장음표시 사용
121쪽
de quae sint rectilinea,eminus aspectu rotunda esse uidentur: dc qias angulos habentiangulis carere. Sed de qsunt rotunda ,rectilinea esse uidentur ijs,qui secundum ipsam sineam eminus se applican r,quod fit in luna di, midio orbe caesa. Lineam itaq; , quod est illuminatum
a non illuminato discernentem, rectam existimamus, cum sit rotunda. Sed dc quidpiam,quod mouetur ut in dentes,stare putamus,quando procul fuerit. dc quod stat moueri . Vt quando nauigantes terram moueri putanti seipsos autem stare. Similiter & magnitudines quae cominus,dc eminus apparent,non se nobis similiter exhibent.Neque per aerem, S aquam. Maiora enim apparent,quae per aquam. Sed & circa numerum
fit error. Pluribus itaq; simul canentibus auditis, propter similitudinem unam uocem esse putamus,& quae sunt procul discreta, unita saepe ducimus. Tatius autem plures habet disserentias. Sed unusquisis, quidede his iudicat Er ris seditur,quod color,nes; quod semo, sita quid si quod est celaratum,uel ubi uel quid est, uodsonat, uel uu Talia repo dicuntur uni cuiusis, propria.
Non sicut gustus succorim solum est apprehesum& uisus colorum & olfactus odorum: dc auditus sonos tum : sic dc sensilia tactus licet uno nomiue complecti. Unusquisq; enim aliorum sensuum circa unam Oppositionem uersatur. Visus enim circa album, & nigrum de quae interiecta sunt . Gullus autem circa dulce, de amarum,de quod intercedit. odoratus uero circa bene olens Bunes e. Auditus autem circa sonum grauem, di acutum. At qui tactus circa plures oppositiones uersatur,quae non possunt sub unam comunem oppositionem reduci. Leuia.n dc aspera apprehendit: dura ,&mollia fravia,& leuia stigida,& calida,humida.dc siccaque quidem sub se inuicem non sunt. Vnde dc deinceps dubitauit,nu quid ne sensus quidem tactus est: uel si etiam est sensi is,nsi unus est,sed plures: si quidem alij
quidem unam oppositionem apprehendunt,ipse aut e plures Sed de plures habet disserentias tactus, quarum apprehensilia causa est. Non propterea autem huius magis fi aliorum alienum est iudicium. Sed unusquisq; sensus similiter iudicat deppriis, nec in eius fallitur.
Illud. n Sed unusquisq; denis iudicat, de omissibus dixit sensibus: non de solo tactu sed ei ut est deceptio cirra illa,quibus propria sensilia accidunt. Non enim circa id, in quo color est deceptio: sed circa id,in quo color est, neq; circa sonum, sed circa id,quod sonat: quae sunt sensilia per accidens.
communia autem,motus, quies inumerus et rura, munitudo.
Talia enim nudius fiunt propria ρά omnibus communia. Henimo tulia esiquis siensilis motiu s,er usui Perpe has; hae sunt sinsidia. Post quam de propriis sensilibus dixit, nune dicit de
commuitibus.Comunia autem lige dicitii nullius proprie,sed omnium sunt comunia. omnium autem di Ait,
non et ea quinq; sint,quinq; sensibus sensilia n5 enim
uniimquodq; eorum omnibus senste esse uidetur sed et haec quidem omnibus . illa uero pluribus,ut iam diximus Potest enim magnitudo secundum conuenientia& proportionem in odoratu quoq; accipi, ct gustu. Sunt enim Se hi proprie magnitudinis apprehensivi lle quidem in odoribus: hic uero in succis , etsi non nouit in his consuetudo nomen magnitudinis. Secundum accidens autem dicituν sensile, ut si es um ' Duare Pre aecidens enim hoe sentis,' huic albo accidit,quod sentit.
Postquam dixit tapprie sensilibus, dixit autem, dc de communibus nunc duit, dc de his quae sunt per accidens,lia haec. n.tria sensilium diuisonem fecit. Dicitur autem hic Diates fuisse amicus Aristo eius itaq; seruntur ad eum epistolae. Album et so,quod in hoc est. persequidem uidet uisus per accidens autem et est Diaresnouit. Quaedam autem exemplaria habent, Dia. ti, filius.
vare etiam nihil patitur, quatenus tale,a si ilae
Propria quidem sensilia a communibus sensilibus,& iis quae sunt secundum accidens,distinxit: Q circa ilista quidem error non accidat,circa haec autem nonnunquam accidat. In collo. n. columbae,& in eiusmodi, quicunq; habent uariotiim colorum miXtionem uarietas,
. mixtio, dc quae est ad radium, quaedam eorum habitudo,* ea alias aliter apprehendantur,& decipiamur,
causa est. Nunc autem ab ijs,quae sunt per se, sensilibus ea quae sunt per accidens,discernit. Ab iis enim quae sunt per se inquit,sens libus patiuntur sensus. Non ita autem d. b iis, quae sunt secundum accidens. Et 'd' propria quidem sensilia agant circa sensus, clarum est. Quod autem & communia hinc manifestum est . in
acutos. n habet angulos aliter agit circa uisum eum . n.
molestia asscit, u quod obtusos habet angulos,& est
magis planum,& carens angulis. Iam uero circa tactum perspicuum es .l non similiter agunt diuersae figurae,sed aliter quς acutos habet angulos,& quae obtulos, uel nullos. Similiter dc in motu latu. Neque. n. similem asse tum sustinet auditus, ni im,qui mouetur
uel qui stat,audiens . Similiter Sc odoratui fit quidam
diuersus ab ijs affectus: et si eorum proprietates opera tione exprimere non possumus. Sed & tactus aliquem alium a se tuu patitur,cum mouetur tangibile, & aliuquando stat St. n non ita esset,in fluentes states suuios
cum una sit aquae continentia, duodeni mo, quatenus
aqua est agit in tactum,non simul sensu perciperemus Q mouetur,et si stat,et siet. Et eκ hoc ergo clarum est, ut fit ob haec sensiti diuersus assectus. Neq; uero dicendum est quomodo se habet dc in numero . Diuersum
enim assectum patimur,cum plures, quam cum unum audimus. Unde Sc a vocu multitudine commovemur, ct concutimur. Quod quidem non eueniret,nisi a multitudine aliquid pateretur auditiis. Sed de duos colores uidentes de si sint similes uisu aliter assicimur. Et hoc fit manifestum .si duabus simul lucernis uisus se applicet.nam dc hic uisus dimouetur,de excutitur in sensilium apprehensione. Atqui hoc non pateretur si unitum esset,quod duarum lucernarum ignitum est, sed
de plurium. Vnde autem d multis udinem tactu ap- rehedimus,liel guttii,nisi ab ea diuersum assectum patiamur Nisi quispiam ad hoc contradiκerit, quod tactus quando sentit multitudinem, non alium patitur assectum. Sed quia per uniuersum corpus tactiva est facultas, plures sunt paries,quae apprehendunt ea quae appropinquarunt. de sic imaginatio , uel ratio potius colli it quod sunt plures,qui tetigerunt,Nunqiud au. tem noc iesum contingit , de inuisu Cum enim alij uisus uisibili aliter se applicant,accidit ut cum ficultas quae iudicat sit circa corpus diuisibilis de diuulse ac di.
uisim uisibilia apprehendat confundatur uis imagina- Ulla , quae plures simul typos non potest admittere. Qitare non alium asse tum sensus sulliit et . oportet enim si non imaginatio confundenda eum Mnu diaco tinuit sensus affectum ad eam trasmitti Praeterea aut Smagnitudo alio Fere uidebit ec in uisum.& in t actu. Ioa. Gra. superata. L
122쪽
A maiore n.colore,uel maiore ces do m agis congrega
uel tatam habet magnitudinem Mel in tanta est magnitudine si quidem sub eo, quod est in minori similiter magnitudine albo. At qui quatenus album,uel quatenus calidum fit magis aget naagnia paruo multum pauco. Sed ad hoc dixerit quispiam,quod cum dentae sunt sacultates firmiores S ualidiores fiunt atq; adeo se ipsis
Potent iores evadunt nit in grauibus clarum est,coeuntes quidem certae grauitates grauiores fiunt,q quando erant disiunctae. Qii ergo in maiore fuerit subiecto colat etiam si idem qualitate suerit magis aget confirma
nuitate. Quod Sc in igne quoq; fit. Si plus.n. fuerit, magis urit. Sciendum autem,et communia sensilia a proaptijs separata sensilibus in sensus nihil penitus agunt. Neq; sunt omnino apprehensibilia, sciit figuram uisus non apprelienderitii, quod figuratum eli. coloris pers ni erit. Sed neq; tactus, si nullam. simplicibus qualitatibus habeat . Et in reliquis similiter. Quare uideri possnt de ipsa esse ex iis, quae sunt per accidens, sensilibus,per alia .n. sui apprehensione praebent. Sed dico, si, quae sunt per accidens sensilia,propter hoc ipsum insensus nihil agunt ab his autem senius patiuntur, non fuerint. s. per accidens sensilia , sed secundario quidem fortasse sensilia,ueruntamen per se. Et sicut non, quoniam sine lumine uel perspicuo,uel eo,quod intercedit non agut propria sensilia circa sensus, propterea ea esse dicimus per accidens sensilia sic & si communia sne Propriis non agant,quoniam cum illis omnino sui. t Icagunt secundum hoc dc eius sensilia suerint, circa quos agunt. Quare si quis sensus ab his non patitur , ei non fuerint sensui sensilia .nisi secundum accidens. Quae si uerit autem quispiam,si quae sunt per accidens sensilia
sunt substantiae,eas autem sola ratio cognoscit, instrumento sensu uten*: quam ob causam elia omnino per accidens sensilia dicuntur qui fit,m canis drim cognoscit,& asinus praesepe: de s quid aliud eiusmodi in irrationalibus uidetur Dico et non,ut substantias, haec cognoscunt sed ut tales fiauras quae sensui amicae, uel in inlae fuerint .eisquam adhaerent in typos in imaginatione cognoscunt. Si autem in irrationalibus quoq; eorusensus est igurarum dico t& numeroru dc reliquorum discernulit n.quod sibi aptum est,& conuenies ab alieno: d quod movet appetitum persequuntur: sicut di multitudinem sentimus.& nuineris,dc hinc quoque
quispiam p ea sint per se sensit ia confirmabit. Agunt
n. circa irrationalia animalia. Neq;. n.ab eis cognoiceretur. Illa. n. nil ut per accidens sentiunt qui neq; ratiocinari possunt. Quae . n. sunt secundum accidens sensilia, in sensus nihil a Sunt,dc ratione opus habent, quae maliis ratiocinando colligat. Sed S locus eli per accides sensilis b eo.n. uitul patiuntur senius. Neq;. n.forma
loci apprehendit sensus,nisi ut figuras , idq; non pro pter se,sed eo loco et in loco est. Quare dc hic quoque
est ex sensilibus quae sunt secundum accidens. Q u tem coia sensilia non sunt per accidens sensilia,sed per se.est de logice hoc modo ostendere. St. n. figura, δέ, agnitudo de numerus, de motus Ic status sunt sensilia neque. n. sunt intelligibilia: Quaecunq; n. sunt, uel intelligibilia sunt uel sensilia. Si ergo non intellisibilia sunt, quae dicta sunt. sunt tecundum se sensilia, Si autem senelia.oportet esse sensum. qui ea apprehendat. Quod . n.
ell sensit sensu est sensile.Si ergo nem ullus alius sen sus ea per se apprehendit : neq; ullius m quinq;.sunt eptia sensilia quod restat nisi ut uel omnium,uel pluriusint coia' Si .n neq; his per se neq; alijssecudum se laerint apprehensibilia ne suerint quidem penitus sensilia. Atqui nec sunt intelligibia. Neq; ergo sensilia su rint,nec intelligibilia. quod fieri non potest. Praeterea
autem dc magnitudo in uiliani quoq;.dc in tactum aliquid agere uidebitur,a maiori enim colore, uel maiore calido colungunt sensoria, uel disiungiitur. Tactus, diauisus uel tantam habet magnitudinem: uel in tanta magnitudine albo similiter existente. Atqui quatenus elialbum uel calidum magis aget. Eorum autem suae sunt per se, sensiti m sunt propria proprie siensilia, ad quae uniuscuiusq; sensus μbstantis natura est. Quaenam sunt secundum accidens sensilia aperte declinauit. Ea nempe,quae sua natura non sunt sensilia,
insunt autem iis,quae sunt per se,sensilibus Albo auteaccidere dixit Diam filium. Non, et albo Diaris filius accidat, neq;. n. substantia accidenti b. accidit,sed Q sortasse accidat hoc uis bile album Duris esse filiu . Quod autem nihil patiatur uisus a Diaris filio,quatenus Dia, ris est filius signum est et per accidens eu uisus sentiat. Cum autem sint duplicia per se sensilia haec quidec munia .illa uero uniuscuiusq; lensus propria. uniuscuis iusq; propria ea esse dici V prie sensilia . cuius causam declarauit dicens. Et ad quae uniuscu iusq; sensus sub,llant ia natura est. Si enim uniuscuiusq; sensus esse est ad propria sensilia,haec sunt maxime sensilia. Ad aliud n est sensus. Ad aliud aut sunt,quibus est unicuiq; sensui. Et ea sum maxime*prie sensilia : uisui quide ad uisibilia auditu i aure ad audibilia, de in reliquis similiter.
Cuius ergo vises est udie est, iud uidetur.
Postquam communiter ducit de sensu de sensilibus de de unoquoq; sensu seorsum est dicere aggressi rus: prius disserat de unicuique sensui sensilibus de ante omnia de iii sui sensilibus, quandoquidem ante alios quoque de uisu disseret Deinde dicit quod id, quod uisui
est apprehensibile,color est:&,quod oratione quidem
explicatur,usitatum autem nomen no habet, cuiusmodi sunt Lampyres. c squamae ac quaedam alia. Deinde definit, quidna eli color,nempe id,quod eli motivum eius,quod elt secundum actum. erspicui. Quoniam ergo in coloris definitione meminit pspicui, docet no Onam sit perspicuum,quod natura quaedam ell, quae in
pluribus inest in aqua,in aere, n uitro,dc in aliis , colo rum transportatri κ,quae non praesente, quidem luce.
potentia est hoc ipsum perspicuum,actu autem fit perspicuum praesente lumine. Quoniam ergo lucis memi. nit,de ea prius uerba iacit Cuius ergo uisus est,subat diendum apprehensiuiis ioc uidetur. visibile autem est er colorier quod licet quidem oratione dicere est autem sine nomine.claram antem erit progrespuid quod dicimus. Quod enim visibile di imus solare .
Postquam dixit quod, ius est uisus apprehesiuiis,& circa quod ipsa facultas operatur&oc est uisibile. deinceps subiungit quaenam sunt uisibilia e color, δὲ Φdam alia.quae commune quidem nomen non habent
oratione aute explicantur De quibus in progresti di cm,ut sunt lampyres,capita piscium , squani oculi Ochinorum , tellae marinorum, qu in luce quidem non uidentur, sed in tenebris. Neque enim eis, color esse uidetur. quod in eis igneum quid apparet in tenebris . Est enim coloris proprium in luce uideri. Quod autem est in eis igneum, in luce non uidetur.
123쪽
Quod enim uisibile est color est.
Hoc autem est,quod in eo est,quog et se usibiti. Post auatem non ratie ne sed in si ipsa raus in has isti uisibile.
Cum dixisset in progressu nobis apertum fore riuaenam sint ea in nominata quae uis bilia esse dixit, transit ad dicendum de colore sed ut de uisibili. id ergo est inquit color,dico aut uisbile .quod in eo inest qaeest perti uis bile Per se aut uisibile dicit supersciem Quo autem per se uisibile superficies,ipse explicauit. Non. n. inquit, sic per se di tum est,ut ione per se. i.desnitioe. In demonstrativon dicit. Per se esse. uel quod in subiecti definitione adsumitur,ut animal. dc roale in desinitione hominis rea. n. per se homini insunt uel cuius indefinitione subiectum assumitur,ut in simitatis desini tione naris,de in desinit ione paris S imparis, numerus Ea. n. per se numero insum Dicimus. n. parem esse niti merum qui in duas partes scinditur. impare aut num etixum.qui in duas partes diuidi non pol Similiter smitate esse concauitate in nare. Non sc aut inquit per se uisbile, he ciem: sed ut .quae in se habet causim iit sthisibile Id aute est color. i. n. in sumificie color est, id est uisibile S eu uisus apprehediant. Neq;. n. apprehendunt eu,qui est in profundo solore perspicitos n. lapides videmur quide uidere per uniuersiim prosun-du coloratos,sed uisa sallimur. Eo n. quod sunt perspiciti lapides per psi indum transeunt uisus uel colorum operationes. Det solli autem colore,qui est in superficie)apides appreliendimus e propterea Didemur eum quoq; Nui elim prosundo, lore uidisse. Huius aut e signum est.* si uitri uel perspicui lapidis una sui scies colorata fuerit,ioiu corpus nobis uideatur per prosundu esse coloratum. Et si ad non coloratam superficiem aspexerimus,ipsa quoq; eiusdem nobis eo loris esse uideatur .cuius de colorata , de si illo colore colorata non fuerat. Vitreo tu itaq; speculorum exertiam superficie plumbi colorem h e putamus et interius colorata pocula toto corpore colorata esse uidentiar,iit pote v uissus per pspicuum exiremam stipeis cie uideant, de illius colorem apprehendant Quid igitur dixerit q*ia, in perspicuis lapidib. non videmus,s quempiam alie, Dum colore intellectum esse contigerit ut quae in et oro intercipiuntur,culices Porro de in aliss perspicuis lapidib. si quem alienum colo te in prosendo in aliqua esse parte contieerit fit nobiis sensiis. uisu itaq;. s. apprehendente colorem,qui est in prosii ndo , sic euenit,ot fiat distinctio eius qui interiectus est, alieni coloris a reliquo. Dico ergo,quod s si Oem,qui in in pro sui do in aliqua parte perspicui lapidis,alienus color actiorct uehementior.quiq; sensum magis seriar. is qui est in toto lapide, lor apprehedunt eu uisus Ῥpter eam quae est in lapide perspicuitatem Sed si sit imbecillior,
non sit eius apprehenso. Sunt. n. quaedam gemmae arte perlucidae ut sardiae,& qtam alia,coloratae: non per
profundum .sed 'in prosundo sunt albae,quae quidem
a profundum usq; eo de colore coloratae esse vAr,riere Q uisus prolandum non apprehendat. in qui b.aut interiectus apparet alienus color,eo Q imbecillior color est,qui est in superscie no impediuntur uisus, quominus apprehendant eu,qui est in aliqua profundi parte profundiorem colorem. Si itaq; uitti exiliore.& noctis copioso colore tincti alteram superficiem nigropsiando illiuetis.totum tibi nigra uidebitur. Atqui non totum est nigro coloratum. Quare dc si in gemmis tras lucidis coloratam profunditatem cernere videmur: no
reuera quidem profunditatem,& si colorma suerit sed solam superficiem appreliud imis. Quina admodum. n. ct si uisus per aerem ii et aliam permeantes,qui inter- testi sunt colores uident qui ii. in stilo uis sunt translucido colores miles eo iustilem certe, j v Arnon pertin- sit ad profundum usq; uisus. sed secundum solam sup-ticiem ea apprehendit. Sic translucidis lapidib. cotingit propter eam, litς in illis est, perspicuitatam, in non totus lapis a uehementi aliquo.& eiscaci colore occiaupatus fuerit,qui interiectus incidit color ur, propter lapidis perspicuit ale. Ipse qdem,qui ut color, secundum solam partis superficiem .in qua est uidetur non a item uniuersiim ero standum. Quoniam ergo,qui ui superscie color est. i. iiii bile propterea secundum se uisibile
superficie dicit,iit q sit sit biectu eius, i, est p se uisibile.
Omnis autem coloν est motivus eius quod est sicundum ad lumpent lilium. t hcc est eius natura .Quapropter non est uisibilis'
ne luce. Sed omnino unusiuisis, colον in luce est visibilis. infra de . Iuce primum dicendum est,quid est. H c suerit coloris desinitio .ab accidente.& proprio ipsum declarans non a substantia. In libro . n. si est de sens b. di sensilib eius definitionemri est a substantia, tradidit. Dicit ergo colorem esse motiu uni eius, quod est scdm actum perspicuum .i illuminatum. Quod .i .n5 est illuminatum est potentia terspicuum. Moturuautem,pro eo quod est perfectivii Est ii eius lux quoque psectilia quatenus ipsum psicit, S actu perspicula reddit. Perse innis uero est eius S color quatenus Per traiectitiam eius facultatem ad operationem deducit.
Appara . n. ipsum di quodammodisponis a colore, qipsum quodammo subigit S coprimit ut natura subbgi citra ullum assecium pot,idq; uisui tradit. Sed luxedem eius est persectilia et est potetia perspicuum . ipsum .ia perficit,& actu perspicuum reddit.Colores*utem sunt per se tui eius,i cu secundum actum perspicuum. Ipsum autem pficit,no quatenus en peripicuu, sed quatenus, et scdm actum est perspicuum, est potentia traiectilium S colorum onmilitiativum. Ponet erago colores adsuerint.ictu fit tale. Si ergo color est motii ius eiu ,l est secundum actum est perspicuum qi autesecundum actum est perspicuum,eu illuminatum, dc peius motum uidere euelut propterea ergo sine lumi uenon uidens colores. Necesse est itaq; et,q de uisibilibus dicturus est,ut de luce disserat .eo v sunt colores uisitales. Postquam autem dixit colorem esse motivum eius quod est secundum actum perspicuum,* actus perspicui lux est declarauit,subiungens, apropter non est uisibilis sine luce No uisibilis autem. s.color, Perspicui n. actus tu N est. Color autem motivus est eius.* elt se cudum actum perspicuum. ergo et,qui de uisibili, bus est disputaturiis, de lumine necessario dicendu es h Primum inquit Micamus de lumine , sed quoniam lux perspicui actus est antequa de luce uerba sacrat, de perspicuo disserit. λ' aliquidpers imum Pers diuum tem dico quod em quideuisibile. κοη per se azi uisibile, ut siemel dimi sed per alienu tesoLCum iam dixisset m sibi quidem propositum est de
uis bili b dicere ad disserendiim aut de visibilibus .de luce necessario dicendum es ad dicendum uero de luce, de perspicuo prius agendum eli de eo disserit. Perspicui itaque disserentiam ab aliis quoque uisibilibus. disco autem coloribus,tradi lit,dicens uisibile esse perspi, cuiam,ia O propter proprium,sed Jpter alienu colore.
Colore aut dicere ii em. Est n. ueluti color pselaui SI a. Gra. super ala. L ii
124쪽
nunc quidem , in colori in dicit progrediens aiatem exactius dicit, Veluti colore. Lux D. eu color. Dilpicuum itaq; inquit,quod per se no uisibile,sed accepta luceRiis alienus color est,sc si uisibile: luce autem uel ignis,uel ea quae est ex coelestib. sole luna δε antis du-dia aut esse mihi ur oratio. Videri. npo,st esse S uisibile pet spicuum δε non uis bile. Si.n. in olla,uel aliquo alio eiusmodi uale lucerna deposueris, lumine per io, tame sursum ascendente: s in aete, stii est super foramen,per que lucem emittit,suspexeris psum illuminatum no uidebis,nisi set te uel te ium uel aliquod aliud corpus lidu esse superius contigerit, Nam quantum in se quide est uideri non posset Nunquid ergo i,qui n ip ta sunt colores ppareant,est uis bile per accides Qil autem in particulari hoc exeplo diximus, hoc etiain lumine solati est dicere Nunquid aut a solati lumitii solida undiq; corpora obuia fiant propterea sit uisibilis,qui est circa nos,aer Clarum. n. est,ς quocunque respexerimus iue sursum sue deorsum , sue oblique, ct ad latus uel coelum,uel terram .uel aquam videmus. Qdsait in praedicto exemplo in superiorem locum te spicere possemus, ut quo lari lumini corpus solidum
Non occurrat fortassis in ea parte non uideremus illuminatu aete. Sic ergo uidebit illuminatus aer, quantuin se est,no esse uisibilis. Sed qm aperte sci in iis,qn dies est,& qn nox,non alio sensorio, q uisu iudicantes,nec
nos solu, sed Novae rone carent, alannalia: speluncas. n. subeunt,& ex eis exeunt nocte discerneni ia , S diem:
hac frone laetit uisbisis illuminatus aer: S que modum.qm sne lumine non est uis bilis,ppea nec uis bile ipsum dicemus: quidem neq; quicqua aliud sine lumine uideri pol .pt no solum sine lumine,sed & eo. pinteriectum est.& pspicuo opus est, ad hoc ut sint uisibilia & ideo sensuum sumptuos stimu esse uisum dicebat Timaeus eo et pluribus,quam alii ad*prias operationes exercendas opus habeat : sic et illuminatus aer in luce non ut nisi in solidum corpus lumen incidar, Propterea ne uisbilis quidem fuerit . St. n. lux nihil est aliud ,quam actus S persectio eius quod est potentia pspicuum : lux autem nullo alio iudica clua uisu est uidelicet illuminatus quoq; aer uisibilis.quatenus est illuminatus,etsi alijs indiget Lux autem uoti est aeris substantialis qualitas. Quare nec propter propriam qualitatem est uisibilis,sed propter alienam .dico autem luce luam colorem abusue appellauit,eo quod maxime utibilis color est. Eiusmodi autem ε' aer,er aqua er multa ex soligis. Non. n. quatenus aqM,neq; quatenus ae est perstitium ρά quod eadem es in si, utrium natura in in aternodiuod supra est,corpore. Non n. per selem aerem,& aquam videmus ut quae
perspicuum habeant sed & per multa solida corpora, sunt aut multa eiusmodi. Vt gemae cornua,uit mina, gypsum perspicuum,& multa alia. Quare s in plurib. corpori b. est pspicuu clarum .et no quatenus acua. uel aer
uel aliquid aliud ex per cuis, perspicuum habet .s n.
secundu aliquid eoru esset perspicuum, ut ,s aer eet, noes et quod no est aer perspicuum. Nunc aut sunt perspicua S quae non sunt aerea. Similiter & in aliis . tua, te est aliqua perspicui natura, uae in plurib substat iis, ct subiectis esse habet. Quemadmodum. n. est humiditatis natura uel caliditatis,uel Ois,ut paucis absolua,qualitatis: ipst autem qualitates cum alit stit piaeter subie ti plurib. insunt corporib. se est & perspicui natura.
q est in plutib. subietis,ut qua si alia ab ipsis. In his
alite iitrisq; dixit .i. in aere,ct aqua qm eo rem asioqi in eminerat ut 'Da snt m a me pei spicua. Perspicui talis autem ait esse particeps,&quod superiorum cor porum aeternum est. Dicit autem ipsam spharatu es usam latitudinem. Sunt autem Oes perspicuae. Videmus n. quae in Primo mobili sunt, iura per alias spaeras,lpstergo sphaerae sunt perspicuae At non itidem I astra. V nde S ter interpositonem, sui inuicem aspectum
auseiunt. Hinc bii. solis est defeeius, cum ab inter posta luna eius lumen adimitur. Si autem esset perspicua: nosubter eum currens eius lumen Obscuraret S aliae sellae subter currentes interpositone, congressu aliarii uellarum nobis aspectum adimunt. Vnde clatum est. et non est in alliis natura perspicui. Lux autem est Miu, postitui ad A quatenus est perstimum.
porantia autem in quibMhoe est M tenebra.
Postquam dixit quid est perspicuum ni visibile quidem .non per propriis autem colorem ut bile, sed per alienum confert se ad dicendu de luce S dicit lucem esse actum perspicui quatenus in perspicuis pro eo, qc est eius Glma,S persectio .cum. n. potetia perspicuu.s lux accesserit,eiq; imam dederit S ipsum perficerit,ipsum actu perspicuum essecerit. Est. n. in aere, Saqira.& eiusmodi perspicui natura quae s lumen quidem non adsit non est actu perspicua Meq; . n. eius colorum aliquid uidetimus Si adsit autem lumen. habet propriam forma,N persectio em. Si lux itaq; ad si per
aerem quidem ues aquam videmus. Per terram autem
non utiq;,ut quae in se s potentia non habeat perspiscissi naturam. Eorum autem qui de luce dixerunt. hi q-dem ea diserunt esse corpus illi autem incorporeum.. Quod luΝ no es corpus,neq; uero ex uisu pet aliquorum corporu emissionem uidere fit, oportet hoc ipso probato, et seri n5 possi ut uel luκ, uel uisus corpus tint,sic ealiari est Aristot de his exponere sententiam, S deinceps, i ad eam jectant dubitationes considerare. Si itaq; secundum aliquoru corporu emissionem fit uidere.quo fieri pol ut simul ac siilpexerimm .smul &semel coelum repente apprehendamus 3 Quo fieti potitit absq; tempore t ira spatium moueatur Onesum. n. est duorii Zodiaci signo tu esse distat iam a terra usque adcCelu. Qi a. n.a centro est,sepat io squalis eu duo iii signorii sexanguli lateri. Et triplus in ambitus ad diam et . Est autems a centro eu.dimidium diameiti. Jarum est erpo Q cum uniuersus diameter quatuor fgna habeat,& pterea ambitus duodecim habeat, dimiduim diamei riduo habet signa. Quo ergo seri pot,ut cor rusim spatium mouea 3 ipseMem motu solum uelocissimus dico aut e primi mobilis, duab horis sexta uniuersi parte,dico aut duo signa oues. Quo ergo tici est ab Oi ratione alienum t quae ex uisu corpora entit tun ipso quoq; primo mobili uelocius moueri psum uitur, Rursus si per radios.' sunt corpora,videmus: 'n, cum suspexerimus quartam coeli parte videmus Oino necesse est,u uisus,q per aere procedunt, uel transeant,ct se corpus per corpus tranulaetit et neut seri) uel 3psum secent,& s seca nt,no oporteret nos neq, coetu . neque ea. a sunt uis bilia,scilla continuitate uidere. si quidem non per totu aerem procedunt sed ipsum secant. Cla Ili eu ergo Q paries uis bilium clua sunt sub pati ib secti aeris uideri nequeant. Et sc nihil eorum q usi r.eotiantium videmus, sed diuisu in per partes. Pr .rterea, qm suspicientes quarta coeli parte videmus. si pcorporeois tu quorunda radioru emissone sit uidere,necesse . e ut uisus
125쪽
uisus eiusmodi corpora statuamus,ut a nobis ad coelum usq; pertingant,& eius quartam partem coprehendat quod quide absurdi ina est,eκ parua oculi parte uel potius non toto sed ex pupilla,tanta corpora emitti dicere,ut quarta uniuers parte coprehendat. Sed ad lite dicunt et uis biliu fit occursus ad uisus. Quaeda. n. luniina eX coelestibus emittui ur,& quae quidem occurrentitia uisui sui apprehenso ne prathent Ad hoc dicimus. Q s non ip s, coelestibus se applicat uisus, sed tum mi-bus, i ex ipss exeunt: unde sciunt astronomi magnitudines astro tu unde motus unde distantias unde coitus
di recesus,& quaecunq; alia de coelestib. demonstrat Tanq. n. ipsas sphaeras apprehendant sic de eis demon se rationes faciunt. Deinde ipsa quoq; lumina, quae eX eis eNeunt,necesseeli uel corporea esse,uel incorporea Si corpora itaq; fuerint iisdem refellentur roni b. quihus eos qui lucem corpus esse dicunt refellimus. Si aut incorporea,quisnam usus est uinum emissionis S oc, cursus Si n incorporei omnino actus fuerint, etiam si nullus suetit penitus occursus ad uisus usq; ueniet. Et
se de uisu & lumine idem dicentri, Aristoteles,ut paulo post sciemus. Vt paucis aut complectar, si indere si
secundu eam emissonem,quae si eX oculis uel corpora esse necesse est,quae emittuntur uel lineas .ut dicere uidentur Mathematici. Sed si lineae quide suerint uisus, qui exeunt. s. secundum fgna uisbilia attingunt. Videre autem fieri dicunt,et uisus uisibilia attingant, secudum signa ergo attingunt. Secundu signa ergo S uis-hilia apprehendent. Magnitudines ergo no apprehendent quod est absurdum. Si autem corporea mel esse pso rata circa pupillam corneae partem necesse est, quod falsum, est enim continua.&postquam perforata Retit,humores quoq; statim essundiatur,uel corpus p corpus transire,quod S ipsum fieti no potest uel p quo Dda poros seu meatus uisus eMire necesse est. Sed Q cor ora quide non sunt potis seu meatibus praedita, in li-ro de generatione ostensum est. Et alioqui necesse est
aliquas omnino esse magnitudines,di corpora in tunicis,quibus intercipiuntur meatus. Per illa itaq; nequaquam fieti potest ut uisus procedant. Quare no oporteret uidere pauimentu,seu quiduis aliud, secundu co-tinuitatem,sed aliquas quide partes uidere, aliquas uero non . Vis bilis. n. partes,e quarum regione litae sunt magnitudines,quae meatus intercipiunt,eae ut uidean
nequaquam fieri pol Nihil ergo secundum continuutatem uisum est,quod quide si praeter rei ueritatem,et id quod apte fit. Sed neq; ut incorporeus actus eX oculis exeat,seri potest, Vel . n. cu propria figura e t, uel non. Si cum propria quide figura , in alio esse subiecto omnino necesse est. ergo sensitiva facultas uita idam est: neq;. n. fieri potest,ut quod non uitam habet, si sensus particeps cui aut uita insuerit,illud facit uiuere de sensitiva ergo iacultas ex oculis egressa cu in aere fuerit,uel in aqua uel ut semel dicam in aliquo eorum
quae sunt perspicua,illud facit uiuere. Est itaq; S ani malum qii est ridiculum. Vel si ita non est erit uita in non uiuenti,quod fieri non pol. Maxime aut .s uisua
facultas actu exiens o oculo,suerit in aere uel aqua uel
eiusmodi ille erit qui uidet,& qui sensitiuus factus est. Quod itaq; nihil ex oculis*cedit,neq; corpus,neq; in corporeu,&eκ alijs quoq; multis probari potest, haec tamen sussciunt,quae di ia sunt. Quod autem lux corpus nou est Minc clarum est. St. n.corpus es et, quomodo fieri posset, ut corporis tam citus, ct ta repentinus
es et motus Simul. n. ac super hol Fontem seu sinitorem sol euasit repente sine tempore , laesuper icitam est,hemisphaerium illum matur. Fi si absconsim lucer.
nam in domu intulero deinde extra operculum eduxero piinus sirius ti semel tota domus illustratur. Quomodo elo fieri posset .ut sc corpus sine tremoueret Deinde si luti corpus est,cu st simplex. s simplici mo,
tu movebit ur. Simplices autem motus duci sunt qui secundum testum S qui secundu circulum Si itaque te Oa moueatur luκ,ti et,cum sursum moueatur deorsum non mouebitur. Vel si deorsum moueatur,sursum nomouebi nunc aut S sursum in deorsum, S a dextris& snistris uidetur moueri. Quodcunq; autem corpus recta fertur,uel qui sursum est, uel,qui deorsum , molumouetur. Quod aute non mouetur circulo, eκ ipsa rei euidentia clarum est. St. n. in angustam domuncula antera parte longiorem lucernam intulero. in domuncu
lae principio uatim tecta totu illuminaue iam si inser- ne posita suerites superne quoq; sum .illuminauerit,&s sup ne, similiter quae inseriae. Ostendiit aut,& qui paspectiva demo strant,et secundum recti, tu M procedit,
in no secudum circulu. Si . n. asserem per raueris, uel
in eo incisonem aliquam seceris & in altera quidem asseris parte secundu incisionem lucernam accenderis in altera autem parte asserena stat ueris ueniet, quod p inscisionem ingreditur lucernae lumen,in altera tabulam. Si erto a lucriquae est ui assere.restim extenderis, per
id q Fest incisum transbit ad lucernam Fit itaq; secundum rectu, uidelicet,lucis motus. Quare si non secii durectum moliet: ut corpora, neq; eo qui sursum est,solo neq; eo,qui deorsum est,solo motu movetur, neq; seticundu circulum e autem corpus uno praedicto tu motuum mouet,uidetur luM no esse corpus. Rursus si lux est corpus,necesse est Oino,sper totu quidem aere pcedit,esse corpus in corpore si aut non p totum,sed uel ipsum scindit,uel per eius poros,& meatus podit, nocesse in no in Oi parte aeris lucina esse Sed esse aliquas quidem eius partes illustratas,alias uero obscuratas quare neq; omnis aer erit illumina lus,neq; ubiq; erit aer, sed ubi lux quide suerit non esse aerem S tibi aer.non esse lucem S sic cotinset ut luce S aerem respiremus aliqti uero S lucem tιra,no etiam aeret ut quando p ipsum illuminatum nos respirare coligetit. Haec autes uni manisessae absurda S praeter ipsam rei evidentia. Oporteret autem S uentum dum simul coactus,& cotinuus moues, em quoq; locum undiq: obscurare, inque inciderit .eκ trudetem lucis corpus, uel locum certe obscuriore reddere, utpote q lucis corpus eius pasetes extruserit, n eorum locis fuerit. Nunc aute haec non eueniunt. Videmus aut, et de illuminato aere iidesunt aeris actus. Spiramus. n. smiliter, d refrigeramur. Atqui lucis certe naturaritis tum est , iit aerem calesa
clat,no restigeret .Accedit his,* qii quidem, qui lucem corpus esse oti luminis sphaeram quanda eru sole proscedere inquirunt,qm S sol ipse est sphaticus, en autecta et quoque sphaericus,oino necesse est lucis sphaeram ad nospcedentem v l aeris sphcram titideto & se eius locum occupante qui circa nos est,iocum illuminare,iael no trudere uel per ipsam pcedere. Si itaq; aerem trudit,& eius locum Occupat,erit aere Machium illum iis natum hemisph tium, et fieri non pol Sicut .ri dixi Omnia aeris opera sunt etiam uniuerso .et circa nos tu ilis luminato. Si aute non truserit nec illuminauerit it, laead nos non perueniat. Si autem p ipsam procedat . clitio a. Gra. super ala. L iii
126쪽
corpus quod per corpus procedet , quod seri no pol. Si autem dixerint corpus immateriale posse per corpus procedere,id certe dicitur quod maxime feri ne quit. Sic enim fieti posset,ut coelum esset in milio . si aeterea si ideo,ς sit immateriale, potest per corpus procedere procederet non solum per aerem .sed & per aliud quodlibet. Quid enim uetat si quatenus est immateriale potest corpus per corpus procedere,quo mintis per Omne quoq; procedat 3 Oporteret itaq; lucem per solida corpora trans te per terram inquam,& aliquid ex similibus Cur ergo cum sol est sub terra non luce quo, que videmus uel per tetram procedentem Deinde flux,cum si corpus, per corpus aere procedit, oporteret totum densus,di crassus fieri. Nunc autem contrarium est,quod uidetur. Subtilior enim fit.& magis tonuis, luce suscepta quod quidem no usu ueniret, s corpus esset. Quemadmodu. n. s terra aquam continuerit, nec maior eri utrisq; locus factus si, quod ex utrisq; corpus et , mnino crassus fieri necesse est. Sic d aere crassiorem esse necesse esset si lumen inesset. Nunc aut contrast illuminatus subtilior. Si quis autem dixerit aduersis eam quae de ilicis motu est rationem insistes,
v radi j quidam sunt,qui a sole dependet S motus tras tu illuminant eo Don egentes motu,qui superne est, a sole enim semper dependent in terram hoc quide est maNime praeter ea,quae cernuntur. Similiter. n.& sol illuminat,& luna d ignis,& alia omnia Non potetit autem hoc dicere, ii igne & in aliquo alio. Et quando
in tenebris exili cum collisone ignem accenderci in maxima domo, iis totam domu sine tempore coprehendit. Iam uero S condensato aete sol noti quidem apparet totus uero,qui circa nos est, locus comprehenditur.Deinde S de lolaribus radijs sciscitabor, utrum corpus sunt an incorporei,& utrum per totum aerem radii seruntur uel non totum,& radicem rursus dubita-ii oes incident. His ergo S talib. adducti necessatio cogimur neq; lucem,neq; uisus corpus esse dicere. Quid ergo quo tit uidere, quaena est lucis natura De uidedo ergo primu dicimus Aristotele sequentes et habet, quod est perspicuu,nempe aer, traiectricem color usa
cultatem cu sit ipse coloris expers. Si ia proprium aliquem colore haberet .ad alios traijciedos colores ei imedimento esset Certe si uitrum quod colore non ha-o.Omnes traiscit colores,neq;. n. quae sunt obscura,et
uix apparentia,adeo macte traijciet habet itaq; & aer per omnem sui partem trai trice colorum lacultate.
Est enim totus per totum seipsum perspicuus. Quod enim hic situm est.& qui ante & qui rei ro,& qui .ut semel dicam n omni parte sunt,uident. Operationes ergo quaedam eκ uisibilibus citra assestionem ullam . in
aere insunt psum non colorantes. Neq;. n. sua natura
ut coloretia ropius est. Unde per eandem aeris partem diuers uidentes diuersos colores videmus. Quod quidem non seret,si ipse coloratus esset Neq; enim simul posset colorari contrariis. Vt s aer esset: M, autem Digrum album uero L uideret autem A album Baut nigrum :procedent nigri,& albi operati oes per aerem.
Si autem per O procedunt,cum tint contrariae: clarum
est,et ipsum non colorant. Neque enim seri potest,ut eadem pars contrarios smul colores suscipiat Quod autem in duobu , idem S in pluribus coloribus licet dicere Cum enim plures sunt.qui uident: S plura, quae uidentur uenient plures colorum operationes per eundem aetem inuicem concurrentes. Si autem coloratus
esset aer ioc nunquam fieret Transeunt ergo per inuisibile colorum operatioes.& uisui propria subiecta renunciant psos,inquam,colotes,in ipsum quidem sen sum agetes,taliter,uel taliter in ipsum uero perspicuualiquem assectum non immittentes. Neque quaerere oportet , quomodo coloris operatio a plario sublesio progressa ad uisum uenit Ptetiim in sumesio aerei&sic per eum agit in uisum. Sicut fabri operatio X cedit per securim in lignum,& in lignum quidem agit, ei talem uel talem feturam praebem in securim autem nihil tale agit,quale in lignum Sicut ergo in his sic S in
luce dicimus operationem quandam incorpoream milluminatiuo corpore in perspicita immim,qus eam suscipere sua natura apta sunt Et sciit ignis etiam a nobis longe sius nos calefacit non ς ipse ad nos ueniat,
sed et ipse quidem sibi ximum aerem calefaciat , qui
ab igne pati sua natura aptus est: calefactus autem ille
tali, si .ut possi S ipse,quae iuxta se sta sunt, calefacete. Sid ad totum usque fit ,& sic ea quoque, quae ab
igne sunt longi, sime remota,calefacit. Et pr: mo quideati igne,proxime autem S per secundam rationem,eκ
ijs,quae iuxta sta seni Sic Oc perspicuis corporib per
ordinem si is sphaerae enim se inuicem attingunt,di deinceps extremam sphaeram attingit, qui circa nos est, aer.& deinde eam aqua Sol ergo proxime in id , quod iuxta se situm est,corpus,& quod eu attingit agens, ip
sum sacit actu perspicuum. illud aut e sc L tum habet
facultate,ut S ipsum .in ea quae prope sunt. ut & eala. lia faciat:& sic ad ultima usque procedit illuminatiua facultas,non solis operat; one ad uti ima citra inter medium ueniente, sed propinquis,& primo patiem ib. ualentibus S ipss in lusceptiua smile operat ione exercere. Si autem repentina si in omnibus operatio, S scut si quis lanis longin extensi summum mouetit, totus lanis sne tempore mouetis r propter paritum continentiam pilore,quod coiritet, mouente, sc oportet
intelligere in lucis quoq; operatione seri,eo et omnia mundi corpora per seriem se inuicem attingatit. Est ergo lux non corpus,sed perspicui operatio,quae est perspicua quae quidem fit ab enectitio . Esses iuum autemptimo,& maxime proprie sol est Secundo aut, quaecuque, et alicuius ex eo fluxus partem nacta sint, fiunt de ipsa illiimina inia scut lunar stra: Sc isnis. Primum n. lucis sontem Deus in sole collocauit. dic ergo die asomnes dubitationes effugiemus .Et neq; corpus p corpus procedet neq; seri non poterit ut repentina Si epotis expers smul Semel fiat operatio. cu si incor. porea. Sed ad haec, usae luce. sbus statuimus, nobis dubium mouent: Si corpus non est luX,S in s. mde ergo,quae in speculis si in laeti et beratioties seu reflexiones 3 Vnde & qui in balneatis solijs 3 ude S,que ex
radiorum sit restatiatione,colliso dc eri eo calefactior Qui fit,* promontoria planitie minus calescant Cur autem s uisibiliu operati sies sunt in aere no &,q sunt
posteriora,videmus St. n. per omnem sui parte aer habet colo tu operationes,ut satis declarat,et qui lindiq; uident eundem colorem itideat ut sponasor,color, citra eum aut sint plures uidelm b c d 3.fg. es ipsum v
dent clara est autem hoc io fieri Q aer per oena sui partem colorum operai tori habet Quod si ita est cur no&,quae a tergo sunt,uidemus nam ergo his omnibus solutionem a seremus. ijsdem suppostionibus usi in dicendo de operationibus, quibus usi sunt,& qui corpora dicunt uisus, d ducem. Sicut ergo illi ila .
127쪽
tuunt uisus, de radios secundum rectas lineas emitti, &a planis .ct leuibus corporibus per aequales ansulo, resecti S ideo ea quoque,quae sunt in speculo simulacra apparent,non nostris quidem uisibus ad uisibilia testactis sed illis operationibus ad nos,propterea ergo neq; , quae retro sunt,uidemus tqm operationes ad uisus seiscundum rectam seruntur. Non aliter autem per rectame uisibilibus ad uisus operationes deserentur: quam si uultu aduerso suetimus. Operationes. n. semp sunt in aere citra ullam assectionem: in nos aut non agunt,nisqn sensilia suerint directo uisui opposia. Sicut ne', uisus per se uis bili se applicat nisi ei directo obiecti sint.
Propterea ergo,qui a tergo sunt, colores,ne si oblique quidem aspexeramus,non uidemus, uamuis in aere sit colorum operatio eo et non recta ac uisus seratur operatio. Sic ergo lucis repercussones.& operationum uisibilium feri dicimus a planis,& leuigatis corporibus Paequales angulos refractis operationi Di s : S ppea eadeuillium ratione, qn contigerit speculum talem situm habete ad nos S uisibile .ut,quae in ipsum operationes inciderint: inaequales etiam angulos reflexe ad oculum ueniant,ea etiam, quae non sunt oculo directe oppos,ia,uidem usul,qus sunt retro uel superner uel interne,
uel oblique . S, quae illi dnt smpliciter in uisu, ea nos
immutabiliter in operationibus dicentes,q cernuntur, seruamus . Quid .n resertinia uel ab oculo recte procederes ueniant ad speculum , vel a speculo ad uisum res ctantur .siquidem eadem dc illi,ci quod Arist dicit, p- ponit 3 Sed hic quide in operationibus illi uero in egre diente visu. Innumerabilia autem absurda. 8c quae neri non possunt,eam quae es de egrediente Disu, suppos-tionem consequitiatur. Est ergo potius eligenda Arist. supposito,qua&Rus cernuntur,seruat de absurda declinat. Vnde ergo in aere calor sit, si quidem Sol noes calidus a ij autem corpus non sunt 3 si n. corpus non
sunt Attritus non est. Si autem attritus non est, quo aercalescet 3 Quod n. attritus sc calefaciat, ut ignitum etiareddat si stequentior fiat,ex rei evidantia clarum est .
Ex lignis certe,& lapidibus, ct ferro colliso accenditur ignis. Quin de in ignari js,nis sic raduam ad id, quod accendere uolumus,adaptauerimus iii non obtusum anagulum radiorum testactio essciat sed sic acutum,ut dii plicatus sere in unam tecta in desinat: de sua densitate
aerem,qui est interceptus atterat accenso fieri non potest t& id sens litet itidemus . Quare ab ijs quidem qui
radios corpus statuunt,quae manifeste cerni uitur,colliguntur .at non itidem ab iis, qui operationes. Quo.n. calefaceret eius,quod non est calidum operatici Quo autem attritus fiat ab incorporeo Ad haec ergo dico τ, quemadmodum ab anima.quae non est calida uiuificat iua quaedam operatio sit in eorpore, quae innatum cali, dum excitans animal uiuisitat, postquam autem recesserit anima .statim quoque calidum innatum extingui rsc de uiuisitatiuam quandam operationem ex fore dico inesse in aere.eamq:. quod instum est aeri calidum, mouentem ipsum calefacere Et sicut animosa seu irascibilis animae sacultas de si non sit calida postquam trisuerit comota,qui circa cor est sanguinem calefacit: similiter dc cura calefacit,quamuis si incorporea animae operatio sic de solem sanis en probabile, qtiam uis non si calidus ,uiuificativa sua operatione, quae tu X es, ea, quae est in aere,caliditatem excitantem ipsam calefac te Si autem calefactiva operatior tibi plus est operationis,illic quoque caliditatis plus esse necesse est . Quare,
cum in repercussionibus dupletur operatio,& exiguu, cliu intus est aerem comprehendat, utpote a maiori Orperaraone exiguo aere calefacto non per araritum : sed et dicto iam modo moueat in natum calorem,iure contingit accensionem fieri. Quod autem meridies magis calescat quam aurora, & iiesper, rursus easdem causas reddemus: et oriente quidem,S occidente sole reflexae operationes obtusos angulos siciunt , S multum aere intercipiunt,ppea minus calefaciunt. Et alioqui Sol Soriens: S occidens per multam caliginem ad nos accedit .caligo autem aquosa est,uapor. n. Sc ppea miniis calefaciunt operationes quae per multam caligine ad nos accedunt. l autem plus est caliginis iter sus Orientem.&occidentem,quam uersus id. quod est sit pra uerticem, hinc planum est. Statuatur. n. unus quidem stans circitius, terra: alius autem eNterius ex caligine terram am.
hiens. Quae itaque eri centro terrae. s emittuntur aequales erunt Quae . n. quouis circulo ad circunferentiam rectae lineae emittuntur erunt inter se aequales. Si aut a nostra habitatione rectas emiseris, siquidem in coelum, clarum es .i qm tota terra centri ad uniuersum iratio nem obtinet,& si sint inaequales, i ii,eo Q, ut ad uniuersi magnit udinem,st earum dria sensu non perceptibilis,aequales erunt. Si autem a nostra habitatione ad cas-ginem lineas miseris,qui, ut in Meteoris cliensum est, non in magnam altitudinem sertur a terra uapor, sunt quidem certe & montes,qui nubes transcendunt, neq; uero nos in centro habitamus, eκ necessitate non erili inter sein incem aequales. Sed minimae quidem , quae in uertice : reliquae uero ,eae quidem, quae ab eo, quod est supra uerticem, plurimum distant,sunt maximae . . iae autem et,quod est supra uerticem, sunt propinquiores, minores sunt. Est autem earum quae ex superficie diis
cuntur,in qua S habitamus, rectar una minima, quae es in uertice mari ima autem, quae per centrum, reliquam autem, quae ad uel trcem quidem manis accedunt,minores, reliquae itero maiores In calido aut, & longiori trem pra terram manens magis calefacit. Lumini. n hoc natura insitum est, ut qn in leue aliquod.& splendidu corpus inciderit,sic in illud agat ut d sum similem operationem remittat ut in argento,di speculis,& in aqua.& uitris, Saliis plurimis. Quodcunqite ergo corpus luminis operationem admittit, ad eam quoque remittendam sua natura aptum est,praecipue autem plana S le. iii a corpora ut quς dicta sunt. Propterea ergo & luna, solis luce accepta.quae hic sunt illuminat. Et hoc esse dicimus refractionem seu repercussionem luminis, quae fit ab iis,quae susceperunt, & exercere similiter operationem possunt. Aellate itaque. Neridie, cum plures similes operationes in eodem fiant aerem magis calescere contingit. Sic ergo quae aduersus ea,quae de operastionibus cinraiseruntur, dubitationes soluunt. Sed adlloc dico,quod prius dicebam,v quantadmodum luna, quae solis operationes suscepit,& per sui corporis spledorem illuminatur,ipla quoque sua natura apta est ad
operationem contra reddendam,& ea quae hic lunt, ill ultranda: sic S alia sunt plurima, quae lucis operationibus acceptis,ad eas quoque contra reddendas lua natu ra apta sunt,ut aqua uitrum argentum,aes: Sitit semel
dicam leuia & splendida omnia. Quando ergo a leuib. corporibus reflecti dicitur operatio, nihil aliud dicitii siquam et ealismodi corpora, quae lucis & uisibilium operationes susceperunt,non easdem numero, quas susceperunt,restini. & reuerberari faciunt, sed et eiusmodi
128쪽
quoque operaiiones coira reddere sua quoque natura
apta sint. Et ppea dilige ilam di studium adhibemus, in
sic illuminentur igiliaria ut Rus a sole operatio in igne incidit , di quae ex eo tutias st .a seinuicem non diliat, sed prope sint.& ea desitate calefaciat. Eade S in uisu. Sit ergo hoc sic tractatum.De illo no citra tonem quis pia dubitauerit. Si no per uisuu emissionem uidere sit:
sed uis biliu operationes ad oculum uentuta unde nam interualla,quae inter nos sunt,de ea : quae uidentur, cognoscimus St. n. ad oculum usque operationes ueni,
rent,& quae longe sunt.& quae prope, dem modo cerni oporteret . Si aut uis bilium dillantias cognoscimus: non ad nos. simagines seu uisitu operationes uenitit. Quo autem imaginari possit quispiam fgurarum :&colorum operationes uenientes per aetem sed ad hoe dicebat Philosophus,non operationes Henire ad oc5n: sed totum,ut semel dicam .aetem omni biis esse uisibilibus repletum. Hoc aut est&magis dubium : de multo magis absurdum . Primum. n. d oc ipsum adhuc manet dubium. St. n. aer coiter uis biliti simulacris di imaginib. plenus est: unde interualla cognoscimus opor, teret n. N et ualde longe est,& quod prope eodem modo apparete Sed neq; oporteret,quae sunt longissime, sensum essu gere, siquidem totus aer omnibus smulacris plenus est. Sed ad hoc fortasse dixerint .et sicut, qui uisus statuunt .eos longe procedentes imbecillos esse dicunt.& ppea,quae procul sunt,non uideret idipsum d nos in operationibus ponimus, eas longe procedentes
imbecillas fieri Sed ad illud quid dixerint St. n. totus aer est plenus imaginibus,quis in usus, ut dicentes statuamus secundum rectam operationes pcedere 3 Oporteret. n. M.quae non longe sunt a nobis,& quae ut paucis dicam uidere possumus quoq; aspexerimus, uidere, cum totus aer penitus sit simulacris plenus. Cur ergo coelum non iudemus S unumquodque uis bilium,nis
ad ea aciem intendamus 3 Qui autem Aristotelis sitam defendere uoluerit, hanc ipsam operationem in testimonium adducere poterit. Videmus. n. et,qn per speculum satio aut alio colore tinctum. solis raditis transerit nihil assectiis,nec quicquam pastis aer manens,&speculi colorequendam, si guram traijcit,donec corpus aliquod solidum attigerat. & deinde in illo imprimit,& colorem,& fguram. Et si operatio tu N est S. nocorpus praeterea aut S non secundum Di suum aliquorum qui sunt corpora,emissonem uidere st. sed uisibilium operationes ad nos ueniunt, cur in Meteoris usus
est Arist. ijsdem suppositionibus ΤDicit ergo. ii,ut apertioribus,usus est suppositionibus radiorum , cc uisuu . Neq;. n. cogitatione coni plecti facile est operationes
refractas,uel per aerem omnino procedentes colorum
operationes. Quaecunque autem per illas suppositiones confirmata sunt, eadem de per has quoque cons mabuntur. Sicut. n. conos illic dicebamus ex oculis ab aliquo centro exire deinde procedete, latiores fieri r scct in operati Omb uidelicet dicetur . n. ad aliquod angustum crystillini humoris centrum operationes uisbilium iudicantur necesse est ab ipso quidem lato uisibili initium sumere, des nere aut in angustum, nempe oculum. Id aut est conus habens uerticem qui de Dupillam,ues crystallini centrum,bas m aute ipsum umbile .
Quare ex iis, quae ostensa sunt, non laeditur supponudiuersias. Et quae de refractionibus quidem dicta sunt, similiter habebunt in iitrisque suppositionibus. Haec itaque snt,quant lim ad defendendas Arist. suppones attinet. Imaginatu autem dissicile ii deiur quod deo perationum refractione dicitur quo fieri potest, ut operationes Muae Iuni res incorporeae, repercutiantur: de
angulos faciant. Est ii obtii sus, ct acutus distantiae angulus. Est autem distin tia magnitudinis. Est uero ni gnitudo corporum S in corporibus operatio uero est incorporea,esse non habens in aere : sed in eo quod o-
gratur Quo ergo sne proprio subiecto repet cutitur
. t alioqui .s repercutitur, uel cum aere reperculis, uel per se. Siataq; per se, quo riirsus res aliqua incorporea repercutietur , S angulos siciet Si autem cum aere rquoniam aer,cum sit humidus .seipsum o aduerso ci cum silit de comprimit r necessatio testasius aer alium trudet aerem in cuius loco est, ct eius locum alia aeris pars occupabit. Clarum est autem. qtiqiii restae tim maduerso circunsuit,ciam ea, lus in eo in operatione luminis,cedet refracto. Non conduplicabitur ergo luminis operatio in uno dc eodem aere. pro ea n quae inter aerem repercussa est alia cum aere circi inas stetite secessi. Si autem conduplicata non in operaiio,non magis calefecit. Est ergo sit pertiacaneum , quod de operat: os num resea filonibus clicitur .ad hoc ut maiorem calidit tem faciant, qii ex aduerso circumsuit reuerberatam cum aere,quae in loco cuius est reuerberatio , fuit pilus operat io Et est re uera uisu mirabile. In aere .n per que transi solis radius intendens quis oculos, ipsum nec a
uitri colore, nec figura assectum uidet, in solido uero corpore ii quo sinitur radius,in illo de color, de figura
cernat Hr Neque uero uisu uni reuerberat ione illi e quo,
que causari licet Neque . n. in leuibus si simpliciter tale corpus sed de in lana si illic radius inciderit: S in ii ne S in arena, ct in quolibet, ct quocunque merit ui. s. Quare ne illinc quidem potest ad speculum fieri te
percrassio. Hinc ergo manis euum est.ς uisibilium operationes citra ingeneratam assectionem per aerem procedentes cum sic in sensorio suerint, utpote in alio corpore, illic de colores de figuras uis bilium imprimunt rct sc ab eis assecto sensorici ad sensum iudicium peruenit. Sed dici ad hoc potest et non id ipsum indemias fieri inuisibilibus quod fit in imaginis repraesentarione.
Neque. ii. sit aliter .quod dictum est,nili radius per sp culum acciderit. Vilibilia autem unr,etiam s non a D-le radius eis se per rerum applicauerit. Et alioqui . lae ad speculum quidem attinet quibus radius acciderit. meis tit imaginatio colori sed nihil eiusmodi in uis bilib. apparet. Nihil n.agere cernuntur in reliqua corpora, etiam s per ea radius seratur sed est silod fit in imagisnu rer resentationetrater uis bilium operat ione, uel
simpliciter assumptionem . Et hoc quoque in hoc. 'aede operationibus dicitur dubitant. Quid uero natant, qti humor aliquis in oculum inciderit, eum non Did mus,cum intus si Si enim non omnino sensilium operationes,quae in ipso sunt oculo,agunt, S no uisus nostri ad eas ueniunt oporteret humorem, qui intra nim culum coactus est uidere iunc autem hoc non sit,sed
ipsum extra apprehendimus,& s figuratus fuerit fguram quoque rursus extra sentimus. Neque dixerit unpiam huius operationem soras egressam, in aere rursus ab eo in oculum estiresiarum. Neque n. uisus simpliab aere,idque. si subtilior, natura reuerberari a plus est etiam s operatio . Alioqui s ita esset, cur non Duae quoque color hoc ipsum saceret Oporteret. n.ab hae quoque operatiouem egressam.& ad nos repercussam nobis esse apprchensuam,nunc autem non ita est. Noest
129쪽
est ergo man festum .in qu Junt,et ui suus spiritus ab eo, qui intus est .humore passiis deindc extra processus, ct tanqciam uehiculo illumina io aere usus,l;c indi iam in se assectionem ab eo humore,qui inius est,apprali edit. Qui in seipso continuus est spiritus,pat te ista,quae humori applicatur,asecta sitis semel mutat s per coni inuitatem deinceps alternationem retinet. Et qui uisibilium ori fit aliter appraehenso , quam per illuminatum aetrem, uerisimile est, ς, cum extra fuerit assectum apprehendit. Ad hic ergo illud dicimus,et uisus ex oculis mire non prius admittemus,quam ea, quae ad hanc suppositionem sequuntur absurda dita luetini. St. n uisus eκ oculis exire omnino sublatum est non utique, tanquasi uera suppositio .seremus eos.qui illa utunturiro Positorum rationes reddere. Dicimus ergo nos rasae suppositiones sequentes hunc humorem in oculo concre tum,non alibi habere concretionem quam circa ipsum Mueae foramen extra humores. St. n. magis interius concretus fuerit,quam in humoribus, uel in neruo uisuo, Disum omnino impediet. Visuum ergo spiritum a cerebro re uera descendere dicimus per uisuos neruos:
mti; ad crystallinunt usque peruenire: S eum in ipso desinere. Quare S illic hunt uisibilium iudicia. Est itaque S ipse perspicuus,ut uisibilium operationes per ipsum ad uisuum spiritum transportenturi & ideo p-
forata est pars uueae,quae interiecta est. Quia .n. colorata est uuea. & propterea impeditura erat quominus colorum operationes transirent: perso rata est ea pars,quseu ad crystallinum: ut citra impedimentum perueniat operationes uisibilium per corneam : ct humores perspicuos. Per eos ergo deuenit ad uisuum spirii um, uel concreti coloris iel fgurae operatio Et qn quidem,et-s sunt humores perspicui,eorum l ame perspicuitas luis
minis praesentia perlicitur: duit actu perspicuum quod
erat prius potentia, propterea da uss oeulis non uide, mus. Nec nobis obiicietur, cur noti uia eae quoque colorem videmus, Ostensa per humores eius operatione.
Diximus et pars eius, quae est ad crystallinum perforata est,cum non sit illius in ea parte substantia,in qua uis bilium iudicationes fiunt i ta propterea illic ut suus spiritus terminatur, merito ergo nec fit eius apprehensio. Quid ergo, inquiunt,uisuus spiritus tin locum solum occupat, quantum est pupillae spatium 3 Deinde si tantum occupauerit,& in illa parte immobilis permanserit, non est rationi consentaneum ipsum etiam ad utraque disiandi: non autem eius auctio S. diminutio totum oculum uel concauiorem uel eminentiorem reddit 3 Ad haec ergo paucis di Ni etiam si ad utraq; eu tiit spiritus distasionem serii sed uisibilium iii a pete. hensio in ea solum parte fit, in qua pupilla consilit. idq; S ex ipsa res euidentia, Seκ ratione clarum est. Videmus enim,et si in ipsa quidem pupilla asse has alia
quis seu uitium insuerit, ues humoris, inquam, concreatio,vel sordes aliqua: S corneae cc densatio, statim quominus uideamus impedimur Si ipsa quidem talis si .et quae circa illam sunt partes, secundum naturam se habeant,quae autem utrinque sunt partes. omnes assectae fuerint :& ues scirrho , uel humoris sussusone, ues aliquo alio uitio laborauerint, citra ullum impedimentuin uisus: perinde ac apertum sit, si per illam solam sit apprehentio. Et causa manifesta est Si enim ad eamwpterea perforata est uueadae uisibilium apprehensone tuo colore impediat,ubi hoc non euenerit, ei. s. impedimentum asseret. Quare etsi in toto oculo spiritus dissulus fuerit seri non potest ut per totum apprehendat. Et quemadmodum s aliqua domus fuerit, quae unum solum foramen habeat, in eo autem forcimine si pmultum uitri nigri ita ut per id lux non possi domum illi minare.cum neque eius neque alicuius alius rei, quae
intus si sat apprehenso sc S in cornea accidit. St. n. omnia quae intra illam sunt,essent perspicua: cum lux non possi propter corneae colorem,quod in eis est, paspicuum in actum deducete, non apprehendet ea,quae est intra illa facultas, ne ipsam qui dim uti eam Quare si omnino per totam corneam non videmus .sed per sola supillam: superuacaneum est quaerere cur non S ip m uisus uti eam apprehendit. Maxime liquit,& seu, qui est intus iuniorem videmus, cum extra uisus lamenon procedant, cur non inius esse assectionem sentiamus sed extra esse existimamus assectionem. aliae inius est 3 Ad hoc ergo dico et Omnibus sere quae prater nam turam sunt, dispostionibus tale quid naturaliter accis dit . Qui . n. capitis uertigine laborant js quoque,quae extra sunt assectionem suam addunt non .utique i spiritus aliquis foras ex cerebro emerit. Sed &.qui in ore praeter naturam saporem aliquem habent. eum & cibisci potibus quoque inesse missimat. Vnde S dictu est
S rursus dicetur id,quod aliquid st apprehensuria, nulla eorum,qualitate esse praeditum quorum est appreliesonem retenturum & smiliter,quod est eorum trans Portali uum eo mim nulla qualitate praeoccupati. Eripterea,qm aer in & colorum,S sonomina. N Odotum transportativus de coloris S odoris, S soni per se ex. ters est. St. n.colore aliquo esset praeoccupat u , hoc roiquorum transportationi impedimento esset. S ppea, ut iam dixi,colorata specula reliquos colores transportare non possunt. Quemadmodum ergo rubro. uel caeruleo colore tincta specula,quacunqile per ea uti r.eiusdem quoque esse coloris ostendunt sc S unoniquodque sensorium 'ti ab una aliqua qualitate eorum quorum iudex esse debet praeoccupat lini fuerit eκ morbo
aliquosandem quoque qualitatem omnibus sensilibus adijciet. Sic ergo S lingua qn fuerit aliqua qualitate assecta, omnibus quoque gustabilibus eandem inesse qualitatem existimat ,quam ipsa iam prius habebat. Gustabile. n gustans,qm acriorem.& efficaciorem habet, qui in se es .saporemaei quoq;.qui accedit,idem a sese ex ianimat & ideo qui ita habent,uehemetiores, S acriores succos adhibent ut uerbi gratia, acetum, uel quid ei usini odi ut cum eo qui est in lingua prater naturam si caco potentius fuerita sensit ilia possit facultate apprehedi. Quod ipsum in uisu quoque accidit eo. n. colore, qnobis praeter naturam insuerit .colorata quoque ea es, se quae extra sunt putamus: Vt in ijs qui regio morbo laborare omnia it ese salia existimam. Qua n perspicuae oculi partes,per quas uis talia apprehendimus t ut
humores,cc cornea,pallidae euaserum,quae per ea quoque uidentur, alia existimamus: scut di quae perspeeula cernuntur,eundem quoque colorem hie nnr, quem specula. sc ct in eo hi more qui in oculo concrescit . eudem colorem,S figuram in aere apponimus. Et quemadmodum iam dixis scut in reliquis sensorijs,qii plertiaturam se habent .sensibilibus quoque eorum essectio inesse uidetur. S s id non fiat per sensus emissonem, est rationi consentaneum id quoque in uisu euenirc. Non ergo propterearisensorium proprium soris assectionem apprehendat, ex oculo exire spiritus admissmus.Contingit autem S ad figuram eius,qui incubuit.
130쪽
lui moris, alia etiam exterius uideri Er hanc causam. Si enim liuinor qui incubuit, omnem pupillam inuaserit, tota operatio laeditur. Si aut in aliqua pupillae parte in inlinam sacultatem inciderit, undique ingredientibus uisibilibus S luce cuni in ea quidem parte sit uisus priuatio propter incutsonem S interpositionem humo, ris si quidam error, S uidetur pars illa, per quam non uidet aliquod corpus extra esse clarum, oe smiliter fisuratum:& ideo si contigerit ut non siet, sed moueatiar humor , extra quoque uidetur esse aliquod corpus S
semper molieri,cum in alia parte uisiit erit priuatio .
Quid mirum autem si sunt specilla, quae imaginum reis praesentationem extra exhibent Atqui suspicari posset quispiam imaginem quae apparet extra circumferri, ct hoc ipsum in iis,quae sunt praeter natu iam,oculi assectionibus seu dispostioniblis fieri Cur ergo, inquit, nimia pupillae latitudo fitetit,non uidemus 3 Qtii. ri ui
sus causantur,rationi consentaneum causam hasent, litisus exeuntes dispergantur,ct diffundantur & in ei ssone non seruent fisuram,quam seruarent, si pupilla secundum naturam a laberet. Quid autem dixeris in o. erationibus Latio te. n. existente pupilla ingredientibus operationibus masis uidere oportebat. Rursus erso est & ad haec ex eisdem suppositionibus occurrerer
Q.ut saepe dictum est, oportet sensilia sensorio ex dire- io opponi. Di et ergo aliquis dissundi operationes,&non in ipsum centrum serti, ubi et iudicium, sed hoc est ridiculum . St. nessent corpora, esset probabilevid dicitur Nunc autem quo fieri potest, ut diffundantur
Operationes incorporis Nam omnino quocunque s- tacentra fuerint, uis bilia sensorio directe opponutur, in ciuo est iudicium. Quid ergo uetat quominus mactast illorum apprehenso Quae autem causa est,et clam
peruersae sunt pupillae . & non sub una S eadem recta
sunt suem naturali Ditio .sue de industria ut qn in inferiore cilio infixo digito alterius oculi sium superitis amovemus, in hoc ergo statu cum sumus. res duplices itidemus. Ego itaque huius causam aliqn interrogatus,
ct ui suum suppositione usus, sic eius quod fit ratione reddidi: et s duos ex oculis conos exire dicimus ab una de eadem recta,ct indeclinabili linea, quae per crystallinorum humorum cetra desertur S se uisus uisibilibus applicant, S triangulos faciunt basim quidem habet essens lem,latera aut ein axis coni, utrinque aqualiter di,
stantes uisus per quos ct uisibilium iudicationes fiunt: Sunt autem duo a Res uniuscuiusque coni, circa quem reliqui sunt uisis:Clarum est utique,s non declina uetit quidem recta linea , quae per centra crystillinorueli conis deducitur, qui aequaliter ab axibus uisus distant,se in ijsdem signis uisibilium ita applicant,ut uisitium inter se fines conueniant di angulos atquales se,ciant, im discernuntur quidem sensilia per angulos, qsunt ex uisbus utrinque aequaliter distant ibus: Qui
autem coni non declinant,quae ab axibus utriusque coni aequaliter distant merito,ut unum,unum apprehendunt . Quemadmodum ergo S si duo sensita suerint,
eo et alij,ce alii eis Disus incidant,qui neque per se inuicem conueniunt, S diuersos an stilos faciunt. propterea duo quoque apparent qliae videntur,uel plura ita sinuersus fuerit uisitum stus ei lenit, ut in ide sensile eκ utroque cono se uisus applicet ab axibus non aequalidis latibue. Et sim ab iisdem fgnis diuers sens lis anguli
sunt metasO S duo sunt iudicia, S propterea duo esse unum quoque senste uidetur. Sic ergo ex ea,quet est secundum ti sus suppostione. est eius quod fit causam,
habiliter assignare. Quam autem huius causam dixerit esse quipiam operationum suppostione utens Ad dubitationem autem de interuallis, dico autem eam, quae dicit, , si ad nos operationes ueniunt Salon ex uisibi, libus ad sensilia aliquid emittitur,unde nam interuallo tum sensum di magnitudinem accipimus Neque n. aliud alio propius uel longius uideli possit cum omnia similiter sentilia ad sensorium ueniant. Quo autem maiora uel minora appaream, quae in unum signum te minantur omnia ξ Hoc ergo soluentes dicunt,et si in auditione aperte sentimus an prope ues longe sit, quod sonat di s niam scite sensilia ad sensorium non acce adant nec ex senstitia facultate egreditur aliquid i quid mirum si iti uisu idem qitoque accidit .uis bilium operatione in uises incidente Quod iple. n. aer petoissus Eclaniim edens auditui non appropinquat, sed per quandam suam sonoriim transuectricem facultatem aer sinos traiicit,scut S Operationes colorum ex eo clarum est,et cum sumus in aqua eos,qui in aere sonitus sun sentimn non ipso utique sonante aere per aquam iras eunte,sed ea,quae in aqua est. ni iacti rice sacultate. Et in aqua nest, quod transuetiit renunciatiuam sono iuncultatem . Quanquam s de ipse sonans aer ad sensorium accederet pro eo quod propositum est adhuc magis faceret. Unde . n. sonante aere ad sensorium uenien
te,sentimus,an longe st,quod sonat Quare eis huius
causam tradere quis non potes . sed in qν non meo te
sellatur Arist. de uis bilibus opinio , ostendit, quod si
in sonis S in iis sonorum transi lectrix aeris facultas, qsonos sensorio renuntiat de si nihil ex sensorio exeat . Et tamen an longe st, an procul ante uel retro, senti, mus. Potentia autem propemodum idem est lumen. quod de tenebrae. m. n. perspicuum non es Memperactu perspicitum e perspicuit m autem dico, quod apud nos,coelestia. n. sunt semper perspicua in quibus es potentia permicuum in has sunt necessario quoque tenebrae . Priusquam. n.st acti a perspicuum, tenebrae sunt.
Quod .n adhuc est potentia, secundum limoi potent ia, dico autem primam,est in priuatione eius quod pol. Privatio autem luminis sunt tenebrae . Quorum ergo praesentia lucem facit in eo , quod est potentia perspiacuum ei absentia facit lucis priuationem in eo ipso Lucas autem priuatici sunt tenebri. Sicut uisus quidem es aliqua species, eius autem absentia non aliquam aliam speciem assert. sed uisus solum priuationem. Et hic est cacitas. S sicut gubernatoris absentia nauem submeragit,& si nulla alia forma in naui in si, sed solum guber natoris priuatio, sc S luminis absentia necessario sunt
tenebrae. Si autem lux tenebris opponitur,stini autem tenebrae priuatio ἰ lux est sorma necessario . Forma. n.
priuationi opponitur secundum ea quae in Pitysta dicta sunt. Si autem lux forma est, sunt autem formae in corporeae corpus enim es , liod constat eX materia de semia clarum ergo est,t lumen corpus non est. Si aut
nolit quispiam lucem tenebris opponi, ut habitum deprii atronem tediit contraria. eo et habitus quidem mittatur in priuationem .non itidem autem de priuatio in habitum mutatur: lux autem S tenebrae in sein ilicem mutantur,& ipsa propterea uolunt esse contraria, qtis contraria in seinuicem mulaturis sic nihilo secitis iure esse incorporea ostenditur. Si enim lux contraria tenebris in compositis autem substantiu nulla est substiti. tia alicui susillantiae contrari at in pdicamentis osten sim