장음표시 사용
671쪽
suam det de Acteth 1. Iubemur non resistete malo, sed si quis nos percusserit in una maxilla , praebeamu1 illi alteram:& Matth hs dicitur Petto, ut eonvertat gla- . dium in loeum situm, quia omnes qui acceperint gladium, gladio peribunt, &ad Rom. 11. niari malum ramalo reddentes. Et infra, Non Dos defendentes charissimi, sed dare Ioram rea. Seriptiam es3 anim Mihi viniustum,cteto retribu et Ie a. ad Corinth. I fle ad Ephess. Armam titia Christia, non ea alia, sed frit basunt. Elgo AEx iis omnibus in itiit , bellum pro eisi a Christianis . esse debete. secundum argumentum desumitur ex variis testimoniis patrum . quotum aliqua reseruntur 1 Gratiano da easeras. .f. s. speetaliter caps qui vero, Cr es. conlνarium , cap. falsas. In quibus redeuntes ad militiai postquam se Deo manciparunt,congemnan tur. Tetti3, Bellum causa est multorum tonoeentium eaedia, direptionis rei publieae. deuastationis regni, imo plutimorum peccatorum,quibus milites solent esse inuoluti Ergo est illicitum. Quartδ,est contrarium paei, quae est Hlaritatis effectus. Ergo est per se malum. Quintb , videt ut eontrarium praecepto diligendi inimicos. Sextis, videtur eontra diuinam voluntatem intendentem peeeata Christianorum bellis , & ealamitatibus punire, si vi, & armis propulsate conamur.
sed haee saetis 3 iluuntur. Ad primum dici possit
omnia illa loea scripturae solum probare arma regulanter ali 1menga non esse,sed solum necessitate urgente.& quando aliter fieri non potest. Ad loea Isaiae, de Micheae te spondeo, praedici ibi tempore Christi esse summam pacem, scuti suit eo nascente . non tamen . praedictum est luccessu temporis hella non esse assumenda. Ad loeum Mati h. s. respondeo esse eonsilium percutienti unam maxillam , praebete illi alteram , de hoe non semper. Alias inique secisset Paulus. A I. 23. qui percussus in facie ob mandatum Principis sacerdo-I um, non praebuit alteram maxillam, sed potius Aixit, Pereuliae te Devi parie, deislsrue de Christus Dominus seruo principis sacerdotis percutienti non obtulit aliam maxillam: imb potius increpavit,dicens, Si male locutus sum, tes,momum pen b. d. mati ; si aut m bona cur me raris 3 Ergo ex illo loco non in itur esse semper consilium se offerte post unam reeeptam iniuriam alteri s mili. solum enim Christus Dominus peisiadere nos voluit. vi reeipientes iniuriam parati smus .aliam grauiorem si in seiatur, patienter sustinere e non litem voluit, ut semper petreittamus inseim,ut rectὸ D. Augustin. ep . s. au Ma=ctain. arguit. Ad locum μαιώ. a. s. reprehensus est Petrus , tum quia contra
Dei voluntatem proe ebat , scite enim debebat se voluntarie molli osset te, tum inutilis eius defenso contra tot milites se armatos, potius enim ex illa i itandi essent in Clitis umquam coercendi Cum v ab se iungitur. Omnes qui aeceperιm gladium, gladiopsrabunt,intelligitur de recipientibus in vindictam propriam . dc piopria aut holitate, vel ad defensionem innocentis omnino inutilem. Eadem solutio adhibenda est verbis Pauli ad Ram. ia. eum autem dicit ad Corinth.& ad Eohes arma militiae nostrae esse spiritualia.& non eatnalia, intendit docere Christi teguum non remporale sed spiti tuale,& non armis, & bellis augendum esse, sed piae dilaticine,miraculis,& vitae exemplo. Item in i eo ad Corinth. loquitur de armis,quibus Ee-elesae plinei pes vlunt ut adversus subditos rebelle , quae sunt censeta Eeclesiasticae . aliaeque spirituale poena. In locq autem ad Ephes agit de armis, quibus Q iabolo resistendum est, quae sunt orationes,poenitentiae . de similes. Ad secundum respondeo aliquibus illieitum esse bellum ob circumstantiam,qualiter antiquo tempore illi et tum crat eis,qui ex praecepto Eeclesiae publicam agebant poenitentiam,rion enim licitum illis erat ea poenitetia non perae ii ad bellum proscisti. nisne eesitas urgeret,& tune ex consilio Episeopi, ut diei tui in eap. salos,is consereat. d 3.1 Aliis illicitum etat bellum ob proselsionem vitae religiosae,qtiam deserere, Ad militiaesaeeulati se addicere non eonueniebat. Aliis vero erat illicitum, quia re/euntes ad militiam profitebaritor fi-ἡem deserere. ει iussa 4mperatorum teligionem Chia. stianam persequentiunt exemi velle, ut eolligit ut satis xx illo es qui ino qui in ii. Concilij Nieami. Ad Tettium dico probate bellum per se non esse appetendum, sed solum esse appetendum, quando non est aliud temedium ut bene dixit August. Fast. Io . agBonisaelum Coingem. Pacem sinquit habere debet
voluntas bellum necessitas ut liberet Deus a neeessitate. &conitru et in pace. Mala vero quae ex bello iusto inseruntur per aecidens sunt,& maiora essent .s bellum non moueretur, ut benu expendit August. an eap.quia
Ad Quattum nego bellum iustum esse eontrarium paei, imo potius pacem obtinere, ut dixit Philosoph tis. 'lis. e. i .ct s.Ae August. epist. Io .ad Bonis. Dieitur autem contrarium paci tum quia multiplieitet iniussit esse solet, tum quia materialiter,& secundum temproeeAit ex dissensone voluntatis unius ad alterum. Ad Quintum nego esse conitarium praecepto dilectionis inimi eorum:alias iudex non posset malefacto res punite. Ρtaeceptum enim dilectionis solum obligat. ne velis malum in seire inimieis, quatenus malum est: at inserte illis malum,quia illis, & reipublicae bonum est, non est contra debitam illorum dilectionem. Est enim bonum illis, ut ab iniuria desistant, timeant quω similem eommittere. Est etiam bonum reipublici, quae hae ratione se in paee eon seruat. Ad Sextum nego esse eontra diuinam voluntatem resistere iniuriia, di calamitatibus, quae iniusto bello nobis inseruntiit,quia Deus solam permittit ea inferre, si nos non eauerimus ', non autem praecipit, & iso tiori non prohibet,ne ea impediamus. Alias non ite rei temedia illa adhibete, ut pestis, inopia, salsaque
ν Di, i bellum esse iustula,& lieitum, seruatis tamen aliquibus eonditionibus ; Tres enumerantur a Doci
ribus. Plima legitima aut horitas. Seeunda, iusta causa, letitulus bellandi.Tertia, debitus modus in illius pro se
actione. Sila D. Aligust. lib. .c Ira Faust. t .cap. 4.ct s .Suat ἀθ.i3.de charit in i .in me. Valen. 2.1IS A 3. q. Is p. 2. in princ.Conine hiul'. I.d ιι. I. infine Bonae. ἁι0. a.de resu.3 vlt.p.Ut.f. h. de alii. Addunt veta aliqui quartam conditionem, vi ex debito fine fiat, si cap. quid culpatur 13. q. . qui si de fine extrinseco ope ranti, loquuntur necessaria speetaliter non est, eum ex
tali fine non reddat ut bellum iniustum.Neque iudex, qui animo vindictae punit iuxta tutis tegulas delin quentem, iniustitiam committeret, esto contra et aritatem faciat, di peceet, ille ergo finis ad honestatem actionis operantis non ad iustitiam belli expostulatur. Conmel, Dpr. Valen. ἀθ. 3. q. t s. p. r. circa finemversdemmo cretiam s. si autem de fine intrinseco ipsos belli loquant utin3 secundam eonditionem reducitur, quia idem est finis,ae causa,titulusque bellandi. De iis ergo condationibus in seqq. est agendum.
periorem non recognoscens induere pa est.
672쪽
vertim sit. 1 Leendum in casu quo speriar v Ad caνe noviI-νὰ imoriam Gipublica H. sudia 6 Pontis histri titi iniste/nd. bestiam , quanas sonum Eeelsa lapsatit., de bello pute defensuo loquamur , constat O apud omnes in quolibet tesidere aut horitatem illud iudicendi. Quia cuilibet a natura concestum est 4 tisse defendendi,& iniurias propulsandi Sie Doctores natim referen di. Quapropter de bello aggressitio est difficultas penes quem lisee potestas tes deat a Regula est ab omnibus recepta residete solum in 'tineipe. vel republiex in ea usis civilibus. Et erimina
apud ipsos, de deeiditur ab August. cap. quaci culpattir.
Ratio est . quia in qualibet republiea res set pote-sas puniendi delicta suorum civium . vi hae ratione in pace conseruemur, de malefactores contineantur, ergo in illa res dere debet potestas vindicandi iniurias, uniendique malefactores alterius rei publicae nora ha emis superiorem, & illos eoercendi. Nam la re pote stas penes aliquem tesdere debet, cum necessalia Gmnino si,ut in paee eonseruetae. . t ies dere non potest
talis potesta in republica i mitiante, quia ipla sui ip. sus vindex esse non potest Restat et go ut in republi- ea iiiiuriata resideat, eui ratione iniuriae Meeptae sub .ditur respublica iniurians. 3 Ex qua ratione manifeste constat, si aliqua ei uitas Prineipi vel teipi blieae supremae subiecta iniuriam in . tolerit,alieri sumenno Ρ.incipi .vel ei publieae, non posset, tine aduersus ciuitatem l am mouete bestum,quin prius apud eius superiorem us expostulet Quia penes
illum i elidei potestas vindicativa criminiam , quae a subditi se ora mittuntur. Quod si iespub'iea .vel super tot ille Princeps vindicare uoluerit. p ierit tune respubliea damnum passa non solum adii et istis ciuitatem inimiantem .sed afluersus r m publieam.& superiorem nolentem sibi ius dicere bellum mouere. ut bene traditi. Lorea ili. ἀθ. so. num. a1. Conini h disp. 3 i. aus. 5 e. num. 6 . Victor. in relict..e iure belli.n. s. AoDMIA a.disp.ro .verstri oria in ν elis. Et placet mihi duplie
sub limitatione apposta,prima ut consueti ita legitimEinito ducta sit. Nam si eius inito luctioni Phineeps r pugnatiit, potius seditio, & rebellio, quam coiisuetudo legitima dieenda est; ac pioinde nullum ius tribuere potest, se Caieta & Mox Dra. Seeunda, ut intelligat ut de aut horitate mouendi bellum aduersus non subgitos ipsRegi.Nam si tam pugnantes, quam oppugnati eidem superiori subiecti sunt, contra rationem naturalem videtur esse consuetudo proprias iniurias , indicandi, cum authoritate superioris vindieari possent. Neque Princeps est censendus unquam consens se, sed potius omnino repugnasse,eum tale bellum,cum subellum ei uile , & inter paries eiusdem reipublicae persectae, in eius perniciem, & pei turbationem totius te gni ecdit, se Suac.d o. 8. de charisedi. χ n. I. s seeundam limitationem, quam ex Victor. supra aliqui addunt est, ut procedat extra casum necessitatis. Nam si superior vindieate noluerit iniuriam sactam reipublieae sibi subditae, tetit tune illa te spiiblica aduersus Mensores bellum mouere, ne in sim scicia maneat. Caetetum haee limitatio absoluth piohanda non est,praecipue inter subditos eiusdem Pritieipis ob gt uissima mala quae inde oriri possunt;alias cuilibet pa ticulari, praeeipue patri similias i,cebit se vindicate , si eius Ptineeps noluerit ius sibi glaete , quod est: bsurdum .Qunei tea solum in ea , in quo bellom reputaret ut omnino nece latium ad coercendos male sic o
res ne nouam iniuriam inserant , poti rit illa inserint respublica bellum movete , quia tune non in vindictam , & punitionem iniuriae illaiae assumitur . sed inde sensionem . quod a iure naturali concessum est. sic Mol. dicta at h. ioo. vers. Iium I et M. inqoit enim aquando ita necesse esset , vi ab iniuriis inferendis se
6 Aduerto tamen Pontificem non solum habere ius indieendi bellum, scut quilibet alius Princeps supremu1, seg etiam quando bonum totius Eeelesae id ne-eessali 3 expostulat, habet porestatem prohibendi Clitistiani Pt incipibus .ne bellum gerant .eui praecipio ipsi ob dire tenentur Quod s rebelles sint,& belltim mo-ueuit, peccabunt non solum contra charitatem . sed etiam e n ta iustitiam , quia ius bellandi illis ob bonum publicum ablatum est. se Suat. Eio. 13. Lehar. I artan e.
constat rempublicam .vel Principem subduum intuita tum ab alio Principe, vel republiea suprema non posse proptia autholitate bbllum mouere aduet sus illum, sed neeinarid requitere debet sibi supeliorem , qui ipartes ipsim assumat, & satisfactionem exigat, se om- , nes Dod ores in ptine.tela i. Ratio est inanifesta, quia ι ideo respubliea rei secta. quae est illa, in qua omnes cause terminantur, potestatem habet vindieandi proprias iniurias , quia non habet supei orem , qui illam defendat,& euius aut horitate id saeiat. Ergo respubliea sim persecta,quae superiorem habet obligatum illam dea sendere , non poterit propria aut holitate bellum mo- suere.Vsurparet enim ius sui supelioris,& tempublicam
perturbaret. 74 Duplicem limitationem hule secundae illationi ,ἀhibent Doctore 1 prima vi intelligatur . nili aliter g consuetiidine praescriptum sit. Posse enim eon sietudinne praescribi , ut una ei uitas inconsulto suo Prinei
bellum moueat aduersus sui offensores, probatur ex eo . quia ratione consuetudinis eenset ut ex uoluntate ssui Ptincipis mouete: sie Caietan. 2. 2. quas. o. artis.
Ob Ibiam iniιν avi impediondam , reparandiam, vel mina caudam bellam motieri potes I. uersus oeci demes iamrentes, di impediant/s Euaniages, praeduationem bellum misera stotest. Ob idololatriam, fidelitatem, O alia peccata contranasaram impeὰ enda bellum miseri potes. Buomodo tibi aebri eo ara de iam cistis 5 Iltandi, re 'ondetur remissitie Requirituν tamen , ut claris
probationibus possdentem eo inrare nos ad te
673쪽
i Ausa iusta , iustusque titulus bellandi triplex
Oest. Iniuriam imminentem impedire . illatam resareire,& illam vindicate sic D. Aug. relatus. in cap. Domι s. 13 .3. . & ex illo D.Thom ab omnibus receptus, a. 2:q.4o art. I .Titulus primus, λ seeundus belli
est clatissimus. Nam quaelibet teipublica ius habet se defendendi: in qua defensone continetur iniuriam imminentem impedite , de sibi factam te parate : nam
dum iniurians non reparat iniuriam, continuat. Potest
ergo respubliea titulo defensionis propriae hanc rei' rationem procurare bello, si ad id neeellatium est quia
Procurans hanc reparationem , a continuatione iniuriae se defendit. Titulus autem tertius etiam est sum- ciens, ut probaui in puncto praecedenti, cum in nullo alio, nisi in tepubliea offensa possit res dere potestas vindieandi iniurias saetis ab alia tepubliea superiorem non habente. Neque obstat eandem rempublicam vel supieinum Plinei pem esse iudieem simul & vindicem ropriae iniuriae r quod videt ut ineonueniens ob pio-abile peticulum exeessus. Non inquam, obstat, quia respublica, vel suptemus Princeps non proprio eonsilio . seg communi sui regni ducit ut in hac vindicta,
di non tam propriam, quam communem causam agit; secus veto contingit in priuato, ob idque non versatur tantum perieulum excessus. Adde, persona priuata potest manu sol superioris se satisfacere. Quod saliquando superior nolit ius illi dicere . per aeeidens est. de patienter debet tolerare. At respublica suprema, cum superiorem iron habeat ipsa sui ipsus debet esse uindex. a Qualis autem debeat esse intulia,quae bellum honestare potest a Cotistat apud omnes debere esse grauissimam; N Iin eum in bello nocentibus,& innocentibus pluta mala, & pericula tum mortis, tum deuastationis bonorum fortunae contingant, merito grauem caviam expostulanti seut enim pro leui delicto, non licet iudiei male actorem mortis poena punire; ita non licet bellum, quae grauissima poena est, inferre. Sed promensura peccati d bet este di plagarum modus, Peti .
bellum iuste inserendum, non sussicit quali lcunque iii iuria , ita quae uel ab lute. .el ob aliquas circum stantias si vel maior, vel certe non minor,quam dam ira, quae solet bellum asserte. 3 Aduerto tamen eum suar. aliquan leuem appa rete iniuriam . qua spe incitia omnibus circumstantiis grauis est, quia viam aperit grauioribus malis,sic non est reputanda leuis iniuria occupatio unius minimi
oppidi, illiusque deuastatio, quia est grauis domini
quas bellum iudici potest:ptimo, iniusta aggressio reipublieae. Secundo, Rebellio subditorum. Tertio. Publica in P, incipem contumelia , vel in sibi subditos, quia est illotum custos,& defensor. Quatto,occupatio
iniqua alicuius ei uitatis Quinto,uiolatio Laedetis iniit in re magni momenti. sexto, denegatio coium , quae iure gentium omnibus videntur licere, qualis est transitus ne eelsatius per alienas terras, hie enim si absque causa iusta negetur, przbet sussicientem ea uiam bellaniadi .sie Mol Victor.Valen.& BOnac.supra, de probat via niselle Augustan e notandum.1 3.1.1. Ex illo loci Num. ai. ubi filii Istuet aduersus regem Amorreorum mouerunt, bella, quia eis transitus innoxius denegatus fuit, qui iure humanae societatis aequissimo paleie debebat. Debent tamen transeuntes omneae securitatem facere;alias iuste illis potetit denegati qua ratione saepe at malis denegatur , quia sere semper periculum tumetur,ut bene dixit Coninet, Asy ; i .dob. a. n. s l. 4 Hane causam extendit victol. 2. p. de Dati insulanis in princip. ut eomprehendat, si aliqua respublica, v g.Indiea,vel Veneta non permittat cilles alterius rei publicae ibi peregrinari,mercaturam exercete, pei sumina illius regionis nauigare, piscari, mineralia e s dere, gemmas, de aurum extrahere, piaecipue. s haec aliis extetis concessas tu, quia tute gentium hae omnia videntur deberi. At haec extetiso admittenda non est, eum nullo iure probati possit tale commercium
cuilibet extero deberi , praeeipiae, cum illa respubliea grauissimas eausas habere possit denegandi externis id, quo indigent domestici, se late Mos fract. 1.das'.
3 cf. vos at nobis doni pris . Conineti ἀθ. 31. -Acn.sa. maxime cum ex tali commercio saepe damna propriis ciuibus proueniant. Adge si aliquibus e2 si is subgitis ob aliquam causam in aliorum utilitatem potest te spublica commercium , de nauigationem, pisca iionem, de alia eiusmodi interdicere, cui non poterit exteris, quibus prouidere , reipublicae non incumbit Restat ergo, ut solum hellum inferri possit, eum ius debitum violatur. Pro hac ergo violatione impe-sienda , rapa tanda , ct vindicanda bestia in moueri potest non solum aduersus praecipuos ostensores, sed etiam aduersus eorum Autores, defensores. Be res ploresHuia hae ratione ipsi intuitoli sunt. λ Mol D. f. a in iustisssaration. io vos quarta, O quiaIa.Valen. puncto 1. versia quarto. oncmo. Coninch ntimos i .es a s. re 1 3. Mnac. ἀθ. i. de res I. quas . vir. p. vis n.s. & alii.
1 Dixi causam iustam belli esse iniuriam impediendam, reparandam , vel vindicandam, ut inde ecilligat ut ob nullam aliam causam bellum mesueti posse,quia bellum est actus iustitiae.quo bellans intendit ius suum illa sum sit uate. Ergo ubi nullum ius laeditur, nulla est oeeaso bellandi, sic lupponunt Doctoies relati, Mol. d. p. io .ct ros. Bonaesuria. Donineh. a. f. 3 a. Ab. I. niam. 1 4. Suar. da charas. ADAI seti. 4. aitu. m. 3.cthct. s. num. 6 6 Hine infero te pol bellum mouere aduersus eos. qui innocentes occidunt, ad idololatriam cogunt, aut alias iniustitias committunt; quia suscipis bellum in desentionem proximi,& nomine illius. si e Mol. io'. iO6. eanes. 3. Suar. Δ cquam as seci. n. s. utinae. 2DI. a. de restit. qua .vol D.s. 1. in me. Eadem ratione monere bellum potes aduelsus eos, qui praedicationem Euangeli j impediunt, eonei onatores injuriis asseiunt,
relisionem si fit istianam blaspheium,quia haec est de- sensio Chtilitanae fidei, ut late diximus, eum de side
674쪽
ageremus , & tradit in praesenti suar. 1ea. s. in me.
τ Seeundo.insero ob idololatriam . ins delitate.& alia
niri potest . nisi punienti subditus si , quia punitio
actus est iurissi stionis , quia est a sus vindieatiuae iustitia . Subditus autem esse potest vel ratione personae, vel ratione delicti, qui ergo ex rei sona alieti non subiicitur , ex ratione delicti subiici illi non potest, nisi delictum contra illum sit , illiusque ius violet ; alias qualibet te spubliea aduersiis aliam mouere bellumeontino h pollet ob peccata . quae cives eommittunt rquog est omnino absurdum. Non enim Deus omnibus potestatem dedit suas iniurias vindicandi. Hi ne a soriatiori colligitur non esse iustum titulum balbatam gentem debellangi, ut aptiore , & politico modo gn-bernemur , si eorum vita aliis iniuriosa non sit. se,1ol.dit'. io s. snsne. Conine , di p. s r. rib. 2. in Ine. n. ss. Suar. ae charit. dis'. t s. n. s. sed ut clarius supradicia doctrina innotestat, enodandae sunt aliquot dissicultates citea eausam iustam belli.s Ρtima disseultas est . qux ratione tibi eonstare desheat de iusto titulo bellandi , ut possis bellum inferre' Cui discollati pro tenuitate nostii ingenii satisfeciditas tract.de conscient. δ'. a punct.. .ct r. s. ἀθ. s. p. . tam de inserente bellum , quam de militibus pugnantibus,quomodo debeant examinare eansam belli. Solum aduerto te non posse alium a possessione regni deturbat e ex eo, quδd eredas regnum ad te pertinere, nisi smul valeas elatis probationibus conuincere; quia dum possidenti haee non Ostendiatur, non tenetur se regno priuare , sed potest se vi aduersus inuadentem tueri. Ergo i adens non potest illum expellete. Alias bellum non statim materialiter, sed forma- litet iustum daretur ex utraque parte , quod non est agmittendum. Quod si probationes elatae sint, 'se tamen vel ob ingenii hebetudinem , vel g, pallione a. vel quia male eonstitit ut, illis non aequiescit, poteris tune dc bellare, quia praesumere potes ex malitia plocedere , vel ex ignorantia , quae tibi praeit 4icate non debet. se bene docet Coninch dist. D. aeniar. Ab. a.
I seeunda disseultas est , an gari possit iustis titulus bellandi ex vitaque parte. Videt ut inquam , dari
posse. priinis saepe oppugnans, & oppugnatus non peerant belligetando, eo quod uterque probabiliter eregit sibi regnum pertinere. Ergo ex parte vitiusque est iustus titulus. seeungo, oppugnans ciuitatim interficere potest innnocentes, si alia via non potest illam si ib iieete. At in noeenies possunt se ab oppugnatione de sendere. Item condemnatus ad mortem Oh delictu sal sδ pto baium potest resistere executioni sententiae. Et go. Item eaptiuus ius habet sugiedi,& dominus ius de tinendi. Et eadem est ratio de reci in careerem detruso, qui int habet fugiendiistina tamen iudex habeat ius il lum detinetidi,& puniendi s sugetit. Datur ergo litu-iu bellandi iustus ea utraque parie , iussumque bellum , etiam nulla intereessente ignorantia. i o Dicendum tamen est dati non posse per se , & s clusa iqnorantia iustum titulum belli ex utraque patre ei rea eangem tent: se supponit ex communi sententia
nem reddit, quia nulla virtus potest habete actus sibi conrrarios alias secum pugnaret.' bonum bono con ita diceret. Ergo iustitia , Nuae tibi praebet titulum iustum possisendi. v. g.eiuitatem, & Oppugnandi ibi existentes, non potest tiibuere iustum titulum oppugnatis
tibi contradicen/i. Item iustitia vin/seativa, quae tibi praebet ius puniendi delinquentem , non potest tithuere ius delinquenti res stendi punitioni.
ii Neque obstant eontraria . Ad primum; eoncedo,saepe oppo gnantem, & oppugnatum non peccare, quia ex ignoram ia inuincibili iti 'ris procedunt. Hoc tamen non probat ex utraque pallo,
dati iustum titulum, sed ex una parte dari , & in alia praesumi , 3e ratione illius praesumptionis potest ille aiatis ad iustitiam pertinere.
Ad secundum, admitto innocentes oppugnari, qu tenus sunt mixti noeentibus, x nequeunt nocentes
alia via oppugnari ; Et ut seipss non conceditur ius resistendi .cem editur tamen ius fugiendi , quod oppugnatores impedire non possunt, imo potius debeat s uere. Similitet delinquenti non eone itur ius resistendi magistratui in executione sententia : esto eonia cedaturius fugiendi sententiam, & captiuo concediturius sugiendi non tamen resistendi detentioni, & ponitioni,quc licet aliquam conitarietatis speciem habeant. verὸ contraria non sunt , neque dite Te inter se pugnantist benἡ aduertii Valen sepram Lessius Ib. 1. δε
ia Sed obi ieies. Ergo Alfh dictum est , Iniuriam esse unicana belli causam , squidem ille qui noti Necat tibi iniuriosus non est quia no est, iniustus. Resipondeo dupliciter sumi posse iniuriam , aliam sol malem,& peccaminosam. aliam materialem &sne pecea to eontingentem. Ad bellum ergo defensuum, seu te- .
paratinum qualibet ex iis suscit ; quia fini, huiusmoadi belli est ius proprium illae in seruate, & ta sum ie- parare; eui fini parum refert laeda: ut ne eu peccato , vel sne illo si tam e bellum vindieatiuum si, id est ad vindieandam iniuriam factam , hoc fieri nullatenus potest nisi pereaminosa iniuria eommisi a st, quia poena praecia pue ita grauis,qualis est belli indictio, necessariδ eulp grauem,quam puniar, supponere debet. si e Mol. aisp.ror. per rotam inter bella illa est notanda disset quAd ea bello plo et dente contra aduersarios inuinciis bili ignorantia laborantes, non potest bellator exigere expensas belli,neque aliquid aliud praeter id, saper quo
bellum mouetur ; secus velo eum culpa committitur, quia ips oppugnanii nec tenentur ratione rei acceptae, neque rationae tui ustae aeteptionis. sc MOl. AE . ioi. pus. meae
Tettia disseultas est , an oblata ab aduersario sum eienti satisfactione, teneatis ab illo desisserer 3 Caietan instim te so Milum , distinguit de oblata siti, factione ante bellum inceptum, vel pol qnam coeptum est, dicitque te obligatum elle a bello desse itis ante bellum osse ratur ad aduersario suffeiens sitissa mo,de damna illata tibi compenset. Quia tune bellum non est tibi necessariu sed volutarium , ae proinde critillieitu quia sola necessitate assiimi potest. .noli. 13. Si ueto sat s factio offeratur post bellum inceptum. as firmat Caiet. te non esse obligatum satisfactionem aeceptare , quia iam aduersarij non sunt in statu satissa ciendi. sed satis patiendiadem teputat probabile Eman.
4 Dieendum tamen est quocunque rebello, 3e abs. que ab aduersariis debita suis actio ob topore offeratura bello desistere. s s evre dos stere potes a ligatum esse periculo perdendi victariam i sic docent ex eommuni sententia Mol. diotis. ic 3. in medio. Tres besti ratio Valen. I. 2. disp. 3. quaest. s. puηm. 2. vos hic aurem corrotiersia U. Coninch dyp. 3 i. dub. 1 in. 33. suar. δθ. I 3.de thar. sed . .art. n. 3. & alii apud ipsus. Ratio est, quia bellum solum neessitate , non voluntate suscipatur ut dixit D. August. et . ao . ad Boni ac comitem. de refertur in cap. nos. a 3. q. a. Sed eum debita satissaiactio offertur , cellat omnis necessitas bellandi. stgo
675쪽
eontra iustitiam peeeas . si tune bellum prosequatis. Aduetio tamen sub debita satisfactione comprehendi, ut non solam tibi ie/dantur omnia illa , quae tua sunt, sed etiam soluant ut expensae in bello factae,& petieula, ad molestia quibus te & tuos exposuisti, & iniuriae saetae compensentur. Quia com ad haec omnia ius haheas, omnia hae compentari debent,priusquam tenearis a bello cessate. Insupesque petere potes quidquid in posset u tibi neeellatium est,ut sie ure vivas, & pace obtineas, quia hie est praeeipuus belli seopus. Quae omnia in ipso conflictu . & belli eongressu seth sunt impossibilia ideoque sorte flixit Caiet. nunc aduersatium potius esse in statu satis patiendi, quam satis siciendi,
quia vix est postabile offerre tune satisfactionem . quae iudie et ut prae angustia tempotis tum suffetetis,tum secuta i sic Doctores sopia relati.
as Sed quid s. pars rebellis ob iniurias illatas gigna
sit morte , ita ut post patiam victoriam absque ullo peliculo possis illam petimere . petit tamen veniam,&in quantum potest. tibi submittit, & iniuriam pecuniis, itibutis,&. aliis eiusmodie 5pensat,& pignora prae-het, quibus te secutum reddit a timore in posterum similis iniuriae. Dubium ergo est an teneatis hane satis actionem aceepiare,& a bello desistere, vel possis beliam uere, quousque tibi tradantur nocentes iugulandi Ratio dubitandi est, quia factus es t ex rebellium obini ut iam aeceptain,illiusque vindexi sed iudex non tenetur aeceptate satisfactionem oblatam , delinquente,
sed pro grauitate delicti poenam illi inflige te potest,
quae tibi magis placuerit.modo limites iustitiae non excedat. Ergo se dicendum est in easu praesenti. Neque valet dicere te esse iodicem extraordinarium, & in Aesectum,quλὰ pars aduersa non listet superio tem. Napret terquam quod sub lite est, an debeat iudex extra x-dinatius vel oldinarius vorati ratione gelicti,& iniuris Meeptae r nihilominus eo ipso quo iudex est constitutus, in desectum superioris videris illius vices habete.& sieut superior non teneretur cceptare satisfactio nem illam . sed posset in aliorum exemplum poetiam Promeritam nocentibus inserte, se videris tu posse, &se spectato tutis tigore affimat Mol. iras. a. aetas. ἀθ.io: . post Me a. mers dubitim s. ct Bannes. a. 1.
cipue ratione . quia bellum eontia non subditos non potest indici ad vindieadam intutiam,nisi quatenus iniuriato neeessarium est, vel ad reparationem honoris, vel ad suturam stetit itatem. via ut dicit August. dicto Op nulli bolium. sine necessitate in Aici non potest. Alias linquit) obligati essent noeentes seipsos tradere iugulandos , neque possent vi res stere . neque alius illos defendete. Sea hae omnia in sima sunt i pugnant enim eontra sententiam inimantem bellum esse actum vindieatiuae iustitiae . quod stare non potest, si
iniuriae vingie angae solum essent, quatenus earum vin-4ieatio neeellaria est ad reparationem iuris laesi , quia Tune potius eommutatiuam iustitiam , de legalem, quam vindicatiuam exerces . Ut ergo fit reum st . bellum esse iustitiae vindicatiuae actum , assirmandum est bellantem μon solum te parationem sui honoris , & secuit latera in futurum intendere posse, sed etiam debitam poenam iniuriantibus insigere, quod ex Adtiano otat Valen. a. a. dis'. 3. quas.ls.st 3.vers. secunia.tile que inde fit teneti noeentes se tradere iugulados; 15 cit enim si vi,de armis non resistant,quia ius conteruagivata utpote naturae consermae .aliis iurabus praepoterat.1s Adserto tamen eis spectatti iustitiae tigore non tenearis illam satisfactionam admitteterat spectato iure
e haritatis saepἡ tenetur charitas enim postulat se afflictis. & humiliatis minuere tigorem, ne in desperationem veniant, neve tot mala contingant . quae secumitahit bellum: se Coninet, atera viso. 3 . Ab. a. n. 26. Mol. dio. Io 3 .carca finem.vejshinc crado i Quarta dissieulias est,an stati te iusta causa bellanis dii aduersus aliquem illicite moveas bellum Respondet Caiet. a. a.q.ssisera. .Contrich di . 3I. s. 4. n. 73. illicit E moueri , s minima subsit spes victoriae : quia tune temeritatis algueris , di iniuriosis tuis existes . cum eos periculis grauissimis exponas ob exiguam utilitatem. Caeterum, ut bene dicit Suar di At I ..e esarisses. 4 in fine omnia pensanda sunt,& vide dum, an spes victoriae praeualeat damnis, quae timemur: nam si spes praeualet, tentari bellum potest, sin minus,eessandum a bello, inquam ante Guo:seeus a defens-uo , quia hoc eum aliquali spe victoriae tentandum est, quia neeessitatis, non volutatis est. Ex quo fit veru non esse,qood Caiet. a mimat, tequiti morale eeriit dinem
victoria, ut bellum possit indici; qoia solum probabilis spes victoriae potest praeualere damnis. quae ab adue sariis timentur. Ite quia bono reipublicae maxime expedire potest, ut inimici intellisant te non esse pusilanimem,& timidum sed sorti animo, audae ε, petieulaque eontemnere Denique ratis liceret Regi minus potenti bellum potenti oti indicet e. si moralis eertitudo uictoriae necessatia esset, cum haec 1 minus potenti serὸ nunquam habeti posset. 8 Ex aliis autem capitibus potest 'bellum illi elium esse,& eonira iustitiam stante iusta causa bellandi. Pri-αλ erit illicitum, & eontra iustitiam, s damna , quae ex bello sequuntur,propriae reipublicae praeualeant utllitati victoriae spe tatae , quia Ρ inceps in suis communibus actionibus tenetur prouidere potius bono sua teipublieae,quam proprio. A republica enim ae ei pit potestatem gubernandi non pro suo libito , & viilitate, sed pro bono ipsus teipublicae . quod s eonita faciat,
Ad contempta utilitate iei publicae propriae aequi est at, non Rex , sed tyrannus eiit. Sie Mol. diq.Ioa .in. tam suar. cchar. ἀθ. - m. 8. Secunὰδ illi eitum erit bellum , ω contra eliaritatεm Atibitam bonoeommuni, si eredat inde religionem Christianam misenuendam esse, & hostes Eecles ae potentiores suturos,
Ptineeps Christianus laesus suis eommodis cegere deis het , ut bonum commune religionis non ita grauiter
peteat, ad quod praestandum compelli potest a Ponti- see . etiam sublato iti te bellandi. Sie victor. de tiara
disput. io . ves recte amonet. Tertiδ illicitum esse potest bellum,& eontra charitatem gebitam, si ob l ue tui commodum grauissima mala reipublier afluersae inistres , praecipue s ipsa pro vitibus tibi satisfacit
Qui modus seruandus sit in bello, ut lieith sat.
676쪽
ε Non tam n derae Christianam pietarem mulsos, resa
s probatur innocenses posse iniuriae oecidi
xi Ab hoc ιώνe excipitimur Christiana rapti ab assiis CDiasianis,nsifuerim a fide apostata as Innocentes optime possunt anser a latera rea is respubliea digna es hae poena.
a1 Repressulis , seu impi norationes litata sum sex satis
a 3 Eona in bello capra , si immobilia sunt pretinant ad prim Uem, si mobitia, ne capιentium . nisi liter
2ν ni Maiaeneua stit pro optieationesuperioris doctrina. a 3 Liritam es ciuitatem aequi dari militibus in pratiam.
I9 2tia ratione Princeps ompossionem face=e possu eam lis Principe smoe bigante. Hae eonditio ediplicatur,explieatis iis quae eontinis gere pcssunt ante bellum , in bello . 8e post bellum, tum Principi,tum Ducibus, tum militibus. a A Nie bellum tenetur Princeps . examinare iu-a, stam belli Oiisam , illamque aduersaliae parti proponete, ut eidem iustitia belli constet .si eo impinsationem debitam nolit Aeete .Quia nemo potest bellum indicere, nisi neeessitate eoa tus . sic ex August. Meam Molin. 3. tradit suar. dinat. i 3. de betioinees. . mero 3. Dueibus autem , & militibus non eompetit eausam iusti helli examinate, sed quoties dei multitia non eonstat, praesumere debent iustam esse, ut latius diximus irae .a conscien .aio 1 p. 3. Ac diffat. 3eart.I .& probat optime suar.d. I. i 3 .de beluiM.f. n. ai. 'Tra. Quod praei puὸ verum est quando non sponte. segpraecepto eoacti bellum suscipiunt, ut benedicit Fotiineh a J. 3 .dub. sin.84.i In bello autem , & post bellum dieendum est ea
omnia lieere Principi,& ex eius mandato ducibus, de militibua quae ad finem belli conseque dum necessaria, vel eonuenietia sunt ad reparationem acceptae iniuriae, ad illius vindicationem ad pacem & secutietate si mandam: sic ex omniis sententia tradit Victor.raiecita iura bellior. x . Q.syluest verba bellam, .emel. 1.ct 4. V len. 2.1.dio 3.q ispuncto 3 essen. I. Monraef. a. de ια- putatis'. ii . in princiBonae..ιθ. a. de restu.q.uti pune o. vis. I. 3. LI .Coninch dup.3 IAM. .n. C8. Suar Acsa raris p. 33Mees. 7. n. s.ct m Ratio eth inanifesta,quia sitanis licet, & media ad illum consequendum luere debent. Vnde lieet hostium bona usurpare,agros vastare, arcem occupare ciuitatem diripere, si haee omnia iudicantor apta ad supradictos siles 3 Notanter dixi licere ducibus,& militibus ex mam dato Pi incipis: nam si contra eius voluntatem saltem praesum piam bellum moueant,vel aliqua damna inse-Iam . contra iustitiam sicient cum obligatione testituendi. aia ipsx datum non est bellum mouete; ne que inimicis sibi saetas vindieare. Adverto tamen aliquando hane Aamnorum illationem militibus prohibeti non ingratiam hostium, sed in ipsi rum,& reipublicae viilitatem, ne, inqbiam, disciplina militaris desera tur , neve exercitus damnum aliquod patiatur , neve hostes tristentur tunc enim nulla erit obl.gatio militibus telli tuendi damna, quae inserunt , quia praesumendum est, se esse voluntatem Principis, postquam
Vterilqtae doctrina elatias elueescat, aliquae speciales diis euitates enudandae sunt breuiter. 4 Prima an lierat uti iti bello insidiis, leurata gematis Respondeo licite,s :ipta reputentur ad victoliam coitieq iendam quia hoc per se malum non est, non enim est mendaeium, sed simulatio, occultatioque votitatis, quae ea honesta causa saepe licet,& tradit Aug. reiasus m cs. Domιm s. 13. q. h. exemplo Iosue 8. cui praecepit Domitius insidiis uti ad expugnanda es ciuitatem au. Si cnim lieet hostes oecidere , vi victetis Obii Deatur, quanto magis permittere, vi decipiantur. Eacipiendus est casus , quo fidem dedisses hosti. notivrei di insidiis,quia iunc debere fidi m seruare,& promissa implete ut hene dicit . ah m. 2.2.6. . art. 3.
nisi sol te coactus dedisse, . quia coactio promissionem anni liar,ut diximus. iracs 1 inerare aut si promissio εin graue damnum boni ci,mmunis, reipublicae, vel religionis cederet; qui ι tunc etiam iuramento firmata impleti noti debetet , vel ian d. in s hosti, violatet in tot o, vel ex parte fidem vie .ssim datam. Non eniti neganti fidem, fides seruanda es iquia hae promissiones
s seeunda dissicultas est , an liceat be tanti hostes occidere3De nocentibus, de rebellibus D ulla est dubitatio Occidi posse, tam in ipso pi. gnae eongressu, quam post victoriam patiam si eorum mota necessaria iii ad vindicandam iniuriam,paeem,& seeut. talem in poste rum stabilienda mi se Valen. a. a.d H. s. quast. ii. p. 3. προ ρ imo ansero. ni ne hi disp. 3 i. δει. . n.D9. sua rid p.r3.Iecf. . n. p. Botrae.ὰιθtit. 1. de resit. q.Uι. p. 2. . . nam. i I. ubi alios resett. Ratio est quia si statis licet , & media i .e te debent. Item parta victoria iam hostes vincenti iubducatur, & vinees est eorum iudex,
di superior. Poterire go in poenam delicti comi 5 eos ii uerficere, s delictum morte dignum st. Quod verum habet, etiams noeente hostes se dederint inimicis,adhuc enim morte plecti pollunt, si digni sunt,nisi sori εsub oromissio ite vitae se dederint, quia tuns seruanda
omnes digni sint morte, & illa inci possent, spe tato
677쪽
institiae rigore , non tamen sie esse ametendos. Quia
eludelitatem redoletet, de in dei timentum boni comis
munis, 3e teligionis cederet, nisi sorte ad simandam paeem Eoe smplieitet iudicaretur necessarium. Non enim deeet Christianum se exargescete adueis lis iam victos, & humiliatos, sussieetet iamen ad aliorum exemplum praecipuos punite, de multitudini parcere. se victor.do iure besti. n. . Valen. de Coninch sura. de optime Aloi di I. I a 2 concl. . ct 4.ν Quod si de innocentibus loquamur .constat apud omnes per se,& directe oecidi non posse, belle tamen indirecte: si e pluribus relati docent Couartuu . re .pe
in ero.Conineh dio 3 . b. . num. I IC.9 ,3Itiiormae partem probo.quia occisio hominis pet te mala est, deerohibita , nisi a pote stat e publica ex eausa legitimanat. At nulla est causa legitima inteis elendi innocentem Nam si aliqua elle pollet, maxime culpa totius ei- uitatis, cuius ipsi sunt pacies, sed haec esse non potest, quia ipsi immunes suetunt ab illa culpa. Ergo ob illam non possunt ipsi vita ptiuati, argum. δε Meron. a . ubi ob peceatum patris nequit filius Occidi , de ratio est, uia neque pater est dominus, neque esse potest vitaeliae,neque respubliea vitae suorum ciuium. Quando anim ob peccatum unius alter punitur, semper puniri debet in bonis,quae ad ipsim delinquetem aliquo in Odo possint pertinet e & quotum ipse gominus fieri posisit, de non in aliis quia delinquens est,qui ibi praeeipue
unitur,priumndo ob eius causam innocentem honore,onis fortunae, de libertate. Cum ergo nunquam dominus esse possit vitae alterius . efficitur ob eius causam priuati non posse.Confirmatique potest exemplo
Ambrosj telati in c.etim apud Theolo iram. I.q. s. ex eommunieantis, de grauiter reprehendentis Theodos uni imperatorem eo quos innocentes eum nocentibus inuoluet et in poena morti, Ob rebellionem ei uitatis. Quod si in aliquibus locis seripturae videantur innocentes absque peccato fuisse intersecti a populo Is- raditico,ut Isse s.ct i. .is id dieendum est suille actu ex specialieon cessione Dei ob peceata illa tu nationi reum enim sit dominus omni u vitae, poti st,prout sibi plae uerit eam eripere, eripiendamque concedeIe.s Diees pinis belli non solum est reeompensatio iniuriae sactae, illiusque vindicatio, sid pax, de seeuritas in futurum : sed timeri latis potest ii reliriquantur vivi, qui modo innocentes sunt, succestu temporis iam centes esse futuros.& pacem turbaturo .Ergo ob huiusnodi fine occidi poterunt Videtur enim haec occiso esse quaeda anticipata densio,de omnino necessaria Respondeo ob hut ismodi eausam nullo modo licere in nocet ein Oecide te, quia alias ste rei t bi priuato viro quemlibet oecidete, si aliquam leuissimam tu picionem liniates sueeessu temporis esse contra te almas impiorum,quod absurdum est. Non enim licet in deleni odiem propriam alterum private vita .nisi oee idendus aggresset sit. Qui autem innocens est , neque desaevi te aggreditur si imδ nee uoluntatem habet te adigrediendi aeteretIbi non est. Ergo aduersus illum non est locus de sentioni. Quapr pter Franc.Victor.in et . de rure besti,n,ι g Valentu nito 3. ires nam sebaci Mol. di F ii 9.verstit De νῶ. se alii te probant, ut omnino illieitam.& intolerabilem occisonem insantium in bello Sarracenorum, imore ne postqi iam adulti sint, Chi stianos inserint maiorum suorum exempla sequentes. Non enim licet poenam infligere ob culpam non commisti ai . de sorte non committendam, peiecipue cum
aliae dentur viae praeeatiendi hae mala , scilicet priuando infantes illos sua libertate . omnibusque sortuitie bonis, quod statim dicemus seti posse.
9 Sexundam patiem conclusionis, se ilicet inti centes polle per accidens .de praeter intentionem occidi ex eo constat,quia haee indilecta Oecso sepe est necellatia ag belli finem consequendum, quia saepe innocentes ita mixti sunt nocentibus,vi nequeant is oppugnari, de vinci, uiscum periculo, & Oecisione itin Ceentum.
Si ergo finis belli tibi licitus est,fle media sine quibus consequi non potest , licent. Adde talem oecisionem
non es le tibi imputandam,cum tu illam non intendas.
sed solum petmittas utens tute debito. Quod si obii .cias.Illi innocentes se iuste a morte possent defendere. Ergo iniuste tu illos agetredetis occidendo; alias non esset iusta defenso. Respondeo negando se poste defendere te agglediendo, ibique iesissendo quia si hoe
Leerent, iam fierent nocentes. Concego tamen poste
se defendere.pur inquam, sesens olimsi hae illis,ali qua ratione plodesse potest. Aduerto tamen semper eonsidetantiu esse.an stili belli pra pondetet innocentium morti. de damni aliis in tendis quia non est liciatum tuam utilitatem propi iam eum iactura ab orta gra uissima quaere te, ut ex Victor. HI Ei de inre besti. n. 37. notauit valen disp., q. ic. puncta vers..i μαto sed inquites qui teputentur innocentes,quos nullo mogo potest bella tot priuare vita ὶ Respondeo iure naturali teputari infantes,de muli eres,de qui non pos- .sunt arma sumete,bellumque iuuate. Videturque probati ex illo Denteron. 1O. 'Teretitistu omne quoti an ea est ge rei, masin lint absq. e mulieribas , ct infantis. I, quasi teliqui omnes praeter hos repulemur nocentes, de is innocentis velum vi tene aduertit Mol. aequi
iis. vers hine 3 ἐνι mesor. sepe mulieres adultas bellum iuuare, vel portando merces, vel seruando suet-nas . in: λ propria manu pugnando. Quapropter inter insantes innocentes reputari non debent , s hostea committeritur, et intra urbem obsistam resideant,sed potius piaesum n dum est nocentes esse. seeus veto si non constes hostes sutile comitatas. Item reputant ut innocentes.dum aliud n n constat qui non sunt ciues rei publieae oppugnatae, ut sunt aduenae, de peregrini, de mercatores non habentes domiellium , sed ea sis ibi mercemonia portantes , de quasi in tramitu existentes. Iure autem gentium inter innocentes computan- tui legati, siue oratores. de quibus es. Taternartim 24.
q. s. O cap. vii qui eadem causa, er q. quia ni si praesumerentur innodi ii , non pollent munus su uti, debite
exercere. Inter Christiano, monachi,piesbyteri,de conis uel si reputantur innocentes. dum contiatium non
probatur, quia in ordine a 3 bellum non sunt partes reia publie ,eum bellum illis si proli ibi tum caunnatiamus. de t oug.ct pueri ibi, In novamus, ut Presbyteri. MOnachi, Conuers,peregrini,Mercatores,Rustici euntes, &redeuntes , de animalia, quibus arant . 8e semina ponant ad agrum . Geuritate congrua laetentur. Et in iis consentiunt Do tores, Villen. u. I vis. 3. q. is . puncto 3. teri qui nam suar. de ch 3ν r.AJ.i sedi. . n. o. Mol.
1i inatta Aisseultas, an liceat in bello libertate pri uale hostes,de in seruitutem redigete a Si rei natu tam spectem us, certissimum est apud omnes licere quoties in tecompensationem iniuriae saeire, do satisfactionem damnorum quae victoc passos est suetit necessarium .si enim victor priuare uita hostes potest , a sortiori potetit libertate , de habet ut . g. rtim ea qua ab ho=las. Insi .ri raram uotis ibi, Quae ab holithias capimus iure gentium nostra fiunt, adeo ut liberi homines in sit-
678쪽
ia. . Ab bot aute iure excipiuntur Chiistiani mpti ab alii, Chiistianis.& eotum filis, qui non possunt in se
uitutem redigi tib eon ludi inem intra eos praeseriaptam ollum tamen detineti aliquantulum i dum pecunia aliqua in praemium rapicntium conceditur, se
gaudent Christiani apostatae a Fide , sue subditi sint bellantis, siue non . qui, piod in sinorem Fidei inito- ductum est,non Hebet prodessem, qui Fidem abiura
runt Suar. At Ualent. να Haereri is autem receptum
est piodesse . quia is aliquomodo Christum fatentur.
Suar.im o casaro. Filiis autem Aptistatae.& Haeretiei, qui Fidem non relinquunt,certum ess plodesse. rii s i Niqui gubitant, an innocentes in seruitutem redigi possint. eo quod neminem soleat Respublieaili
beata te priuare. nisi ob eius eulpam Dicendum tamen est recte poste, si iniuria eluitatis aduerse hanc poenam
ti stas iniet bona sociiviae,quorum Respubliea donii. Diunx habet, eomputar ut, quia respublica illotum bo-nctum habet doni inium, quorum habent eius subditi: sed quilibet subditus piopriae libet ratis dum iniura habet illamque vendere potest nectilitate visente. Er-lgo iespublica idem sacere poterit , de conti lino ' Pa aer necessitate urgente potest stium libertate pitu re , de creditor debitorem impotentem solvete, si ius
post tui ira non obstater. Ergo a sortiori poterit reia publica sitiemlibet eiciem , cum quilibet debeat satis. taeere pro debito reipublieae utpote pars ipsus. Adiade reeeptissimum elle tradi insantes oblides inimi- eo nolenti aliter a bello des stete , qui tamen in arctam , de saepὸ in perpetuam seruitutem redueuntur: quod est quoddam genua seruitutas, & priuationis libertatis. 4 ιa 4 sed inquites, an ij eaptiui possint lugete; illosqua
possis ad fugam iuuare Suppono esse captos bello iusso; nam si iniusto eapti essent,quales sum omnes Chti. 1liam , MPmitis,& Tureis: datum est sugere posse,quia iniuste detinentur,& laudabile opus ehatirati seMillos sugientes iuuate , & 1 possidentibus eripere. Deseritis autem bello iusto captis tenset Nauar 'ρ.I7. num. io . ct io .& Ilures alii relati a C artub. Va
len. Lenio statim te tendis, segete non posse ; quhds sertius Chtistianus si, & ab infideli domino fugiat.
ligatum esse mittere pretium , non tamen reddere ob pelleolum peruersionis. Piobat Nauare. suam sententiam. Primλ,quia seruus pretio emptus sugere non potest,ergo nee bello eaptusaum quia potior tatulus seruitutis est, qui ob bon m commune reipublicae imitodueitur , quam qui priuata aut horitate compara tnt.Tum quia nulla datur distinctio int et fetuum em piitium, aut bello comparatum. secutido, haee fetutiatus est quaedam poena a republiea imposita iis,quibus orte poena mortis debebatur ob iniuriam illatam. &ex pietate, & miserieordia in hane leuiorem poenam commutatur. Ergo sacta eommoratione,& poena sit avitutis imposita non licet damnatis fugere ab illa.aliasileeret euilibet damnato ad triremes,aut in exilium alieo sugere. Tetti δ fugientem seruum potest dominos exstigate. Ergo sisnum est eommista culpam in si
ga. Item potest illum vi, & armis, s opus fuerit, te dueere . neque potest repugnaret alias daretur bel lum iustum ex utraque parte. Ergo seruus non habet ius fugiendL Tandem probat ut ex Concilio Ganisgiensi eap. 3. σetito in cap. s quis seruum. i6. quo. . Feriuri Do Sum. Idor. para L
ubi anathemate gam natur. si qhia seruum praetextu
diuitii eultus doceat dominum contemnere proprium, ut /iseedar ab eius obsequio . ne ei eum beneuolentia,&omes honore de rutat. si igit ut consuli non potest fuga. Ergo neque exequi, & l. i. c. des-ν fugitia nis,dieitur sugitiuus fetuus sultum sol facere Aomino. Neque ibi distinguitur de seruo empta, , & ἡe seruo bello capto. i s Nihil timinos communior sententia est.& tefient da, helth posse fetuum bello eaptum sugete ad suos, seu ad aliquam ciuitatem amicam , in qua tuti sint, scaliis telatis Meet CDuarub. re peccatum. 2. p. s. II.
Bem ea qua ab MUL, , n si ιῶ --- ὰ . . ubi de serui, bello raptis daestucis nostram potestatem evadanti 5 ad suos redeant, pristinum statum aceipiant, id est, consequantur libertatem, quam antea habebant. Ergo tacit δ' illis eoneeditur sacultas fugiendi a eo nibus dominorum; illas irrationabilis esset lex,quae conced ret libertatem in praemium actioris iniquae,& quae hac via ad malum incitabat Quod intestigendum est etiams eaptos bello pretio vendatur,semel & iterum , quia nunquam venditur . nisi fetuitus bello eomparata atque adeo semper telinet priuilegium se tui lutis belli. Et idem est de ptole, si quam habeato quia non de-'bet esse deterioris eonditionis. Sic Lelsus Des eiraio num. as. Notanter dixi licitum esse set uti bello capto fugere ad suos, ut indiearem aliam sagam intra eonfines domino tum , eum ex illa libellas non obtineatur, illieitam esti.& se intelligit Couatubsupra texaxrim I. .da semis fetuiuitis capcias istium.d . I. ct tig.
Limitanda tame11 est haee doctrina ut procedat,msi
fidem simul dederit non sis erigi, quia tune speeials
titulo fidelitatis,& maxime si duramento stimatus esset tenetur a fuga s,stinere,fie valent. Lesiius,Bonac. &
xvi Neque obstant eontraria. Ad primum conc ego seruum, qui per iustam emptionem seruus iactus est: non posse a domino sugere quia re eeptum est empti nem fuisse saetam pro tute seruitutis perpetuae.Quo tamen aliter eonstat /e seruis bello capto, cuius seruitutis titulus nobilior est .Qo, optet hole a finibos dominorum ad suos permittitur sugere, non tamen seruo emptitio. Aqua tegula excipi debet ea sus,quo dominus seruum ad peccatum incitaret , neque rogatus vellet desistereatine enim lieeret seruo enicunque sogam arripere, ii non habeat aliud eo minodius medium ad ultandum animae perieulum di se ex omnium sentem tradit Na arr.ev. 7. nam i O .3e Lelsius sb.aae p. s. dub. .utim I9 Eadem est ratio inquit Lessus, de bene si inhumaniter tractetur ut si fame, sit,sigore,& ve 'beribus sne sessicienti eausa amissatur)quia tone in tu
riosus illi est dominus aqua itii a iure desens nisse
potest eripe te per fugam,elata alia via non suppetit. In iis ergo casibus non consecto itur seruus libertatem sed potius tenetur redite eeliante perieulo similis tr
ctationis, & inductionis. Nis scitia i subdit Lessu, γ
uetit iniuria tanta . vi metito libertate sit compensanda.
Ad seeundis agmitto sitnitu 1ε esse poema impositam ob delictum sed quia imposta est ea eo ditione, ut eon gemnaius seruus libet ab illa existat, si ad suos reueriatur,ea de ratisi licet reuertete. Ad tertiu admitto poco dominum hune fugitiuum seruum , dum est intra suam Aitionem eastigare,tum quia absolutὸ est seruus.& sbi subditus, neque tenetur praestimere animo re
679쪽
uettengi adsum firgam arripuisie , sed potios animo vagandi. Tum quia aequiete it piobabili Nauarii, leat totum sententiae non poste fugere. Tum N praeci puriquia non castigat illum ob colpam comini iram sed obseruandum ius pio prium tertendo seruum a simili fuga. Tum denique . quia sub hae conditione videtur illi concesta fuga,st si interispi tur,puniti grauit et possit. Ad confirmationem concedo poste dominum vi, de armis. si opus est .sugientem seruum reduceteaum non peruenit ad suos, neque posse semini te sistere. Nego
tamen inde inserti non habere ius fugiendi,quia habet ius fugiendi,dum a domino non impeditur. Ad ulti dico inconcilio Gangiensi, non reprobari eontilium absolutum datum fetuo fugiendi dominumaed datum praetextu teligionis Chiastianae, quasi religio Christiana obstet set uituli. Ad leg. i. te ponam seruum fugientem , domino animo divagandi intra illius eonfines, surtum Leere, secus si ad suos pereexetit .vel loquitur de seruo emptitio, non de seruo bello rapto. Quinta dissiculias, qua ratione liceat hostium bo na oecupere ' Non est ὁubium posse a P tinope indi
cente bellum occupati omnia bona hostium, qua necessam sunt tum ad repatationem iiii triae aceeptae, luraque vindieandam tum ad securitatem in posterum saturam qua de causa licet arcem de ciuit Mem occupare, pecunia summam erigere,& tributa imponere solis uenda in suturum de ut haee impleant ut exigere obib
de omnes es. Quod non solum verum habet in bonis hostium nocentum sed etiam innocentum .sneeessaria sunt ad supradichos sines vindicta . de securitatis, quia tune non puniuntur innocentes, sed punit ut respublica in ipsis, cuius sunt partes se Valen. 2.1.di 0 3. quin
a 3 Item excipiuntur ab hae tegula bona jEetaesae,&Ecclesasticorum liuioeentum, quae ob delictum esui talis occupati non possiant. Tum quia sunt speetalitra dedicata. 8e a iurisdictione saeculari exempta,ac proinde non debent ob delictum aliolum grauari.Tum quia Eeclesasti ei patiem eonstituunt distinctam a republica ciuili. Ergo propter eius eulpam puniri non debent,
ptiuilegio immunitatis gaudere omnia bona,quorum-eunque sol. s in Ecclesia aA eustodiam reponantur, quod pie dictum est. Is Verum etsi hoe ita sit, pet aecidens tame Eeclesa, eiusque bona, diti pi, eombuti, de deuastari possunt, si hoe nee eis: iu fuerit ad finem belli consequendu, p
eemve si manda Ire possunt hostes ex Ecclesa erita-hi. de in illa oeeidi. si prius ipsi Eeelesia abusi sunt,tan-
.m3 arce.de castro ad repugnando,quia eo ipso amittuni priuilegium immunitatis ut colligitur exesancta rem Patriam,i .et a quod tamen non amittunt .si illam munierint ad praeeisam Eeeles asticoru innoeentum is
1o I iem dioendum est de euiu seunque innocetis bonis, etiam spars non sit reipublicae aduersae,possum .inquam,deuastati,de occupati,non per se,sed per accides, in quantum fuerit neeellarium ad finem belli eonsequendum .Quod sortiori procedit, s cte Aa, illis bonis aduersatium usurum. ut te iniuste oppugnet, quia tunc est quaedam naturalis defenso . De Ualen. vers arro inq/νam Olώisp. 4 11an princat An autem tenearis iis satisfacere uictoria reportata si ditior ob illorum bonoris Oeeupationem ue deua statione non euasistia variani Doctores. Negant te esse obligatum: Molia Vp. i inae cl. M Borrae θ. a. da νestis. q.visseαι 'Ixarii'. quia non apparet ex quo capite ad restitutionem teneatis non ratione rei areeptae,quae non extat,neque ratione iniustae acceptionis,quae nulla
fuit. At contrarium mihi dieendum videtot. Existimouamque te esse obligatu reparare. Prim&ex bonis ,
stis, si aliqua sint, quia hie eausa fuit iniussa horum da
notu, tu verλ illius bona Meupans eande obligiti non contrahisae colligitur ex Mol apris Quod si bona ho.
stis nodi aeceperis tussieientia ad reparationem etiae tuisivitiae. Ae aliorum damnorum Aredo ex propriis bonis te eise obligatu satis Reete quia innocens, de qui pars non erat reipublicae offendentis non tenebatur tibi donare sua bona, ut tu ius Hopriti reeuperares,quia n6eras abis
solute . di simpliciter pauper meiebat enim ea tibi
mutuare,atq; adeo ex tacito eo tractu manes obligatus ..ax Hine resoluit ut dubium de repressaliis, an dicitae sot Repressaliae, seu impignotationes vocantur bona. quae innocens respublica,ti iniuriam palla assumit a ciauibus rei publieae noeentis in pignus satisfactionis,sbi. sui': ei uidius debitae. Contingit enim aliquado Gallos, v.g. damnum inserte Castellae, de oppidis. vel eius i colis,monetur Rex Galliae de iniuria facta, ut fieri satis actione pro cute ipse veth negligit.Τune Rex C
stellae permittens, s a nocentibus non valet obtinete sitisfactionem, ut innocentium bona oecupemur, re pies alias coneedit,quod emnino videtur licitum, quia
illa bona sitirpata sub dominosint reipublicae Galliae. qui eulpabilis existit,gum diop procurat ut sibi subgiii
satis iaciant ni iuriis illatis alietius teipublicae civibus. Ergo haee respubliea in noeens, Ee iniuriata in suis esu ibas punire poterit rempublieam iniuriantem, eius esues innocentes, s opus est, grauando , de bonis priuando. iuxta sentantiam August. in cap. Domin a 3.
quisse. a. ubi tutum esse causam belli assiimat, si tenpublica vindicare negligat, quod 1 suis improbe L.
mε aduertit sex conditiones requiri, ut repressaliae itieitae snt. prima quAd de intutia sacta manifeste co flet i manifeste enim constare debet ciues alterius rei publieae iniuste usurpare bona eluium huius respubliacae vel detinere, li/que soluere debita. Alias iniquum esset dubium debitum compensatione certa reparare Debet autem haec iniuria grauis esse, praecipue si b tia usurpanda sunt ab innocentibus, qui multis standalis, de iniuriis est expositus hic modus recuperandi debitum Mol. supra vos iura autem secunda vi sup tior delinquentem moneri debeat de iniuria facta, vesieti satisfactionem mandet,alias inique vexares inti centes,& alienam iurisdictionxm sne oceasione usur pates. Aduertit tamen Molina di bene aio ration. ur.
tiore petitur, adsint mercatores illius rei publieae, quae Hamnum intulit. periculumque si .aedum satisfactio petitur, illi recedant. de sorte debitum non saeile et cuperetur te posse illos detinere, illiusq; bona seque strare expectans rei eventum, praecipue si erea is dam. num esse illatum aut titate Pr meipiti est n. hae iusta
defensio. Tertia debet tibi constare culpabilitet Ptine .nolle premete subditos ut satisfaciant , quia
680쪽
oliat in eius desectum bona innocentium non subro 'a ut satisfactionis. Quatta,Princeps rei publiei laei, debet aditi , de saeuitatem concedere repressalias capiendi , quia solus is qui bellum mouere potest, potest eas concedere. Quinta , Ne plus damni alteri reipublieae inserat ut, quam necessatium sit ad plenam
satisfactionem. sexta, ne concedatur in persennas Ecclesiasticas ianoeentes , quia hae exemptx sunt sub
poena exeommunicationis,c.F. -υ ae Imariis in s. 3c
His ergo conditionibus positis te pressaliae , seu pisciolationes licitae sunt. Quocirca eum in eap. i. AM-rhemαι non fani pign. iliat. .nsueua s 2.σ l.in. cod. vi numia ex viciniu , dicitur aequitati contratium esse pro
alienis debitis alios molestari; intelligendum est . quando propcia aut horitate, te non ex facultate Piincipis,&serualis supradictis conditionibus fit. 23 Denique pro complemento huius dissi euitatis inquites. Primo ad que bona capta in bello pertineant; an , inquam, ad principem,an ad milites Et quidemii bona immobilia sunt. eonstat apud omnes ad Plinei-pem pertinere in satisfactionem iniuriae acceptae , reia compensationem expensarum. oc perieulorum,quae in
ma mobilia sunt, tegulariter sunt capientium , ni s alicubi si eontialia conlibet udo , ut hae ratione ad pugnam excitentur milites & animos ores fianti se Coa Marub. Valent. Conineli Bonae. N aliisupra. Viderit. 16. M t. a. nos rarum legum, ubi vatia de diuidenda praeda
a Sed quid dicendum , si ea .quae ab hostibus eripiu-tur,ipsorum hostium non snt, sed furto,&rapina subalata, qualia sunt ea quae Turcae , Christianis accipiunt3 An inquam , haec restituenda sunt vetis dominis, vel possint praeliantes bello iusto ea sibi retinete 3 Cui dis seultati respondeo, si bona immobilia sunt, reddenda
esse prioribus ilominis, est communis sententia , cum
evi ιώ, de probat lex ea sum s .expulsia hastihm. f. d. es ιο , es positim.ν resis , Cr lex Pomponam. F. de a qων rerum iamin. si verδ bona capta ab hostibus mobilia sunt . probabile reputat Valen. eum Couatub. svra . non esse prioribus Dominis restituenda, eon sentit Eman. Saa. ediι. Complur. verba bellum , numera . At distinguendum censeo cum Mol.iosa aio. i 8.
turdi prioribus Dominis esse restituenda . quia non amiserunt dominium. Iuro tamen Caesareo capientium fieri. s hostes ea deportarunt ad piae sata , locave tuta quia tune reputantur, ae s essent ipsorum hostium propria, ieeus si in ea loca non deportarunt, aut veri Domini eos fuerunt insecuti , quia tunc non possunt reputari quieti illorum posses res, eonstat ex Is
,s Ab hoe tamen iure excipiebantur aliqua , qui bus priuilegium postlimini j erat concessum e hoe autem p tivilegium in eo stum erat, ut ea quae illo gaudebant. si ab hostibus eapiebantur,ob cuius capturam, quas extra limen , & terminum regni constituebaniatur,eum postea redibat, siue bello extincto ab hostium potestate , sue alia ratione quaeunque reputabant orae si nunquam in hostium potestatem deuenissent, sesseundem statum obtinebant, que habebant ante raptura
Ea era quae hoeptiuilegio gaudebat sunt .ptim A, homines, siue serui, sue liberi liberi redibant ad suam li- Ter de Casis m. Mor. Para Lbertatem,serui ad suam pristinam seruitutem, hoe est,
ad priorem dominum, seu illius haeredes. Quod s pretio aliquis eos ab hostibus redemisset, s intra tres annos 1 domino pretium redemptori offerebatur,obligatus erat redemptor seruos tradereis reus elapso triennio
tim. νeum stincta ICAb hostibin a. . eodem tu. Seeundo
gaudebant priuilegio postliminii, naues aptae v sbus
helli secus piscatotiae aliae agiles,quae recreationis causa parantur. Tertio equi, vel equae steri patientes ita habet ut La . fide raptis. ct positim.reuersa K Haee quae de mobilibus tute Caesareo statuta
extant , statutis aliorum regno um consistata sunt,
praeeipue in hoe regno Castellae Q. 16. tis. I s. piari. . ubi solum tequi itur , quod res sublata ab hostibus eum ipss pernoctauerit, etiams ag locum tuis tuis perducta non esset. Potuerunt autem leges ob bonum eommune militiae haec militibus donate . &a veris dominis ausette, tum ut ips milites hae ratio-Me animosiores essent in pugna , tum ne serupulis agitentur , an rei raptae dominium hostes habetem, tum ob vitandas lites in hae inuestigatione. 27 Aduerto tamen eum eisdem Docto libus Molina,M Cotiinch supta: Primo has leges per se non extendi ad bona sublata ab iis,qui subiecti non sunt iuri Caesareo,& Castella,quare,s bona , quae Hispanus usurpat a Turcis, Turcae accepissent a Gallis , non videtur ex vi harum legum retinere posse. Neque econtis
Callus, s usurpat bona Hispanorum . Turcis , quia Hispanus , N Gallus non eidem tuti subduntur. Atei edo in omni sere natione ius hoe approbante consuetudine esse introductum,ut placet Eman. Saa monielium, numera 4. Seeundo aduerto hoc priuilegium esse conressum militibus haee bona ab hostibus eripientibus non tamen s emptione. aut gonati ne accupiant . quia tunc debent prio libus dominis restituere. Eito contrarium placeat Eman. saa. Leo euiaro, edit. conpiar. quod in Romana expunctum est. Τetti 1 ad vetto , s credatur Dominum non esse recuperaturum rem ab hombus male possessam, ut serὸ semper eontingit potet is eam ab illis uili pratio emetera intentione,ut si dominus eomparauetit, illi reddas,
quia in hoe nullam illi irrogas iniuriarii sed potius vii litet eius negotium geris. Quapropter s ipse postea velit rem tibi reddi , reddere tibi debet pretiumpto ill datum tam in soro conscientiae,quam exteriori. Tum quia hostis non tenetur de euictione , tum quia nomine ipsus & ex prae snupta eius voluntate pietium dedisti. Mol.& Coninch supra Vasca δε restis.
Ae iis rebus cultui diuino dicatis , quas haerei iei usurpant a Catholieis,& vili pretio vendunt, potetis , inquare,illas emere ex praesumpta dominorum voluntare : credendum enim est dominos Catholieos potios velle,ut vili pretio emantur,& cultui diuino applicentur , quam quδd ab haereticis detineant ut , di in usus plosanos infamantur. se Mol. 6 p.r i 8I ..13 Sexta dimetilias est,an possit,&deceat eluitatem aliquam, vel aliquas dati inpradam initi tibiax Responia deo per se posse', & aliquando eo Duenire, si nimis re
bellis suit, & iniuriosa , ut se aliis ciuitatibus si ii
exemplum. Regularii et tamen id non decet, quia hae ceatione multa patratur sceleta 1 militibiis ex to: que-do pecunias a captiuis,& eorum mulieres. 32 stias violado.Quapropter debet Pi inceps,& dux,qui hanc uo testate militibus eoneedit uigilate summe. De huc seelera comitantur. & eommittentes grauissimo supplicio punire, ut alii in ossicio eontineantur ; alias reus erit totius damni; te ex Sylvest. Victor. A: communi sente-tia notat valen. a. a. disp. 3. 3. I 6 p. 3. verssexιο , infreo.