamen contra iustitiam Ruia
ad Me peeeatam suffeti, si indirecte malum proximi intendatur,seu Mea sicinem illius δedelli, sieuti si abiaque eausa iusta induceres aliquem , vi tibi sub .stitia
690쪽
Trach. UL Disp. VI. Punct. III. 661
mutuaret, peceares contra iustitiam . non quia tibi sa- eis iniuriam nemo enim se laedere potest, ut dixit Arist. Ethuor. Opir. s. sed quia es occaso,ut alius tibis ciat;at non teneris restituere,quia tibi obligati non potera5.Eigo bene poteris prauo exemplo contra iustitia peccare, quin obligetis restituere:&ita tenet Vasq. . a.
3 Hine insertur,s aliquem eonflio,vel prauo exemplo ad surtum incites,simulque cum illo fureris, teneristo consessione gieete non sollim te suratum esse , sed etiam ad sit tum,quod re ipsa sequutum sui ratium in
durisse. Probatur manifeste,quia surtum tuum esse poterat quin alterum indueeres. Ergo ex manifestatione
sorti a te facti non manifestatur inductio, de mecatum
Solum de peeeato,quod sine eomplice patiati non potest est disse ultas, an teneatis in consessione mani. sellare u .g. si induxeris aliquem afl tecum fornicandu , an tenearis in consessione manifestate inductionem, vel sussietat dirate te rnieatum esse3Ratio diffeulta t is est quia talis inductio ad pereatu subsecutum reseris
tui. Ergo manifestato peccato ea quae ad ipsum rentu- r.eenseti debent manifestata;ideh enim actus, Oseula, Ν amplexus praecedentes coitu non obligamur ex comuni senientia manifestare eoitu subsequuto, quia ex manifestatione eoitus cesentur alia manifestata. Et priς-terea quia tota malitia ho tu actuu sumitur ex obiecto,
euio, sunt dispostiones, sed similiter tota malitia inductionis sumitur ex actu ad quem inducit. Eigra manib et aio actu, inductio debet censeri manifestatarde ita
mera 3 . de est probabile. At probabilius est te obligatum esse manifestate , quia mani stata eopula non
manifestatur inductio . eum fieri possit absque inductione, vi tegulatitet in scemina contingit. quae non inducit , sed est inducta. In vitis autem , quia regula. riter indueunt, iarte hane inductionem non erit opus manifestate , quia subintelligitur , eum eontrarium
3 Quoetica solum est dissicultas, an supradictu consilium ..el inductio indirecta sit speetale mecatu scandali eontrarium vii tuti e baritatis.& miserieordiae. Plures Doctores assirmant etiam elle speciale peceatum standali aduersus beneficentiam, vel misericolis
δέρ. 1 sin.a , .n. a 32.ct n. 1 . plures pro hac sententia refert.qui bene possent explicati de generali scandalo, de non speetali limitat tamen Salasn . t 33. suam sententiam,vi solum sit speciale peccatum scandali, quando eis ea citet proximum ad peecatum pertraheres taliter quod dissicillimum esset non consentire. de di eit . si sollicite 1 mulierem etiam nuptam ad peceaatum . non intendendo ut finem. ruinam ipsius, non habete speciem neeessar eonfitendam,s mulieri non
esset dissieillimum sollieitationem respuere. Probant supradicti Doctores suam sententiam . quia semeit ad contrahendam alicuius peccati maliti,m . si illud inten3atur ; eui illa malitia est necessarid coniuncta. vi s intendas rnicationem cum uxorata peceas iniustitiae peeeato , quia intendis aliquam actionem culiniustitia est annexat sed euilibet peccato proximi esteoniunctum damnum ipsius , in quo scandalum consistit. Ergo intendetis peccatum proximi peccas pe Ria.d. castra Sum. Mori pars Reato seandali. Et confirmo:si eosulas alleui iniustitiam,
vel libidinem. non est dubium quin consulas,quod malum illius est: Ergo non solum peccas contra iustitiam. vel temperantiam , sed aduersus charitatem , vel miseraeordiam. Probo consequentiam, quia charitas, vel misericordia te obligat succutiere proximo in neces statibus tam spiritualibus,quan corporalibus. Neque ad satisfaciendum hule obligationi necessarium est, ut succurras proximo ex intentione subleuandi eius miseriam , sed quomodocunque succurras , satisfacies obligationi, sicuti adueis P illam peecas ex quo-cuque s ne suecurrere committas. Ergo etiam ex quocunque fine damnum temporale, vel spirituale proximo inseras, peceabis aduersiis misericordiam , quia misericordia emeaeius te obligat, ne proximo damnum inseras, quam ut illi in neeessitatibus subuenias. Item tota malitia seandali sta est in actu externo ii ducente proximum ad peeeandum : sed hie actus externus eodem inodo inducit ad peccatum, sue procedat ex intelione tuinae ploximi,siue illa intentione careat. Ei go peceatum scandali non pendet ab hae intentione. Denique si seiens ex aliqua actione sibi imminere mortem , peccat contra eliaritatem sui, s illam saciat. Ergo a solitoti peecabit contra charitatem suistiens ex aliqua actione sibi mortem animi imminere: Sed eharitas proximi eodem modo obligat. Ergo ex illa tenetis nihil facete.quod in gamnum ploximi grauitercedat. Ergo aduersus Eliaritatem peccas proximum seandalirando. 6 Caterum alii plures Doctores eensent non esse speciale peccatum seandali; sed solum generale, atque
adeo consulentem alicui, ut peeeet, non peccare alia
specie pereati praeter illam in qua est peceatum , ad quod eonsulit. v. g. Persuades alieui krnieationem,
peccas aduersus temperantiam, non aduersus charitatem,aut misericordiam, si ruinam proximi formaliter non intendis: & a sortioti s ex tua actione, sue mala sue speciem mali habente ipse proximus sumat occa sonem peceandi, non precas alio speciali peccato praeter i l l ud in qua ipsa actio est & in qua est peccatum aliquod ine lineti se Aoeet,&late probat Vasq. . 2.d. I 2.
misi tamen 1 S est sententia explesia D. Tho m. a. a. q. 43.arι. 3 ut bene probat Vasq.supra.
Probat ut primo, quia si malum proximi specialiter
non intendat ut non potest laedi postiue virtus benem .eentiae,& miselieoidiae benefieentia enim non respicit pro obiecto ptoprio ipsius proximo benesaeere, sed benefacere illi,quia bonum illius est,& misericordia non respicit pro obiecto temotionem mali a proximo utcu-que,sed quatenus illi mala.Na remouere malum,& b ne sacere proximo aequὸ est obiectum e haritatis,ae misericordiae,gratitudinis,de aliaris virtutum Ergo ut hae virtutes distinguam ut neeessariis concedendum est, misericordiam intendete subleuare miseriam proxiini,
quia talis subleuatio bona illi est. Ergo actus , qui
postiuὰ debet opponi huic virtuti,necessatio debet ense actus, qui velit miseriam proxiaeo inferre quia mala illi est. Secundo probo ab inconuenienti, quia seque
retur ex opposta sententia consuleniem alicui sotnicationem grauius peceate, quam ipse, qui sotnicatur. Nam qui sernicatui solum aduersus temperantiam mecat,at qui consilit no solu aducisus temperantiam, sed etiam aduetsi is misericordia, uel charitatem peceat. Ergo grauius peccat.peceat inqua aduersus temperantiam,quia est eausa rnicationis alterius,& peccat aduersus misericordiam, vel benesceliam,quia damnuministi. Ergo grauius. Item s solum ad contrahendam