장음표시 사용
391쪽
M non peccaminos , neque indifferens aut Impossibilis, aut impeditiua maioris boni,seu diuinis consiliis contraria,modo materia illa maneat semper indifferens , vel iuramentum non sit factum in fauorem alterius tom.2fl. , .num. I. 6. uramentum factumiae re prohibita per legem ciuilem quae primario Limmediate dirigitur ad bonum publicum, non obligat;oblirat tamen iurame a tum factum contra legem respicientem bonum particulare, modo non vergat inpra iudicium tertij. Lex autem primario respiciebonum commune, quando ex eius transgressione laeditur bonum commune , priuatum vero respicit , quando commune primario non laeditur. rom. 2Jol. 3 S. um. I.9sqq. 7. Promissi, aut iuramentum factum contra
prius iuramentum, aut contra votum, an contra
priorem promissionem validam non obligat; quia secundum iuramentum vel secunda promissio est de re quae sine peccato seruari non potesta gesta vero contra obligationem iuramenti, valida sunt, nisi aliunde irrita sint , nam irritari possunt a iure , hideo reuocatio testamenti facta contra iuramentum de non reuocando testamento,ualida est;sicut, venditio quoque facta contra promissionem iuramenti de non vendendo.
8. Alienatio fundi dotalis facta a muliere cum
iuramento contra prius iuramentum factum , illum non alienandi, inualida est iam iurans non alienare, tacite censetur reprobare alienationem futuram,& censetur nolle contrauenire suo iura
Ex iuramento facto cum animo non adim-- plendi,
392쪽
plendi , nascitur obligatio ex vi iuramenti, quia ex contractu celebrato animo non solliendi nascitur obligatio Pergo etiam nascitur ex iuramento facto cum animo non adimplendi tom. 2.
Io. Qui iurat ficte, seu qui iurat exterius absque animo iurandi, vel cum animo non se obligandi, vel cum animo non adimplendi, peccat mortaliter quovis modo ex praedictis iuret,quoties iuramentum rationabiliter exigitur ibid.
II. Iuramentum non obligat, quoties error dolus sunt circa substantiam rei promis , aut versantur circa causam finalem, seu quoties iurans secundum prudentem aestimationem , non censetur voluisse iurare, si dolum cognouillet.
rom.2fol. 34 8.num. .is . I 2. Iuramentum metu graui extortum, quam
uis iniuste,obligat sub mortali, modo sit de re licita iuransque, postea dubitans, an habuerit animum adimplendi iuramentum metu graui
I 3. Non omnibus permissum est iurare iudicialiter; nam masculis ante decimum quartuna annum, puellis ante duodecimum,interdicitur iuramentum solemne in iudicio in causis ciuilibus ibi rinum. I. 14. Iuramentum potest per nuncium vel Procuratorem praestari, quando actus est talis qui possit per Procuratorem praestari,vel quando lex proprium iuramentum non requirit,in quando nuncius seu Procurator habet ad hoc speciale mandatum tunc ille cuius nomine praestatur iuramentum,obligatur, non vero Procurator seu
393쪽
nuncius, ut patet a simili in matrimonio fom. Σ. Is iuramentum ex iusta causa licite exigitur ab eo qui creditur peieraturus leccat tamen ille qui in iusta causa petit iuramentum ab eo quem credit peieraturum, etiamsi ille sit peiera-
16. Magis peccat ille qui curat adduci falsum Deum in testem veri , quam qui curat adduci verum Deum in testem falsi ibi onum. . I7. Non coinmittitur mendacium proferendo verba iuxta alium sensum quam audientes intelligant, quando verba duplicem sensum habent, licetque uti verbis amphibologicis, quando pateretur quis damnum iis non tendo nec dicendus periurus,qui absque iusta causa utitur aequi
uocatione cum iuramento non licet tamen abseque iusta causa uti equi uocatione, iuransque alio sensu quam alier intelligat sine iusta causa, tenetur ex vi iuramenti ad seruandum d quod iurans iuxta mentem suam intcllexit. Quare peccat mortaliter qui crimen suum in iudicio verbis amphibologicis occultat absque iusta causa, modo iuridice interrogetur,& tenetur illud fateri. Venditores tamen qui in vendendis mercibus aequi uocando iurant rem suam sibi tanti stetisse, non videntur peccare mortaliter praecis notabili damno quod ementibus afferunt. Et qui addit orationi ambigua iuramentum , ad nihil tenetur ratione iuramenti praecise videturque excusandus a mortali ibi . num. i. ct seq.18. Qui habet consuetudinem tutam di , sed
non mentiendi, non est in statu peccati mortalis, neque peccat mortaliter , licet non conetur talem consuetudinem euellereri a coniungens
394쪽
ex consuetudine mendacium cum iuramento, peccat mortaliter, si non curet talem consuetudi
I9. Habens consuetudinem uiandi, mentiendi, sed non coniungendi mendacium cum iuramento , tenetur 4lam consuetudinem subna ortali extirpare , quia censetur esse in morali
periculo pelexandi. est quis se ab huiusmodi statu peccati liberare , dolendo de peccatis mala consuetudine δε proponendo se amplius
non iuraturum, atque adeo non habiturum talam consuetudinem ibid. num. S. s. 2 o. Violans iuramentum promitarium deliberate factum in re magni momenti , peccat mortaliter rimo etiam violans iuramentum in re parui momenti serio promissa. Eiιl.uum. I. O 2 a 2I. mittens iuramentum comminatorium de
infligenda alicui poena, quam iusic potestin figere,tenetur iuramentum adimplere, modo eius
adimpletio non sit impeditiua maioris boni, aut non sit sublata causa, propter quam adimplcri
debeat. Tunc autem clim minatio poenae censetur fieri in ira,& non ad correctionem, dum quis iratus alicui minatur,cui in eundem errorem Iabenti non minaretur deposita ira tom. 2 fol. 32 S. Q. Obligatio iuramenti non transmittitur praecise ad successores iurantis,quia iuramentum est vinculum personae, quod iurans voluntarie astum it dicendum tamen obligationem contra- riis supra quem cadit iuramentum , transmitti ad haeredes, modo contractus sit validus , vel iuramento firmetur. bid.num. I.is 2.23 Laicus ratione iuramenti conueniri potest,
395쪽
tam coram iudice Ecclesiastico , quam saeculari. 2 . Iuramentum cadens supra Propositum, vel promistionem habentem tacitam conditionem ex intentione iurantis , vel ex dispositione iuris, vel ex consuetudine igna receptari eo modo explicandum est, quo explicatur, obligat ipsa
pro millio hinc sequitur eum qui cum iuramento promissi nuptias Bertae diuiti , sanae, virgini, bolue fama , c. quae post promissionem incidit in infirmitatem,vel in paupertatem, vel in fornicationem, non teneri stare iuramento, nec teneri eam vi iuramento ducere ibisi num. I.o t.
23. Iuramentum in dubio ita explicandum est, ut quantum fieri possit minus obliget seruata
verborum proprietates propterea iuramentum
vel votum non ludendi explicandum est , i, telligendum de ludo illicito, nisi aliter colligatur de mente iurantis,uel uouentis hinc collige eum qui iurauit absolute non ludere, non solum nota posse nomine proprio ludere, verum neque alieno,nisi aliter quoque colligatur de mente iurantis. Item filius a quo pater extorsit iuramentum non ludendi,donec Roma redeat, ex.gr. non potest ludere, si pater Romae moriatur. Item qui promisit soluere debitum intra mensem, non tenetur illud intra mensem, sed eo transacto soluere. Item Medici non admonentes aegrum grauimotbo laborantem, ut confiteatur, illumque visitantes nondum facta post tertium diem confessisiones, peccant peccato periuris, ubi decretum Pi LV super hoc est receptum nisi Confessarius asserat confessionem posse differri. Hoc decretum non obligat, quando infirmitas non est grauit, lac cist periculum , vel dubiima vi sat grauis.
396쪽
Item Medicus non incurrit praedictum casum reseruatum, si infirmus nolit confiteri,&periculum est mortis, si a Medico deseratur rom et Ol 328. num. 3. is seq.16. Obligatio iuramenti impediri potest ne inducatur, vel per legem destruentem omnino contractum humanum supra quem adit, vel prohibendo eius adimpletionem, ut sine peccato nequeat adimpleri tom.2foc 33o.m m. G1 . Obligatio iuramenti iam inducta, quatuor modis tollitur aut mutatione materiae, ut si materia iuramenti fiat illicita aut remissione , scure laxatione eius in cuius fauorem factum est iu ramentum aut tollitur per irritationem factam per Superiores, quibus subiecta est materia iurament aut per commutationem, vel dispensationem ibid. num. 2. is 3 item fol. 3 3I num. . o T. 28. Qui consentit in iuramenta subditorum, non potest licite absque noua causa ea iuramenta irritare in hoc valet etiam in patre respcctu
19. Facultate habens dispensandi in iuramentis, 'non potest dispensare in iuramento , in fauorc niteriij facto,& ab eo acceptato, nisi aliqua iniuriaptie cesserit, vel nisi ita postulet commune bonum ibid. n. 3.3O. Iuramenta irritata non reuiuiscunt post mortem irritantium ibid. n.6.3 r. Praestans iuramentum alicui ratione dignitatis, non vero personpe , tenetur illud idem successoribus praestare. Quod si ille, cui factum est
iuramentum, privietur dignitate,vel moueatur ab ossici, non cenebuntur iurantes seruare iuramentum obedientiae praestitum illi ratione digni- tatis,
397쪽
tatis , quia cessat causa ob quam praestitum fuiti tuam eluum. tom. 2.fol. 332.num. x .o S. 31. Non facit contra votum, nec dicitur periu-xus,qui non facit id in quo iuramentum auctoritate Superioris fuit commutatum. .n. II.
Leganum. Vide v. Tectamentum, Hares,substitutio.
Vide, Priuilegium. Ex est regula quaedam , seu ordinatio ra- tationis promulgata per scripturam aut vocem . ad bonum commune ab co qui curam habet commmunitatis, seu ab eo qui potestatem habet obligandi. ex principaliter respicit bonum commune , secundario vero priuaturn, di serique a praecepto quod pro ceptum imponi posisit per nae particulari , lex vero communitati imponi soleat tem. 2 fol. 2.num. I. is 2. item fol 3o
r. Ad concedendam legem humanam necessaria sunt hae conditiones o sit iusta ut promulgetur ut seratur a legitimo Superiore, habente publicam potestatem ob commune bonum immediate, vel mediate ut non sit inutilis com-m ita ti,alioqui non obligat,nisi postea fiat etilis ibid. n. i.9 seq. 3. Subditus cui certo constat legem esse magis noxiam quam utilem , praeciso scandalo, non te
398쪽
4. Lex diuidi potest in quatuor membra, vide Iicet in legem aeternam, diuinam , humanam Sc .
naturalem. Lex aeterna est ipsa mens diuina quae ab aeterno omnia ordinauit tom. 2 fol. 2. Vum. I. 9 2.
s. ex diuina est illa quae vim habet, quatenus a Deo proficiscitur , ut est lex Mosaica Tuan gelica Rursus lex diuina subdiuiditur in diuinam naturalem in diuinam positivam Diuina naturalis est illa, qua praecipitur idem quod pra cipitur a lege naturali, ut sunt ea quae in praece .ptis Decalogi continentur. Diuina positiva est
illa, qua praecipitur aliquid quod lege naturali
non est sancitum , ut est praeceptum confessionis ante sumptionem Eucharistiae. um num 3... 6. Lex humina est illa quae fertur auctoritate humana dependenter tamen a Deo , siue feratur so testate faecularium, ut a Rege, vel Imperat Ore, iue Ecclesiastica potestate, ut a Papa, Concilio, 6co ibi . num . . HK. V. Lex naturalis est ipsam et conuenientia , seu disconuenientia rei cum recta ratione. Alia est per se nota inde monstrabilis , alia quae non est ira claraac per se nota , potestque aliquis excusari ab illius transgrestione ob inuincibilem ignorantiam Lex miratis non potest mutari, nisi mutentur circumstantiaea materia ibid.n.7.
8. Lex naturalis rursus 8iuiditur in naturalem genti una, qtiam omnes homines naturali ratione ducti constituuntii& ciuilem, quae simpliciter auctoritate hominum decernitur tom. 2. OLI 0. II.
399쪽
quo lexposti ferriae qua conditiones
requirantur. . s. ex ferri potestac debet ab habente publicam potestatem, iurisdictionem,& vim cogendi.
Io. Pater potest quidem praecepta filiis imponere per potestatem dominativam , seu Tconomicam , non vero per potestatem iurisdictionis. Item iudices ordinari possimi quidem priaecepta iuxta metasin terminos sua iurisdictionis ferre in t nateria sibi subiecta, non tamen possunt leges proprie acceptas conderes, nisi sint primates 4n tali ordine in primaria fulgeant potestate ibi . lnVm.2 9 MI. II. Lege Ecclesiasticae, potestate a Christo accepta immediate, ferri possunt a Summo Pon tisice moto or5e in ciuiles in territorio sibi
subdito ibid. num. . Ir. Populus reuocare nequit potestatem condendi reges Imperatoribus concessam , alioqui sequeretur perturbatio in Republica. cm7.2.Ol. 3.13. Reges possunt pro suo regno leges ferre, aliique Principes, Duces c. Supremi, qui superiorem in iurisdictione temporali non agnoscunt. Praeterea Regina , quae est re mi domina, ctiam contracto matrimonio, nisi vices suas marito committat. Communitates quoque perse elae , seu Reipublica quae per se ipsas gubernantur, qualis est Veneta, Genuensis, L codiens s , dcc. ciuitates quae in se retinent potestatem aliquam supremae Reipublicae , possunt leges ferre pro iterritori ipsis subiecto. Item Legati summi Pontiae
400쪽
pontificis , seu Nunci Apostolici in sua prouincia legati Principii quoque possunt facultatem ferendi leges alteri delegare a Concilia generalia , si fiant auctoritate scimini Pontificis Generalesque religionum a Summo Pont fice approbatarum possunt leges utatuta facere. Reliqui vero Praesati possunt tantum ea praecipere, quae ad observ.uatiam regulae sunt accommodat, hinc fit ut subditi non teneantur obedien-riam praestare Praelato dispensanti in regula sine causa, aut pnaecipienti transitum ad arctiorem regulam, aut viris religiosis clausuram perpetuam.
I . Similiter possunt piscopi , Patriarchar Archiepiscopi in suis dioecesibus leges Ecclesiasticas conderes modo tamen non ferant in rebus grauioribus, aut contra ius commune Cardinales quoque poliunt in loco, seu Ecclesia sui tituli ferre leges obligantes suum territorium. Idem dic de Abbatibus exemptis , aliisque milibus Praelatis respectu suorum territoriorum , nisi aliunde constet hoc ipsis vetitum esse in modo
non sint contra ius commune rom. 2Iol. D.
Is Capitulum quoque Ecclesiae Cathedralis potest mortuo Episcopo , lege sis statuta facere, duratura , donec reuocentur ab Episcopo succcssores secus dicendum de Capitulis aliarum Ecclesiarum, Collegiorum in similium iis enim non competit ius ferendi leges proprie acceptas, nil id a legitimo Superiore obtinuerint is n. 2.
16. Omnes quibus potestas condendi leges competit per iurisdictionem delegatam , possunt leges conderes; unde inter se natam Mediola- nensem