장음표시 사용
381쪽
336. Non extat certa Heterminata verborum forma in concedenda dispensatione irregularitatis nullo enim iure probatur eam requἰri: haec tamen communiter ad biberi solet Dissenias tecum in irregulariιate , vel irregularitatibus, qui ob talem vel talem causam contraxinii eque Labilem esset ad susceptionem is executionem ordinum , is osciorum tuorum quantum possum, In nomine Patris inc Valida tamen est dispensatio obtenta sub hac formes Absoluo te ab irregularitate quam contraxisti inc ibid.num. 7.
i. Potestas, iurisdictio siue ordinaria, siue delegat , siue arbitraria, siue accessoria requiris tur,& adeo necessaria est indici ut sententia lata sine potestate, iurisdictione inualida sit, quia nihil fieri potest sine potestate tom. χfLχ. Clerici exempti sunt a laica potestate, fruunturque priuilegio fori, etiam si grauia delicta commiserint hinc qui habitum clericalem commisso delicto suscepit, non potest a laica potestate iudicari, nisi forte habitum clericalem susceperit in fraudem. tom-2fol. 3 fol. 38.
3. Nomine autem clericorum veniunt non
iuni Cardinales apiscopi,verit m etiam initiati sacris aut minoribus ordinibus , aut sola prima tonsura, religiosi eri iustumque ordinis aut sexus; imo etiam contineati, modo habitum tonsuram deferant , abstineant ab armis deferendis, modo non sint bigam bigamia vera vel inteo
382쪽
pretativa. Secus dicendum de familiaribus Cardinalium , Referendariorum , aut Episcoporum, qui non sum proprie persona Ecclesiasticae.
. Laici non possunt per consuetudinem acquirere iurisdictionem in clericos, etiamsi consuetudo sit immemorabilis in clerici vel Episcopi consentia it , quia particulares cedere non possunt priuilegio toti communitati clericorum concesso Polliunt tamen laici ex priuilegio Summi Pontificis iurisdictionem in clericos acquirere, donec huiusmodi priuilegium reuocetur.
s. Casus in quibus clerici foro mulari claico subiiciuntur, sunt degradatio,bigamia, vel vera vel interpretatiua susceptio habitus clericalis in fraudem, causa seudi s hinc inser clericum teneri stare iuramento fidelitatis praestito domino directo nudi, atria re conuentionis in ciuilisbus tantum ac mod&re conuentio fiat incontinenti praeterea dum iuxta nonnullos clericus enormitatibus se immiscet, vel effectis est i corrigibilis,quamquam sola incorrigibilitas, per 1e loquendo, non suffcit ted adhuc requiritur ut clericus incorrigibilis brachio seculari tradatur s. Clericus cui reseruata est pensio tanquain clerico non gaudet priuilegio fori dum habitum& tonsuram non defert secus si habet praestimonium, vel aliud quod in titulum dati soleat, vel aliquam benefici collationem, etiamsi nondum obtinuerit possessionem , licet aliqui opposti m
'. Qui consuetudinem habet dimittendi ha bitum, ita et publice laicus ex illi metues, amittit
383쪽
priuilegium fori. secus si aliquoties dimittat,&clericus adhuc existimetur. Similiter si clericus minoribus initiatus habitum, tonsuram non deferat, amittit priuilegium absque alia monitiones si verbieneficium habeat,aut sacris ordinibus initiatus sit, non amittit priuilegium, nisi ter specialiter admoneatur , ut habitum clerica
8. Clericus qui ob impotentiam, vel ob aliam iustam causam elericalem habitum iuxta sui loci consuetudinem non defert, non amittit priuile gium fori. Quod si controuertatur an habitus sit clericalis,vel an aliquis sit clericus,cognitio pertinet ad Praelatum Ecclesiasticum, Linterim laicus iudex supersedere debet ab actibus iudiatalibus ibid.num. II. Oseqq. s. Clericus qui in re aliqua in Tridentino praescripta deficit, ob idque soro laicali subiicitur, non solum a iudice laico vexum etiam ab Ecclesiastico iudicari potest, quia Ecclesia nociabdicauit a se ius cognoscendi de criminibus
I o. Clericus initiatus minoribus , sacclesiae seruiat, cui inseruire Episcopus non praecipit, non gaudet priuilegio fori ibid.num. 2 tari. Qui priuilegium fori amittit, non propterea amittit priuilegium Canonis , nisi sit bigamus, vel nisi sit coniugatus, simulque habitum tonsuram non deserat, aut nisi habitum omnino dimiserit ibi uum .
I 2 Clericus conueniens alium clericum c ram laico iudice incompetente, committit culpam sacrilegij poenam excommunicationis incurrit. Idem dicendum de iudice incompe tente personas Ecclesiasticas uuiente, vel i dican
384쪽
I3. In iudice,praeter potestatem iurisdictionem, requiritur adhuc verit ac ita ut non possit iudex ferre sententiam mortis contra innocentem, quem priuatim certo cognoscit innocentem, sed in iudicio probatur nocens. Idem dic deministro iustitiae,qui non potest sententiam exequi occidendo innocentem , quamuis inde sibi timeat priuationem ossicii non enim sunt facienda mala ut eueniant bona , ferre autem sententiam contra innocentem , intrinsece malum est. In causis tamen ciuilibus , aut etiam in criminalibus mitioribus iudicandum est secundum allegataru probata ibid.nta .ct seq. item I . Iudex non potest condemnare eum , quem secreto nouit nocentem, sed innocens in iudicio publico probatur 4 hoc valet non solum in iudice inferiore, verum etiam in supremo,non solum in causa criminali, verum etiam in ciuili, secus si crimen sit publicum, aut plene probari possit, sed non expediat illud in iudicium afferre.
II. Iudex in conferendis ossiciis leneficiis, non tenetur publicam scientiam sequi ; quia potius censetur tunc distributor quam iudex; debetque pro meritis ex re ipsa, non aufem ex temstibus desumptis ossicia distribuere to=n.2 fol.
I 6. Praeterea in iudice necessaria est scientia qua recte sciat suo munere fungi,& puritas in recta intentiones; non peccat tamen iudex , per se loquendo , iudicium ferens dum lethalis culpae conscientiam habet. Item tenetur adhuc iudex causas celeriter expedire ibid.n. i. Θ seq.17 Sententia intina lata ex odio vel praua
385쪽
intentione,vel fauore partis valida est,quia in ea nihil deest essentiate; secus dicendum de sententia lata non seruato lucis ordine, aut lata contraveritatem facti, aut fundata in falsa praesumptioneri haec enim non valet neque obligat in conscientia eom. 2 fl. I 3.dunn . 9sqq. 18. Iaeres, quae sit sorma iuris quam iudex in modo procedendi seruare debet Respondeo triplicem esse modum procedendi, nimirum vel per de nunciationem, vel per accusationem , vel per inquisitionem. Ad modum procedendi per inquisitionem gener alci non requiritur infanta a praevia , vel accusetio, vel denunciatioci a inodum autem procedendi per inquisitionem specialem, nccessaria est infamia , vel clamorosalla: nuatioci lectu ad eam praecisa consuetudine in contrarium sutificiunt sola indicia manifesta.
10. Modus vero procedendi per inquisitionem mixtam, qua inquirita specialiter de persona,&generatim de crimine , requirit praeuiam infamiam , vel semiplenam probationemi accusationem, aut saltem manifesta indicia iuxta receptam loci consuetudinem linc sequitur quando commissiuam fuit homicidium, de quo publice constat, posse in genere inquiri, quis illud commiserit; non posse vero inquiri in specie, nisi praeceiserit infamia vel semiplena probatio Excipiti tu tamen aliqui casus , videlicet quando inquiliti vel manifestatio necessaria est ad impediendum in alum futurum publicum aut priuatum , praesertim animarum Lex.gr. ad impedion dum crimen laesae maiestatis,aut hara esis, vel apostasiae, quia haec crimina uiniis peruiciosa sunt
386쪽
Reipublicae in quando iudex in generali ii quisitione comperit aliquem deliquiis tunc enit in procedere potest ad specialem inquisitionem.
Idem dicendum quando proceditur non ad punitionem , sed ad conferendum beneficium , ad dispensandum in voto, ad celebrandum matrimonium,ad cligendum, c. ibrii. n. I 3. ' seq.2o. Iudex via accusationis iuridice procedit, quoties delata accusatione interrogat testes, Mpostea habita saltem semiplena probatione pro-c edit ad interrogandum reum quamquam aliquando procedit per querelam aliquando per inqui titionem cognito delicto. rom. 2fV. G. a. I. Iudex via de nunciationis iuridice procedit, quoties crimine de aliquo ad ipsum delato ex ossicio procedit ad capiendas informatione S, & examinandos testes nominatos a denunciatore, vel alios quos ipse iudex inquirendo ex ossicio comperit informatos 'urbus positis legitime accedit ad examinand una delinquentem AEX-cusari tamen potest praxis iudicum iacularium, qui ex denunciatione publici ilicialis, vel alterius priuat ad id muneris deputati, vel ex querela partis accedunt ad acciniendas in ormationes in iis habitis specialem inquisitionem formant ibi f.Num. I. 22. Iudex tenetur ad restitutione nai, Ii non seruauit ordinem iuris in tu incando iam censetur causa iniusta damni. zo,N. 2. sit. 9.m m.ς. 23. Petes, an iudex coam a lege taxatam remittere possit me bond. iudex inserior praeciso communi bono , non potest poenam a lege taxatam remittere arbitrariam vero potest augere
vel minueres secus disendum de syremo is
387쪽
enim potest iusta de causa poenam in iure taxatam relaxare, etiam recusante parte. Non debet tamen iudex se facilem exhibere in liberandore , aut in commutanda poena corporali in pecuniariam: nam sub spe istius commutationis,diuites occasionem arriperent liberius peccandi. Praeterea iudex non potest,per se loquendo, eum ad mortem condemnare, quo. delicti confessionem extorsit promissione impunitatis, aut minis,
vel deceptionibus , nisi alioquin magnum immineat Reipublicie damnum ibid. num I. ,3.
24. Potestne iudici aliquid tradi,& ab eo accipio Respond.iudices tam saxulares quam Ecclesiastici aliquid loco stipendi a litigantibus pro
exercendo iustitia ossicio accipere possunt, modo aliunde non sit illis assignatum beneficiarius tamen non potest quicquam accipere, si beneficio est adnexum onus iudicandii quia benem cium datur propter ossicium, consequenter datur ad supplenda onera beneficio adnexa tom. 2 fol.
1s. Iudex Ecclesiasticus ordinarius non potest quidquam pro assessiore accipere. Secus de iudice faeculari,aut etiam de iudice Ecclesiastico delegato, modo nihil in fraudem accipiat, ut si asses r inutilis sit. ibi .num. . 26. Iudex Ecclesiasticus tam ordinarius, quam delegatus,praecisa legitima consuetudine in contrarium,non potest munera vel sportulas accipere,potest vero xenia, id est, esculenta, vel poculenta in iudex sarcularis non solum potest xema, verum etiam aliquas sportulas, id est, etiam
munera pecuniaria ibid.num. S. με.
388쪽
debententi et excommunicationis, qua incipit, communicamus, c. lata est excommunicationis poena contra dantes aliquid notabiles, vel recipientes , promittentes, vel promissionem acceptantes pro gratia vel iustitia obtinenda in Curia Romana , item contrair bentes consilium, auxilium, vel fauorem, contra scientes non reuelantes eos qui ex pacto tacito vel expresso dant vel recipiunt aliquid pro gratia vel iustitia , benefici, aut pensione obtinenda in Curia Romana contra eos qui iustitia & gratia sic obtenta scienter utuntur. Aduerte tamen promittentem aliquid pro gratia vel iustitia non subiacere poenis huius constitutionis altero promissionem non acceptante. Idem dicendum de eo qui ficte promittit, quia promissio ficta non est promisito tom. 2Ol. 462. num. I. fol. 6 I.
18. Poenae huius constitutionis non incurruntur quoties aliquid datur alio titulo quiam pro gratia vel iustitia, ut si tradatur pro salario quamuis adsit excessus, modo excessus non detur pro gratia, aut si tradatur pro labore, vel diligentia ad quam alter non tenebatur. Et qui tradit vel recipit post gratiam, non ligatur his poenis , modo det vel recipiat solum titulo gratitudinis tom. t. l. 67 num. I . o fol. 6M
29. Sciens aliquod delictum contra hanc coninstitutionem, excommunicationem incurrit non de nunciando tenetur tamen delinquentem admonere antequam denuntiet oi fructum ex hu-hasmodi correctione speret tom. 2soL 9.n. I 8. fol. TO. num. I9.
3o 'Denique ad incurrendas has poenas non est necessa
389쪽
necessaria consecutio gratiae, vel iustitiae, sed sunsicit aliqua actio ex iis quae principaliter vetitae Iudiciis temerariu=m.
31 . Committitur iudicium temerarium , consequenter mortale peccatum contra iustitiam , iudicando firmiter Heliberate de aliquo graui malo proximi , absque sus acienti fundamento in indicijs seu coniecturis probabilibus, modo iudicium sit de re graui, fiat sine aliqua
rationabili causa rom. 2. . . 6 .num. 4.3α . Suspicio potest aliquando esse peccatusti mortale,intrando scilicet grauiter ditur bona proximi existimatio per suspicionem , ut accidit quando quis absque sufficienti fundamento suspicatur de viro sanctissimo haeresim , adulterium,&c ilitari , 3 3. Non peccat mortaliter,qui temere iudicat de aliquo in determinato, aut etiam de aliquo. determinato, quem non agnoscit, nec agniturus es, quia in hoc casu nulli grauis irrogatur iniu
3 Qui de alio male suspicatur, vel dubitar, non potest suam opinionem vel iudicium allimanifestares, nisi id fiat ad honestum finem ibid.
t. Petem, quomodo in hac materia, dubia explicanda sint 3 Regulariter loquendo tenemur dubia explicare negative in meliorem partem, non positive, seu assirmative, nisi forte quis velit actum positiuum iudiciteticere tom. 2 fcl. 64s.
390쪽
Vide, sitit ratio, Votum, MendacIum.
I. Iuramentum est inuocatio diuini nominis in testimonium. Iuramentum aliud, crbis enunciatur, aliud nutu , aut signo , aut manu sublata, aut et actu Evangeliorum, vel reliquiarum aliud fit per simplicem contestationem , qua Deus ita testem adducitur, ut dicendo 'uror Deum , iuro perieri in c. uouis modo fiat, semper cst eiusdem speciei rom. a. l.3 .uum. i. ofi sit.
1. Ad iuramentum suffcit tacita Dei inuocatio, censeturque semper iuramentum, dum adducitur creatura in testem , expressio etiam nomine Dei in obliquo; quoties in creatura specialiter Deus relucet to 2OL 3IO. Num. . q. 3. Adhibens verba , quae quis falso putat importare iuramentum /tenetur vi iuramenti, quamquam is non tenebitur vi iuramenti, si absque intentione vere iurandi, adhibeat verba non importantia verum iuramentum. Et hoc valet
etiamsi adhibuerit verbum ii/,aut aliquid aliud addiderit,quod distrahat verbum a propria signi
4. Vt licitum sit iuramentum tria requiruntur, videlicet, veritas, iustitia cludicium Veritas adiuramentum requisita consistit in hoc, ut iurans non leui, sed probabili coniectura, irtulenter, putet verum esse quod iurat Iudicinio in hoc, ut fiat cum necessitate, reuerentia δε iustitia in hoc , ut iuramentum fiat de re licita tom. 2.fol. 34 2. n.4.ctfol. Is . m. I. 9 sqq. s. Materia iuramenti debet esse res licita,