장음표시 사용
101쪽
geratus aqua usus non param eomenire idetur .u lavis virioni, ct mixtioni partium Solidarum , o Fluidarum. Solidorum unio, ut nemo non novit, in fabrica hominis jugiter moliri creditura cohaesione, moia tu, Ordine, debita figura, &nisu plurium particul rum simul concurrentium νε fluidorum exacta mixtio pendere solet a certa attritione minimarum mole cularum invicem agentium, mutuoque Contactu C eum lium, ac proinde sese pluribus virtutibus, modis, locis sejungentium . Utriusque conservationi consuisiuit solertissima Parens, non solum mille necessariis machinis, totidemque virium momentis, verum etiam famis,in sitis sensu, cui satis prospexit cibo, sotu. Famis igitur sensu percepto, facile insertur, qua visitis provocetur, haec emis, Sapientum testimonio, emanat quadam faucium, oris .ce phagi, tenatriculi ariditate, quae quidem progignitur ab acredine
salium infarcientium memoratas partes utraque t men ratione irritantur repentium nervorum protem
siones, modo compressione, ut in membranarum si
102쪽
citate, molo puncticulis aculeorum salium , ut cum eaedem membranae illis abunde saturantur, utrumque verbiollitur, auxilio potus, qui, alluendo, & humectando abstergit faueex, oesophagum in ventriculi internam tunicam, retunditque vim in eopiam salis 3 ac propterea laxat eo inne fibras, molliores reddit
membranas,in sitim extinguit. Im ejusdem salis
particula potu dii solutae penetrant anfractus,&in nitates eduliorum, eaque facilius macerant,in solvunt, quae postea illis i serviunt tamquam vehicu- Ium, quo per tenuissimos canales lacteos,in per alia vasorum generae, quaquaversum deferantur. Notum autem est, singulas naturae operationes peragi a soludis, sui dis, vieissim agentibus,ti patientibus multitumque mutua eorum actione, ecpauione absumi,inresolvi setositatis lymphae, aliorum liquidorum, quae quantitate idonea debent inde regenerari. Notum pariter est, universas mole lassolidas perpetuo moveri,in , quasi limae morsu , abradi ac idcirco disperdi, a proinde proportione debita refici, Mmadefieri debere, ne praedisti solida partes prive tur aptavi, atque congruenti liquidorum,opia. Est tandem notum, sanguinem, qui salibus, Mahis activis part ulis est refertissimus, perpetu moveri, atque ade indigere idonea seri, vel aquae quantitate, ne scabrae, durae, protensae oleo, partieulae, atque alia terius indolis sibi ipsis motum impediant , vel defecta sucitis arescanti vel instebite retentae membranasium
Expende quaeso, qui haec perpendis, varios lym Phae, a serositatis usus, expende quantum aquei h
103쪽
moris recipit, ah sorhet,& retinet humanum Corpu Gquantum Eprimit, ac eliminat expende quomod liquor in Omnia instrumenta etiam data, & densad 1- luat, atque Dervadat, ratumque habeas, illum esse vehiculum chyli, sanguinis, ut i nervorum, &χα-juscumque X crementi, inorum nullum moveri posse, dissiuere per canales rugosos,in etiam latos,
nisi ope hujus liquotis prius debitam lubricitatem
Consequantur Debet igitur certa seia, Hympae quantitas aridue alluere solida, Huida, ut haecci cui tu perpetuo polleant,in illa Quae inutilia sunt, ab eis emanant, depellant, ae lude alia solida non arescant , sed adeo madefiant, ut opportune contrahi, &distrahi, premi, di olvi, reparari valeant. inruit secth, Matia non minoris notte heneli cis consequitur natura, eum seri, clymphae propo tionata quantitas salium, ae igniculorum naturali coinpia praedita, apte estuat solidum D fluidum , atque
em p re, quo decet, permanet intra corpus V rum si haec, aut motus, i lentia aut ira, aut gaudio aIiave quacumque causa a corpore consueto citius eliminentur, magis vel minus perturbentur oportet, vel etiam intervertantur naturae ministeria. Si velli sit
maturalis mora, copia seri, ae lymphae intra vasa, poros, atque meatus Carnium, Miscerum, tendinum, membranarum α, procul dubio ita dilutas etiam reddet totius sanguinis molemias, ut facile pervas inrum angustia permeent, abradant, ac secum des rant tum salis, ac terrae glutinosas, inertesque partiis culas imbis immobiles, ac veluti ferruminatas, tum innutilia, quibus abundant fibrae, vasorum an-
104쪽
fractus, glandulae, viseeta,in praesertim cerebrum m cujus mirifiea fabriea sunt lymphae vaseula copiosita sma, ut inde uniuersam illius suhstantiam quantum fatis est irrorent, quae etsi ubicumque non observetur hisce locupletata vasculis, tamen partes ejus debito humore madescunt , ut de labyrintho aurium, &con rentis intra ipsum panibus solide, & diserte seripsit
de Aure bumana accuratissimus Valsalva . Ne itaque Umpha,4 serositas sanguinis, salibus, igniculis, va riisque aliis exerementitiis moIeetilis cumulata post motae statutum tempus mordice , ac violenter pungat partes lateritias loculorum,in canalium, per varia cribra debet seeerni, Mevomi; hὶ nempe per oscilla Eatis, illic per viam urinae, alibi per hiatus salivae; uno verbo, per universum Constat enim per anatomem, nervos cutis, uintimi detracha, duriusculos esse, set molles, quam mollitiem lympha abunde interemtem,in cutic landi excurrente nanciscuntur. Constat, eor, etsi durum tactu deprehendatur, qua tamen pericar dii, toto vitae spatio cireumfundi constat renes continuo lotii affluxa, ecar, lien summa copia lympliae madefieri: eonstat denique pulmones innumeris fonticulis homorum allui, tam in superficie interna, quam externa. Nam externa super fiete ς, praeterquamquod
copiosissimis lymphae ductibus irrigatur, ex iis pluriamo humore madescunt, qui a pleura derivantur, intemae autem asperae arteriae superficiei glandulae in Positae sunt, quae humorem tenuem separant quo, rami illius,4 vesticulae pulmonum madent. Spinalis vero medulla mollior est pulmotubus, quam enim
105쪽
reeipit a glandulis celebri, uuia in eos de atur ne vos , in quos distribuitur medulla, quae propterea misnus quam cerebrum mollis est habet etenim cere-hrum ventriculos anteriores aqua plenos, innumero
que sonticulos glandularum lympham secernentes pro ejus humeetatione. Quid plura etiam ossa, etiam eorum substantia medullaris, etiam pinguedo aque portione scatet si assidue igitur hie liquor dissipatur, proportione debita debet etiam regenerari. Utilis valde e teditur tum lymphae, seri reparationi, tum liquidorum mixtioni, ac solidorum, unioni moderatus aquae usus, cujas magis solutae particu e qao primum derivantur in ventriculum, intestina tenvia, chyli, ac sanguinis vasa, variis modis agitantur fluunt madefaciunt, ac penetrant solida, quae illis occurrunt fluida, temper anta imo diversam salis materiam latentem intra substantiam solidam, & fluidam ditatuunt,4 bibunt, po indeque fluidorum singulas moleculas accolentes ampla vasa
Commovent, aere petitis lebitis eonvolutionibus su
sum, deorsum,in ad latera urgent,insecum ferunt minutissimas thyli, salis, aliasque particulas sanguine intermixtas, ut facile inde elicere possint illum motum, quem circularem appellant. Huant igitur hu mores per corporis spatia motu directo, aut obliquo, ferantur majori vel minori celeritate, hae prosecto motiones perfici nequeunt, nisi particulae fluidorum sint actu divisat, igne faecundatae,in aquk satis diluta: Aqua itaque cummunis, licet non sit sincera &absque mixtura particularum diversi generis est in
men adeo suapte natur fluida, ut facillime dividatae
106쪽
in exiguas particulas mobiles omnes, quaeque idcirco debent excurrere, mole calas cunctas, qua tangunt, ita alluere, urgere, penetrate,&impellere, ut modo sub dividantur, mod6que eleventur,& modo deprimantur demum motu naturae consono quo quoversum inducantur igneae itidem particulae, quae sunt rapido motu percitae, ac sere indomabiles aqua irretiuntur, & retunduntur similitet aer aqua circumfusus, atque ejus glutine implicatus debite eo et cetur, m. lvitur inuinim quae sunt acuminatae durae, di terrestres salis particulae, ad eb aqua molles fiunt, ut angulos imminuant, scabritiem, ac densit ter amittant, quemadmodum contingit tempore
pluviae aridis, scabris, ac duris terrae mole culis, quae aqua madidae fluxiles fiunt facile igitur ingredi debet aqua sinus omnium particularum , tam pertinentium ad utilium, quam ad inutilium naturam, ut illae mellias lividantur, quant, temperentur , nec indebit decedant istae vero absque sensibili agitatione jam
comminutae, liquitae, &aqua delinitae facili se arceantur,in avolent. Quamobrem vegetiores particulae
ignis, aeris, quae rursum, ad latera impelluntur ab ambientibus praesertim uidis gravioribus , latera Ies fibra vasorum non parum laederent, nisi distractionum, eontrasti num vi retruderentur,4 quasi in vasorum centrum impingerentur, indeque aqua, Maliis liquoribus,veluti quodam freno coereerentur. Sint igitur nimis inertes, vel nimis rapide particulae languinis, aliorumque liquidorum, illae nihilomini scilli attenuantur, istaecilli crassescunt, & aqua vieissim implicantur,ac moderantur. Sint acres , quasi ero denis
107쪽
dentes uerint salsae sint sulphureae, in aereat, atque propterea elasti a vi praeditae 3 iisque praesertim abum dare comperimus praedicta liquida, si ea tentemus opemaehinae Roberti Boyli dissolvantur itaque, in tenuentur, si flari potest, usaue ad ultima componentia, tamen eorum quaelibet te maissima pars in circuitu diluitur a qui vel ejus glutine implicatur, ideoque permutant indolem,in figuram, illumque servat motus te rem, qui creditur necessarius ad naturales motus persolvendos. Separentur itaque sue et biliosi amarulenti saporis in epatae subacidi, Ialsi ini, create; separentur lymphae in glandulis conglobatis, aut conglomeratis,in per innumera vaseula lympha tic deserantur ad varias venas deferatur tum bilis, cum succus pancreaticus ad intestinum euodenum N ad vasa prius hyli, inde sanguinis deferantur saliaua , aliique succi atque in circuita, varios, motus, vires exerceant, tinfricent, irritent, lacessant, i ter vas ram , pungant, & aliquem eatorem excitent, si tamen debat aquae portio presto sit, sensim diffundit, absorbet. Cenat,in secum trahit salia, iee sudorem, claraspirationem, ter lotium propellit , atque eliminat. Sal esst adeo in natus omnibus aliment ii ut nullus ciborum sit, qui naturaliter aliquid salis non conti neat, etsi alii plus aliis Iastiget propterea narii radebita aquae copia, qua volatiles,infixas illius partie las devinciat,& dissolvat imo omnem incongruum illius motum liquidorumque,4 solidorum solicit tionem temperet, simulque ita retundat ignem ali mentis interiectum, aciditatemque actestinem, & alia mul
108쪽
multa moduletur, ut natura ipsa congruentem spirituum copiam ac eorumdem illustrationem sibi debi tam consequatur, ac perinde liquidorum omnium
consentaneam mixtionem acquirat
Salis nomine communiter intelligitur substantia illa, quae humore Iiquatur, vel quae pungit, ac penetrat, quae obvia illi fiunt. Mirum quot varii sales in
Corpore generantur, qui sicut emanant a diverso particularum concursu, ita diversimode agunt, conspica is differunt figuris inter se , ut prae caeteris ingeniosissime demonstrarunt o latissimi Viri Carolus Fraeassati,& Dominicus Gulielminus pars namque
ob figurae diversitatem, pars o variam cum variis re bus commixtionem, & penetrant, &solvunt alii irritant atque vellicant alii corrugant, atque constrinia
gunt,in se ex oldine alii innumeros alios praestant
Nemo ne potest tempore valetudinis numerare sapores, salium particulas, quae in sanguine non minus existunt, quam in caeteris liquoribus foventibus organa cujusvis specie ob multiplicem eorumdem eompositionem ramo nemo satis intelligere potest diversas vires, figuras, motus salium agentium tum intra liquida, tum intra solida atque eorumdem excrementa Major autem eorum effusio fit intra vasa, quando moleculae quidae mutuo confiteantur. fibrae celeriori motu contractionis , distractionis, Milesionis assitiuntur, quam e contra, ut liquet in
aqua tepente, calida, quae magis quam frigida , sa Ie liquefacit, ac diffundit. Nam aqua sale satura , si gelu constringatur, minus sapida evadit, quia vel salem
109쪽
deponit, velit irretit, implicat, ae devincit intra propria flamenta, ut nequeant illius particulae debutam saporis sensationem in papillis nervosis excitate.
Hic autem, innumeris sententiis omissis Emptiorum, Graecorum, Arabum atque Recentiorum, re
Terre lubet quod me docuit Vir purgatissim et doctrinae,&judieiisngularis Alexander Marchetti, quae nempe fluorem pendere a certa quantitate igniculorum Peream perpetuo excurrentium, qui sciati glaciem, adipem, ceram, metallaque varia inaequali tempore ac vi diuolvunt, eorumque substantiam vari implicatam fluidam redd nnt, quae tamdiu diffusa 4 fluidanianet, quamdiu pervaditur,4 commovetur tali copia igniculorum , quae veseat penetrare substantiam ac superare cohaerentiam, ac veluti inuen, quo simul compactae sunt illorum particulae . Ita b conia verso, si ignis particulae paulatim recedant, & in auras abeant, absque eo quod aliae succedant, praedicta omnia sensim fluorem amittant oportet,in sic per gradus, quousque illorum substantia revertatur actpristinam densitatem Aqua igitur in fluore suo persistit quousque eo est referta igne , quo decet si verbilla copia igniculorum ad fluiditatem necessaria destiam itur, rigeseere incipit,in paulatim facessit in gla ciem, ut contingit in Septentrionalibus regionibus, in
quibus magis, vel minus dura observatur, prout m
gis, vel minus caret interjecto igne. Nostra autem regione aqua fluiditas ut plurimum perennat, quia eo igne tacundatur, qui suo mota potis est dux
particulas adeo concitare, ut nequeant coalescere;
Aqua itaque, qua utimur, fiuiditatem suam conservat,
110쪽
eamque magis, magisque adauget prout magis, a gisque igne teferta est, ut satis liquet in aqua presertim strvida, quae citissime permeat, tenetrat corpora Aqua igitur calida fluxum suum imperti trangulis, Ieculis fiuidorum, qui hucintermiscetur,in propria non modb substantia, ac figura, sed potissimum particulis ignis, quibus naturaliter scatet, urget diversas partes humorum, illis vehiculum prebet,in per singulas eorum inanitates commeat; quinimo fortasse etiem irretitagnis, quas adinve est particulas, singulis liquoribus, iraesertim sanguine intermixtas. Non
dissimili ratione viget ad tempus sanguinis uiditas
postieme sectionem,in tantum perdurat, quantum
igniculorum statuta copia est sanguine intermixta: at si gradatim aufugiat, gradatim quoque sanguis concrescat necesse est postea verbiens in solvitur hsuis vinculis serum, &disjungitur a mixtionis vinculo,
tum quia illius molecul e plus ignis in earum retinaculis conservant, quam aliae partes sanguinis tum quia majori quantitate salium anandant, quorum idcirco vi separantur,in ad primam fluoris libertatem restitituuntur. Observa quaeso, qui de his cogitas, rem hanc Tenta sanguinem ex vena secta recenter de- Dromptum, ac interii te aquam calidam,R priusquam sangui ipse concrescat, videbis undulationes, motus varios, ac fluiditatem naturali majorem, cujus causidiutius producitur concretio Tenta iterum atque iterum, Mintra sanguinem ejusdem quantitatis , aenatarae, coagulationi proximum interjice aquam
sub frigidam in hie percipies varios motus, cinae quales undulationes, quae valent aliquantulum pro