장음표시 사용
491쪽
SOLENT IUDICES COGNOSCERE ET INTER PATRONOS
N Iibertos si de aledis his agatur.Itacu si neget se esse libertos: cognoscere eos oportebit. ubd ii libertos esse costiterit, tunc demit de eeenere ut alant. Nec tamen alimetorum decretu tollet liberto faculate,' quominus praeiudicio certare possit filibertu se neget. Alimeta autepromodo facultatum erutpraebeda, egentibus scilicet patronis.Cae teru si sit unde se exhibeat, cellabum Partes iudicis.Utrum autem tatum patroni aledi sint, an etiam patron ii liberi, tractari potest. Ee Puto causa cognita iudices doliberos quow Patronoru aledos decer nere:n5 quidem tam facile ut patronos, sed no num 3 3c ipsos. Nam obsequiti non solum patronis, verum etia liberis eoru debet prae stari. Sed & libertus maternus alere cogitur. Si quis a liberti liberto ali sedesideret, vel ab eo que ex causae fideicomissi manumisit, que suis numis redemit: no de bet audiri,ut & Marcellus scribit:qui exaequat eum ei qui mercedes exige do ius libertorii amisit. Sed de patroni filium qui capitis accusauit libertu paternum,negat exhibendum. Sed Sc liberta cogitur patronu alere. De alimentis Patroni arbiter solet dari: arbitraturus quantum sit in facultatibus, ut pro in de possit alimenta moderari: quae tandiu praestabuntur, quandiu liberto super stt,patrono desit.Patrem quo dc matrem patroni, cum patronus & filii eius minime supersint, alere egentes ipsi. i liberti si idonei iacultati hus sint. coguntur. cum viri principes essent prudeles ac cordati, lata cura ae fide dominoria negocia gere bat,sive domestica siue extranea, Uteorii
sibi gratia conciliaret.ae fidae diligetiae praemiu libertate assequerentur. Liberi dominoru pote/state liberti dicebantur,qui sua indultria saepe maximas facultates quaerebat,eos Romanorum leges gratos esse patronis praecipiebant, , quibus libertatis he/neficio affecti sunt:reuerentiam exhibere ac omni officio per
N hoe textu tractat Vlpianus a
sam, quae a libertispra Hada sunt Patronis.qui tra status in iure ciuili lath patet,cu Roma iure belli uniuersum subegerit orbe, seruos ex omni na tione habuit: Romani quippe Imperatores captiuos ducebat nobiles,ac principes deuii ita cuius prouintiae Stin seruitutem redactosseruos habebatut enim
492쪽
s solens.lequi, SI ad aegestate per ductus
alere imperabant. Erant enim in orbe Romano plures seruiae liberti quam ingenui , unde effectum est, ut maxima pars iuris eluilis constet patronorumae libertorum tractatione. I iraquellus.l. si unquam. ver b. Ii
a At in Chriitiana republica haee omnia serE cessant, cu pia cosuetudine introdu tum iit, ut victor Christianus princeps eos Christianos quos bello vicerit,
seruos non habeat. Bat. l.hostes Tde captiuis. cuius sententiam multi sequuntur. quae consuetu do iure noli ro approbata est. I.
3 Qui autem diuersam religio. nem sectam ve prostiemur, serui fiunt, redet apti ad suos re deunt: qubd si aliqui apud nos manet, ii tam sordidi & abiecti
sunt,ut mercenari3 vix sibi, ictu quaerat. Vnde merito dominus Episcopus Pasce sis Iacobus Septiman cens sis summae eruditio Mnis ae prudentiae vir in institu/
tam viles seruos esse &sordidos, ut libertas hodierno die parumpia res sit. Hae de causa in pro
Posito traetatu compendio steuiam, paucula quaedam tractas de ijs,quae ad alimenta attinent, quae patronis debentur: tu ipse Vlpianus praecipuas huius rei quaestiones tractauerit, ae definierit.
4 Primo ex hoc textu doctiores volligunt: teneri libertos exhibere patronos eorum filios,& parentes: Iudexq; hae de recognoscet. eadem sententia depromitur ex. l. non solum.ex.l.
non aliter. ff. de usu & habit. q. item is qui aedium. insti. de usu ει habita. notat Accursius scholio final.in. l.final.C. de honis libertisequntur Bal. Salicetus, &reliqui ibi. Dynus, Bart.& Al her.hie. Iass. l. si non sortem. g.libertus nume. 4. ff. de condi. indebi. Tiraquellus. l. si unquam.
C. de reuocan. donatio. Verb. Iibertis numesii.
s Quae semen ita ab ipsa natura defluit, qua astringimur he nefacienti benefacere, quis au tem maiori usq; munere potest hominem afficere quam ille,qui libertatem donat, rem inaesti mabilem, omni auro praecio εsorem l. libertas. T de reg. iu-xis. Cicero actione. 7. in Verre. ait, summum a domino bene fi cium libertum accepissie. tradit ipse Cicero libro epistolarum ad Lucium Plancum epistola. 3t cuius facti iniustissima inuidia erudire me potuit, quam iucunda libertas, & quam misera sub dominatione vita esset. Ita si id agitur,ut rursus in potest a te omniavnius sint, quicum is est,ei me profiteor inimicu. Nee periculum est ultu quod pro libertate aut refugiam , aut deprecer. Ex his defendi potest sententia Corrasti: qui in .l.omnia.Nu.
6. ff. de officio praefecti urbis
493쪽
a It patronis a libertis alimenta deberi iure naturali &eiuili, debentur enim iure ciuili alimen ta Patronis Principum constiγtutionibus. l. final. T. de Iiber. agnos. iure autem naturae proPterea teneri libertum ait, quia ipsa ratione naturali tenetur patrono c5sulere, a quo summum accepit beneficium argumento. e.cum in officiis. de testam. l. sed& si lege. . consuluit. ff. de peti. haered. in hoc sensu accipienda sunt verba Ulpianm in. l. si non sortem. q. libertus. ff. de cond. indebi.ibi natura enim operas patrono libertus debet) in quo sensu hae e verba aecepit Accursius ibi. scholio natura. sequi
Iege interpretes depromunt, quod libertus cogi possit alimeta Patrono Praei a re, intelligi debet si patronus egeat, libertur opibus afluar,ut hic VIpia innus docet: illis verbis calimen inla autem pro modo facultatum erunt praebenda,egentibus sci licet patronis idem iure Regio approbatum est. l. a. titulo. 38. pari. .inibio notat Gregorius scholio .la riqueza. s Alimenta autem quae libertus patrono praestare debet, erunt larga pro dignitate patroni, Labere . de iur patronatus. lib. q. R.PrinciPali.articulo. 2. nu. 6s& in artieulo. 3. nu. t. Mathaeus
de aflictis. in. c. imperialem. in principio nu. p. de prohibi. seu di aliena. idem Mathaeus de aflictis in. c. licet vas saltus nu. 2 o. ade laudo fuerit controuer.inter domi.& agnati quae debeant e Dia haec alimenta docet. l. 8. titulo 22. Part. . illis verbis. casi en/tendiere que aqueique to afor ro es veni do a tal pobred ad cia menester de su aforrado algo: de vel eaecorrer da dole que co
der que ouiere. 9 Quae alimenta patronus a II herio Petet iudicis officio implorato,ut tradit Speculat.titu. qui filii sint legiti. nu. 9. id e Specula. titulo de officio omniu iudicu.
q. a. nu. R. argum et O huius textus
&.l. l.C. de operis liber t. vhi iudicis cognitioni hae e res comissa est, ex qua oritur iudicis officiu. l. qu bd si minor. . ex hoc edictoffide minoribus. io Utrum autem iudices qui haede re debent agnoscere,summatim id expedire debeant, an Verb plenὶ negocium discutiendii sit, quaeri solet,& perfundior issae summatim eo noscere debere scribit Accursius scholio cognoscere: eui accedunt innus MAlber. hic. Bart. num e q. qui aiesententiam Accur' veram es se huius textus aut horitate 8c
decisione. vers. nec tamen. illis verbis. nec tamen alimento
rum decretum tollet Iiberto facultatem, quominus praeiudiocio certare possit, si libertum
494쪽
se negetdquibus apparet iudicis decretum alimenta patrono decernentis praeiudicium nota. cere veritati: faceret aute si plenius res tractaretur .l .pen. T de
his qui sunt sui. S ibi notat Ac.
cursius scholio si. unde crebrius hae e distinctiio recepta est : ut si de alimentis summatim ac per functorie agatur .haec res Praeiudicium non faciatveritati secussi plenius pinguiusq; actum sit, nam haec praeiudicium faceret veritati, uti Bart. & reliqui tra.didere in . l. pe. ff. de his qui sunt sui. ubi notant Oroscius Du. I.&
Corasius nu. a. argumento. l. 2.
C.de ordi.iudi.&. l. si autem . . si. ff. de nego. gest. item distingui solet in proposito, utrum alime torum causa principaliter an vero incidenter tractetur, qua de re multa iradidimus in. g. si vel
ti Superiore conclusione quam ex isto textu de prompsimus, extendit ipse Ulpianus, ut locum habeat in patroni filηs, quos li/hertus si ad egestatem deducti sint, alere compelletur: sed non tam facile, ut ipsum patronum, idemq; in personis patris & matris patroni constituit, quos aleia re libertus tenetur, P si patro no inopia laboranti impie alimenta de negauerit, in potesta tem patroni redigetur.l. alimenta. . final. T. de liber. agnos. Ira
dit Speculat. titulo qui filii sint
legit. nu. p. quae sententia iure Regio confirmata est. l. 8. titulo
13 Quam sententiam stricte aecipiendam esse certum est, ne ultra fines suos progrediatur, sed obtineat solum, quando liberintus patrono alimenta denega uerit, non ita si patroni patri aut filio, a quibus libertatis he neficium allecutus no est. illis autem maxime astricti sumus aquihus beneficiu recipimus. c. cum in offichs de testam .no est enim Par ratio Patroni, & patroni filii in proposito, ergb nec idem ius. l. adigere. q. quam uis. ff. de iure Pal. Iiem patronus tenetur liber
tum egenum alere. I. alimenta.
ff. de lib. agnos. l. Diuus . fi . de iure par. Speculat. dicto nu. 9.qubd si alimeta denegauerit, iura patroni perdet.l. alimenta dicta .l. Diuus. is Item dominus tenetur alere
seruum.l. cum plures.' cum tu tor. R de administra. tui Ο.l. I. T.
de his qui sunt sui. tradit Spe inculat. titulo qui fit 3 sint legit. nu
si Quae opinio obtinet etiam si seruus libero patre Procreatus sit, quem non cogetur Pater exhibere, sed dominus. l. si neger. in fine. ff. de liber. agnos . ubi tradit Barr. nume. a.& ibi Alober. vers. si ver b pronuntiatur. Speculat. titulo qui filii sint legit. numero. IS. si nee aluerit aditus praeses venire seruum iubebit. l. a. ff. de his qui sunt sui. Utrum
495쪽
Vtrutri autem alendi onerisatisfaciat dominus, si efficiat ut in xenodochium seruus adlects
sit, ubi domus hospitalis sumptu &impensis alatur,quaestionis est, Sc satisfacere alendi oneri a Perte colligitur ex. l. r. q. sed sci/mus. C. de latina liber.tollenda qua lege ostenditur dominum, qui seruu e domo familiam sua
repulit,& alimeta non Praebuit neo eum curauit, ali j ve commedauit, aut in venerabilem xenonem misit, domini iura perdere.
Ex his collegit Bal. 9. sed scimus
Nu. 2. Unum mirabile, ut ille ait, quod qui oneribus praest .idoruali metor u astrictus est, illo onere liberatur, si effecerim alimetari, in venerabilem xenone recipiatur, aut hospitali domo sacra, vel si procurauerit illi aliquam Praebenda ,hoe Baldi pronuntiatum lath patens ac infinitu approbat Ananias in. e. uni. de infantibus expositis. Praepositus in .c.cum haberet,de eo qui duxit in matrimoniu. sequitur
Ioann.Luppus in. c.Per vestras. de donatio. inter vir.5 Uxor. notab.ῖ.3 .a 3. n.9. Sc Rauenas sing. 29. hanc sententiam tanquam veram Sc certam sequitur Alex.
is Rebuisus de priuilegus scholao
rium priuile g. 3 . qui no soluinopinionem Baldi recipiunt in domino, qui tenetur alere ser
uum, Verum etiam in patre, Min quolibet homine quipraestandorum alimentorum oneribu astrictus est: ve is alendi onere liberetur, si efficiat ut alimentae rius recipiatur in venerabilem xenonem. sed hoc contrahunt doctores, si alimentarius ibi hinnesth morari non possit, sed ingenuus nunquam honeste po te it ibi morari : ergo nunquam pater alendi filuonere libera bitur, Propterea quod efficiat,'
ut in venerabilem xenonem a IIegetur, idem statui debet in
Persona cuiuslibet ingenui ali mentarq, quod ex intentione scriptorum depromitur, ut he ne considerat dominus Couar ruuias in epito me de matrimo Dio. a.Parte. c. S. I. 6. nu.p. hae etenim sententia obtinet in persona liberi ingenui Q hominis honesti, at si in fimae conditio innis sit, mercenarius, aut rusticussi in sacra hospitali domo reci piatur, ut ibi alatur, alere nota tenebitur is, qui alendi onere
19 Ipse autem noto nihil minus de duci ex. g. sed scimus, qua id, quod ex eo deprompsit Balindus : Sc me hercule contrariae sententia manifeste ex eo eolli gitur, id ante in mentem reuo cemus,eum non teneri aliquem
alere, qui sibi sufficere non potest, ut hae lege saepe eonstitu intum est. hoe supposito dicit. q. sed scimus. quod si quis seruum suum aegritudine periclitantem
496쪽
3 solent.b sua domo publicd eiecerit, iu/ habeat, non est cur aliquid prae
ra domini perdit, debet enim beat , sed vix hoe contingere dominus eum procurare, si au/ Potest, semper me hercule mul tem dominus ad serui curam no ta desunt collegis viris probis sufficiat, in xenonem eum mit- ac eruditis, sed si iure legati ale.
iere, Vel quo poterit modo eum Te teneatur, adaereta dabit ali. adiuuare tenetur: hine patet ser menta.
Di alendi oneri dominum sata se dio Exi js quae tradit Vlpian, hie
facere, si faciat eum recipi in s a. de alimentis patrono a liberio cra domo hospitali, quando do praestandis, procedunt dodio minus exhibere eum no potest. res ad alimenta, quae patrono sat est enim si dominus seruo co debet praestare ecclesia , debet sulat eo modo quo possit. Vnde
ex . . sed scimus. colligitur corio traria sententia, ut is qui alere tenetur, alendi onere non libe retur, sicuret ut alimentarius invenerabilem Xenonem ad lege intur: est enim i peciale in specie. q. sed Icimus. ob egestatem eius qui exhibere tenebatur. quod aptius ex. q. sed scimus. eollegit Ioania. scholio. I. in . c. final. X7. dii tinctione. Ibernardus scholio liberatus in . e. Vni. de infanti obus exposi. Hinc apparet non
esse distinguendum in Proposi/to, Possit alimentarius honesthin Xenone morari, aut mini
mei quia qui alere tenetur, ali menta praestare debet, ut alendi onere liberetur, qudd si non sit in saeuitatibus, consulet eo modo quo possit. Unde apparet alendi onere eum non libe rari, qui effecerit, ut in colle pium literarium alimetarius ad legetur. sed si iure sanguinis alere cogebatur, id praestabit,quod alimentis deerit: quod si praedi ues collegium sit, cum alimenta
quippe ecclesia egenu alere Pa
tronum. c.quicum .i6.qG. Vbi notat Ioanes scholio ad inopia.
c.nobis de iure patro.& ibi Bernardus scholio penui. adducit
versus. Patνοηο debetur honor, onus I tilita vPraesens 1lpraesit, defendat,alatur eg nus
Haec sementia P ecclesia teneatur patronum alere , qui ad egestatem deducstus ii, crebrius a doctori hyapprobatur Alber. in rub.C. de alendis lib. Abb. in
c. nobis. Nume. 6. de iure patro. Caepola in . c. i. de cogni. Rudi.
Paulus de Cita dinis de iure Pa
tro. 6. partis articulo. . Pelinusin. c. cum omnes. nu. 32. de constitutio.Casi adorus de iure patrona. decisione. ynu. 2. hanc semetiam communiter approbari attestatur Lamber t. de iure patro.
lib. 3. q. 3. principali. in psinci
Quae sententia obtinet, si in summa egesaeim patronus deductus sit, ut in persona patro inni cui libertus debet alimenta, constitutum est hie . proba rurdicto.
497쪽
23 Tunc aute ecclesiae superesse dicemus quando eius ministris debita salaria praestita sint, ec Hesiaeq; restituta aedificia sarta tecta, Sc sacris peragendis ornamen Ia, quae necetiaria sunt,a co parata: uti declarat Abb. iii dicto.c. nobis .nu. 6.quodsi ecclesiae diuitiae supersint aletur Patronus Prodignitate sua. Ioann. seliolio final. c. qui cum P. 16 q. 7. tradit ipse Abb. dicio. nu. 6. idem Abb. in.c.statuimus.Nu. i. de malo.& obedi. Bald. e. ad aures. nu. . de rescriptis. argu mento.l. sed Sc siquid in aedificauerit.I .sufficienter .E. de via fruas ctu. sequitur Velinus in . c. cum
omnes. nu.ῖ2. lautius enim ale M
tur is qui diues fuit, quam is qui
opibus nunquam a fluxit. Ioan . scholio fin. argumento. c. non cooantur. I.diistinctione.modea 6 rate tamen. c. nobis.Ex qua doctrina deducitur errore lapsu na Iallcmei' qui in decernendis alimentis dignitatem alimentarii perpendendam esse dixit, ut est
eo tempore,quo alimenta decce nuntur, in egestate constitutus, non ut olim fuit,cum alimenta
xius in facultatibus erat, qua de re egimus in . f. sed si filius nee enim alimeta decernenda sunt
am i7aequalia nobili patrono Sc rustic Accursipatatem U.I.labeo.Sma dati. sequitur Felinus dicto.
nu. 32. Rochus de iure Patronatus . ver b.5c utile.nu.4. a S. Item ecclesia tenetur non tantum Patronum alere, sed filios eius Sc uxorem 6c reliquam familia m. c. iiii js. c. qui cum . 16. q. T. docet Ulpianus hic '. cuius argumento hanc opinionem defendit Lambertinus de iure Pa
tro. lib. J. l. . Princi P. articulo . 6nu. i. dc nu. 3. Quo autem modo
patroni fit 3 alimenta capere debeant ab ecclesia docet. l.9. titu
αρ liem patrono haec alimenta praestanda sunt in domo pro in
Pria , non autem in ecclesia veI in parrochi domo.uti argumento. l. plenum. M. pomum. U. de usu fructu. l. Cato. g. final. F. de aliment. 8c cibar . legat . tradi de re Paulus de citauinis de tu in
re patro. 6. Parte. articulo. 4.q. io. doctores in . c. nobis. de iure patro. sequitur Rebufius intra ctatu congruae Portionis.q. 12.nume. 97, o Quod si haec aIimenta patro no ecclesia denegauerit, ius sibi
competens iure actionis persequetur pro tribunali: scilicet codictione ex canone quicumque. I6. q. T. N. c. nobis de iure Pal.
ubi in hac sententia fuere Ioan . Ande. Sc Abb. nu. L quos reli/qui sequutur ibi.8 Laberi. de iare patro. lib. 3. q. g. Princip. ar ticulo .7.nu. i. Rochus de iure patro. ver b. dc utile.q. . Burgensis in.c. r. num eclo. de emptione
498쪽
Sc vend. Gigas in tractatu depensionibus. q. a .nu.2.3r Nec tantum patronum ecclesia alere tenetur,sed ei, qui sun dum ecclesiae tradiderit hoc pacto, ut ab ecclesia alatur, praestare tenetur alimeta ecclesia, qua
uis fundus perierit, quia trades fundii opere impleuit Paestum, periculum P fundi post qua ec elesiae addictus est, ad ecclesiam
pertinet. l. luctus. T. de euicti O.l.
necessario in prin. E. de pericu- Io 5c eo modo rei vend. haec fuit sententia Petri, Cyni, Alberici,
Baldi,& Angeli. in .l. I.C.de iure emphite. quae sentetia crebrius, nostris recepta est, ut constat ex ijs, quae aggrestat Iass. in repetitione. l. quominus. T de flumionibus . nu .i78. Quod si donatus fundus sit reseruatis donatori a Iimentis ex sun do,poterit donator propria aut horitate alimen ra capere, tradii Gozadinus co
lo dedit in nudum,ut si quidem
domin, ad egestatem deductiussit, alere eum vasi allus teneatur,
quaestionis est, & teneri colligitur ex laoc. . solent. ubi libertus Patronum alit. idem .l. sin. ff. de
lib. ag. multa pro hac parte ad ducit lacobus Veronesis in summa seu dorum. c. s. Qui hane opinione obtinere ait si ampla praedia in seudum consessa sint, i secus si angusta. argumento .l. si
totas. C. de inofficio. donatio. c. deforma. 22.q. sin. tradit Speculat. titulo qui filii sint legit. nu. ii. ubi Ioann. Andr. late disputat, multis probat vastallum alere non teneri. Mihi autem prior sententia placet,alimentaq; vas saltum praestare debere puto: argumento. l. libertus qui opera. rum .ssi de operis liber.illis ver/his alimetorum causa eii diuersa,cum inopia patroni per inuidiam libertum conuenit 'bi libertus qui patrono operas Praestiterat, cogitur egenti alimenta
subministrare, licet hac obliga. tione & operarum praestatione sit Iiber, propter clam Orcs p Oinpuli qui aegre fert patronum egere, cum libertus esset in facultatibus. quaeratio aequa lace Iocum habet in persona vasi alli,qui dominum egentem exhibebit, ne Populus conqueratur, qu bd dominus egeat, cum vasi allus opi bus diuit ijsq; afluat. Item si seu eius sacerdotin ca pianturin causam iudicati, non omnes capi debent, sed ea pars seu stuum sacerdoti cedet, quae eius alimentis sufficiat,ut ecclesiae deseruire valeat. hae e suit sententia Petri in .l. stipendia. C. de
excep.rei iudi. cui accedit Cyn sibi. argume.c. praesenti.& sentelia Petri sequitur Balan. c. cu coligat. de dolo,&comu .nu. 2OIa Tl.c5 modis. nu. a. ff. de re iud. e. praesenti. β. Forro. de officio ordi. lib. 6. hoc depromitur ex intentione Abb.in. c.per venit.
499쪽
sem ibi.quem sequitur Ioa.Imo/la. huic opinioni accedit Ripam. l. milles. num. 8. ff. de re iudi. Quod introductum est ecclesiae