장음표시 사용
61쪽
ratio eiusdem D. Hieronymi, quam ponit super Abacuch Ali/ςjRuςm ad cap. 3 ita loquens Legimus in his, qui de mirabilibus
confecerunt volumina, ct qui Olympiades Graeciae ad nostram,sique memoriam perduxerunt, exponentes quid iusingulis annis noui acciderit in Mando, quod inter taetera terrae motu eruperint sumina, quae antea non fuerant; rursum alia ab orptasint, , pesstim ierint,quod ilicet omnes terrae, qua in humano corpore sanguinem intra sed beant latentes venas, quae terrae concussione rumpantur, manent in sumina. Huius rei veritatem in liciter experiuntur quicumque in ea aetate constituti,' tar est a IS .anno usque ad 33. exseruescente biliosos auguine reserata, vel disrupta vena , Haemoptoici evadunt, icut qui aptyshi qm0px0isi
simul ac serina Tussi dii pectus, cum pectore pulmone, si Vitii sequi ad eius motum mouetur, concutiendo S per modum na Tussi de terra motus valide conquastando tandem lancinat venas 2,' V. GSq. disrumput;mo enim ab his s)nguis fluuisinstar crue e mih ti erumpit, cum quo vitam saepe prius fundul,quam Phthisici evadant. Haec autem susticiant de natura Vesuuii secundum eius qualitates, quibus paucula modo subiacetamus, Structura par quae ad structuram partium,de locorum, quae in eo cludunia iudi uiit; tur,& pro quorum diuersitate variiquoque eisectus tam in flagratione, quam in terrae motione accidunt, spectare magis videntur Strabo ita a. post quana scripsit Vesuui ver Ex Strabone. ticem magna sui parte planum, sed totum sterilem esib jul iungit. Cavernasq. offendens sartim, O lapidum colore fuliginoso plenas , utpotὰ ab igne exesorum . Et post eun . Procopius. In ipsi ertice altissmum ei in medio a virum, Ex Piocopio. ita ut e sit mile ad ima montis penetrare. Huius moniis idem ait haud cis atque in Siculis Dinae media omnia vacua,obstructa .sunt, ct in profundum tendenIia pari ab imo ad ummum dimen one. Quam rem pariter con Ex L ploro infirmata. Florus lib. I. cap. a. ubi Spartaci Gladiatoris histo in Q; a P r-riam enarrat, dum hic scilicet uni cum suis commilitoni 'bus in Vesuuio a Clodii exercitu obsidione angustabatur
62쪽
nec fugae locum inueniebat,per illa verba Perfauces caui montis, vitigineis delapsi,ad imas eius descendere radices, ct exitu inviso nihil tale opinanti Clody obsidentium durietura mon eis bito impetu ora rapuere,deinde alia castra. Figurar ' P 0ςς - procer e mons est, quam Medici calidis ni imis corporibus assignant δε eorundem calori magnopere activo tanquam efficienti causa attribuunt, licet interdum ex parte materi ei, non admodum operante calore, fieri eam posse Vbi mos igni non degenetur. Quo forsitan respexit vates ille Necesiudh ueb ii: tanto corpore mica salis. Cuius figurae, sed valde celsioris,liae sunt montes alisquamplures ignivomi, 'rar caeteris, qui est in Insula Teneriis a inter Fortunatas, cuius altitudo non breuior dimensione conspicitur leucarum Portugalensium quindecim, nostrorum vero milliariorum sexaginta qui, cum perpetuo ardeat, conspicitur nauigantibus adeo procul, ut usque ad ducenta millia passuum internoscatur, Biceps ante auctore Aloys Cadam.Nec noliceps hucusque,ante prae-a sens incendium, quasi duorum capitum, animantium instar illorum, quae geminato capite monstrose gignuntur, forsitan etiam nisi incendiorum occasione id factum potitis velimus , quod innuere quoque Dio videtur, qui in Tito ait: quoue do C ex omni parte pariter excelsis erat vidus tali figura, set forma insolitam, monstrosam sui naturam patefaceret,sicut apud Aristotelem in lib. de Physiognom. monstrosum corpus insistrosam animam repraesentat, quasi corpus insolitum modui ab alijs corporibus habens,signum sit animam in tali domicilio habitantem peruersis obno-
. oram, inclinationibus.Quod tamen axioma non est sem-strosa anima piternae veritatis. Ideo olim ibi geminus, aequalibus utrin-
, Nψjς ii pyramidibus, consurgebat, quae tempore , i, laionis,ut ex eo mox retuli, antiquam seruabant celsitudi-λ- : H. iς xpars igne consumpta, ut idem refert, dum inses otinam' i sit , conca afactast,ut totus monsformam praeberet Amseseit . biteatri Qirarum quidem pyramidum altera,quc ad eam , .. , polina erat,bodierno incendio,ac terrae motu amplius non
63쪽
eminet errae campestris planitiei aequata, parti in videli texusta, in cineres verta partiin intus a voragine absorpta,ac deuorata .Quid si ad calida montis qualitatem comprobandam in occidi j clam,pyramidalem utriusque apicis Vesuui forma igneam quoque redolere natura diai q.&mons praedictus in Tenerista Insula nocinodo erectus est,
mirae l. altitudinis, e cuius summo vertice ignes euom sirur, sed etiam ut ide notat Cadamarus,pyramidali forma protuberans. Qilippe ignis cum ascendit, in pyra naidis figuram gi is cur in cacuminatur , Ort quia tenuiores partes celerius ascen dunt,minus tenues ab imo tulae resiillunt, mediocres ante iminatur. cedunt has, illa sequvnrur. Quod praeterea mons Vesuuius constet partibus intrinsecus non continuatis, sed intercisis, locis q. intus plurimis gliscet:bus,ptarier ea, luae oculis patent, probatur a posteriori, Ut aiunt, quia scilicet, tanquam V::de proba Aetna, aut alius quiuis mons, terra motibus, mugitibus,va etiam pol
rijsq. sonis, velut tonitribus obnoxius est, acceptae ab eo ia bibit
voces numerosiore repercussu multiplicantu rivi dici de eo tu cauer-posiit , quod de Aetna Lucretius i. O .
-- Primum totius ubcava montis
G natura iere ricum si Ita cauernis Omnibus es porro in petaucis ventus is aer Vnde constat montosa loca ideo magis terra motionibus concuti, contrem liceres, agnescere, quam plana, 'mediterranea, quod intus caua sint, fungosa, ac foraminulenta quippe montes sunt veluti tubera, aut apostemata terrae , interaneis aquis, vaporibus, exhalationibus in flam-nnis, pro varia soli natura, atque minera, redundantes Vt
idcirco nulli debeat esse dubium , quin ultra ea, quae sensus iudicat, pluribus adhuc antris, specubus, canalibus ti stulis, anfractibus, gyris i labyrintharis Vesuuius constet 'lipraeter latices magno cum fragore eXilientes, halitus, venti , exhalationes t. includuntur , quae tria liberam, expeditam, sufficientem i. aperturam saepe non inuenientia, huc, Terraemotus atque illuc agitata,obnitentem terram concutiunt velut in M'' '
64쪽
Incedrum similitudine accensionis humorum invenis. Som terraemotuum ex comparatione cum nostro corpore.
laui nunc ad sex circiter milliaria dilatata cernitur.
nobis aliquando fatus, vel spiritus interclusus palpitantem motum ericit,ex quorum postea repercussu, impedito,
' Medici loquuntur, transpiratu,sicut humoribus in venis, ita ijs maior accedens excandescentia,in monte ipso incendia quoque progignit interdum vero, per diuersa, nec ample patentia spiracula exilientia, variasinorum,stemit m-ue discrimina,de quibus infra, emittunt,perinde atque omnes nos in nobismetipsis eκperimur;in ventris enim regi ne,cauis tot anfractuosis l. locis circumuoluta, calore in materiam ibi stabulantem agete, quinam obsecro aliquando non percipis rugitus, borborygmos , Obmormuratus, strepentes crepitus,& ructus In capite, lauribus sibilos, atque innitus 3 E quibus nemo erit, qui non fateatur, mihi l. facile eoncedat, 'esuuium esse cauernosum, rimiSq.intus infinitis hiantem 4 meatibus dehiscentem, quemadmodum taeterius hodie id quod tamen infra controuertitur ex relatu non uniformi in superficie quoque, ambitu ab impetuosis flammis, hiatibus aliquot per continui solutionem factis , e quibus tanquam Cocyti caminis eructantur , sicut fumi,4 fauillarum nubes densae, latrae admodum , ignitis quasi linguis oblongioribus interduit scintillantes , cineres copiosissimi ad miram altitudinem , etiam valde ultra nubium regionem proiecti, Ventorum , fati, ut verisimile est, coadiuuante, uti lapides varii, sti, semiusti,parui,magni, quoquoversum protelati, demum aque erumpunt ardentes flammeae, igneum quasi flumen
annulantes aut potius effcientes. Ne taceam, quod nunc
antrum , et vorago ad verticem sex milliariorum pDtio . amplius dilatata videtur, formae, seu figurae elypsis ovatam dicunt intra quam etiam abserpta est bona terrae pars,quae montis apicem alterum,Neapolim versus,sormabat immo pars igne combusta, ct in cinereos globos excreatos conuersa fuit; Iugi autem collapsi celsitudinem ,
qua exterius in incendio aetatis, imperiiTiti Vespasia-inimulata peItaansit , Dione auctores, maximopere
65쪽
Liber Primus inserius depressam submissam esse ex Nolana, & Nea Aherae sum politana Vrbe huc fide digni viri, imo testes oculati, nu Σ''u'
perrime scripserunt Quem propterea etiam montem ., aut colla
i ta meum sensum,& destinatum argumentum,compara p.: '
re haud inepte possum capiti humano, quod in sublimi lo humano co-catum,&iniuerso corpori sit perpossitum cum suscipit, tum p- V attrahit de humores, di vapores, ac spiritus, qui nisii dicto citius vel retrudantur, vel dissipentur, in eo sontem generant destillationum quae partina,vi docet Hippocrate Siper Desillationis venas in totum corpus, partim per alios ductus, atque caia ς θ I RV nale liparticularia membra decliuia, concaua, pectus 'μῆς ' ρξ' inquam in stomachum deerrimi, quali quae de montium
silientibita cadentes, nec non, sit intus in caput Manitas detineantur, nec per solitos canaliculos dilabantur, cruciatus in eo magnos, motus vertiginoibs, epilepticos, tinnitus i. ac sternutamenta pariunt Ita nam . Vesuuius etiam praeterca,quae in se generat, ac continet, aliunde similiter recipit,imo tanquam cauus, an uans, medicae magnae in Idem mons star cucurbitulae, attrahit tua cumque eum ad terrae O U' ' tus, conflagrationes disponere valent, nimirum ab aere mediet praesertim procelloso, Ventos Varios, quemadmodum in orabit ab aere
Aestate evaporationes calidas eideminet aeri impertitas L 'I,4 dradijs solaribus e torrefacto solo in ipsum repercussis, ima mi patietari circumfluo aquas salsas, unctuosas, de pingues, igniti . 'nici ob id multum habiles, a quibus propterea etiam mi Aqua mari nus ignis extinguitur, quam ab alijs aquis, in profundiores cur minus fit latebras, spelucas e subterraneis cuniculis absorptas, Iῆμ' ubi cum caeteris germinis laticibus, sulphureis, ira calidis quales nuper largo nimis cratere, ampliori hiatu euomuit, commistae, quantum roboris,in virium suppetant ad
tot,tantorum I. ventuum generationem,e infra notandis
66쪽
an incendia memoratu digniora, st quibus temporibus passus si suuius obiterq primo de montium origine,ac tilitate. omodo Terra 'haericaefigurae censenda. st cur montiu collium inaequalitas in east. In super Orosj, Nicephori , Aur. Vi loris merba, quibus ante Titum V pasianum non arsisse Vesiluium significare identur, ii intelligenda sint, contra Maiolum . Cur Plinius Senior incendiorum Uessui non meminerit; ibi etiam Taciti locus dilucidatur demῖm di siritur utrum in Cesiuiosus ilia, a mineralia combustibilia ab initio fuerint creationis eius, an properata generation facta , cum enarratione loci Ecclesiastici Deus qui semper est
SOL UT A Vesuuisnatura,quam ei Deus
montium, Urbis totius terrarum Creator,vel a prima sui constitutione,indidit,cuius ratione tot tantisq.euentibus a proprijs conflagrationibus, atque tremoribus idetidem gigni solitis obnoxius est, locus postulat, ut de mim ro prilis, ac tempore Incendiorum, quae seras in tantam, quantam hodie factam videmus, perniciem erupere, loquar; mox etiam de accidentibus,quae cum illis insurrexerunt , quae l. tam hominibus , quam caeteris animantibus, nec non agris fertilissimis, Villis,d Oppidis iucundissimis exitio suere. Neque enim ut hoc interim a re nostra mianime
67쪽
Liber Primi s. 3nime exorbitans decidatur admittenda est opinio eorum, qui existimant, Deum terram ab omni parte aequaliter , ac
exquisite rotundam, sine montibus, sine vallibus, creasse, qui postea, propter varias inundationes aquarum diuersis extuberauerint temporibus citati ante primum Diluuium montes non extiterint;quandoquidem,qui eos norunt non solii ad gratiam specitus, decorem, ac pulchritudinem multum conserre, sed etiam ad regionum alubritatem, ad reprimendum ventorum impetum,ad longe arcendos maris , fluminum l. incursus, ad rerum, quaei terra nascunturiertilitatem,ac copiam 'uoniam scie omnes aquarum riuuli, sontes pamnes t. e montibus oriuntur, necesse est fateantur , quod a primis Mundi originibus non satis fuisset terra foecunditati consultum, si tandiu montibus caruis et,& perfecta undequaque donata suisset rotunditate, ad γέ thematicam subtilitatem exquisita.Nam, hic sumitur rotanditas pro ea, quς conuenit corpori deprcssiones di eminentias habent, quae tamen prae illius magnitudine, nihil in menti habent, atque adeo non celciatur eius rotunditatem impedire . Ne taceam,quod montium,S collium inaequalitatem ab initio aquis ei portuit, ad aequalitatcm ponderis terra partibus distribuendam, aequalia aequalibus opponenda, ne alia ex parte gi auior facit a terra rueret in seipsam aliud quaeritans centrum, quod esset sui ponderis,licet non suae magnitudinis,velut de ij quae vehuntur in aquis monstrat Archimedes Ad quam quidem iustam partium olbs terrae di pensvionem respiciens Elatas ceci lata, appea est in tribus diotis molem terrae, o libratiis in pondere montes idi colus in latera I c b ba rem lici lubri
bis, non commoticbitur. Praeterquam quod Plinius lib. 3 .ap. I. Naturalis histor montes factos esse ait a natura, ad compages telluris visceribus densandas, ct minime quaeras partes durissima sui materia coercendas Mulbus amplina, ctiaconcussim fidem pr stant Sacrae paginae,primum quid,
ab initio creati s ubique locors sphae-
Ilca, si re motatibus de vallibus. Montium cc . moditates.
ditas dupliciter accipitur. Montium collium naequalitas cur
68쪽
ti si montes ant Diluuium non aderant,quomod terrestris
faciis pati Paradysius lunarem globum attingebat, sicut quidam Sa- crorum Interpretum euulgaueres Quae tamen res an Vera sit,quomodove se habeat, paucis explicat D.Thomas. Se cundo, quia . cap.Geneis narratur,aquas Diluuis quindecim cubitos supra altiores montes elatas fuisse, sicut cap. 8.Arcam vigesima septima die mensis septimi quieuisse super
montes Armeniae, prima die mensis decimi apparuisse montis cacumina . Quare ubi, post Creatoris iusium,aquae in unum coiere locum, ut terrae pars ad vita aptaretur ani-Ijde tanquam malium, facta sunt loca cauernosa, ut aquae subintrarent ad h,qui' irigandam terram,quarum ingressu montes illico extubeles rasse dicuntur,tanquam eminentia quaedam, ut BOccacius ait;non eque tamen exsurgentes;de quibus loquens D. Damascenus lib. a. Fid.Orthod .cap. 9. Io .scribit,montes,qui Quando psi primo in terra constiterint, fuisse a Deo factos tertia crea- Qς tionis Mundi dies, qua Deus ipse aquas unum in locum secreuit, aerrae cauernis inclusit. Quam sane rem praeter Ethnicos vates Simonidem Pindarum, David ipse diuino afflatus spiritu cecinit Ascendunt montes, issendunt campi in loco, que unda Hi eis. Cui alterius Uatis ted profani,liceat adiungere testimonium, nempe cui- dij, cum ait:
I sitis extendi campos subsidere vallas
Fronde tegisluas avido os urgere montes. De montium Quamobrem docte admodum Caesar Scaliger Exercit. 3.s, , , , ς hi Ord/num D montium, inquit, origine qui quaerit,ri opinio. quaerώ is quoque de maris,caeli,ct aliorum Nampie delirantprqfecto quidam,qui e Diluuio raptam ubductamq. terram,detersosq.montes ab aquis in mare praecipitantibus, prodiderunt. Et exiguo post modestius sentire annotat illos, qui ab astris attractas montium moles extra terra planitiem putant,aduersus quos tamen aliquos non inepte sic argumentari asseuerat.Si a borum opus esset hoc mulis cum astrorum motu moverentar montes . Quod ciun falsum
69쪽
incendiis ac terr motibus obnoxius cs
sit, idcircd e proprio genio scribit,terrarum, inarium J.si
tum, arietatem, generationem nteritum,secundum Ca lorum facies agnoscenda esse, ibi q. fluvios, aut maria existeres, quibus primit in locis facitum est, ut vis astrorum ingrueret, neque attractos montes, ut a magnete ferrum sed
a Deo factos ijs in partibus, quae congruerent Caeli di bo- sationibus. Reliqua apud ipsum vides Et interea temporis concludatur, non fuisse, decurrentibus Diluta ij aquis,primogenitos montes,vel ab astris extra terre planitiem,ut a magnete ferrum, attractos, sed iam ante a Deo factos constitisses inter quos Vesuuius collocandus, cum dictartim minerarum, d partium varietate, atque structura,ob finem soli Deo cognitum, nobis vero tantummodo adumbratum.
Exordiens ita j a re primo loco proposita,in ea semper sui
sententia, quod mons iste incendijs , ac terraemotibus tan ab antiquissiouam horrifica febre magis minus laborare coeperit vel ab antiquissimis saeculis, quoniam scilicet, vel in prima sui generatione,vel exiguo post, tum fistulas,& speluncas interaneas vaporum, spirituum , sine quibus neutrum acci P' -ς dens incurreret, receptacula, tu Sulphuris, Bituminis,Nitri Chalcanthi,Talci,Plubi,Mercuri j, Antimonis, Ferriq. minera sonitus abunde nimis suit, quibus maxime sulphurea, bituminosa, atque nitrosa,aliqua superueniente impulsoria causa earum, qua infra dicentur, impetuosae exhalationes caecitae, ac ignes vehementes editi,tot terribilia, funesta mala progignunt. Quare sit ab initio suae conformationis.&coepta aliquando Mundi creatione, aut non ita post, tales obtinet fomites,iales l. focos, ac tantam ad haec malorum genera incurrenda propesionem, ut de eo dici possit luod de corporibus Galenus ait in lib. de Idi erat ebr. Magnam in morborum generatione occassonem praebere passuri corporis habilitatenet, cur amabo sunt qui censsent,qui mordicus 316ibi ore tuentur, non ante multa saecula eum ardere ccepisses Est nutriti lyn
70쪽
i I .. soliti,licet periodice magis,ac interpolate, per statos,
' luti circuitus, modo quotidianos, modo tertianarios, mo do quartanarios missis nunc quintani extanis,&c .si cum
febrili comparetur, at si cum alijs, ut Epilepsia, Asthmate, Arthritideq. incipiente,valde longioribus interuallis.Vnde Aristoteles de Admici cap. 36. de Aetna quod similiter de Vesuuio constat esse verum tradit , ignis undam in monte Aetna neque mediocrem existere meque esse continuam. Quippe quia ut alibi fusius minera non semper suppetunt idoneae,aut fertiles igni, ut nec effcientes, aut impellentes silies ''ἡ Ita enun etiam de Lypara insula dicebat Xenopha-2 ρ,st ui ne os ibi Videlicet ardorem deficere, sed anno septimo re- solitam integrari Verum, ne a Vesuuio discedamus , Dio scribit quotannis Vitra ius aliquibus annis interiectis qui tamen ambo , ut reor, intelligendi sunt post Titi Vespasiani aeta, tem4 de flagrantij remissioribus Saeculi vero antegressis multo tardius excandescere paloxysmum pati fuisse solitum , ex Diodoro Strabone exiguo post indicabo.
Quare existimo, non adeo parvipendendam essse Fabi Iordani assertionem, quam cum aliorum, tum Ninuti Faelicis testimonio confirmat in Catalogo Audiorum, qui hac. de materia scripserunt Cuius haec sunt de Vesuuio verba Vesuuium Hunc ero montem Venumero ab initio consagrasse me-Ab ahain is moriaeproditum est Siquidem ct Abrahami tempore ignes, sille, con sammai .eructa se ex Diodoro Chronologi referii ct Heri ibiis ii Ἀμβεὴ sique tempestate ex eodem Diodoro lib. . Antiq. De eobi Iordani Hercule retulimus te quibus Vitruvius lib. 2.cap. 6 nun-D. , 'RV quam tamen vehementius , quam Tito imperiante, c. Et Ambortim au quanquam Scriptoris huius auctoritas no adeo magni fiectoritas unde ri videatur; attamen robur, quod accipit tam anomencla-ς0ry0b0yς tura, selivi nominis, ignem,flammamq significantis,ut aliqui volunt , quam a natura rei paulo ante notata depromptum, instar omniu mihi esse videtur , qui propterea etiami My ' ne hillum curo , quod aliqui eruditissimi Viri, inter quos Maiolus est in suis Dieb. Canicitraditum reliquere, nempe