장음표시 사용
31쪽
Ignequit, illinc que arietat cordis impulsus, sit quasi cuneus sanguinis in apicem vasis vibrans, latera hujus brevi qua qua versum distendens; unde distrahuntur
si brae nervosae vas ultimum constituentes, sive sit causa dolori S.
Obstructio in aliis vasis dolorem similiter excitat, si modo a tergo urgeat distendentis liquidi vis : Hinc fit
ut saevissimus dolor nephriticus aegrum veXet, quam diu solida quaevis materies fistulis renum urini feris, vel ureteribus, haeret impacta. Huc spectant tumores quicunque ad loca nervosa naturaliter tensa orti, imprimis ad ossa; unde exostosis scorbutica vel venerea atrocem adeo suscitat dolorem. Neque hunc imputet quis soli humorum acrimoniae membratias tensas rodenti: Idem quippe occupat cor pusculum rachiticum, muco Viscoso, inerti, resertum. Simili ratione dolent omnia ligamenta ostium satis tensa, si extendantur nimis, vel e situ naturali trudantur, ut in luxatione.
Praeterea dolorem essicit quicquid nermum partim vel integre dissecat ; nervo enim semidi scisso, fibrae integrae, jam pauciores, vim eandem distrahentem sustinent, quam antea sustinuerant omnes ; cui itaque distractioni impares, dolent. Sic in amputatione, cum cultellus obtusus perio steum serrando lacerat, fit dolor
penitus intolerabilis; secus ac si uno ictu dissectum sui Tet periosteum. Atqui dolorem parit vel integra
nervi solutio, truncus quippe nerVeus, eadem ratione qua reliquae corporis animalis vivi partes, dissectus resilit, ramosque ad natos tendit, unde dolor, non quidem in loco Iaeso, sed ejusdem vicinio. Duplex itaque oritur in omni vulnere causa doloris, tum, sci I. in
32쪽
aqin ipsa solutione continui, a nervis semidi scisis, tum in vicinio, a distensis praeter modum disiecti trunci ramulis. Hinc intelligitur causa doloris in omni vel
levissima punctura. Huc referenda omnia acria, externa vel interna,
quae corpori calenti et humido admota, instar tot spiculorum, fibrillas tenuissimas lente discindunt, codemque modo dolorem movent quo cultelluS obtusus, serratim vel lente dissecans ; hinc vesicatoria, caustica, acre, scorbuticum, cancrosum, &c. dolores pariunt mitiores aut acutiores, breviores aut diuturniores, pro varia exilitate fibrillarum, aut erodentis corporis pertinacia.
XV. Animal quodcunque dolore aflictum non placida fruitur quiete, sed corpus in imille posituras conjicit, aliquem sperans loco dolenti nacturum situm quo mitescat. Sic corpore jactato, sic mente continua aerumna excruciata, haud mirum si dolentem placidus fugiat somnus. Supervenit porro febr 18, mitior quidem, si a solo nervi tensi stimulo ; saevior vero, si huic adjuncta accedat inflammatio: Solus etenim stimulus cerebrum lacessit, spirituum secretionem auget; quorum itaque uberior ad cor derivatio, hujus
contractiones crebriores reddit et validiores, celeriorem pro nde et sanguinis motum, i. e. febrem, producit. Si vero adsit simul inflammatio, sines nonnulli arterissi inde obstructi, sanguinis nihil in venas analogas transmittunt: Eadem itaque hujus quantitas, intra idem tempus per pauciora vasa trajecta, movetur celerius; auctus igitur ab hac causa motus priori
conjunctus febrem intendit, et innumera adducit inde
33쪽
secutura sympto mala ; sin vero nervus eo usque tenda tur, ut jam jam rupturam minitetur, neque t umpatur, fit dolor omnium acutissimus, cui comes individuus convulsio supervenit; neque cessat prius doloris summa saevities, quam sublata tensione restituatur nervus, vel solutus destruatur.
XVI. Dolor semel natus unicuique se manifestat; adultorum quippe querelae, lactentium vagitus, praesentem proclamant. At de prognosi adnotanda veniunt ;I. Quo acutior dolor, eo brevior, et vice versa. Hoc experiuntur podagrici et odorat algici. a. Quo violentior causa, eo pejor ; deterior autem a
3. Quo profundior situs, adeoque et remediorum applicatio dissicilior, eo pertinacior dolor. Hinc odontalgia, podagra, spina ventosa, dissiculter adeo remediis auscultant.
q. Ratione functionis laesae varium est doloris praesagium. Sic pleuritis functionem laedit vitalem, sciz. respirationem; dolor Vero ad brachium, animalem tantummodo assicit ; levior proinde hic quam ille.
XVII. Ut vero mortalibus adeo horrendus cicuretur et dometur dolor, variae indicationes, ex varietate causarum, nascuntur. Omnis quidem doloris causa proxima est: distentio subita fibrillae nervosae : Talia itaque remedia, quae applicata hanc distensionem tollere valeant, salva interim fibrilla nervosa, vocantur
anodyna. Verum, quum variae extent diversae cauta remotae
34쪽
remotae hanc proximam efficientes, varia etiam erunt ejusmodi anodyna. Primo itaque in limine animadvertendum, quod nervi solutionem plerumque nimia distensio minitetur: Quicquid ergo nervum disponat, ita ut ulteriorem adhuc patiatur distractionem sine rupturae metu, dolo rem tollet. Hujusmodi vero sunt humectantia et laxantia. Sic chorda musica, aut membrana quaeVi Sanimalis arefacta, fit ad minimam extensionem hiabilis ; quae tamen oleo sis, humectantibus immersa aliquamdiu, pristinam flexilitatem et extensilitatem re- adepta, in longum extendi, sine ruptura, possit. Sic in dolore ab iniqua distensione : Namque pleuriticus solamen summum a fomentis, cataplasmatious, lini mentis, &c. laxantibus, habet: Colicus a fomentis et clysmatibus oleo sis: Podagricus a regimine tenui, humido, laxante, sero lactis, et pane. Homines etenim rigidi, sicci, doloribus maxime obnoxii, si humidiores, laxiores tali modo reddantur, tolletur illa diathesis. Hisce in genere positis, videamus quomodo tollatur dolor, a materia in angustiis vasis arterio si impacta
suscitatus. Huc itaque referenda modo laudata laxantia, quae, sciz. vasa disponant, ut majorem adhuc existensionem sine ruptura patiantur. At pergit cor Omni ictu novum sanguinem ad obstaculum pellere, quo demum eo usque extenditur iterum, ut jam de novo doleat. Oportet itaque debilitetur cordis vis, minuatur liquidi replentis copia ; quibus opportune conVenit V. S. ex vulnere amplo parcior, Vel copiosior, pro ratione qua urget doloris saevities, aut permittunt aegri
vires. Hinc, quippe sanguinis ad cor appulsi minuitur copia, corque minorem, et minori vi, in arterias agit,
35쪽
dum ita celebratur V. S. arteriae, utcutique munerea enarum funguntur. suaque contractilitate, impactam molem versus cor, parum .iunc Ieagon S, determinat,
unde Uv it Rr obstrue tio, et penitus aufertur inde nati, joris cauli. Huc spectat tun uim d enitum resolutio tam inistranis me temus laycansibus, et v ysorum depletione efficiunda, simia et ma teri ei viscosae et a remora concretae, per res huentia sypo idii Icep stuor conciliandus ;yel si manui chirurgi datur aqcesius, tollendus est, aliis remedus parum auscubans, tumor ; si denique par quaevis vi externa di tracta, intorta, luxata, aut quocunque modo e loco detrusa des et, simulac in si turrinaturalem re stituta et firmnia aequaliter tenditur, dolor
Ut dolor: a nervo partim soluto ortus tollatur, vel
solveodus .est integre nCUvus, quo auferatur commer
cium inter partem laesam et cerebrum ; vel roboranda filamenta adhuc integra, ut tractioni sustinendae eva.dant paria : Hoc fit applicatis quae nervum stringendo solidiorem reddant, ut ol. terebinth. Rc. at nervo in te grae disiecto, si vicina occupet dolor, cedet applicatis emollientissimis, laxantissimis, tam internis quam externis; acria porro externa, auferenda sunt quantocius ;adhibitis mox, si dolor superstes urgeat, a nodynis jam memoratis. Interna aut glutinosis obtunduntur, aut corriguntur iis, quae indole acrimoniae singulari opposta pollent ό aut denique evacuatione idonea expelluntur. Dolens, denique nervus, summa urgente neces
state, sensu 3 expers redditur, compressione valida, di DC sectione
36쪽
Isectione, inustione; ad quae, tanquam ad ultimum praesidium, fugere coguntur quandoque medici in o-dontalgia aut podagra. XVIII. Sin vero hisce parum cedat dolor, adhibet da demum sunt quae somnum inducendo, mali sensum,
licet non causam, tollant. Hypnotica haec aut nar cotica dicuntur, quorum princeps benigna vi exoptatissimum sese praebet optum; dolentes quippe, inaia suetos praesertim, paulatim exhilarat, lenit dein, tandem placido obruit somno : Sopitus itaque hac ratione aliquamdiu dolor, nullam parit molestiam; dimatis autem opii viribus, idem recrudescit. Hinc fit ut Opium, intempestive exhibitum, inducias saepe fraudulentas adserat, dum incommoda saepe ex alio fonte oriunda simul edit, pulsum imprimis robore auctum, et excretiones naturales cohibitas. Ideo non prius propinandum erit optum, quam parti dolenti applicatis emollientibus, laxantibus, resolventibus, et larga instituta V. S. fiat vasorum depletio, laxitas; injectoque
smul clysmate, mollis conservetur alvus : Tunc enim gratissima conciliata quies, mentem mox turbatam pacabit, symptomata ex doloris atrocitate oriunda piet, et placidum relinquet temporis interVallum, quo remedia mali radicem excisura propinentur; acleo ut opium, juxta methodum propositam exhibitum, unum sit dolentibus remedium gratissimum, utilissimumque. Si vero, his caut*lis neglecti S, temeraria manu ingeratur, corrumpitur fidus vitae cultos doloso pharmaco,
dum serpens mali fomes, stragem ubique edendo, impune grassatur, et aegrum inopinato, vel partiasphacelo assicit, vel morte opprimit.
37쪽
Infantum Morbis, ab Infantia ortis.
ANNUENTE DEO TER OPT. ΜAX. Ex Auctoritate Amplissimi SENATUS ACADEΜICI, Et nobilissimae FACULTATIS MEDICAE decreto,
Ad diem 1 o. Junii, in Bibliotheca Academiae Edinbur- sensis, Hora IO. ante merid.
39쪽
Amplissimo atque ornatissimo Domino,
Viro omnibus charo, Multisque in suos meritis conspicuo :Nec non sPriscae virtutis viro,
Patruo dilecto; Imbellis suae infantiae custodi benigno, Adolescentiae monitori fido: Disertationem hanc Medicam, Qualemcunque studii sui Ae devinctissimi affectus tesseram, D. D. C. in