Moriæ encomivm. By Des. Erasmus. Annotated by G. Listrius

161쪽

Iul.

nisi quod hic ludus plerumque sole e

in rabiem evadere, jamque ad furias, non ad me pertinere. Caeterum illud

hominum genus haud dubie totum est ' o farinae, ' qui miraculis ac

Tacitus de populis moribus Germaniae, eoahybernis mensibus potissimum oblectare se alea, cuictos aliquoties ad mollem e let-vitutem dedere sese, summa fide. Iu a chiragra Chiragra species est arthriti- eae, quam lustam vocat , quod aleatorum puniat insaniam Allusit autem ad illud Hora

162쪽

prodigiosis gaudent mendaciis , vel

audiendis vel narrandis, nec ulla satietas talium fabularum, cum porten

tosa quaedam, de spectris , de lemuribus de 'arvis, de in Dris, de id ge

nus milibus miraculorum commemorantur. quae quo longius absunt a vero, hoc creduntur lubentius , jucundiore pruritu titillant aures Atque haec quidem non modo ad levandum hora tum taedium mire conducunt, verum etiam ad quaestum pertinent praecipue ' sacrifici sis concionatum conscripsi Lucianus quem Motus , cui libellus hic dicat ut , elegantissitne vertit ius ei monem Latinum. Hoc genus hominu in exectatur divus Hieronymus in epistolis, qui pugnas cum daemonibus atque huiusmodi portenta confingunt. Vide calumniator. nec a Moria damnari miracula, sed illorum vanitatem, qui fictis miraculis quaestui suo consulunt, d eorum stulticiam , qui talibus figmentis magis capiuntur quam sacri histo

riis.

Larvis Larvae noxiae in serotum umbrae sun r, quas vulgo spiti tu vocamus, a laribus dictae. Sac stas ct concio natoribus Palam est, hic non reprehendi miracula, sed conficta,& conti is au quaestum, quo plus extorqueant a mu

163쪽

tr c ' M. cio natoribus . His rursum adfines sunt ii, qui stultam quidem, sed tamen jucundam persuasionem induerunt, futurum, ut, si ligneum tripictum aliquem ' Polyphemum Christopho

licteulis te senibus , stulteque credulis. Nam

hit dit ficillime credunt qui maxime credunt Euangelio. Et fere videmus, ut, qui huiu modi fabula mentis maxime ridem habent , pud hos Euangelii levissima iit autoritas. Videtur autem toxare genus hominum illauda istum, quor vulgo quaestuarios vocas , qui circumferentes sanctorum reliquias, magna impudentia solent apud populum huiusmodi portenta narrare, quae post ipsi inter pocula rident. Quaeso te, lector, expende locum, cui de an hic damnetur pius cultus divorum, an non potius superstitio superititiosus est qui colit divum ob id , quod frustra ibi quia a deo promitteret , neque nim conspecta trinitatis imago praestat, ne eo die male pet- eas, utcunque vivaso dein quod incertum est. Q i s enim pollicitus est, hoc hunc aut illii in divum posset Praetereo, quod id petituta divo velut aut ore, quod dare solius est ei. Post temo secum pugnantia petunt, dum cupiunt bene mori,quum non desia animale vivere. Haec

tantum notat otia.

164쪽

is ristopho tum ' aspexerint, eo dic non sint petituri, ' aut qui sculpta Barba iapraescriptis verbis salutarit, sit incolumis e praelio reditur aut si quis

litas naum celtis diebus, certiscere Olis, certisque preculis convenerit, breptores malum baculi loco tenentem ingressum undas quatri Polyphemus apud Vergilium, quem 3. Eneidos sic describit: Mou- situm hortendum, ingens, cui lumen adesa in ptum Trunca manum pinu regit m vestigiastinat . paulo post Graditurque per aequor tam medium , nec dum fluctus latera ardua

tinxit . et tu de Homerus Odysseae . describit.

Jexerint eo die musaeso ti id dici potuit

stulti ut aut superstitiosius tamen mirum, quam id vulgo persuasum habeatur. Qub istiusmodi plusquam haereticas opiniones insevit in animos Christianorum Bene morietur, quisquis vixerit in Christo , non qui igneum viderit Christophorum. ut qui cu piam Farbaram Vtriusque bustoria non admodum ravis est. Et tamen huiusmodi fabula mentis permissum est olim ludere Christianis potaus quam Ethnicis.

ut quu Erasmum Animadverte , cintelliges, nihil hic dici contumeliosum in saniacto,, sed in eos, qui illos superstitiose colunt.

165쪽

ENeo MIUM. issii sit dives evasurus. Iam vero ' eriorgium etiam Herculem invenerunt, quemadmodum Q Hippolytum a terum. Huius equum ' phaleris ac bullis religiosissime adornatum ' an tum non adorant , ac lubinde novo

quo- redituros confidunt ii simulachrum Christophori conspexerint. Milites , perditissimum genus , si ad Barbarae procubuerint imaginem, callienisi quaedam de murmuraverint precamina , credunt se incolumes ad pristinam vitam redituros praelio Avari in hoc Iunt Erasmum .id superstulo se, ut brevi

ditescant.

Ueorgium Herculem Nonnulla quae de hoc seruntur, videntur effecta ex Herculis laboribus, qui cum hydra Lernaeacon Iressus est. Hippol tum alterum Nam habent gentilet suum Hippolytum ab equis discerptum. Vnde& nomen inditum nam acito equit , vim

solutus dicitur.

Thaleri aebuilis Olim in templis Christianorum nihil erat neque sculptum neque pictum nune equus Georgii vetis inst luctus is, bonam aliquotier templi partem occu

pata

Tantum non adorant Id est propemodum. quemadmodum Graeci dicunt νονουχι,id est. tantum non QT figura usus est Titii Livi ur, Suetonius, ta Valeri u Maximul.

166쪽

ne regium habetur. Nam quid dicam de iis qui sibi fictis ' scelerum con

donationibus suavillime blandiuntur,

Munusia demerentur id est, conciliant, dc

sibi devinciunt. Scelerum eondonationibus Has vulgo vocant indulgentiar quas hic non improbat si verae

simi, sed simulatas ridet, ideoque addidit . ctis saepe enim quidam ad quaestum fictai

bulla: circumferunt , ut agrestibusi imperiris imponant. Nonninquam abutuntur his, quas vere concessit pontifex, dum eas populo proponunt commendant , non qua Penus conducit ad salutem animarum sed quatenus ad ipsorum quaestum maxime confert. In summa,non erat nostrum de potestate pon- tificum disputare. Hoc unum scio, certius ense quod Christus in Evangelio promisit de remittendis peccatis, quam quod pollicent ut homines, praesertim cum haec tota recens sit, dc nuper inventa. Postremo complures mortalium his condonationibus steti, sibi male blandiuntur, nec cogitant de vita mutanda . Pontificum condonationibus , quale nunc vulgo vendi tantur , non ita multum tribuunt Theologi Et iamen Moria profitetur, seiuntaxat notare fictas condonationes, fraude impetratas id quod non raro deprehenditur. Norat autem potissimam ea: rela attonet, quae

167쪽

ae purgatoriis acta ' velut clepsydris

metiuntur, ' secula, annos, menses, dies, horas, tanquam d tabula mathematica, citra ullum errorem dimetien

tes: Aut de iis , ' qui magicis quibusdam notulis ac preculis , Quas pius

pro imittunt diminutionem poenarum in igne purgatorii De quibus adeo dubitant Theoloni ut complures ambigant an ullum sit puroatorium. Ad haec , notat eos qui perperam accipiunt condonatione : quum enim osterantur confestis contritis, plerique se puror arbitrantur, si nummum in scrinium conlectrint. Id explicat paulo post mi mihi puta negociator aliquis c. Hac porro admoniti O-ne'quid salubrius 8 Herutic seposito lepis diis olim horas metiebantur , in agendi caulis. Vasa erant angu-ssis foraminibus, per quae guttatim renuens aqua, temporia modum significabar, Plinius in epistolis: Dixeram horis par ne quinque; namitibus clepsydris, quas paciosissime acceperam , sunt additae quatuor Pisuntur autem ο ὐκλέα id est, iurando seu abscondendo, ω - γυ-- , id est, quod aquam absconderent. Semia seculum, pactum centum anno

Qui maricis quibusrimo Huiusmodi supersticios inmis nugis amam referta sunt omnia. uodque magii in tum est, hac pie 3 adς-

168쪽

nores, voluptates, saturitates , valetudinem perpetuo prosperam, vitam longaevam , senectam viridem , denique proximum Christo apud superos consessium 3 quem tamen nolint nisi admodum et contingere hoc est,

cum huius vite voluptates invitos eos, ac mordicus renitentes, tamen dei et-Iuerint, tum succedant illae coeli tum

deliciae i

tur apud nonnullos etia eruditos religiosor. Plini sor Facete conjunxit pugnantia. sentit eum , qui sub specie pietati: imposturam facit. Opes, honores Vides quid isti petant sui precibus, non bonam mentem, sed commoda huius mundi ut palam intelligas, non taxari preces, sed superstitiosar, praesertim si hi su-tatis ad hunc finem, quem dicit. Nam tale dc Ethnici irriserunt poetae. Unde Persius satyrasecunda huiusmodi precula ridens ait : Haud cuivis promptum est murmur humilesque susurros Tollere de templis, aperto vivere voto et Iuven. satyra in Prima fere vota: cunctis notissima templis, Divitiae cretaeant ut per ut maxim toto Nostra si Darca

169쪽

deliciaec Hic mihi puta negociator aliqui , aut miles aut judex, abject '

ex tot rapinis unico nummulo, universam ' vitae Lernam semel 3 purgatam putat, totque perluta a, tot librili-ne , tot ebrictate , tot rixas, tot a des, Ot importuras, toti ei fidias, tot

proditiones ex is rimat velut ex pacto redimi, &ita redimi, ut jam liceat ad novum scelerum orbem de integro reverti. Quid autem stulti K si is, immo quid felicius , clui ' septem illis sacrorum psalmorum versiculis cotidie te-

cita Vitae ternam Lerna palus Argivorum pestilantissima , quae prodidit hydrauci septem capitum. Proverbium cst , ' , ei terna malo tum de immentis 2 innumeri

mali . . , . .

Et ira redimi et hine palam , nihil dicta . versus indulgentias. Ta Xantur enim non qui his utuntur ut debent, sed qui satis putant abjecisse nummum in corbonam, cum hilde vita pristina mutetur. Septem illus acrorum Qujdam septem fecerunt octo. Super hac re vide quam ridiculam narrent, immo scribant, fabulam. Damon Occurrens divo Per nardo, jactavit se scire septe veti ulos in Psalmis Davidicia, quos qua

170쪽

citatis , plusquam summam elicit tem sibi promittunt Atque hos magicos versiculos daemon quispiam , facetus quidem ille, sed utilis magis quam callidus Divolet nardo creditur indicasses, sed arte circumventus miser. X haec tam stulta, ut me ipsam propemodum pudeat, tamen approbantur, idque non a vulgo modo, verum etiam a religionis professioribus. Quid jam, nonne eodem fere portinet, cum singula regiones suum aliquem peculiarem vindicant divum cumque in singulos singula quaedam partiuntur, ingulis suos quosdam culturae ritus attribuunt ut hic in dentium cruciatu succurrat , ille partarientibus dexter adsit, alius rem furto sublatam restituat hic in naufragio prosper aia fulgeatium. Instabat Bernardus, ut indicaret quinam essent. Cumque .lle recusaret, Nihil agis, inquit Bernardui, quandoquidem quotidie totum evolvam psalterium, in quo tui quoque septem versus in sint necesse est. At daemon veritus, ne tanti boni dedisset occasione, maluit versiculos suos indicare: atque hoe rantum bonum , quantum nec in Evangelio leti, rum,cacodamoa ferita ui acceptam