장음표시 사용
161쪽
Vides,quomodo, ut dicebam, priora quoque erant refutatio connexi syllogismi hypothetici. Dico autem et non necesse est,si per unum aliquod sentimus, etiam unum esse sensum. Vt qui enim per praecedentia ostendisset et cotingit,etiam si unum lit sensorium caro, plures esse sensus,in eo Q supponat hoc cir in carnem, contingere,quod contingeret,si nobis congenitus,& cohaerem esset aer per quem uidimusn audimus, & odoramur,sic subiunMit, Declarat aut it plures sit.qui est in linoua tactus. Qin. n. non eκ ipsis rebus ostensio Pcesesii, d per suppositionem collegit,contingere per unuquidem fieri sensilium apprehensionem, non esse auteunam sensitivam facultatem:& et no est eiusmodi suppositio ut fieri non possit, in ipsis rebus hoc cosumat, dico aut in tacitarim est lingua. Ecce ergo lingua, ct gustabilium,S. tangibilium est sensorium. Sed i ii alia est
pullativa facultas,quam tactiva. Non est ergo uera oratio, tuae dicit,si unum sit sensorium, necesse est unum quoq; esse sensum. Quod n. alius est tactus, a gultu aptum est: qua in reliquo quidem corpore tactus ei figustus non: lingua autem di omnia tangibilia apprehendit,& praeterea succos. Dubitauerit autem quillum: si omne eaqua habet profunditatem. id autem est tertia magnitudo : quorum autem est inter duo corpora corpus aliqκod, non contingit ea se inuicem attingere.
Humidum autem non est sine corpore, neque mad actum : sed necesse est esse aquam uel H- coluerere: Qua autem se invicem in as a tangunt, si non sint sicia extrema, necesse est aquam hab re intermediam,qua plena sent extrema : Si autem hoc uerlimelliferi non potest, ut aliud in H aliud tangat. Eodem autem modo ex in aere. Similiter. n. 1abet aer ad ea, ua sunt in ipsa assiqua mari aut nos later,ut o qnae sunt in aqua anima tui madefactum attingit madefactum. Hic eli tertium argumentum eorum,qui ostendunt
carnem non esse sentorium,sed id,quod intercedit. Est autem eiusmodi. Instantiam,ut dixi proponit ijs, qui carnem sensorium esse uolunt, S eam soluit, ct rursus solutionem resellit. InllantiaAutein est, i sit in alijs sensorijs per aliquid quod intercedit,est apprehensio : caro autem, et tangat, tangibilia apprehendit: videtur non esse sentorium.Oitendit ergo quid & quod intercedit. Si ii omne corpus,inquit, habet prosunditatem : id est autem tertia magnitudo pro eo quod est tertia dimensio. Prima enim dimensio est longitudo: secunda latitudo: tertia profunditas. Inter quae autem intercedit aliquod corpus, necesse est eorum profunditatem esse alienam,quae intercedit,quantacunq; , & qualiscunq; sit. Quorum aut est prosunditas aliena fieri no pol, ut haec se inuicem tangant. Quaecunq; aut alienam habent hu ditatem in superficie, circunsusum aliquod corpus habent. Quaecunq; ergo in a tu a se inuicem attingunt, ut quae sunt madefacta labent aliquod coreus quod intercedit,& se inuicem non tangunt Sicut aut,quq sunt in aqua ,se inuicem tangunt: sic & quae in aere. Et in iis ergo,quae in aere tanguntur. est aliquid, quod intercedit,aer. sed id nos latet propter parilitatem. Nam ct in iis,quae in aqua se inuicem tangunt, ignoratur esse aliquid aquae, quod intercedit, Sed non propterea dixerimus non esse inter ea aliquid. Dubitauerit autem quispiam si omne corpus habet profunditatem. Inordin, tus uidetur locus. Postquam enim diNit. Dubitauerit
autem quispiam Moii subiunxit quid dubitauerit. Est
autem eius dubitatio inserius . oportet. n. subiungere,
Madefactum attingit madefactum. Hoc enim, nquit, dubitatur an nradefacta se inuicem attingunt δε non intercedit aliquod alienum corpus. Et ostendit,l est humidum: id autem corpus humidum autem non est sine corpore: neque quod est madeficium. Humidum quidem est,quod cogenitam liabet humiditatem,ut aqua, madefactum autem, quod alienam,ut lutum . Humbdum autem in corpore habet esse. Est ergo necesse humidum quidem esse aquam : madefactum autem esse aquae particeps. Quoniam ergo,quae se in aqua inuicet angunt,noti habent siccas superficies, omne autem humidum est cum corpore: inter ea ergo corpus aliquod intercedit, Sc se non inuicem tangunt. Sic ergo, ct quae in aere,etiam si aer, plusquam aqua, ignoretur Intere dere. Quando S in ijs,quae se in aqua attingunt,nescimtur,antit aliquid, quod intercedit. Magis autem nos latent,quae sunt in aere S aqua animalia, si madefacti mattingit madefachim. Et ad id, quod cohaeret, quod quae in aqua sunt animalia, & quα in aere, nos latent, an se iii uicem tangant, cum nudefacta sint, quae tangunt hoc eis superficies. Propter continuitatem em, quae est ad aerem uel aquam, non est apertum. Hoc
autem ostendit quod si madefactos in aqua digitos tetigerimus postquam separati fuerint , adhuc seruant humiditatem. Sed etsi nos latet, ipsa tamen ratio conuincit eX eo,quod contingit in madefactam carnem habentibus, & liciaciis. Videtur enim post separationem caro adhue esse humida. tas aqua,cum sit crassior.pro .pter humiditatem tamen non exprimitur,sed carni in
fidet, multo magis fieri non potes ut aer, qui est subii. lior omnino exprimat ut ab ijs,quae se at tingunt. Quid
ergo si haec ita habent,& uera est haec oratio, eum et, ut nullum solidum corpus tangatur, siquidem omnia', quae se inuicem tansunt,uel in aere,uel in aqua tanguntur euenit er o ut solida quidem corpora sola humida tangant Solidum autetia a solido nunquam tangitur.
Ad haec autem dici potest quod quando madefacto di. gito,uel aliqua alia parte corporis . aliquod aliud solidutetigerimus caro, tuae est rara,& mollis,in compresso, ne admittit in eos,qui in ipsa sum meatus,seu concauitates, humidum, d ii seipsam propter raritatem, S siepostquam separata fuerit, humiditatem rursus apparere contingit.Contingit ergo Iotam macte carnem tangi,sed in illis concauitatibus ii quas confluxerat humi. dum,non aliquid aliud tangere. Postquam ergo separata fuerit isti inditur rursus, quod in illis est litimidii ι& replet superficiem. Contingit autem Sin obscviris meatibus protrusum esse humidum, quod riirsiis poli uim factam ditanditur circa supertatem. Nam ct si ualde dura,& leuia corpora acceperis,lit vitrea, uel aerea exacte splendenti an sic figurata, ut si alia aliis iu-ter se admoueantur,macte quadrent superficies, ut ne ullam quidem uacuam regionem, quae intercedat, relinquanta: deinde ea n adesacta iliter se admoueris,d compressetis, ut se macie tangant : deinde sea
Daraueris: nullam,puto, in eis inueneris humiditatem.
Neque enim aqua illa natura apta es ut solidis corporibus resistat. Est ergo rationi consentaneum illis compressis,cum aqua sua 'te natura solidis corporibu resistere nequeat,neq; ullus intercedat locus, nec apertus, nec obscurus n quo aqua separare Oporteat .ipsam elixei.& cedere.& multo mahis aerem, ut est e motu facilisn minime resistens, ct qui cuilibet corpori cedere sua natura aptus sit. Et alioqui non omnino necesse
est,quae tangiuatur, per aliquid tangi quod intercedit.
162쪽
Si enim necesse est,quae tanguntur,per aliquid se inuicem tangere,in insilitum necesse in hoc contingere
Si enim aeri qua tangibilia: ipsa utiq; sentimus,qui
sunt frigida,uel calida,quando aquam uel aerem tangimiis. Virum autem est aliquid inter nos, aerem,uel aquam,uel non Si ergo non est de illo rursus eadem diceda sunt siue aliquid est inter ipsum n nos,sue noidq; usq; ad infinitum. Non est ergo necesse,qux tam suntur per aliquod medium se inuicein tangere. Omnino autem quae proprie se tangunt .nece se est ut nohabeant aliquid quod intercedit: quadoquidem ne se inuicem quidem tangere dicantur: quoniam ea se tangere dicuntur ut ipse in quinto Physcae desiiijt,quorum sunt simul extrema,Pimul autem non sunt, inter
quae est aliquid intermedium quod prohibet. Quod
autem non necesse est,quae in aere tanguntur, aliquid
habere aeris interimedium,hinc quoq; didiceris. Nollia enim corpora ut caro,ues quid eiusmodi , si quis ea digito Diolentius protruserit,cedunt ita ut a proprio situ recedant δε quid dico mollia 3 contingit ut q m des etas manus habeat,lapide t tussit,uel quid eiusmodi. Si ergo non citra medium manus tangens sic trudit .sed per corpus intermedium dico autem humidue
continget sic per ipsum trudi,ut per baculum ianua. Quomodo ergo non est absurdumdicere solidum corpus a suido S cedente cuilibet protrudi Dicet autem fortasse quispiam. Sivet mediam humiditatem,quae est in manu i iudit .ut Ii os manui pellicula Mel uestem obtendens sic truserit. Et quid dico ipsa caro est mollis .sed tamen quia non ipsa per seipsam trudit, sed cuossibus quae per ipsam intermediam trudunt, potest et durissima protrudere. Ad haec ergo dico et caro cumst sbi ipsi cohatens nec dispergi possit, non dissuit: neq; in protrusione decidit: etiam si reuera uideatur utrinq; in protrusone cedere. Quare & si quis multaui usus fuerit disrumpatur quoq;. At non limiliter p& ipsa dispergi non possim si circumcirca e tensa, S ueluti cohaerens S consenita eadem, quae caro,sustinet . Aqua autem S aer dispergi possunt di sunt stilabilia S cuilibet uicedunt,& locum dant itudentibus. Hinc autem didiceris Claru est utiq;. Q uacua ampliora aere plena est. Quando ergo eam aqua impleuero, Omnis aer recedit,ut ne eius quidem aliquid uel minimum relinquatur. Certe si quid relictum st,et aquae non cellatii bullas facit,it'; ruptis,se propria: unauersiait eu .ut ita di in totitati adiungit. Si ergo aquae,
quae eli adco mollis & fluida δε ei propemodum similis, besse non potes .neq; eius compressonem susti- Neie,quanto magis solidis quibusdam,& duris inter se occurretibus corporibus intermedius relinqui no poterit qui ne culicis quidem uim sustinet,sed qui omnibus cedit Quare fieri non potest ut inter ea ciuae se tagunt,aliquid istis uel aquae relinquatur : nisi intercedant loca ali na aperta iei obscura,secundum quς noquadrant inter se.quae se attingunt. Nec enim sic sunt corpora figuratae supeisicies,ut totae exactae totis quadrelit Humiditas itaq; in ijs locis, quibus desectus est, residet. Quae postquam ditiundia sunt a se inuicem, quae se prius tangebant rursus dissuti implent supersciem S maxime si sint mollia quae se at tingunt δε trudunt liet ambo uel alterum. Compressa enim carne, uam maxime comprimi potest,in concauitates conuit humiditas. Postquam ergo seiuncta suerint quae se tangebant in proprium situm cito reuertitur: di sic
cum in una planicie suerit humiditas, ad reliquas quoque partes circunfunditur. vιm m ergo omnia milito est sensu ,uM Hiorum alite queaadmodum nune uidetur Custus enim , ex tullus, ' tangant alii autem Proeul. Hoe autem non ita est. s/d dartimi mella
per alia sentimus suuto μκatiuum,o uisibile, 'odorasile.
Sed hae quidem eminui ita uero eo minus. Quare latent. Quan
doquide omnia ρεν medium sentimus S din hi, latet. Atqui que admodum prius quoq; diaimus,etiam sito pelliculam omnia tagibilia sintiantis,quae ne elatur quod prohibeat milit ν quissim
hderet,ut o aqua o aere. Putaremus enim ea tanges
rara nisil o. iκ remedium. Postquam ostedit, ri neq; in aqua,nec in aere se inuicem attingunt,quae in eis se tangere uidentur: eo iniercessit,ues aer,uel aqua hoc uestiti compendio utens, transit ad propostum. Id autem erat ostendere
ς in tactu quoq; seruatur eadem,pportio quae in alijssensibus. Dico autem qi per id quoq; quod intercedit in ta tia fiat apprehenso. Hac enim ratione uidebatur
Ostendere carnem non es e sensorium,et non eandem
seruaret proportionem.quae erat in alijs sensibus. Noest ergo,inquit diuersa sensoriorum apprehenso , ut nunc uidetur. Videtur enim gustus,S D ius, ipss sensorijs sensilia tangentibus,sc ea apprehendere,reliqui autem no sc .sed cum procul sunt a se inuicem S sensilia S sen ita sic pet id Ruod intercedit,ea apprehendere. Hoc ergo tiquit non est uerum sed& in tactu est aliquid.quoti intercedit,sicut & alijs. Sed in auditu , &uisii S olsa tu multum est,quod intercedit. dc io manifestum est S non latet. In gustu autem,& tama paruuitaq; latet. Si enim ita habent quae in aere se langunt, sciit,& quae in aqua illa autem sic se tangunt, ut sint extrema humida .ergo. de quae sunt in aere, non citra medium se inuicein attingunt. Sed quonia est exiguus qui in medio intercipitur,aer: merito latet, &. nec esse
Didetur. Nec in mirandum,si latet: quando si nobis tagentibus esset circumcirca extensa pellicula, Utra meis dium tangeret,illa piopter paruit atem latet nec aperiente,* per seipsam intermediam arcet ea, quae tanguntur. Pic ergo & nune nos latet propter paruitale prohibens,nec sinetis, ut citra medium tangat tangibilia. Sed latet sensum,ratio tamen conuincit edi eo
quod in iis accidit,quae in aqua se tangunt, ct maden-
bilia autem,non ab eo, uod intercedit sed eum eo, uia interis
cedit laut qui est per clipeum percussus. Non enim Hveus perae pus percutitsed utrum, percussum esse euenit Postquam dixit commune esse in omnibua sensb. ut per intercedat,ssit apprehenso, nunc dicit in ovo nam disseri gustusn tactus a relictuis . A iij enim sensus,inquit,non ab ipsis primo senstibus patiuntur, sed eo, uod intercedit primo a senstititis assocto,sensorium ab eo .quod intercedit .patitur . Nam decolores motores esse dicti sunt eius, quod est pspicuusecundum actum,& sonus personatiui motor: simili. t et autem & odores eius quod sonos transiichit. In tactu autem S gustu non eo, suod intercedit, primo patiete a senstibus,sic ad nos per id quod intercedit, trasmii titur affecto eo in nos asente, sed simul cum eo lintercedit asscimur a sensili ransibilia enim is mul de
quod intercedit.& sensorium alticiunt. Aperto autem
ad probandum hoc exemplo utitur. Qui enim a lacea
163쪽
uel lapide,uel aliquo alio per clypeum percussus est,smul cum Hypeo ipse quoq; a lancea uel lapide uulneratus est non ipse a clypeo, clypeus autem a lancea
sed cum ea ipse quoq;. hoc enim illud. Simul declarat. Sicut enim humidum succis susceptissi ipsum setis leni succum in seipso suscipiat,no itaque per ipse in succum sentimus sed cum ipso ab humido patimur, sic S tangibilium,qui per ea,quae intercedunt, sunt senasus sum ipsis patientibus cmiliter ac sensorium. Non
sic autem dc Disus colores apprehedit .et coloretur aer, sed pet eum intermediu. Sic disse it tangibile a uisibilibus,dc soliatiuis Quoniam ostendebat sententia, quae carnem ii ult esse setis diu refellitur autem , et in tactu non serues smilii udo ad alios sensus,ine in tacita quoque quod intercedit,sciat de in alii, , dc non citra me dium carnem ad tangibilia accedit lit idipsum quod dixerat rursus incidit . r non amplius fetu ei ut tactu a prietas, igniscatio. Non enim se mutuo tangunt, quae per aliquid quod intercedit .arcentur Ea itaq; ratione de tactus appellatus est et alii quidem non citra medium a sentilibus afficiuntur.sed a sensilibus quide id quod intercedit: ab eo autem sensus. Tactus autem ab ipss tangibilibus citra medium asscitur . Hoc autequod contra opponitur ueluti dissoluens lac subiundi it,et eis est,quod in t et cedit,in tactu quoq; ut in aliis non lamen propterea pereunt,qua sunt tactivae facultatis propria. Aiscitur enim sensus non ab eo,quod intercedit,ut alij sed ab ipsis sensilibus cum eo. quod ii 'tercedit. Quare dc similitudo riuae est ad alia sensilia, seruatur in tactu quoq; ut sit in eo quoq; , quod intercedit : de quod tactus ell proprium non petit. Ipsum enim quod intercedit .praeditum qualitate redditur de fit materia calidi ai et stigidi uel sicci uel humidi i dc cuipso sensorium,quod tio fiebat in aliis setistium enim operationes solum suscipiebant sensus. Sciendum aut in neq; tactivum sensorium ab omni sensu qualitatem suscipit Neq; enim quando grauedo letae apprehedit lentum dc bile.aspeium d lene,talis fit caro, sed solum cognitiue eius species suscipit. Quoniam autem,
ut cepe dictum est, omne corpus ex contemperatura
luimidi de sicci .calidi dc Digidi constat propterea,&quando ab eis cssicitur ut sensus si idem ea apprehendit. Et est quidem hinc colligereri, hae solae sunt duae oppositiones,ex quibus constat omne corpus natiarala.dc solς qualitatem tribuunt ij, quae ab illis assiciun- Lur, sensoriis, de in ei substantialiter insunt. Grauitas autem S leuitas etsi omne corpus consequant ur Om ne enim corpus quod generati potest elu uel graue, aes
leue tamen quando in tactum agunt,non mutant carnem in illam proprietatem icut caliditas, dc humidi,tas ct frigiditas,dc siccitas. Omnino aritem vigetur raro, Ilvus,ut r in aqua ad uisum, auiitum: edoratum has m e has γι ad sensorium,ti eorum unumquodsi cum ipsium autem tangitur sensioriκm,ne
σκι hirpres, siti Ilis Uui. vis quti corpus hae, uerbi gratia, ala ιum OIeν ectili extremum posuerit erre uel manifestum V rid quod V intus, ' tu istis sin sorium se .nim eoκtivat sicuti in alios. impositi enim super sensorium κικρηtit: imposita
Postquam dubitauit nunquid in tactu.& gusu est aliquid quod inter rarnemn tangibilia intercedit, sicut d n aliis sensibus,ut ex eo in tactu quoq; , eadem .pportione seruata sit caro sensoriu. hic rursus cotta arei metatur, aenones sensoriu. neq; lingua neq; caro. Moc autem consimai,ut iam di Ni .ex coimentetitia,&ptopori ione quae est ad alia sensita Sic aui ena sormat syllogismum in secunda ligura. Super sensoria imposta setistia non faciunt sentina . Super linguam autem
de carmin imposta saciunt sensum. Non est ergo caiso de lingua sensorium. Atqui albo corpore super oculum imposto,omnino necesse est ese aliquid luod intercedit scut erat de in tactu Sed tamen non apprehedit,eo et certa 'umiitate pradito opus est 'eo quod intercedit. Si ergo oportet eadem proportionem in om-nibus senstiti, seruater In aliis autem .super sensotia posiis sensilibus toti si eo tu apprehensost aute potitis super carnem tangibilibus uidetur non esse senis sorium tactus,de gustiis scut in alijs oculis. aiatis duriaris, Eli enim audii tuae quidem seculiatis senso diu metram Odorat maeanamillae formam prae se serens cere hii processus qua graece Q 'αυσις. Necesse est ergo in- ira carnem es e gusta litium , tacituum sensorium. Diratus enim commune omnium sensorium. Est enim communis in eo sensus. Hucusq; ergo Aristotelis argum alio in utranq; param proce St. Vt autem iam Eixi, ota eius sentemia praedictis excerpta .dicet uspiam. , S id,quod intercedit, ct sensorium uult eserarnem .propter pra disias rationes. Non necesse est
autem cinnino eundem proportionem in omniti senis
sibi , seruare. Nisi si caro est id quod intercedit, oporteret proportionem seruati in omnibus sensibus. oc sicut in alii ad quod intercedit φ quod sensus eli,no sentat se oporteret nec carnem quide sentire. s per eam intermediam fit tactus. Non est ergo necesse eandem proportionem in omnibus seruare.
oririmo in Apars quae potentia talis est,qualia sunt tangibili t
Poli quam dubitauit de tactu orationem resumit &quaerit quaenam sint tangibilia de eorum species en merat,scut in aliis fecit. Dicit ergo, quod tangibilia sunt disserenita corporis,' tiatenus corpus disserentiet scilicet constitutitiae. Qi laesiuit autem dc in libro de generatione. dc corruptione ita enim libi iam uocat qui tractat de elementis quinam snt coiter Ommu corpotu conititutivae qualitate, de dixit Q neq; colores meque sicci neq; qiucquam eiusmodi eoqc maxime comunia principia quaerimus. Haec autem non ad omnia
pertingunt. dunt enim non colorata corpora, ut aer,
di ipse luctus,& sic alia plura Secundum medicos autem dc aqua maxime autem comunia corporum principia,tattiuae qualitates,eo ς omne corpus est protinus quoq; tangibile. Sed tangibilium pluribus enumeratis oppositionibus omnes reduxit sub oppositione calidi ac si igidi litimidi de sicci de ostendit ea esse maxime communia corporum principia secudum quς sormam elementa quoq; accipiunt. Merito autem addisdit de illud. Quatenus corpus . Non enim quatenus sunt corpora,colorata sunt. Si enim ita es et omne corpus statim quoq; oporteret has habere qualitates nue autem non ita est calidi autem S: Vidi Sc sicci de humilli ope ostio in omnia corpora pervadit. Omne. I . corpus statim est uel siccum uel humidum, uel calidu,
uel seisidum. Recte itaq; dictum est has solas qualita
164쪽
ium oppostiones esse constitui vias corporum dissere. tias. Quid igitur,nunquid S graue eue in omnibus
corporibus consideratur tin corporibus autem Luc d co,quae sunt scilicet generabilia Sed dico, i maxin e q-dem graue S leue sunt tangibiles qualitates,&ad praedictas reducuntur: ut in libro degeneratione ostendit: Deinde omne corpus,quod est in propria uniuersitate, seu at ita dicam,totitate neq; est gratae,neq; leue . Graue autem uel leue tunc fit,quando a propria uniuersitate recessi. Quoniam ergo nihil est semper in eo, qὰ est praeter naturam quando ignis praeter naturam in ferius suetit,leninat ad eum occupandum locum . qui est secundum naturam ct propterea sursum mouetur. Qil autem sursum mouetur leve dicimus. Similiter di gleba, si praeter naturam si perius suerit sectinans.ad proprium locuMeorsum mouetur Quod autem deorsummo uel ur,graue dicimus. Si autem corpora quae suxi in
loco, im est secudum naturam .neq; sursum neq; deorsum mouentur neq; gralati su ei intuam; leuia Et alioqui caliditas ct fietiditas secatas S liu trudit as, sunt activae, di passiuae disserentiae. Levitas autem S grauitas nomis Illis autem Opus est ad elementorum gener conem, L constitutioiaem. Sentire enim est aliquis pari. 'are 3aodserit,quale ipsum delu, tali illudficit potentia exactens.
Postquam dixit laetitium potentia e se quod tangi hile .hoc ipsum confirmat. Quatenus enim inquit, set uire est aliquid pati,ut dictum est a nobis autem positum erat. et id quod patitur,partim quidem idem est , Q id. quod igit .patii m autem non est identi potentia. uicie idem. actu autem non idem paties enim non idem, passum autem idem: Si autem patiens a se iisti si ei. sntile. Potentia ergo erat, priusquam p.ὲlei e tur quod sensile. ure,3uod est Ioniliter calidum H rigidum, d irum, moLinon Ρηtimussa exies . Vt pote qἈod sit sosui quadammiuri med ita, erus qua in sensiti uis est ontrarietatis: G propterea iussitat sensilia Medium enim ε' quod iudiear D nim ad utra A. eorum alterum extremorum, oportet sicut quia .st sensu, νum album T. nigrum,neratrum esse actu,sed utrunq; potentia: sic in ari , er m taci . nec frigiάum,nec ealidum. Quandoquidem enim sensorium corpus omne aut corpus tangabalcit activum autem a tangibili pat iens,
sit ei aesti sinule .nihil autem patitur a smili, neq; eminquicquam sentit smiliter temperatum tangibile, Quare si similia non apprebedis excessuum S desinu u suerit apprehenso.Q pote et si sensit medietas quaedam eius quae in sensti uis est contra metatis,ct proptcrea iudicat sensilia. Sensum nunc sensorium dicit. Medietate
autem sensum siue tactum,de eo enim nunc agitur uel etiam de omni Omnes enim sunt in medio contrarietatis,cuius est unusquisq: iudex Sic enim est in medio utriusque contrariorum rationem suscipere. Non. n. simpliciter quod est in neutra cottatietatum,in medio esse proprie oportebat. Quod est enim coloris eXpers, quomodo dicatur esse nigri,& albi medium 3 Nisi ui dixi, quatenus potest utriusq; cotrariorum rationem se stipete. Similiter autem,& quod est soni expers, ct qae succo,& odore caret. No enim sicut in tactu necesse in sensorium ita esse temperatum,ut si medium inter cotrarietates tangibilium: sic & in aliis sensorios Q in meis dietate contrarietatis qualitatem liabeant, sunt eorum senstiua Non emni corporibus naturalibus secudum illas qualitates est esse sed secundum tangibiles. Itaque reuera quidem tactus est medietas. Habet enim interce
dentem aliquam intremorum qualitatem. Quae uero
non in mixtione extremorum,sed an absentia, eorum. quo nam modo media fuerint,nis secudum praedictam rationem p possint extremorum rationem suscipere iEit enim ad utruq; corum alterum eXl remorum. Quo modo me ina excessus iudicet ollendit. Quod est n. iin medietate aliquot una, ad utrunque miremorum iniquodammodo alterum. Ad id enim quod eius propria. qualitatem superat,frigidum: ad id autem,l sis perat sigiditatem calidum. Sic autem erit potentia sintile conset rarijs, ct non actu. Et pati inr ab ipsis, non ut a similibo sed a di, similibus. A calidio te enim,ut stigidiana,A M-gidiore.ut calidum. Hoc autem proprie luerit de in-
raeterris autem scis eius,quod est uisibile, Cr quod inussi ei erat quodammodo uisius. Similiter autem πι νeliqui opposuerum Sic er tactu eim quia tangibile, ex eius quod mm tangibile. Non tangibile autem est,queel Crpamum omniso habet δ=mmium tu bilium quale passus est arerer tangibiliam excessus, ut quae possunt corre pere. De unoquos ergo sensu typice dictum est. et
diem admodum dixi.&in aliis sensibus et uiditandnon sol una propita sensilia sed & priuationes: sic di tactum dicii iudicare non solum tangibilia, sed S non ia- stibilia. Sed in illis quide erat proprie priuatio, ut inmi-su tenebrae,& in auditu silentiti m dc lai odoratu,& γ-slit,qtiod odorem quod succum non habet: in gibilibus autem non est o innino corpus non tangibilis quoniam ut dictum est iactivae qualitates sunt co astitiistiuae corporum. Sed non tangibilia dicit esse, uel quae possunt per excessiim corrupere uel quae sunt sensim tangibilia Liusmodi autem liberim , quae non multum distant a sensoriis secundum tactivas qualitates, sed fere sunt similia Si ea sunt ratione sensim tangibilia,eoqi simile a simili pati ii si possit. Tale autem cit aer & ideo eius excesius sentimus Dico autem quando frigesaeimsuerit,uel quando calefactus. Excedit enim deinceps si militudinem. luae est ad sensoria. Et deinceps ut coitatium a contrario patitur. Quando autem esi in commoderatione,fere ne sent imus quidem eam quae est in im .qualitatem. Potest autem hic re γν,1des .non tangibile auditi. uel quod natura non est aptum ut subi jciatur lac ui,uelut color,& sonus uel quod est exile, uel quod nocivom. in uniuersim autem de omni siensis boc accipere vertet quia sensi s quidem est, quod est sesceptiuum formarum sire dium Dematem. Ut tres quidem anulisii ferro, o auro signum suscis
p . Accipit autem aureum, uel aereum senum,sidia sustenus , uel aurum , Similitere πρημι Miusiciniussi, patitur ab eo, quod habet e/rem,uel succum, uel sinum Sed non quatenus unaquolque illorum dicitur sita quatenus tali,er secundum rationem.
Postquam seorsum dixit de unoquoq; sensu,& propriis uniuscitiusq; sensilibus. utili nunc de omitibus comuniter dicere:& de ijs definire.de quibus obscure diis Nit,cu de unoquoq; ageret. Vt in unoquoq; dixit,sensiun qui est potentia quod sensile ab eo in actum duci, ct esse id.quod illud. Qito modo ergo sensus a sensilib. patitur.& eis assimilatur ni uc dicit Sic enim .inqv. i. sit id quod sensile. non albus factus uel dulcis, sed sensilis formam sine materia su icipiens,id est,puras eorum rattioneς cognitiue impressa dc insculptas habens. Nihil enim,ut semel dic .im. ab aliquo Panetis, agentis materiam suscipit sed formam. luae in ipso eli . sicut de cera id quod in auro est .signaculum non aurum . No enim quatenus est arget eum,uel aureum sigillum ei assimila
165쪽
3 ur. l quatenus talem se am habet. Si enim quat
iam aureum ues argenteum sigillum Aera ei assimilaretur: getieratio esset,lc corruptio eneratio quidem auri,uel argenti Ferae autem corruptio . Sic ergo suscipit
quoq; sensus eam,quae in melle est, lulcedinis formam non quatenus est mel sed quatenus habet talem sorma dulcedinis. Disserunt autem quae sentiunt,ab iis quae simpliciter patiuntur,non autem sentiunt: et ea quidequae sentiunt scid suscipium .et cognoscam de iudicet eam quae in ipss st,sormam,tum altera patiantur quidem,sed non cosiaoscant: Cuiusmodi sunt specula,&de Meles quae differunt a sens bu q, non possiti iudicare allectum qui iti ipsis fuerit. Disserunt autem ha eipsa aec reliqua a sentibus nam patiuntur naturalia cormia, patiuntur enim a ca iditate,de sigiditat ealbedine ec smilibus et haec quidem ab ageni ibus secudum utruque smul agentibus sic patiuntur ignis enim non secundum sorinam tantum agit in aerem.& ipsum cale sucit, sed secundum utrunq; simul. Tanquam corpus enim agit in ipsum. Est autem aperium fgnum in Do no & malo odore Cum subiecto enim agit in aerem dc Delles bonus odorammixta 'quadam in eis substantia, quae existit ex bene olente corpore. Similiter de uines quae colorantur,patiuntur. Atq; etiam succi agum in corpora. Aliter enim ab aquis dulcibus assciuntur eorum,quae lauantur,corpora de aliter a salsis, substantia quadam una cum succo immixta. Ac domorum quideaedificatores lapides quos firmos,dc ualidos esse uolunt, dulcibus aquis diu prae madefactos, sic ad aedificatio
assumul. Cernitur autem malis salsugo rupes,dc petras exedens Inanimata ergo,& Omne ut semel dicam, cora
Pus,quatenus est corpus,a senstibus qualitatibus pati. tum N agente secundum utrunq; simul patiente. Sensus autem neq; ab utroq; smul patitur,sed a sola forma,sicut 8 cera a sigillo nec ipsa secundum utrunq; simul agenteac patiente secundum utrunque smul,patitur. Neq: enim coloratur sensorium, uel lat bene olens nisi secundum solam sermam Dico autem ipsam senstiuam facultatem. Nam de corpus a caliditate patitur, patitur autem dc tactivus sensus sed ii 5 eodem modo.
Sed sensus quidem a sola calidi forma cognitiue pati
sensorium uero,caro,ut materia secundum utrunq; si
mul ipsa subiectum caliditati effecta de a calefaciente toto, at toto,assecta. Et non est certe mirandum,s a sensilibus quidem aliter patitur sensus liter uero sensoriu, dc omnino corpus aliud est enim eis ee colores, ues succos,uel sonos .uel frigida uel calida de aliud sensita. quare color quidem est.& succi,d bni de reliqua, etiam snon sit sensus sensilia autem no sunt,nisi sit sensus, qui ea apprehendit. In sensus ergo agut ut sensita. in corpora autem non itidem,ut sensilia sed ut colores,ut succi. Et scdm unam quanq; formam habet, de substantiam,& lotum in totu agit,de patiens totu a toto pati . Sensorium autem primum,in quo tu i faculta est quidem cerate idem esse autem adterum. Magnitudo enim quaedam fuerit id
Initudo sed ruria quadam, Theiatus ictius
Postquam dixit de sensu dicit de de sensorio . Primum autem dixit sensorium .in quo sensi tua facultas, qui est irrationali animae subiectum spiritum. In eo. n. primo sensus habet suum esse. Nam sensoria quidem, de culi 3c aures,dc nares,sed non prima. Non est enim ijs senstiua facultas: sedlerea assectus ad illum transmittitur. Eu ergo idem esse autem alterum . Sensus,inquit. i.
sensitiva sectilias de sensorium, in quo primo situm
collocatur sunt eadem numero. Non est enim ipse per
se sensu, sine subiecto hoc est spiritu , qui est primum
sensorium. Vnum ergo haec subiecto ut tinum ii mine. dicimus,dc unam nauem,materiam cum pi pilai Git ira totum compositum unum dicentes. Atqui sal ecta certe duo sunt. Aliud enim sensus d aliud quod est ei subiectum. Ille enim est incorporeus, S expers mignitu dini . Quod est autem ei subiectum corpiti de nias in ludo Et senstiuum dicit ut, non quatenus habet' -gnitudinem, sed quatenus habet sensum. rq di
in si ι autem apertum est, quam ob causam si iuum . xia sui sere oris corrumpunt. St. n. ense lo fuerit ualidio, mitti,, s sui
tia alii fidi tui. Cum ostendisset sensoria quatenus sensoria, in aliqqua esse ratione de commoderatione,quatenus quidem.
habent sensi tuam facultatem quae est eorum ratio deforma, per qus ipsum habet sensorium statim esse ex iis claram esse dicit causam cur sensilium excessiis corrumpant sensoria. si enim quatenus sunt sensoria in quadacommoderatione sunt,dc mediocrit a te.tu iam dixi Taliter enim contemperatum sensorium sit aptum ad serisus susceptionem. Praeterea sensorias a sensilibus mo, iis sic sit letistium sensus merito ergo in nroderat leti soliorum a senstibus motus commoderat 15em ι orrumpit Corrupta autem commoderatione sunt inepta, nec lutis accommodata ad contine dam sentitui anxiacultatem. Duos enim assectus patitur sensorium. unia quidem ut simpliciter corpus .aliud uero tu sensorium. Vt corpus ergoo corpore patitur,ut sensorium aute, a sensitum operatione. sciat oculus, it sensorium quidem, patitur congregatus, uel disgregatus a colora os ratione: ut corpus autem patitur ab igne. v.g. calefaciete. Et auris seniliter,ut sensorium quidem,a sonis pati
tur ut corpus autem a uehementi aeris motu . Non est
enim idem sonus,de aeris motus. Non tamen si e aeris motu sonus. In magnis ergo sonis magno facto sono, compressione de constipatione isdit motus auditiuum sensorium ut corpus. Quomodo autem a uiolentiore ictu soluitur sensoriorum ratio a senstibus, sudit collatione eorum,quae ad harmoniam composta duo mcinnata sunt. Nam in his qui est in fidibus concentus, quae est mediocritas 5e forma quaedam talis choidarum appositonis ex qualitate quaciam praedita intentione, de remisson soluitur de corrumpitur,ei iam s chord non corrumpuntur,smiliter etsi chordae uehementius
pulsentur Excessus enim ea corrumpunt,quae in c. im moderatione e mediocritate esse habent. Ra i cinem autem non harmoniam compostorum dico, sic enim
animam diceret Harmoniam. Hoc autem in primo libro sustulit sed formam dicit quae accedit tali compositioni de commoderationi qua soluta ,sorma quoq; ne,
cessario corrumpitur. Dissert autem fidium harmonia de senstiua facilitas in sensoriorum commoderatione, ut harmonia quidem si ipsa commoderatio , quae ab excessu.& intentione chordarum solii itur sensu a me ea , quae in tali in commoderatione, facultas, illius. n.
eu aliquid de illa est enim huius forma.
Ea quamnam A causam planta non sentitit,cum aliquam an malim partem has anta tuuilitibus aliquid patiantur . namo refrigerantur, π eulis uni.causa iniis est, quoὰ mesistatem
non ἴeant neq; eiusmodi principium quod possit fusilere forisma sopitium sed patiantur cum materia.
166쪽
. Postq iam dixit cli ex iis,quae dicta sunt de sensit, & est,ct si quid olsamini odor,similiter & in alii ,odor ausensor in .sit manifesta causa, cur excessiis coriuPat sen- tem nulli est alis, quam odoratui,ad eum erum S est de sorti .et si it in mediocritate mediocritates autem ab m dicitutas militer autem S sultabile ad sti istum. cessita corruptanti ir, ex his ipsis dicit esse apertum, dc bile ad uisiim,S in reliquis similiter a senstibus ova i- quam nam ola caulam plantat non sentiunt,cum aliqua ratibus, ut sensilibus nihil pati possit eo, una, quae senis artem animalem habeant. aluntur itaq; di augemur, sum non habent. Neq; eorum,quae possim nisi quatect sibis milia generant.& a tangibilibus aliquid Patiun Hus unumquodq; sensititium .dc ipsa, inquit, quae a sentur,nam S refrigerantur & calefiunt. Huius autem tau silibus pati possunt,non secundum aliquid aliud ab eis si est et non habeant ipsa partem,quae est in mediocri- pati utur,quam quatenus sunt sensit tua. Vt oculus alio late tantibilium,& praeterea facultatem,& principium quoq; modo est passivus,sed a uisibili non aliter patia. in ea suscepi tuum sormarum,quae sunt in sensilibus,si tu quam quatenus est uisitius. Quaret affectu qui ne materia. Neq; enim quomodocuno; animalum erat fit a sensilibus qualitatibus ion secundum aliud fit absentiens sed quod talem habebat facultatem. Medieta ipsis,quam ilia tenus sensitiva sunt ea, quae patiuntur,tem autem dicit sensoria uel et sensilium medietate ap quod non est itaq; sensititium non patietur ab ipsis. 'prehendunt di ab excessii ct desectu laeduntur,uel me- Potest autem λ sic hoc di bim intelligi.q, ne ea quidedietatem et sint in medio sensiliumn sensuum. sed Pa quae a sensilibus aliquid patiuntur ab eis secundum alitiuntur cum nrateria id es Letiam si a sensilibus patiun' quid aliud patiuntur. quam secundum illud. secundit mtur .lioli sic patiuntur,ut sensitiva secti dum formam pa quod est sensitiuum, Ut oculus a sensili quide pati pottientia Mnon secundum materiam,sed paliuntur cum sed non ab alio sensit, quam secundum id, a quo pati materia iocesi materialiter&corporaliter. Quae est sua natura aptus es . No enim pati potest oculus ab auenim eis subiecta materia a sensibilibus patiens,iii seip dibili sed tantum,a uis bili neq; auiti ab odorabili, sed sam recipit sensilium assectus .ipsorum effecta materia, ab audibili tam u. Multo magis . lnea sensilibus quide& tanquam materia ipsa in seipsam suscipiens,erat ue. Pati sua natura apta sunt, ab ipsis quicquam pati non
luti inanimata. Illud enim sum materia,significat, v ip possunt. se,ut materia, patiuntur. Patitur autem ut materia, qae Simia autem sic furi, manifestum est. Neq;. n. lux, o tenebrae formam assecius accipit, quem patitur. Nonnulli ergo nes, sonus,nes, odor uidquam faciunt corporibus sid es, in aula sic acceperunt illud, pati cum materia,Pro eo,quod est, bui sunt,ut arr,qui est cum tonitru irum dividit.
secundum propriam materiam pati, quae conuertitur, Non solum, inquit, hoc eli re consequenti aper in& mutatur. Quid autem pati cum materia sensilis, dicit tum,quod nihil eorum,quae sensum non habent, pati Egi sensus quidem,iit iam ante ducimus, patiuntur solii tur a sensilibus quatenus sensilia sensus enim ad sensia formis sensilibus uisus quidem a colore, non autem a te,& sens te ad sensum , sed S ex ipsa operatione hoe cerussa uel lana,vel quodcunq; fuerit colori subiectum opertum est. Neq; enim inquit, lux,& tenebin,id est uis militer & in alius. In animata autem a sensilibus patia sibile,per quod uisibilia videmus,quatenus sunt uisibi. tia ton ab ipsis solum formis patiuntur sed ab utroq; lia,quicquam agit in corpus,quod non habet uisum. smul. Quod enim hoc admixtum sit,iierbi gratia,aquq Neque enim apprehendit ipsum, ut uisibile,id,quod uisic fit diace. Si missi ter uapor,si uesti insideat, eam bene sum non habet. sed neque atidibile quicquam agit qua
olentem reddit . similiter & colores apiant in corpora, tenus talia suri in eo quae neq; auditiua sunt, neq; Ol- ut ea quae tinguntur. Cum propria enim materia uesti factiva ., Deinde quoniam Didei mi r quaedam corporatius immiscentiar sic&sonus,qui lignum rumpit, sit, eorum,quae non sutat sensitiva, pati a sonis, a tonitrutecti aeris protiasione hoc facit. Videtur autem calido, enim quaeda in dissidiuntur corpora, ut iligna S lapides
di stigido solum hoc no euel 's qui enim caliditas ae Polito igne alte at subiecta,ut aerem. 5c in stigiditate similiter. Apposta enim glacies tatefacit, non immixta
elux substantia frigefacto .sed qualitate tantum alteras. Id autem propterea,t hae solae qualitates generatiois, ct corruptionis effecturam causam habent. Generatio& eiusmodi, patiuntur autem & ab illuminato aere ab ipso calefacta a lx odoribus quoqι bene olens fit aer ad hoc dici qmon a tonitru .quatenus est audibile, patiun
tur,quae ab eo rumpuntur corpora .sed ab aere sonante uiolenter moto percus ad illi dilutur,quatenus percutiuntur, nona iano, quatenus sonus est & audibilis. lautem .di corruptio subiectae substantiae mutatione ex Hoc enim significatMum dicit,sed ea,in quibus sunt id sua natura fit. est a sit biectis lorio eius autem sit bie tu in est aer, ab eo Dubitauerit aurem quilia An ab odore patiatur alisiad quod patiuntur quae a tonitru diuiduntur 4 Similiter habet odorari non potest . et a colore, κοd no poto uidere. Similiter don alijs Malefiunt enim inanimata ab illuminato ae. autem er in aliis. re, ion quatenus est illuminatus neq; a lumine, sed ab Mil quam dirit,et inanimata licet sensum non habe ipso aere,quat ei iux in calidus ab ipso disgregata. Patiutia a tangibilibus patiuntur qualitatibus,patiuntur aua tur autem ab odoribus,& aer di reliqua,non quatenustem corporaliterita matertiliter,merito postea quaerit, odorabilia odores,sed secundum id quod est ipsis sub-
an fieri possit, ut di ab alijs qualitatibus quid patiatur iectum,una cum ipsorum uaporum substantia conami
eorum,quae sensu carent. ---πta,in quibus sunt odores, ut in mulso.
M autem odor bili/dom. si quid facit odoratia, s tenus odον ed tangius T succi agunt. Sin minus,a quonam patiantur facit. ore eorum,suae olferi ηο possunt feri non potest, in quid inanimata ,π alte turi
qvim ab odore patiatur. Eadem autem ratio in altis: Mi
s, eorum Postquam dicit,non pat i,qtiae sensum non habenti . a sensilibus dite ostendit in colore S sono & odoret quae possunt is quaten sunum ess siensi iuum. 2 a lentilibus 'ii eouendit in colore S no duodore: Hinc dubitationem soluit & ostendit et nihil eormi, Hic dicit,et eth alia sensilia in ea aut no sunt sensu pietquae sensum habent patitur a sensilibus .li enim odora dita, non agunt, tangibilia quidem certe & gustabiliabile muti ion est aliud.quam odor,dc gustabile nihil agunt.Cales iunt enim corpora.& frigesunt, ciccatii est abii quam succus,si quid enim gustum facit,succus di humectantur a tangibilibus qualitatibus omnia cor
167쪽
pora .sed non quatentis sunt sensit ira, sed quatenus cor mora simpliciter.Si enim .inquit non patiari Iur a tangi bili lubri suli bilibus qualitatibus a quonzm patiantur Eo ergo res deducet tir, ut sim impassibilia, ct in alterabilia, ii dest absilrdiim. Sirium neq; ab aliis P a titualia ,neque a tangibilibus de gustabilibus .non liabere .sed Saniniali facultate opus est,quae non est in omrtibus quae sensilium tomias line materia suscipi inr. Non enim si quid ab aliquo patitur,tam & sentit: Nact aer dc aqua.& specilla sentirent, sed d eiusmodi facultate opus est quae possit iudicare astet ius, qui si iiii sensilibus. quae non est in qualibet corpora. ted in nabunt aliquid aliudA quo patientur. Erunt ergo impa L lurali inlitumentario,ut ostendit .&neq; hunc uniuersibilia omnino. sed in ea huius parte,quae propter certa qualitate mi, Mn i id- illa agent,uel non emne corpus pals uum ab ditam commoderatio em dc bonam temperaturam liae edere,o sono.Cr quae ratiuntur nLIinha, o nix mi neruint aer, PQ sit suscipere facultatem. Quomodo emo soluitur. clit .mm,ut quid passus. sensilia esse ad sensus, ct sensum ad sensilia,si quide non Postquam dixit et a tangibilibus qualitatibus paliu solum quae sunt sensu praedita .sed di quae non sunt pati ir corpora,cta stabilibus,quatitandi ab aliis scias tiuntur a sensilibus nisi in unicuiq; sensilium non eulibus Patiuinur coipora,non autem sensiliue, sicut ne- idem esse hoc.& esse sentile. neq; colori esse colore ideque a tangibilibus ., gustabilibus,ta dicit quod noom est. esse uisibile: sed substantia quidem coloris alia siri a sunt passima ab ociore uel sono corpora. proco clae qui deni sinis perspicui,quatenus perspicinam , uisibile
est passibilia Quare ii si omnia patitii itiar. Sed sunt quae autem,quando contigit Quatenus enim est motitium sib eis sunt .s ut .quae sub tangibilibus. Neq; en in omne cor pus ab eis p ii potest, sed sunt, quae ab eis patiu-tur hiimida .iit ael e . aqua Talia enam sunt, quae a coloribus di sonis,ci odoribus paliuntur.& molientur. Non uidentur autem,inquit .pati. p cum sint indefini ta &lium id Anectus soni uel odoris, uel coloris no seriunt. Est enim indefinitoriam proprium de in seipsa
Dori maiieie. P pio prio ita figuram non habeati LS et facile conueri ibilem a colorii us ergo S sonis humida, de indes nita patiunt tir,ab Odore autem non liaec solum.
sed N quadam solida passa fiunt bene olentia. Sed est et iis,quod eli secundum attiina perspicuum , secuduin hoc est uisibile. Similiter de in aliis. Vt ergo sensilia ea solum assiciunt,quae sunt sensu praedita. ut autem haec qua quandoq; sunt sensilia fiunt alia quaedam : Aliud
est enim sensile dc esse colo iem S hoc nihil liciat, quo minus siri alio tum quoq; es tilia. A bono enim od re, ut sensili quidem .nihil aliud patietur quam olfactu ab odore autem simpliciter de eo , quod l,ene oletAer quoq; patitur,qui est in animatus Similiter Sc malia. Vnii quodq; enim inanimatum patitur a sensi sibi , non ut sentietis,sed ut de ipsum faetiim sensile, quat laetis proprium de celei iter assici de assectum abiicere, et nus ab eis patitur. secundum enim substantiam ipsit
alioqui odori subiectum dico autem uapor , quando on . . i. . R r 'fierit corporibus tua mixtus, ut succulentum illimi
eum, quale est mel, cum sit subt ilis Ec qui facile distetri, dc exhalari possit dissoluitur dc relinquit ea qui b. erat, autem disperso dc exhalato,una quoq; odor petit. Ruare etiam si id ,quod odorem suscepit, non fit facile alterabile,ut uellis,led tame propter imbecillitatem uaroris non diu manet flectus. In hoc autem disieri ab assectu .qiu fit in selisit. Seruat enim sensus eum. qui sit affectiani, Neq; enim formae intuit cognitio. Potest autem S in omnibus sensilibus intendi ratio S indesi. Dilum tu. audiri,ut eo discernat assectum.qui fit a sensilibus es in sensum Sili corpora. Qui enim ui corpora se affectus est indesinitus,tit qui neq; simul Sc coaceruatim fiat,neq; diu ilianeat. Quandiu enim prope calidii, wrpus est, adiu calescit. Serisus aulim cum primum se ad sensi e .ppli aureit,quam habuit cognitionem,& assectum eundem semirer ietinet. ut neq; intendi neq; irem ill Po,st Eκ quo enim tactivus sensus calidsi co- ynouerit,etiam si permansetit non amelius cognoscet. lCvrpus autem non eundem assectum luscipit a calido sed allax alii insecundium id,qiiod eli ma f.de minus initsi sum uel remissi . Nunquid autem hoc quoq; illi isgniscat videsimum ioboda sulca Dam id est ergo odorari is aliquid pati an odorari quidem sienti a
Postquam ollendit et a sensilibus patiunturquq seri . sum non habento coloribus enim quod est actu perspiassectum luilinet S mutatur. Inanimata enim a iis lium substantia non quatenus sunt sensilia , patientia, filuit quoque Sipsa sensilia .ipsis assimilara i Animata autem ab ipsorum Operatioue patieni ra fiunt secuncti uuacuam lensitiva. γ rri r ira ril . v imi ricinibi sed utilis bole .lum i uadiit is i tithroqi. ii otia mi e , lub ali ii
iis praecedentii bus in tra iando de naturalii de irraitio uali laborauit, Hanc de rationali quoque animauult
citum N a sonis N odoribus aer, merito quaerit , suo-ii nubis uerba facere S eius substat iam quaerere.&iticul la iam senstiua uoq; ab eis patiuntur ii quo disserui tates, ipsarum quoq; facultata mi d fferentio, Sasei prse iis ima a non sensiuiuiscluae eatiuntur a senstibus: u sis.&n Obilioribus facultatibus irrationalis animae. quae, Iraq; enim ab ipsis uidentur similiter pati. Hanc et- rit enim differentiam imaginationis,& opinionis acoso dissoluens dubitationem dicit, An odorati quidem gitationem cogitationis ab intellectu si uenient motam isentire. er ait: em passii fit celeriter sensti si No est. n. niam enim enim opinio, quae est animet rationalis laculsatis ad semielidum posse formam suae materia sulcipe. in Q letalem dc comunicationem uidetur habere cucommuni
168쪽
conlinunt sensu,ti imaginatione propterea quaerit eorum disterentiam. Prasent is ergo tibii scopus,& institutum mansit de anima rationali. Non enim ut quida existimant .mpta senti libro eius institutum est de irratio- ii iii anima diserere. Et si enim comunis sensus, S imas pinat tota is meminit: non et eoru scopu sibi pioposui se set,sed ut tilis animae facultat ti 'ab itroalis facultatibus dita adducerctoo meminit ino alis anim . Totius ergo libri scopus eli de to ali anima .et nequaqua de irro ali Sed ad hoc dubito em mouet .q accusatotio sunt animo et lubeter reprehetat, dicetes. Oportebat ergo eu de sola imaginationen coi sensu disserere: non ita autem Sce sensu. Nunc aut videmus. I librum incipiens statim sensuu m numerum dicit quaerens an sint quinq; sensus uel plures. Non erat aute necesse haec nunc quaerere siquidem praeciosariam tantum irrationalis animae facultatum mentionem sacere instituisset,ut earum a minoribus rationalis disserentiam traderet. Preciost enim,&nobiles secundarum substantiatu facultates, communi
cationem di similitudinem habent cum uilibus S ignobilibus sacultatibus primatum substant larum, sciit, ct
nunc. Pieciosae. n. irrationalis sacultates ut cois sensus, ct imaginatio habent communicationem ad opinione. quae est uilior. gnobilior sacultas omnibus rationalibus. Et haec quidem est dubitatio ad qua dicemus . v si quinq: sen rum meminit,non frustra hoc fecit, sed nequis Gillimaret esse alium sensum a particularibus,qui quinq; sensuum sensilia iugi cet Nisi enim nunc ostendisset esse quinq; solum sensus S non plures xistimaret sori se quispiam non solum esse quinq;. sed &δεκtum alium sensum particula tem qui iudicat simul uis. Dile.&audibile,ci odorabile, nec cci sensu quicquam opus ese. Nequis ergo hoc suspicare propterea nunc Otiendit quinq; esse solum sensus S non esse altu paratcularem,qui uidicat xigo coi sensu opus est. Quare etias sensuum num etiam quaerit non propter ipsos sensus hoc facit,sed propter ci em sensum. Communis autem sentias k in agi rationis meminit .no propter ipsos,sed propter disterens iam euna rationalitius facultatibus.
Matieat et go hic scopus de rationali anima. Hic est ergo i copus. Ostendit autem deinceps ex principio animae,et sunt solum quinq; sensus . hypothetico sic usus syllogismo. sc enim inquit,si deesse iit sensus, deesset elasensorium. Atqui non deest sensorium, ergo nec deeit sensus. Sed quoniam S conexum indubium,Vnde. n. reueras deesset sensus,deesset S sen soritimi S asutriaptio quoq; dubia est,quae dicit atqui sensorium no de est,ergo nec sensu undena enim constat an non desit utilotium Age ergo utraq; demonstremus S connexum, assumptio item,sed plius connexum dem Oure-
mufrid dicit, i, si deest sensus,deest & sensorium. Hoc
autem per tres rationes demonstramus. Quarum haec
est prima. Sesus S sensorium sunt ex iis, quae sunt ad aliquid. Sensas. n per sensorium sentitur,di sensorium
seiuus in sens otium. Vt autem se habet unum eorum
quae iant ad aliquid sic liabet S reliquum. Est ergo clarum et si deest sensus.dein quoq; sensorium , propter necessitatem eorum.qui sunt ad aliquid. H ceu prima
ratio. Secunda ratio. Sensus est quod utitur Est aut cm sensorium quo lititur,s non est frustra futurum . Si ergo deest lenius deest de sensorium si non frustra eslladest absurdum dictu) naturam frustra aliquid facere,
Haec est secunda quoque ratio. Tertia ratio. Sensus
Qua potest citra medium se senstibus applicate, sed semper per media sensor a se applicat. Vbi ergo sensu opus,omnino S sensorio quoq; per quod se sensilib.
sensus applicat. Si ergo deest selisus, uidelicet sensoriudeest per quod segetis iis senstibus applicat. Hae sunt ergo rationes quae connexum confirmarunt. Age Dero
deinceps N quae assumptionem confirmant adiiciam uxHae autem sunt di, ae rationes inductivae . quarum haec prima est. Ex omnibiis ex quibus Oportebat seri, sei
soria facta sunt. Sed si ita es nullum ergo deest sensoriuCusint. n. quatuor est meta,&tinum quintum corpus coeleste ex qri into quidem corpore sensorium laetum non est. Quintum. n. corpus in aeternum,ut quidam dictitit, sensoria autem sunt corruptibilia. Rursus ex igne
non poterat fieti sensorium. Ignis. n. est qui possit cor. rumpere,ex corrumpente autem quo posset fieta sensorium ξ Rursus ex ipsa terra non poterat per se seri sensorium. Esl n. ipsa per se impressu dissicili nec sensitu typos poterat iacile suscipere. Commixi a autem cum aliis terra potest L cere sensoria. Tactus itaq; , & gustus sensonu eli magis terrae particeps. Tactus. n.& gustus
sensorium in caro quae est terrae magis particeps. Ignis autem,ut ipse dicit in totis est sensorijs. Quare &ignem.& terram est in sensorijs inuenire iec ignis autelaec terra per se unquam sensoria sarit, propter praedi ias causas. Rellant ergo aer S aqua quae possunt sacete sensoria aqua itaq; fecit crystallinum humorem qui en u.sus sens thim. sed N aer est sensorium auditus, de Ollaetus. Qui .n . in naribus & in auribus est in discatus dones usus aer pse ess auditus Sol factus sensorium. Si ergo ex omnibus ex quibus seri poterat, fictum est sensorium nulluni deest ergo sensorium. Haec cst prima procedens inductione ratio.quae confirmat assumptionem Aduersus hanc autem rationem Aristo t. duae mouentur dubitationes Prima quidem , quo dicit non deesse sensolium ecce n. desunt.Cum snt.n. quinque sensia tria sunt sola tensoria,aer,aqua, erra Quare ni hil confirma iiii inductitia oratio, sed magis dubitati siem
adauxit . quo ergo dicit assurreptio ed nullum deest sensorii imΤEcce. ii dira desunt sensoria. Et haec quidem dubitatio ad quam dicemus et nomine quide tria sunt
tantum sensoria reuera autem quinq;. Eis .n ad terram
pertineat sensimum tactus de gustus sed no est ipsa terras. n. esset ipsa terra sensorium taetus,& gustus oporteret in omni parte in qua est tactus gusti m quoq; essesquidem irrationalis anima est in si sali cum Omnib. suis facultatibus,&dicimus et epterea et no est instim
accomodatum non operatur secundum suas facultates in toto aiali. Oporteret enim si eadem terra est sensorium desse,quoq; facultatem,ne eam arsuriet. Atqui Don est in toto corpore gustus. Quo enim manus non
stat,etsi tactum habeat non est ergo eadem terra. Vides a nomine quidem idem re autem diuersa. Rursus etiam si aer est in audit ii & odoratu sed non idem. Aere
autem dico non eXlernum Omnis .ii externus aer inseruit & odoribus,& soni, sed eram qui in attribus.& naribus est seorsum inaediscatus.& inclusus. Hic quoq; noest idem sed diuersus. non n. qui in auribus eli aer po test odoribus inseruire, neq; qui est in naribus,soni, inseruire potest. Quare etiam si sunt tria nomine, reueratri sunt quinq;. Haec est solutio primae dubitationis. secunda dubitatio a cedit ex eo maod est contrarium primae dubitationi Hac est aut e . Plura sensoria sensb. qae est absurdum. Si n propter sensus facta sunt sensoria, quoi sunt ergo sensus ot esse deberent senso ia .& no
169쪽
plura. Nunc autem videmus esse plura sensibus. uniusce rie sensus duo sunt sensoria o us a pede litib. dc uolucribi is aer est sensorium,in aquatὶlibus uero sensorium est aqua .dicit itaq; pisces humiditatem qua habere in naribus,quae subseruit odorib. Quare unius sensus duo sunt sensoria. Propter hac itaq: dubitatione sunt qui dicant non in eo te animali duo esse se ii socia,
sed in alio quidem aquam esse sensorium odoratus, in alio uero aerem. Quare non sunt plura,nec pauciora. Sciendum aut hanc rationcm indutii de procedere, qu nihil nec starium continet. Primum H dupleκ est ignis lue quidem comi ptiuus ille uero uitrificat tui . Quare
etsi ex comi ptiuo sensus seri no follet .ied tan:ξ poterat ex uitillicativo tari. cic alioqui sicut itidemus eΚte num aerem subscruire,fc odoribus cic coloribu oni , sed i n in iis,quae tres habent tantum sensus. laeti uridico S Odoratu .d: gustu non subseruit coloribus, sed nihilominus tali uin intiuiter etiamsi non adest iacui.
scitius est minister. .us id ergo est absurdi in nobis quinq; sensus habentibus d:coe esse alia quidem smioria, sed non apprehendete, et non sint i eis sentiri quare eii inductiva de non uera orat io. Eil aut secunda ratio A fili. induc sua hoc modo. si deest sensorium , deest Ec sensile Atqui non illaesi sensile. Hocii cit connexu, quod demolis ratione quoq; indiget. Hoc, inquit,eNinductione clatum est Nam dc quae sunt longe, a P pr hendimus,quae sunt soni dc colores,dc odores. Iam uero,di quae prope sunt: tangibilia, dc iii os . si itaq:, dc qipe sunt,oc quae longe appreliendimu . clarum cit ergo,i Oia apprehendimus. nullum et 'o deeli sensile . si autem non deest sensile,ergo nec seniorium. Hoc enim
ostenditur per mutuam oppositaOne,quae comi ertitur. Haec Al secunda Aristo ratio quae non est necessaria. Esto. n. nos quae longe sunt,apprehendere,undena erit apertum,an Oia quoq; quaeε petunt, a P Prestendamus Esto. n. v oia tangibilia sentiamus, nunquid Ec omnia sullabilia undenam claru erit nunquid nonnulla gu-uabilia nos lateant nempe carnem cameli nemo Iaringustiuit are desunt etiam quadam sensilia. ergo Arist. rationes plus satis inductione procedunt. molius est uti ratione Themistii quam dicit in commentatio Dicit . n.fieri non potuisse,ut anima ronalis accederet,nis prius omnibus irrationalis aiae facultatibus ornatum esset animal Si. n. ubi meliora, illic de detectora iiiijs quae sunt sub luna:clarum ergo est,t si habemus rationales animas,omnes quoq; habebimus irration lis facultates. Si homo ergo habet solum 'it inq; sensus. clarum est et soli quinq; sunt. Quot. n. sunt nominis, tot sunt haec nec plures aec pauciores: eo Q oes lia, bet homo ut de qui his praellantiorem habeat. animam dico rationalem.eam autem non haberet,nisi oes insoriores adessent . Omnes ergo habet .dc qii quincs liabet
quinq; quoq; solum sunt. Et haec est quidem Themisitis ratio, iteruenimuero alimentorum gratiam Aristo. reddentes hoc quoq; argui eius esse oriendemus. St. n. in dictionis contin tu querit,cur talpa quae mouetur,uisum non habet .absurdum. n. ubi est melius n5 esse quoque deterius: dc soluit et habet quidem . sed a pellicula
occultas: ita. n oportebat, quia a terra nutritur, dc erat excaecanda uisi occultatus uisus esset: Nutrimenti ergo natura maiorem curam,dc prouidentiam gessit. Si ergo
in hac,quae mouetur ostedit este quinq; sensus, sciebat ergo argumetitum .et necesse est hos solum esse quinq;. Di .n .eli melius,illic S deletius. Est autem dc hoc Pa
tonice symbolice explicare. sicut. ninquit hunt quinq; corpora simplicia. quatuor enim elementa,& aethereurde sicut solida corpora quinque per simplicia corpora, eli enim pyramis, bus,octolaterum, duodecimia teru, uiginti laterum, sicut ergo per simplicia corporarius qnque sunt quinque etiam figurae factae sunt de non plu, res sic scilicet de sensus quinque. Quoniam ergo non est alius sensus praeter quinque, quia in fine secundi libri quaerebat,an unus est tacitissen plures nisiic ostendit quinque esse solum sensus,ut laoeostenso clarii st. quod unus est tactus. Merito autem hoc facit: quoniaex animalibus haec quidem duos habent sensus illa umro tres. bc propterea quaerit.quot sunt sensus. Si omnia etaim animalia liaberent quinque sensus, superuacanesi
esset de eo quaerere. Si enim tui: cunq; est sensius laetus,er nunc siensium Labemusoninis enim tangibilis, quatenus est tangibile Oeeliano laeti ant
ci se deesse. π luaecunq; quidem si tangentes sientimus, sunt raue rubosiasquem habemus .Quaecunq; uero pere intercedater non ipsa tangenus implicitas interiinctis, dico autem ueluti,
Cum non dixisset connexum , neq; assumptionem, conticinat assumptionem.& animaduersa eius obscuriurate, licii in medio connexum , ct sic deinde reliquum assiimptio itis confirmat.Cum. n.deberet dicere. Si d est sensus deest dc sentatium atqui sensorium non dea est, ergo nec sensus,deinde deberet confirmare, . non deest sensorium.quod e t assiimptio,idq; ex eo ostendere,ci' ois sensus uel citra mediu ues per medium apprehendat ,utrunq; au tem habemus, dc quod citra medium de qdb intermediii, omnibus aliis praetermissis ab hoc incipit Scostendit et habemus sentim absque interme, dio. Si enim inquit,in quibuscunq; est sensus taetiis, ea citra medium operantur. Tangibilia enim sunt alieitiones tactus,aec sunt citra medium sensilia. Et id oblique dixit Cum enim confitinare deberet , p dc citra mediusensum habemus,hoc praetermisso dicit . necesse est ubi deeil sensus,dc sensorium. agnita enim obscuritate connexum in medio posuit. Deinde comaertitur cassiim-ptione costimatu dicens .dictu est et tangibilia citra medium apprehendimus : Sunt autem dc alia, quae per id quod intercedit opprehendimus. i cunq; autem per id.quod intercedit, Sc non ipsi tangetes simplicibus interuallis,as uniptionem confirmat,i sunt in nobis quaedam,quae etiam per medium apprehenduntur,ut uisus auditus doratus: ea autem apprehenduntur, per simplicia quae intercedunt . Simplicia autem dicit aerem,&aquam ,eo sp sunt elementa. Per ea ergo apprelaendibtur tres sensus.
Sila autem habet,qκῖd si per unum quidem plura quos siensit qua I xt inter se generealia: necesse est eum , qui habet eiusmodi sensorium, se utrisq; sens . ut si ex aere est sensuriκm , est aerersoni, o colori Silentio praetermissam dubitationem dissoluit. Q Penim non mouit dubium , hoc dissoluit, di maxima inest liabenda gratia .qui hanc sententiam antiquitus diuinarunt. Cum deberet enim dubitare,an sint duo sensoria, aer dc aqua tria,uero sensilia solor, sonus, odor,&deinde sic soluere perinde ac iam dubitasset dixit. Sic autem habet solutio, p per unum sensorium plura sensilia apprehendi iritur,qus sensilia genere differre dixit.
Solaus enim. odor sunt diuersorum generum. nece Gseeli enim,iquit,aere,qui est in auditu,& odoratu duo apprehendere
170쪽
cere odorem,colorem di,u Pro odore,ne iecuritate sugetet. Et nonnullHuidem sic in erpretati Diit.,Alii diciant, et inuat potius aduersus Empedoclem, tanquaille diceret: Si non possunt o Aristo tua quidem sementa. . aec eκ igne,nec ex terra per se seri sensoria, da sensoria ut ea apprehendam, simile a simili cognoscas Illi ergo respolidet Aristoteles: Si per aliquod unum quod intercedit,stauit muria S sensorium plura se sita - cognosciti itur sicut ab aere,ii et bi gratia S color cognoi scitur , dc sotius: eo quod est perspicitus, de personans,
quid in absurdi, S per unum quoque sensum intilia
cognosci si autem plura es Amine taloris do aqui ambo enim per
sieva o qui unum solum baset,ut unq; ρηti t. Alterum dubium mouet. Ait enim deesse sensorium. Plura enim sunt Huae unius participant. Perspicui em. quod colore dixit es aer,& aqua est particeps. Deest ergo len tium eo et dyp quidem sent quae subseruiui unus autem uisus Et hoc soluit,et per unum sensoriuduo apprehendit. Qui enim, inquit , habet aeris altetuid in numidum, ut dicat pupillam, nouit iitrunque perspicuum. simplietum autem x his duiluisset solum sensoria, ex dire,
o aqua. Pupius enim in aqua, ditus, ex a/re,odo rurus ex utroque eorum.
Assumptionem confirmat,et necesse est tria esse 'li esunt citra me suam sensoria, quoniam ex aere,' N aqua solum esse possint . ea autem uisus iidit iis,& Odotatus habent.Cdoratus autem eN utroq; graece est, D et seu .
Nonnulli dicunt eum quidem hoc dicere, Q odoratus est uti iusq; particeps.& aeris,& aqua: in nobis quiden, aeris,in aquatilibus uero aquae. Nonnulli auteaccipiunt,ut signisi et alterum id est alterius est particeps,utpote aeris. Duiloti autem Mi nullius, uel omniu- ii,hisil.nsme e Mighure sensiti m. Terra aut uel nulliuι,-l In raeliacma,ime nilata 4 proprie relinquaru ν ergo nulla esse ρκ ortu praeter aerem ' 'M.
Recte dixit Communis Omnium. Omnis enim sera stis nutritur. si aut rari nutritur c concoquit Omnis autem concoctio per calidum. Omnis ergo sensus igne,iit calido opus habet.Terra aut e uel nullius, tui in tactu. Etiam si terrenum tactui recte segregatum S attributuest,sed tamen non recte tactum nunc in medium intulit. De sensiti. ri qui per medium sui, nuc ab eo agitur. Hae autem nunc quoli hasent nonnulla animasa mn i eritos nos labentur a non impe telis ut orbatis. cernitur.κ ει talpa habere sub evra ecules.
Habet,inquit,quaedam animalia quinq; sensus, qine cunq; sunt perfecta,& non manca S ne quis ei diceret ecce talpa perfectuin est animal, sed uisum non habet, dicit eam habere quidem oculos sedeo sper pellicniam
naturam obtexisse .ne in fodienda terra facile excaecaretur. Et,ut semel dicam,quaecunq, habent motum secudum locum .ea habent quinq; sensus. Est enim motus sensu melior. dc tibi meliora illic Sedeteriora. Si autem nonnulla motum secundum locu in habent:Non habet autem quinq; sensus ut lumbrici S uermes nerum alio modo natura suppleuit.quod illis deest. Ecce ergo apte eius est argumentum quod ubi in melius ilic de dete, rius , d non est eorum proprium , qui scripsere comis
cu, res nimi est aliquid alia corpus e .stassem. qui nulta si eorum,quae hic sunt δοrporum nugin desisse M. Corpus S assectionem dicit, id est corpoream as actionem Tale quid aut em uult concludere. Si enim. inuit,non est ex ita elementa corporea a stimio hoc aut εicit propter quintam essentiam,quod aniemfacit in sorium,Omnino passi iam esse oportet, illa autem non est assectionibus S passionibus obnoxia non deest hrgo sensorium. in
ram,ma itudinem inti merum unum. I
Postquam ostedit non esse sextum altu sensum pretiereos,qui quinq; in praecedente tractatu, nunc quosque rursus hoc ipsum ostendit. Poll.j n die tum tibi risco libro huius tractatus, et fiant coia sensilia, ut ma gnitudo ct figura mammis motus,quies di sunt magni audo quidem S figura cola uisus,dc auditus, reliqua autem tria,motira quam,numerus, quies,sunt quinq; sensuum cora sertasse ergo quispia millimauerit esse qi ndam alium sextum sensus praeter hos quinq; , qui haec coia sensilia iudicet. Nunc autem per pia seritem con Iemplationem ostendit lici esse aliquem allia lex tu sensum particularem qui coia sensilia iudicat. Hoc autem ostendit hoe modo. Si coia sensilia sunt propria huius specialis sensus: Ergo sunt horum quinq; per accidens sensilia. Sim. duae res qilibusdam insunt,& unius en/Ptia, manifestum est, i est aliorum per accides. Si en teli S alius propria,non est etiam illius propiti. Ecce .mali; quoq; inest. Quare si coia sensilia sunt sexii sensus propria: sunt ergo liis quinq; sensilia 1 accideris. Atqui non sunt bis quinq; sentilia per accidens,ut ostectam .no inest ergo sexius sensus cuius propria sunt hic sensilia quae dicuntur cola sensilia. Quo a aut non sunt pet accidens sensilia quinq; lensibus coii sensilia , hoel rursus hypothetico syllogismo cotisi matri sic dicens Iu ne sura per accidens sensilia asseclioem iri sensum Doesticiunt,ut ouendam Haec autem circa sensum assectio .nem esiiciunt non sunt ergo sensilia per accidens . Et, undenam fiet apertum, et psiesium circa sensum non. agunt,quae sunt secundum accidens sensilia 3 Sic etia ni ostendit Dicit enim qd quae sunt secundum accides seri silia sunt duplicia uel quod sub alium sensum cadit Dat uisus o colore dulce iudicat itaq; si uiderim ux immitata liquod flauum,dicimus id esse mel Et dr hoc per acci, dens senstriquando ex colore uisus dulae agnouerit.
Vel ergo hoc est per accidens sensile .uel qci sub nullusensum cadit,ut fissistantia. Subsilantia mini sub nutili sensum cadit , sed cognoscitur ex iis,quae illi accidunia Cleonis enim fili uin agnoscimus non ut Cleonis filium. i. non ut substantiam,sed exili,quae in ipso accidunt: ut in in albus. id est prominente uerbὲ gratia, uentre, S liquid eiusmodi. Cum autem sit duplex'uod est paccidens sensile,neutru in horum senificatorum es fiu- essicit. Quod . n. alius eli sensus seni te in alia assectionei sensunt no fici et si ab ipso cognoscitur. I ille e itaque non facit affectionem circa iii sum tiam ita cisi cognoscitur per intermedium limium colorem, heqtie mi susquod nullius est sensus sensile. ..istationem efficit diruauisum, etiam si ab eo cognoscitur. Quar. ostensi, min, quod quae sunt secundum accidens sensilia. no ἀ- sicium assechonem illam cuius sunt per aceidens sensilia. Est ergo totius Orationis compediosa haec inductio. Communia sensilia non sunt propria sensilia alicuius cilius serua sensus praeter quinctile . Si enim alicuius alius sexti sunt propria seia filia,sum ergo horia quinq; IOa.Gra. superata. P ij