장음표시 사용
71쪽
seationibus, si suum bonum apsciat, desistendum ast Μὶ. Verum civitatis administrasio, quae in suum commodum schsduIas odit, his ' Erminis se non coerceri autumat; consiliis Hus omnes illae pecuniati celeriter procreatae pro lucro sunt, et, sibi ipsi eas dehcns, de usuris non est sollicita. Ita fit, ut mensa in administrationis regni potesialo tam facile ad expensa invitet, quibus parsum fuisset, si usuras singulis annis pendenda de istorum magnitudinis usque admonerent.
Eorum, quae justitia praecipit , violatione sententiae da proria moribus hominum animis infixae, quao cuique Terum publicarum administrationi fundamenti instar esse dehocit, sensim labefiunt; praecepta gignuntur, quae, verbisonuntiata, illis, qui consiliis suis ea introducunt et muniunt, PT is horroxem incuterent. Quam brevi post mensae publicationem tempore ratio unice vera, qua de pretio nummoxum, qui in usu sunt, judicandum est,' edicto dis s. Deccmbris 1775. Promulgata, plane perturbabaturi Nequo multo post ob parvum administrationis luctum 65)pretio minorum nummorum Calendis Maii 1775. imminuto Hastitae quies in Periculum vocata et pauperum et egenorum ordines immeritis jacturia, graviter eos vexantibus, objecti sunt. Verum quidem est, jam argento haud justo pondero cuso contra sententias tuas Peccari; nequc quis.
72쪽
quam, nisi qui rationem muneris, Ex quo civitas nummos feriendos curat, minetregali planes nescit , nequct damna ct lucra civitatis si subditorum separari non posse intelligit, talia suadero in
animum inducet. Sed cum . tam tecte, tam OC- culto civitatis administratio rem diis istis contrapEriculorum incidentium impetum uti insistan, ipsa tacite profitetur , se ut leges illas migret necessitate coactam esse : quod tum, ut o calamitate in omnes incumbente prognatum , cunctos etiam attingit. Pretii minoium nummorum imminutio
paucis horis post, quam a mensa tanquam justi in vulgus editi erant, eas leges, quas,administratio Daniae et antE et post illuJ tempus fulcira et
sustentare studuit, palam subversura esse videis batur. Praeterea in eum potissimum ordinem
cecidit, qui tali jacturae ferendae minime paeerat. Omnia haec nihil nisi inani rumori;
sehedulas quoque. imperialem unum valent ea pr lio.Extenuatum iri, alimenta praebebant Et quantopere, si administratio vol specie levia in re pecuniaria tentare Conatur, civitatis tranquillitas et firmitas tangatur, perspicua docerit. in Sicut honestas et probitas civium fidem firmant et, si quando mala et inopia in eum irruunt, auxilia ei et ad jumenta parant: ita civitas certo et manissuro columine, valida et inconcussa side utitur, si administratio illarum virtutum sim Bram speciem fert. De publiea re. pecuniaria non.ita quidem judicari debet, ut de magnae domus mell-catorias inceptis: nam haec cum civium dispem
73쪽
dio sa ipsam ditare potest; sed illa nullum novit
Iucrum, quod ex subditorum damno nascatur; et si a rarii reditus augentur, neque veri subditorum reditus crescunt, summa quidem potestas grandioribus opibus, majore amplitudine Et auctoritate externa instructa surgere potest; sed neque terra opulentior, neque popuIus felicior, cert non probior et honestior evadit. At in multis publica et privatorum hominum oecon mia plane congruunt; nam ut in una parcimonia utriusque felicia incrementa nituntur, ita etiam religiosa istarum 1egum observatio utrique summae saluti est. Violatio vero earum iu vita Prisvata coniunction m inter cives dirimit, et in publica vinculum inter civitatem et subditos disrumpit; nam ex sententia viri, qui penitissimam humani ingenii cognitionem vel his verbis pro-havit: multo Lacilius dolor de patris morte, quam de bonorum amissions ex horuinum animis dein eodit 66 . . Aliamen publicatio mensae pecuniarum rationibus, quas Schimmelmannus civitatis opulenistiae maxime conducere putabat, necessaria existimari debet; nam, nisi ita rem spoctamus, intelligi paene non Potest, cur tribus Bnnis antatemporis in concessione supra memorata constituti finem, quo administratio sina promissionum violations idem ass ctitura fuisset, consilium istud ad essectum adduxerix Nomen suum salva con
74쪽
cessione aeque facile dissolvere poterat, eoque magis, cum syngrapharum de pecuniis mensae creditis, centenarum quidem pretio trecentorum et quinquaginta imperialium, redemtio et usurae quincunces lucri speciem prae se ferrent. Fru-Ctus praesens, quem secundum Putationem superius institutam per tres annos capi licebat, ad tale quid continuo exsequendum solus permoverct non poterat: una illa cogitatio, in mensae pu-hlicationa consilia de ampla m rcatura nisura ess omnia, quae diversum suadere debebant, superaverit n cesse est. Si quis vero propriae utilitatis studia , hominum privatorum istius rei causam suissct dixeriti non negamus quidem, illa utiquct momentum in consiliis a singuIis de re Pecuniaria editis habere posse; sed ubi id agitur,
ut universa rationes ab administratione quadam proba RE EX ponantur, momentum istud et singula, quae inds orta sunt, et quae ab Eo dependent, consilia abire et quasi evanescere deb ne. Hinc ea, quae ab administratione sui tantum Iucri studiosorum suasu facta sunt, silentio pra tereuntur. Verum non eo hoc fit, tanquam si
regni opulentiae damna interrs nequirent; sed quod per so nihil ad universas rationes, lotum quid et integrum efficientes, pertinent; fortuita
enim sunt, quae a corpore sejungi et separari queunt , neque quicquam ejus constitutionem mutant. Talia vero consilii summae nonnunquam opposita esse videntur, eoque Pejus ollam civitatem afficiunt. Probantur haec constitutions
75쪽
dio 18. Martii 1776. edita 67 , quae ixibulum
viginti imperialium in singula navium spatia, quae dicimus Commeratast, de quavis nave in extoris terris aedificata, dum mercatura ua fieret, solvi iubebatur et commercium cum India occidentali nota nisi navibus in ipsa terra factis con- cadebatur is . Nam per tempus, quo mercatura cum exteris populis agenda pro gravissimo opu-. Iantiae publicae fonte habebatur, quo et copstitutiones promulgabantur, et multa iustitui coepia orant, quae mercaturae istius ope ad emendan- d m pecuniarum Conditionem facerent: per hoc, inquam, tempus constitutio, quao navium ad commercia Cum EXleris necessariarum emtionestum impediret, Cum ob bellum a principibus Europae civitatibus, quae mercaturam agebant, navium belli causa inutilium pretia imminuta essent, ut consilio universo plane Tepuguare videretur necesse erat; itaque fortasse non injuria a privatorum hominum Iucci studiis prosecta esses dicebatur 69). Si autem forte opificium unum cum ovinium dispendio evehendi consilium hanc constitutionem protulerit, inde clarum fiat, graviter
76쪽
etiam do ea re ab initio conquosti sunt) quam necessarium sit, ut in quovis consilio, quo unius opificii exercitationem fructuosiorem fieri volunt,
accurate definiatur, quam vim in universa exse- 'rat, nec in externa specie commodorum, qua Eita singulis ordinibus contingere possint, acquiescatur. Sine dubio in iis, quae modo disseruimus, Contra monitum est, navalibus op ra navetur, an mercatores ob vilius navium pretium majora Iucra adipiscerentur, ejusdem in terram momenti esse. Sed ne veram rationem, qua me caturae Et opificiorum vis in terrae opulentiam apectari debeant, ex animo omittamus i Tum p tebit, non necesse esse, ut mercator negotiationibus suis ideo minorem quaestum faciat, quia, quae ad vecturam portineant, magno ei constent; nam inde aucta mercium pretia orientur, si eodem, quo ante, modo Porro e petantur; et ut
illae cariores fiunt, ita, qui iis utuntur, et ipsa inde terra damnis afficiuntur. Similiter etiam apparet, pecunias, ita cum fructu in navibus aedificandis collocatas, Primum quidem termo
utilitatem praebere; sed, cum contra aucta etiam mercium pretia efiiciant, eandem iterum tollere; multo majora sine dubio terrae commoda ex ii, creata essent, si ratione ipsis convenients et propria, neque tanta reliquis opificiis damna ilIa-lura, fuissent adhibitae. Rationes, quas administratio sequebatur, ex sola re mercatoria petitae erant; ipsam marinuaturam ex se pecuniarum in melius
77쪽
rostitutionem et opulentiam terra Eprocreare volebat. Et vero etiam, postquam iste perpetuorum certaminum fons, oldsnburgio cum ducati Holsatiao parte permutato, tam feliciter occlusus fuerat, tempus advenisse videbatur, quo Dania neque in internis rebus, neque in externis sollicitata, unico suis opum fontibus recte in usum vertendis intenta, prosperum civitatis statum firmare posset. Accesserunt contentiones inter colonias Americae septentrionalis cum Anglis jam ad bellum spectantes, qua certam soris spem Danorum mercaturae ferebant. Ac Schim- mel manno persuasum esse videbatur, Tegni administrationem, si ipsa mercatoris partes susciperet eadem commoda Percψpturam esse, quibus 'homines privatos inde frui ipse experiebatur. Placuit igitur, ut administratio vel ipsa mercatura potiretur, vel Certe iis, quae e vectigalibus redibant, commerciorum cum aliis terris amplificatione augendis, Certum tu Crum auferret; nam cum vectigalia e ratione sua mercis illatau modum et pretium sequantur, aerarium, e frequentiore invectione et exportatione, etiam non curans, num Per se in longius tempus tructuosas futurast sint, an non, necessario magnum qua stum facit. Lucro, quod aerarium ex aucta rerum commutatione proΣime direct) capiebat, addenda etiam sunt, quact e nova constitutione dachartis publico signo notatis, die 27. Novembris 3775. promulgata, Iucrifacta sunt; nam hoc trita huium non est quod multi Contendunt , ut con-
78쪽
quetis vocabulis utamur, indirectum, in rerum con- 'sumtionem impositum, sed directum, de alienations et permutatione mercium pendendum. Priores tabulae 70 ejus summam quadraginta imperialium millibus aestimant, sed jam a. 1777. ducenta fere in do . rediisso dicunt 73 . Hoc tributum facilitate, qua, justa forma munitum et a peculatu, rationibus rei pecuniariae administratorum perniciosissimo, paene liberum, exigi potest, gratissimum factum et in omnibus terris receptum est; sed otiam In hoc modum Excedi et, reditibus, quos aerarium indosibi parare cupit, fructuoso pecuniarum usui in terra repugnantibus, populi opulentias ossici posse, quis est, qui in dubitationem vocet p Quae sit causa, jam rogat aliquis, cur illo praedia et bona sua vendat γ' sine dubio novit, ubi pecunias suas alibi ita ponat, ut plura, quam ante, ei inde lucrifiant. Sed quae est, cur hic ea emerct volit 3' Plerumque certe, quia hunc pecuniarum usum majore, quam is, quem anto fecerit, lucro se beaturum Esse existimat. Ita sola harum pecuniarum permutatio civitati utilis osso dobet, quia ita singulorum rebus rect pro spici probabiliter contendere possumus; sed si tributum in alienatione pendendum tantopere augetur, ut quaestum, qui singulis ex hac permutation oriri dabeat, devoret, nonno tum increscens civium opulentia impeditur et reprimitur 3πὶ Biaschingit Magae in P. VI. p. 289.
79쪽
. E mercaturae rationibus, de quihus modo
expositum, administratio primum commercium Istandicum agendum suscepit. Hujus insulae, violentis societatis monopolio instructao vexationi-hus ad inopiam redactae, habitatores saepius acerbo querebantur; et cum ipsa societas usque majora ab iis postularet, terra sine ullo ampliore societatis universae commodo in dies iere magis Premebatur, ita factum, ut mutatio in hoc mercalu necessitate ipsa posceretur. Sibi igitur aptissimam administratio hanc mercaturae par-lem putavit; sed minus insulae malum excepit maius 7ῖ , et administrationem magna emolumenta eX hoc mercatu capiendi spes brevi fefelIit. Eodem anno I774.3 Commercium Groentandicum quod quae prius agebat societas, ea dissoluta est ,
juncta balaenarum et phocarum Captura, quactin mari quod dicitur glaciali fiebat, pro regis
rationibus exercebatur; sed etiam in hoc incepto aerarium, lucri spe elatum, magnas pecuniarum summas perdidit. Constitutione di a. Iulii 1781. publicata mercatus Istandicus et Groentandictis cum eo, qui in Finuinarchia et in insulis Faeroniis fiebat, conjunctus est; et cum administi alio eum omitter nollet, viros, qui universis his porro agendis praeessent, deligebat. Ac ne populux lucri, quod ex hac nova ejus administra ione sperabatur, expers esset, appellatus est, ut
in viginti millium syngrapharum, quas dividere
80쪽
animus erat, partem in hoc mereatu veniret. Sed omnia ista commoda a rPgni administratione promissa neque homines privatos ad mercatum, qui monopolii vinculis adstrictus accessorias, quas dicunt, terras ad egestatem redegerat, nec participes, prius in societatibus collectos, ditaverati ne- quo isti impedire poterant, quo minus m rCatus ab administratione actus civitati inutilis esset 75 . Num etiam hujus algumenti res indigebat, ut civitatis administrationem non idoneam esse Proharetur , quae ipsa mercaturao munera susciperet summaa in regno potestatis dignitati non convenit , ut ipsa mercatoris partes subeat; nam, quantumvis huic ordini honorem suum tribuimus, tamen sua ipsius commoda pro Primario Contentionum suarum fini habet, imo habere debet; illa
vero, cui in singulo quoque incepto ad universa spectandum est, unius vel peculiare commodum curaris non potest; hine etiam, quaecunque, si vel consciuntur vel alienantur, non ad omnps et ad ipsius civitatis inregritatem pertinent, soli privatorum hominum studio relinquenda sunt. Administratio si in ulta mercaturae Parte una cum singulis rem agit, statim quemvis alium hominem privatum, quia superior multo est omnibus, premit; et m nopolium , 1icet vitetur nomen invisum, cito irrepit. Sed nemo credat, ob administrationis mono potium in aerarium publicum ea omnia consuere.