장음표시 사용
191쪽
sensile est magis propinquum ut ostedam propriis seri contemplationis caput In quo quaei miis .cur nobi da silibus quam communia sensilia. Magis ergo Merum est ta est imaginatio de quis est eius rinis .sciendum eli ergo tquod eit alio sensu sensile quam coia se istia. Quod alia et irrationalibus quidem data est uel et ea habeant . q ritem hoc eit ma is propinquum,non est difficile uide- cum ratione proportionem , dc conuenientiam habet, ire. Sciendum enim et neq; propria sensilia. neque quae uel quod Per eam sibi alimentum parant. secundu ima sint alio sensu sensilia sinu a uiateria separabilia. qui 'ginationem enim operantes sormicae, Prius parata homire sunt inter se propinqua eo Q a materia nequeant se dei grana libi ad alimentum recondunt. Rationalibus a parari. Neque enim albedo, quae est proprium sensile aute data est imaginatio uel ut sit efiicacius es accomo , uisus nec dulcedo,quae est proprium sensi exustiis Q dat ius corpus ad melio iis susceptio . Nisi enim esset', tens ne materia intelligi. Communia autem sensita 1 aptum ad iuscipiendam imagiriationem Milomo etiap Tt sine materia intelligi. Iis em a materia separatis Phi rationalem animam admitteret Et propter aliud data ilosophi mathematicas disciplinas constitueru iit, o co- elt nobis imaginatio, iit quando delirat ratio a timibusi munibus enim sunt sensibus mathematicae disciplinae. dam auectibus Obruta habeamus eam adminil trantem, Si et ro,quae lum alio sensu sensilia. sunt magis propin- ut in morbis,in ebrietatibus,quia non possunt fere s , qua propriis sensilibus quam communia sensilia: Quae cundum rationalem animam operari,eo et non sit aptu autem sunt magis propinqua propriis sensi ibi is agis inlini menti im .Et in ius de quatium caput de contem uera sunt: Quae sinit ergo alio sensu sensilia, quod in platio, oc secunda sectio Deo taue'te completia tan qua unum significatum eius. Odeit per acciden imagis Me rationalem intimam abit rationali secreuit. In prima.mira sunt cGmimillibus sensilibus. Quare uerum est hoc, secti me irrationalis animae distri en ad seipsam consti
quod dicit Firca ea, quae sunt per accidens ueriorem esse tuit . In hac autem praesenti sectume, ut diximus. iam a sensum qiram circa communia sensilia. Et riit sus veru rationalem ab irrationali secreva insequentat autem se est Q superius eicium elicirca communia ueremem es- ctione animam rationalem congregat ad seipsam. dc cor
se tensum quam circa ea,quae sunt per accidens. Scien- git .sed quoniam est hoc moto altei um ab hoc moiretudum autem communia sensilia esse de crassa de exacta. ab eo quod praestrinitur.i 3 capti Sidicit, i cmomam imVt enim ab uno sensu comprehensa,si in t crassi, at aute his quae si in hest aliquid quod mouetur ab aliquo, abi ab omitibus acta. Quod autem uno sensu non exa- eo,quod motum est alterum mouetur, id quo pest imcte cognoscuntur communia sensilia, declarant preter anima. si mi hium uidermis non in rebus, quod uectem, Irauigantes,qui terram moueri putant, nati pium autem quidem manus mouet: ii estis autem lapidem,scsensis stare Ecce enim circa ui rod quiescit errabanv hoc est quide a sensi limo iretur, ipse autem movi et imara natiori terram: dc circa id.quod mouetur hoc eli nauigii im .eo nem. Postquam enim scitiasse sensili applicarii δε--, et haec solo uitu voluerunt cognoscere. Et rit alio lur situ ipse formam susceperi Opsam coiit ui et,de ei serui illidere nos circa quietem errantes. Quae enim sinit seni se applicat imaginatio, de hac ratione fit imagulatis ι ud p rr mobiliaδl raestare putamus. Et circa numerum etiat inquit Plutarchus. Vnde & eam desinit animae motum de rat uisus existimaris . quae in diuersis sunt sphaeri , in qui ab eo sensu 'tu est seciandum actum, proNime excituna esse. Ecce enim eicimus lunam esse in ariete, uel in latur Ne dii bitaueris autem,quomodo noctu sorte imait iuro: in alia et stetit sphaera nempe in primo mobili,est ginamur hunc hominem me non operante sensu Alatuitriis de in alia luna. Porro dc circa figuram.& magni- net eni' imaginatio habens typos a spectaculo. quodatudinem erramus. Citie enim sunt pronii quadrangula iam sint,dc propterea Ariam non operante noctu sensiti& magna. Parua exit siniamus S miuda,eo quod ansu- imaginor. Illud autem,sed quoniam ,est ad supreiora. Λli non appareant,sed dicet quispiam et quantum qui M Quoniam enim sit pectu dixit, iton esse opinionem, se a s hoc at tinet, nec ea, quae sunt per accidens,cognosci silm,nunc dicit: sed quo mammouetur a sensu imagina- Passunt. si enim dicis propter longinquitatem commia tio, si erit facultas susceptrix sensiliu formaruvi merita cognosci non possie .nec quae sunt per accidens, pro medium sensum. tam ii Aiapter longinquitatem uidebuntur. quod enim qui pros Sed περ-mm furusensius. ieri autem ma cit accecst,albus es .scimus autem,et Thestetis . ues So mi ab operario est D. '. De ates,nescimus Ad quod dicere possumus, et qui sunt oportet,inquit,sentireac sic imaginari. Qui . n. siint per accidens, solum propter loginquitatem non uiden- a principio caeci, non imaginantur . dc ideo di Nit senis. t i Vcommunia autem ne e κε pinquo quidem, at sunt, Lientibus ' Quare autem dixit. Et quorum sunt lausit :u demur. Ecce. n. dictum rudentem, qui est rotundus, ProPter eos, qui non sivit oriatat sua te quidem circi, P rpendiculariter contemplati, eum existimamus esset sed uisum a serunt circiter sectinim annum priusquare ta otesim. Iam et in pi iura itidemus alba quidem imaginati sint. Ii enim non possunt de coloribas unase, e nitIentia,nigra uero ut insculpta: dc ideo mamasciuo- nari. Et is ergo,quibus est sensus. li eum a principio amique albas faciunt. Huius autem figura causa est. solutu serint,non imaginatur. mobrem de iis,quae ut nos ieit ergo dc hoc in his secundum caput completur.' i non cadunt Persensus Mnest imaginari. i te, Tertium caput est in quo quaerimus,cur imaginatio di titubanc esse insui si item necesse sensu in int motu, Otiit c ea quidem Graece σαλ appellatur, quia sua l esset tingat:nes, non feraiotib 1 in Gera multaperram, er, tus eli sensilium in imaginatione . quia ergo ea est facere ex pati quod rem dialeetam essecra uera π falseMec μυ
pterea Graece dicitur eo, nat . σαι; autem. i. quae I cIic est secundum captitan quo dicit,quid commune apparuerunt .dicit omnia manifestata sensilia. Omnium habeant imaginatio dc seu sus cum nondum definierit, enim se usu ni typos siuscipit,sed quia ullas est omnibus quid est imaginatio. Unde rursus recurrat,dc eam delimelior. piopterea ab ei subiecta luce nominata est. ς' tutac sic rursus latius,in quonam societate habeant Misem tauri. a luce enim denominata est imaginatio, dc in rit. Nunc ita diuit necesse esse, ut imaginatio sit similis, histςrtium captit completur, quartum est. dc ultimum sensui,eo quod fieri non potet ait sit une sensu imagis i
192쪽
ilatio,quae eli circa sensilia. Recte autem additur, Coi ingat,ne quis puto,ir non contingat s ne sensu imagina Diocri. necessario sequitur. Et multa per eam, di facete & pati et eam habet. Recte dixit, Multae non enim
omnia faciunt secundum imaginationem,sed qua eam habent sire rotae,secundum eam a gut. Vt formicae per ea impelluntur,ut nutrimentum ligant. sed neq; semppatimur secundum ima nationem. Quando. n. coeuntes semem emittimus nihil prius imaginati , ut aliquando nobis in somnis accidit tunc non ab imaginatioe patimur. Recte ergo dixit, neq; facimus, neq; patimur omnia per imaginationem,& uide et priusquam coma Pleuerit .in quibusnam inter se conueniant, quis est finis imaginationis percurrit Et esse uera di falsa. Ad societatem rursus reuertitur. Dicit ergo et societatem ha bent sensus.& imaginatio in eo.quod est uerum esse de falli. Quod autem hac habent societatem id illis euenit Q habeant eade sensilia,& ea similiter apprehendant. sensitis propriarum quidem uerus est, u l quam minimum Ialp
Nunc tutius dixit quam superius dixerat. superius enim dixit sensum non omnino salti circa propria sensilia. Hic autem dicit eum aliquando etiam tilli. Cur aut dicit sensum patum habete falsi circa propria sensilia
Propter eorum paruitate.nigri. n. guttam multo albo commixtam non potest discemete. Seeundum autem est eius,etii hae quo M a cidunt, o hie salu
Secunda sensilia nquit,qua sunt per accidens. Et dubitamus,si pet accidens lens lia substantias esse dic
mus,quo dicimus eas accidisse cum snt substantiae 3 Di cimus nihil esse absurdi Quo . n. modo dicimus, Accidit domino esse hominem , eodem modo de nunc dicimus subst. ntiam accidere coloribus Ecce enim illic homine qui est substatuta dicimus accidisse domino,quod est aecidens,praeter naturam praedicates Et hie autem dixit. ro eo quod es an imaginatione. Nam S in ea sunt setilia per accidens. Quod in m album,nonsul irars autem hae k;um M aliquid
Hie rursus de sensu disserit. Quod enim est albu, no iiit uisus. Est. n. album uisus proprium sensile. circa proria. n. sensilia eli omnino uertis: cuius autem est hoc alum,utpote cuius indiuiduae substantiae .ntiquid Cleo. nis,uel Alcibiadis .fallitur,neq;. n. nouit hoc album an sit Cleonis,etiamsi nouit et est simpliciter album.
Tertium autem communium, eorum quae sequuntur accidetis,auibus insant propris. Dieo aure,ut metus,er magnitudo, naesens lita, accidantinua qua est in ime decipi sicundum sensum. Tertium .inquit sensile ccita sunt sensilia. Deinde uolens declarate quaenam dicit anquit ea qua se ituntur sensilia per accidens,in quibus Apropria sunt. Per accidens.n. sensilia esse dicebamus indui iduas substantias. In indiuidua autem substantia est motus. magnitudo,
ct alia communia sensilia,sicut S propria. Color enim in indiuidua substantia. Morus autem,qui Ili as operatione, differet a sensu, εα ab ii reisivi sensibus. Hic dicit secundum quod est coe sensus.& imagina nationis. Legendu est autem.quod hic dicitur in hypertato. Motus, inquit,qui fit a sensu.qui est secundu op
ratio .hoc est imaginatio quae ab his tribus dictis sen, mus excitatur sensu priorum.& sensu per accidens,&sensu colum. Haec ergo,inquit,imaginatio differt ab Oi-
bux sensibus,m quibus sacta est, siquidem manifestum est aliud esse id, liuod omnino fit praesenti sensili, ab eo
quod aliquando etiam absente. Habet autem, inquit, uerum S falsum iuκta sensuum proportionem, S conuenientiam. Sicut enim in illis,qui dictus est primus Dpriorum sensitum,uerus est. sic est imaginatio tali maxime sensu prauente uera fuerit,scut duo, qui restant, sensus. Ic sensus per accidens,& sensius communiu,sunt aliquando quidem ueri,aliquando uero falsi, sic itaq; habeant ductuae sunt ex illis imaginationes,siue sint praessentes sensus,sive non .u primus quidem praesinte seri' ueras.Hi autem, 'praesint π absint e sensius p IRerint, o maxime quando siensorium pro calfurit. Si ergo nihil quidem alii d habent,quae sint, si imagmationem hoc est auto quod didirum est, ima, natio Dent motus a sensi κi est sicundum actum.
Ex hoc dicto colligens Themistius dixit. et simul cusensu imaginatio operatur quia dicit pr sente sensu ueram esse imaginationem. Si ergo nihil aliud habent, qdicta sunt, quam imaginationem: Imaginatio autem est quae habet quae dicta sunt, quae quidem eius complent substantiam . dico autem definitionem, Imaginatio scilicet est motus.qui fit a sensu secundum actum de coli sidera ubi imaginationem definierit, cum tot &tanta interea dixisset. . oniam autem uisus est mirime siense: nomen quos, era. ιέα id. imaginatio, ras σ σάεις. i.a luce accepit, quia 'el e n est uidere,o quonii permanet,er est similiter ac sensius. Hic uult imaginationis dicere etymologiam.
Multa secundum eam agunt animalia.Haec quidem, auia non habeant intellectum,ut bruta.
Postquam dixit, cur imaginatio dicatur c GUM Muult et i .im dicere,cur data sit nobis.=Haec quidem, q. non habeant intellectum, ut bruta .'Sciendum, quod id quod est in nobis intellectus, hoc in irrationalibus est imaginatio. Nos enim a sensilibus abducti, per in te lectum operamur. irrationalia autem per imagina tionem, sentilia enim celeriter separantur. Intellectus autem n imaginatio semper est in iis,quae habent. Imaginationem autem duplicem arbitratur Plutarchus S eius quidem finis. qui est ad superiora ,seu eius prii sum est finis cogitatiuae ficultatis. Alius autem eius nisest uertex seu cacumen sensuum. Imaginatio ergo intellectui .ese cogitationi nihil co seriised etiam contra ab intellectu.& cogitat ioe expia rgatur, & quod est eius imperfectum ab illis perficit u r,sed & ab illis ad ueritatem deducitur,quatenu natura aptum est habere ueritatem. Vnde imaginatio & ubique sequi uult, ct una commoueri rationis,dc ueritatis uolens esse particeps. Admirabilis autem Plutarchus pulchrum ipsius memplum quoq; dixit. Vnde id etiam est operae preciunt reterre. Dicit. n. et siciti sunt duae lineae,quae in uno puncto se inuicem attingunt, sic est superior pars imagin tioni quae cogitatiuae iacultati conuecticiit. Sicutin ille punctus S idem est. S alius,idem quidem , ut unus, alii utem, eo φ & cum superiori recta accipi potest' ct cum inferiori sc imaginatio potest ut unu .dc ut duo accipi eo et sensili tim cli idem quod est diuisum .in unu cogit,quod autem diuinorum est simpleκ,& ut dixerit quispiam singulariu.iii typos quosdam,oc diuersas &rmas e iningit, oc exprimit.
Illa uero, quia nonnumsuam intellectus o Cata ν obruo tur affecta et morbis,uel μmno,ut homines.De imaginati e tri
193쪽
Recte dixit btegatur,in nobis. n. semper est intellectus & operatur. Occultatur autem nonnunquan p. pter morbum .uel iram,uel ebrietatem , ea enim ipsum
obsapiunt Sintercludunt,ut cognoscino possit eius operatio. Si autem haec ita habent,satis clarum est eum
opinati esse immortalem animam rationalem. Non. n.
dixit eam in delitio pati,sed obtegi. Et in his, Dei sta,
tia secunda section praxis completur. D misistiti aut m Mima aua o cognoscit anima, σι' sua pesti o prurinisue sit separatili iu/ non siparabili, se uκdum
Hagnitudinem βὰ sicuκdum rarionem e Uighr dum, quam fris i Euferantiam,o Ponam modo si integetere. squa anima irrationalem tonsi discrevit, nuc avi reditur ipsam animam rationale a seipsa discernete.
taq; in ratioali tria quaerit. Primum quidem,an si corruptibilis,liel incorruptibilis. Secundo aut rationalem animam discernit a sensu. Nec dubites,quo, cum se primus discreverit sensum ab anima rationali uc hoc rursus facit. Quoniam. n.ei conseri haec discretio Ad ostendendum,et est aeterita rationalis anima ea propterea dicit. Deinde tertium caput quaerit , quo si intelligere. Praesens aut consideratio duo prima capita quaerit. lncipit aut a secundo capite.i .a disserenita rationis.& sensus eo ς ipsa confert. S argumeti rationem obtinet ad ostendendum, I es limortalis anima rationalis. Volens autem urgentem sacere disseret iam primu dicit in quo conueniant ro,& sensus. Nec dubites p cum superius dixerit,quid coe habeant,hoc quoq; nunc dicit. Scias
.n .et eorum etiam colo,& societ as confert ad ostende- dum immortale animam Incipit ergo a colone tonis,
ct sensus. Et primam quide comunione dicit,* snt ambo potentia, uec ro S sensus & quod necata habet rationes intelligibiliu on pictae ii tabulae similis est secundum Atti . nec sensus habet rationes sensitum, sed typos tantum,& formas suscipit. Sensus. n. sensile non apprehendit, sed typum aliquem senstis. Substini iam. n. non assequitur sensus. Rationalis uero anima, eis intelligat substantiam ipsa tamen non habet typos intelligibilium. S haec est prima colo. Secunda colo. Si est potitentia de rationalis aia,& sensus, sed rationalis quidem secundum aptitudinem sensus uero secundum habitu, sed ambo tu potentia. Si ergo sunt Oino potentia, per assectionem ueni uini ad operati m. est ergo in eis cori et afficiuntur,seu patiuntur. Sed quoniam assici, corruptibilem ostenderet rationalem anima,propterea dicit, ς assciuntur assectione, ius ea persciat, non corrupat. Non .n. secundum substantiam assicitur,sed secundum operationem.Cognitio .n.est mentis operatio, quet mutatur ab eo,quod est potentia in id quod est actu. Et haec eli tertia colo,ς ambo habeat persectivos assectus. sed ut ex colone intelligas a ternitatem alae, sciendu est
anima pprie magis assici persectiva assecti , quam sensum. Sensus .ia corrumpitur ab eXcessibus anima autem
magis ab excessibus exercetur.quod ea declarat imortalem. Neq;. n. unquam corrupitur. Hs sunt quidem colones. Differt autem sensus ab ala rationali Q sensus quidem circa magis sensita operans, circa minora hebeta, tur. Rationalis aute anima circa ea quae magis sunt,operans,circa minora plus operatur. Vt si uisus imoderatu
uiderit album uel labyrinthi speciem prae se serente s-suram ex iis asscitur, minus album non apprehedit uatellectus iaceto,et si circa magna operetur in iis exerceturn circa minora magis operatur. Et quae est huius causa3 Qui sensus quide eget corpore.nec sne eo ope ratur. Et qm id ab excrisbus uel congregatur, uel cli si
gregatur, Massicitur,ppea circa minora operari ii Opotest. Intellectus autem corpore non indiget,ut illo affecto,assiciatur,sed circa eraestat itiora exerceturn minora facile apprehendit. Porro id quoq; animae aeternitatem,pclamat. EN sensus itaq; Δ animae disserentia osteti vii aeternitas. Ostendemus autem proprio quoq; ar. gumenici esse aiam pernam,quod erat primum caput. stola intelligit anima est aeterna: Neq;. n. si si corpus potest oia intelligere nec s sorma materialis. Si est. n. corpus,eli Oino teperatura ida calida. uel frigida. Temperatura autem non intelligit smiles temperaturas. Ergo sinites temperaturas non intelliget. & non erit oia intelligens. Nam S talius dicebatur non apprehende,
re,quod est similiter frigidu uel calidum. Atqui eam dicit formam materialem .eamq; uti instrumento corpo .
re Sed s ipso utitur instrumento, instrumentum no intelliget rci tursus fiet, iit non oti intelligit. Si autem &ipsum intelligit, lio opus erit instramento,idq; inins nitum. Et alioqui instrumentum confert illi, cuius est instrumentum. Corpus autem anima impedit ad oporandum Non est ergo eius instrin. Qin ergo hoc quo, que dictum est in his contemplatio Deo adiuuante, copletur. De parte aut animae. qua ala S cognoscit, non pol ex hoc colligi id.quod dicit Plutarchus,oes animas esse unam substantia multis facultatibus praeditam, &hoc esse uetum declarat,et ipse dicit unam parte animaeronalem. Pariem. n. nunc dicit hoc m5. Quoniam enim multa simi quae conserunt ad ecillitiationem corporis
dicit φ haec quoq; una est eorum quae corpo se colami,
pars animae i. anima rationalis. i. n. posset dicere una
substititiam multis facultatibus preditam. cum anima posuerit cormptilem, incorrilptilem si iisdem autes utillantiae no pol hoe quidem esse comi ptibile. Sic ergo aduersus eum dicere possumus. Ita etiam aduersus Alexandrum Ruci intellemim partem dixit animae. suado ergo dicit intellectum aeternu, ne dicas eum dicere intelle tu,qui exterius aduenit eu ti dicit.qui est in Mobis. Sciendum aut Q intellectus tria quaedam significat apud Atilio. Hac autem tria ciliter quidem dicit Alexad et Aphrodis Raliter uero Plutarchus. Sed Aleranis
der quidem primit dicit saniscatum intellee iis, intelle tiam. iii eli potentia qui quidem est in pu s. In pueris. n. Atintellectus potentia. Secundum intellectiis Ggnificatum est intelleihil secundum habitum qui est in persectis honi inibus. Persecti. n. hominessem deinceps cognitionem habentes intellectum scdm habitum lia. bere dicuntur. Tettium est s Heatum intellectus, qui est actu intellectus, qui exterius accedit , qui est omnio parte persectus, qui non est secundum nabitum is secundum id.quod est potentia,ut etiam si simplex ut qui semper est actu.qui omnia gubernat. Haec sitiit tria intelle ius saniscata secundum Alexandrum. Plutae thus an tem laaec non admittit .sed aliter dicit seniscata intelles iis . Dicit enim primum quidem significatum intellectus, esse intellesbim secundum habitum, qualis est in pueris . Vult enim Plutarchus secundum Aristor elem pueros retum habere rationes ,de rationalem
animam omnia scire , ct disciplinas non esse proprie disciplinas, sed reminiscentias , ct propterea dat in pueris , intellectum secundum habitum , d rerum habentem rationes. Sed res, inquit, ignorant , quod si sciplina egeant, quae disciplina est reminiscentia.
194쪽
Secundum intellectus significatum est intellectus, q est secudum liabitu δε secuta actu ut est intellectus in iiii persectis hominibus. In hs n. et & scd in habitum .d secundu operatione. Res. n. iam didicit,&coptio uti,diem p disciplinam ueluti in memoria redegit. Tettium significatum .est intellectus, qui est scdm a uim tantum cuiusmodi est intellectus exterius aduenies,qiii est perfectus Hic sunt tria intelle ius significata scdm Plutar. Hamonius aut iitriin'; reprehen)it,Alex de Plutarch. dicens ut tuq; admisisse deoprium S coe erratum: coequidem .et tertὶum intellectus significatum dixerunt intellectum scdm operationem, qui est exterius, qui est ut uerbo dicam.Deus Neq; enim Arist. nunc loquitur de intellestu,qui est Glerius,cum no Theologicum tractatum instituerit. Ec alioqui nunc de intellectu iterba facit,qui intestes us est pars animae. Incipiens ergo diacit de parte animae,qua intelligit, Sc cognoscit. Si ergo mune dicit de intellectu,qui est pars animae, quomodo hic significat eum,qui eli exterius, intellectum Qui autem eiu exterius .is non est pars animae. Et quod hunc
antellectum qiu actu est,ex itellectu,qui est in nobis potentia.dicit fieri inferius nitendit. Qui autem exterius
accedit intellectus .non est ex intellectit.qui est in nobis potentia. Si autem dicant. Q quando dicit intellectum omnia intelligere,de intellectu qui exterius est disserit
expers. Plutarchi autem proprium est errat tim. l, quae
sunt Platonisinristoteli tribuit Esl. n. Plato qui existin i,puerorum mentem esse seclinilii habitum , de recliliabere rationes non autem Aristoteles. Pliit arctuis au
tem ex illimat ipsum quoq; Aristotelem hec dicere qui
fieri autem potest,ut non lallatur,cum id Aristote. r fellat Puerorum enim intellectum dicit nondum pictae tabulae eme similem .eo ut sit aptus ad rerum rationes suscipiendas,non adhuc autem suscepit. Quare S communiter,& separatim errant Alexancer, di Plutarchus. Age ergo nos ueritatem dicamus Sciendum ergo , nos opinari intellectum esse serma, est enim intellectus puerorum,sorma qui potentia formarum est susceptor. Et quatenus quidem sorma est,non est potentia, ut uid tur Alexandro Quatenus autem est potentia sociaratu susceptor non habet rerum rationes,ut Plutarcho uidetur. Dicamus erso deinceps sit nificata intellectus. Primum quidem significatum , est intellectus potentia ad res sicut est in pueris. En d intellecti is secim dum habit iuri,qui res scit,ut in perfectis,qui res sciunt , quiesciant autem,S secundum eas non operatur. Tertium significatum est,intellectus,n o qui exterius quidem uenit, ut
illi arbitrantiar sed est smul secundum habitum.& operationem .sciit eli intellectus persectorum, qui res sciunt,& cognitionem tractant ita secundum eam opera
in hoc quoq; falluntur. i. n.est in nobis potentia in rur. Sic nos ergo dicimus significata intellecti t. De paetellectus habet omnium intelligentiam sicut dc adum ticula autem animae.qua anima cognoscit de est sapies, bratio in imagine habet omnium typos,licet non aper ci P radens. ymellectum appellat pareiculam anim .notos,omnium,quae susceptura est. Et intellectus ergo ba quod sit minima pars animae Sed ut si quis uniuersumbet omnium intelligentias.etiamsi non apertas. Quado mundum enumerauerit,& cum iis solem quoq; statue autem intellexerit Junc apertae fiunt. Quod autem, dia trac deinde P stremo dicat solem esse uniuersi particuisquam dixit partem animae, eam dicit aeternam, inferius iam, Rectς Rutem dixit, qua anima cognoscit, dc est si declarat cum dicit Haec autem sola pars animae,rationalis. s. est aeterna,& non aliae. Vterq; erso coe hoc erratu admisit Seorsum autem ii nusquit'; sic errat. Alex idern dem p nihil dictionis contextui uult addere, sed eui per sequens in cotradictiones quoq; nunc incidit.
Accepta. n.eκ contextu occasione.putat ipsum intelleriens S prudens. Anima enim S contempla itu. In haabet partem,& activam,& per id quidem laedixit, quia
est sapiens,& prudens, activam eius partem declarauit, per id uero quod dixit qua cognoscit, contemplativa. Quid au te uult dicere, et de ea parte animae qua cognot ι ι sin, rit DP. Prudens quaerere oportet an sit rictum S eius substantiam esse potenti an non dicit, v terna uel nou,siue ea sit separabilis,uel non separabili, secundum eius operationes est potetia, quem admoda secundum magnitudinem, sed secundum rationem qui est in pueris, intellectus,est secundum nos potentia
,l rerum sormas nondu nouit,habet autem aptitudine ad eas cognoscendas Sc sic est potentia, eo φ eius actus nondum nouit ea iri sunt. Alexander aut ipsam intellectus substantiam dicit esse in pueris potentia, &hoc confirmat dicens,quod intellectus est potentia i Si autem est potentia ,scdm aptitudinem s non habet formam,sed est tantum materia . Quicquid n. est primum potentia, est in materia. Intellectus ergo est materia, deformam non habet .nea forma perturbata, ad propriae latinae cognitionem tendat, εἰ formas sibi contrarias
non cognoscat. Sicut. n. perspicuum est coloris expers, ut nullo penitus retento.& citra Omnem auaritiae nota
colores subministret sic & intellectus inquit, est lar mae
idam autem praesentem contextum sic sunt inter pretati, siue sit intelleci us a coryore separabilis, siue noa corpore separabilis,sed solo sit mentis concentu separabilis,non autem ei iam actu. Hoc est ergo primum problema,seu dispiat abilis qliaestio. An sit intellectus separabilis Saetemus. Phitarcho autem nequaquam placet praesens interpretatio sed eam quoq; ualde damnat. Ipse autem inrerpretans inquit , quod Atilio te,
les uolens dicere siue sit intellectus separabilis ab imaginatione di sensu siue ei una substantia, quae ante intellectum quidem statuit imaginationem & sensum , sola autem ratione multa sunt, liaec dicit. Quod enim ad ea respexit,ex hoc clarum est, quod pse nuper de his cessauit disserere, Neque enim an sit a corpore separabili can non,quaerit . qui enim imaginationem a corpore separatam esse dedit, quomodo de intellectu,
qui omnes transcendit facultat dis dubitare posset an sit expers,ut omnes ta mas cognoscat. Haec quidem At Nander,ualde autem errat. si n propterea est eXPers,ut Omnia,quae sunt gnolcat, certe si eam ratio--i
nem oportet extendete,neq; usquam ulla ratione esse a corPore separabilis,an non Magnitudinem autem
deberet. scit enim S id quoa nullo mo est. Et non solu accepit substantiam. Quare haec est quoq; primi quaeia ex hoc Alexandrum subuertimus,sed & ex ipsis Aristo illo:an sit intellectus substantia separabili, ab ima inatele Ipse. n.Aristo .animam tarmam formarum dicit,dc tione S sensu An sit una omnium substantia & sola rishoc est proprium Alexandri erratum, quod inrellectu ne disserunt. Quoniam aut meminit Aristo. immixti &formae expertem dixit. Dicit enim potetia esse eius sub impassibilis,& separabilisad ostendedum, quod est ahi stantiam in pueris. Quod est autem potemia,eli sormae m4 immortalis: Alexander haec tria corrumpit. ει -
195쪽
Potentia.' potentia non eius substantia. sed alius. Spropterea intellectus,non est corpus es et enim qualitate praeditus calidus,uel frigidus. Neq; uero utitur instrumento corpore. Potest enim ira: sna,& parua smiliter intelligere quod sensus utens mitrumento, corpore,facere non potest. t relle quidem ti,qui dicunt animam esse ieeum sermarum,nis quod non tuta ed intellemus, neq; aelused poteritia formae. Quod autem non est similis affectionum vacuitas sensitivi, o inst. r. Et i,man Utim in sens,ita in sensu. Sinsus enim sintire nopolist ex uehementi se si,ut sono , o matris sonti nee ex uehe,
quando aliquid intel)ixerit aulae intel ut ii , non minus intellis sit,quae sint minor ed etiam magis. κοδ est enim sensititilim, non sine torpore intellectus autem separabilis: Q tia κάο autem sic
aquas; funt,ut siens dicitur qua Usitu am allum. Laudat Platonem. Quoniam enim superius dixit, psuscipii anima sormas intelligibilium,& sc opera lura pter ea laudat Platonem qui dixit animam esse locum iotinatum Sed eum in duobus reprehendit, primum quidem l omnem animam dicit locum formarum, Stion solum rati 1nalem si iam si pro Platone dici potester solum rationalem animam dicit Asas autem anima. xiones .ec ideo dicit Omnis anima immortalis. etsi ergo aminum sormatum locum dicit solam tamen dicit rationalem. Eum autem etiam in alio reprehendit Q actu dicit in anima formas,& non potentia: Aristoteles emnori pactae tabula: eani assimilat.& proprie dicit esse disciplinam: Plato uero plebe tabulae & distiplinam dicit
reministentiam. Hoc autem euenit,quando ου' per se verari,
Quid dicit 3 Quod inteste ius ui est potentia luc est
actu,quando ex si ieima potest sic contemplative operari. Euenit autem intellectum ex scientia operari.quando per se potest anima operari hoc autem no semper uix enim in senectute. o quidem similiter o tune potentia quodammodo, non aues similiser de priusquam Adherit,ues inuenerit. o ipse quidem se, ipsum tunc non res I intelligere.
Et postquam res inquit Midicerit.& quiescit, est po, tentia intellectu Non est autem similiter potentia, ac erat, priusquam didicerit,uel inuenerit. Priusquam emiudicerit,uel inuenerit est potentia intellestiis secundu priorem fgiiuicationem et iis quod est potentia, id est. secundum aptit iidinem Postquam autem didicerit . est potetitia secundum habitum , quod erat secundum si
gnificatum eius,quod est potentia quod ipse dixit, polentia quodammodo. Recte autem meminit disti plinae de inuentionis, auia omnis scientia disciplina, uel inue tione comprehenditur.&ui his finitur praxis, praxis, Dei benignitate,decinis. Quoniam auteri aliud est esse magnitudinem,ra esse munit lare, o aquam, esse aqua te autem o in multis ali, sed nota omnibus in no ulti enim idem est esse curae, esse carnem.
Cum tria de intelles tu quaerere proposuisset, unum quidem an aeternus uel corruptibilissecundum autem eius communionem dedisserentiam ad sensum ex quo eius tursus apprehendebatur aeternitas de tertiu, quomodo sit intelligere prima quidem dura satis per praecedentia demonstrauit,nunc autem reliquum ei demostrandum proponitur.& nunc amin a quomodo fit
intestigere. Dubitat itaq; in principio Aristo. Cum n. st duplex in nobis cognitio, haec quidem irrat ionalis, in sensus illa uero rationalis ut intellectus, sunt dupli. cia S ea quae cognoscunt iam haec quidem materialia sensita illa uero immaterialia r Quaelit ergo per haec
Arist utrum linaquaq; cognitio proprium cognossiit, ut irrationalis quidem materialia tantum nouit: Rc nalis uero ut quae sit praestantior, non li in nouit, quae sunt immaterialia.sed di qua material)a . Et cum hac esset dubitatio, seri sententiam Aristoteles dicens, Qrationalis non solum Dotiit immaterialio, sed S materialiae Qui enim noti it potiora, multo magis nosilit S deteriora Si itaq; novit immaterialia, considerahit omnino ct immaterialibus deteriora qus sunt,materialia Si. n. intellectus,quod est rationalis cognitio, imat etialia solum nouit,materialia autem non cognostili erat aliqua parte mens ames, & intellectus es qua mparte non intelligens.Cum materialia enim non intelligar ,etat ex ea parte non intelligens. Atqui absurdum est intellectum in aliquibus esse non intelli entem. Nosolum ergo nouit imaterialia sed S mat Aialia. Et haec quidem Aristot. Possumus alitem S nos exterius os ledere u maletialia quoq; novit intellectus . Si materia , lia enim no intelligeret,quo modo sensum corrigeret Sensus. D remum in aqua confractum uidet , Ssolem tinius pedis magnitudine. Intellectus aut e corrigit, ostedens .et neqi renuis fracti is est,eti l sol est maior terra. Quomodo ergo pollet sensum intelle ius corrigere, nisi materialia cognosceret ,hoc est sensiti 3 Et alioqui habemus regulam e id quod scit rerum disterentia, multo magi S res ipsas disserentes notiti. Si ergo intelle, eius nouit dissereni iam ima totalium a materialiti no-Dit ergo ct materialia. Sed dices sotta, s , est ab irdum intellectiam nosse ea quae extra sunt Haec ti. stit sensus eo et materialia. pati icularia cognostat. Intellectus enim quod est uniti et sale tantum nouit. Est autem sensus scire particularia quae quidem sunt materialia. Tibiditatem adluec dicam, et intellectus subiecto quide uni seli ratione autem diuersis. Intellectus ii uel secunduse solum operatur,& tunc uniuersalia solum nouit,uel cum sensu Operatur,eo utem institimento: S tunc materialia nouit,& particularia sciit eadem recta si ibi esto quidem eadem,ratione autem diuersa. St. n quae nunc
tecta est costingi potest de inflecti,sc S intelleeius subiecto idem exiliens .aliquando quidem cum recta habet comi lentiam qua do per seipsum operatur.& nouitimaterialia aliquando uero cum recta confracta, qMando ad sei ilum insectitur. S eo instrumetuo utitur. quado nouit materialia Hoc est quidem primum dubium,
ct eius solutio. Secundum est dubium pro quo tale edptius praefiniendum est,quod id qd ab eo quod est po
Quod autem ab eo quod potentia. ad id quod eli aetii,
ducitur alteratur. Quod autem alteratur. patitur, Intellectus ergo a materialibus patitur. Et quoniam ni hil patitur ab eo .quod est dissimilis materix: clarum est ergo qi liuellectu, eli eiusdem materiae cum materialibus . d ei ipse materialis, S corruptibilis. materialia enim comiptibilia . Quomodo ergo erit incorruptibilis. uel secundum Aristotelem , uel secundum Anaxagoram , qui eum esse dicti ni matella imperiatim
tum Haec est dubitatio, quam dissoluentes dicimus, Male accepillis. quod quicquid agit, etiam patitur.
196쪽
Haec est .n salsa oratio. Tunc enim quod agit uiciis mpatitur quando est eiusdem materiae cu eo. la patitur. Quoniam ergo intellectus non est eiusdem materiae cumaterialibus non eu necesse ipsum a materialibus pati.
quando irati cognoscit Agit. n. 3pis ex nos beneficio
assiciens α tamen a nobis non contra patitur . Quare
ex aetentibus ea sola uicissin patiuntur,quae sunt eiusdem inateri .ae cum patientibus Et haec quidem solutio exterius allumpta dicta est. Aristoteles autem aliam dicit solutio Dem. tuam etiam alibi dixit. qi duplex est passo setias estio ,haec quidem pellectitia . illa uero corruptiua In corrupi uia ergo uali sum est quod dicitur simile sit agenti.quod patitur intellectus autem sensilia co noscens persectilia asse Oe assicitur,qtiae impal- sibilitas potius dicitur,quam passo. Quare rursus non patit ut intellectus. Quae enim ab aliquo perficiuntur, non sunt omnino eiusdem cum eo materi v. Ecce enimundus perficitur ab Opiscet dc tamen non est eiusdecum ipso materrae. Rutius qua hic sunt teguntur a coelestibus d pei sciuntur:& non sunt eiusdem cum illis materia. Rursus aer perscitur a luminem non cli eiusdem cum ipso materiae. Quare .dc intelledius patitur q-dem a senstibus poli tiliam asse iionem . ab eis autem perfectus,non est eiusdena cum ipss materiae. Notanduautem , q1 etiam s dicimus eum perieti tuam pati assoctionem: noti sutiliani iam intellecitis attingit assectio, sed eius operatione Haec eli secunda dubitatio . S eius solutio. Quoniam autem hes duae dubitationes a maiemalibus occasonem sumpsere. aequum est de de materialibus hoc modo dubitare. Quoniam intellectus seipsum nouit m ad se conuertitur,quomodo ergo nouit Virum quatenus est intellecitis uel secudiim aliud quidem est i melle tus secundum aliud uero intelligibilis Si itaq; secundum aliud quidem est intelle tus, secuti dum aliud autem intelligitur: clatum est ergo intelleis tum non esse simplicem sed coin post in pu enim copositus.quatentis intelligit .&quat emis intelligitur Si autem ut hoc absurdum euites,dicas Q quatenus est intellerius intelligitur. in aliud ab suid iam incidit,in traeiatu .n de demoli iliai tuo ostensum in q, illud est, secundum quod Aouertitur. Si ergo quatenus est intellee usini μα eis intelligitur ergo & quatenus intelligitur,eli intepeditis
in ta ut conuerta . di ergo quatenus intelligit .est intellectus,
r,et id quod intelligitur est intellestus Et quo
mam disciplinae intelliguntur erunt & illae intelletius: quod ell absurdum. Si autem dicis eum seipsum non intelligere .salsum dicis. Si enim seipsum no intelligit quo nouit,v separatur a corpore Talis quidem est omnis dubitatio. sed si ista in obscurior, eam in compendium
repetamus. Quoniam intellectus seipsum intelligit , uel quatenus d est intellectus intelligit seipsum B quoniaillud quatenus est intelligibilis intellesius ut colligat ut omnia intelligibiliam omnes disciplinas G intellectus. Vel secundum aliud quidem intelligitur . secuisti aliud. autem intelligit S erit intellectus compositus quod est absurdum. Soluit autem dubitationem uno membro 6 dicene. q, quicqiud est proprie intelligibile, est intelle ius. Disciplinae enim non sunt proprie intestigibilesnpropterea non sunt intellectus. sunt enim a nobis exis cogitatae : de nos eas a materia separauimus, quoniam sum materiales. Quaecunq; ergo non ex nobis, sed ex
se habent,ut sint intelligibilia ea sunt intellectus. Nam Ss angesos dixeris sunt Sol. secundum Aristotelem intelle ius S si eum dicas qui in primo mobili circui
agitur,quem opificem dicit ric quoq; , secundum Arisuoi est in est intes lectus. Sed quonian, nec Platoni uidetur Deum esse intellectiam,nec pi Is dogmatibus, Deus enim est super mentem seu in testectum, Unde de me xcix quod est prouidentia nominatus est,ut qui sit me
τvs.l ante mentem seu intellecti ina, e nos 1liter dubitationem soluamiis. Dicimus enim l non colligitur,
quid eli intelligibile esse intellectum . Primum enim intelligibilia ites sunt proprie intest agibilia ut quae sunt
penitus immaterialia, iti no proprie,sed quatenus sensilia sum intestigibilia,ut lapis. Nunc autem de proprie intelligibili biis aettur . si autem ita est,erunt . quae si ni proprie intelligit,ilia,intellectus, de nihil absurdum soquetur. Secui id autem,quod non colligitur , quicqd
est intestigit, ile .esse intes lectum, sed quicquid se ipsum
intelligit .esse intes lectum. quid enim dicit dubitatio
Quatenus in intellectuς .imelligitur ab aliquo , uideli,cet a seipso. si uis ergo .conuerte per illud,quatenu urpolitionem illam S dic. quatenus a seipso intelligiti ir, est intellectus. Haec in enim uera dc recta conuersio. Si ergo ex comi ersorie collectum est,quod non utique
intelligibile intellestiis,sed quicquid a seipso est intelligibile intellectus non utique quicquid est intelli rei bile est intellectus.& non solum propter Deum Ari*ote. In solutione non contenti sumus,sed Q etiam imi uersalia sunt intelligibilia &non intellectus. Dicere autem quod non quatenus intellectus,seipsum cognoscit, alia surdum. Primum enim .ut diximus erit duplex eiusdΘ rmaen ipse intelligens.& intellectiis. ct non totum seipsum cognoscens. Quatenus enim intesti iurisei sum intelligit,d non quatenus intelligit. Quare quatenus intelle ius seipsum cognoscit intes lectus. Et haec est tertia quae illo. Quarta est quaestio si intellectu .se. ipsum intelligit ibi autem semper adesi intestes iis clienon seipsum intelligit 34 Videmus enim raro nos homines ad nos ipsos conuerti,sed uel de Deo mente ali. quid agitam iismes de mundo : raro autem de nobis ipsis . Atqui oportebat tapsos semper intestigere. eo et semper sibi adest intelle ius haec quidem dubitatio .
Dicimus autem quod propter commixtionem,& considerationem eorum qitae sunt hoc fit. sicut enim,si duo adsint S unus quidem sit amicus alius autem illustris, S splendidus quispiam,amicum ne salutamus quidem, ut qui sit familiaris alteri autem dextram iungimus, ite& intes lectus cognoscens,quod sibi semper adest, raro seipsum intestigit,sed res mundanas, uel supermi indanas saepe . Non quatenus ergo intes lectus, intes lectus no seipsum semper cognoscit sed hoc fit, propter eius
operationem sicut enim in furore intellectus omnino
non intelligit eo quod a se diuertitur,sc& quando circa corpus si fidens res alienas agit, non tapsum cognoscit, quo tempore non est actu intestinus, sed potentia . Plotinus uero dicit esse intellectum , qui seipsum semper cognoscit, qui semper non seipsum cognoscit . Ut rursum accipias hunc quidem actu qui seipsum semper cognoscit, illum autem potentia , qui non semper. Illiud autem , semper cognoscere, dic
bat propter Platonem qui dicit animam semper mobilem. Illud autem, semper mobilem .in hoc et semper uiuum corpus faciat accepit, sed S in hoc et ipsum semper cognitiuu reddat, Et semper quidem inquit cognoscit intes lectus Si autem non sentimus etiam eum semper cognoscere: hoc fit Ppter turba S tumultu corporis.& in his cotemplatio, Des gratica,copletur. Quoniam
197쪽
autem aliud est esse magnitudinem. & esse magnitudine & aqv im S esse aqua. Dictum est di in praedicametis.&in Physca et aliud est uerbi gratia hoc : ct aliud. quod per hoc illud nempe hoc,utrunque simul fgnificat, uod est sormam cum materia ut aqua. 5. magnitudo illud autem per hoc foranam tantum sine mal
Ha fgnificat ,ut esse aqua,& magnitudine. Et in mal Halibus quidem rebus sic est signisi alio: In rebus uero immat ei talibus idem est illud hoc,& per hoc, ut i Deo. S lῆgno.& talibus. Idem enim fgniscat in duobus casibus. Haec est ergo tota Arist. sententia. Nunquid intellectus nouit in quibus aliud est esse hoc.& per hoc,ideumaterialia an intellectus illa solum nouit .in quibus ideest hoc,& per hocid est immaterialia . Magnitudinem
ergo dicit uitulique simul magnitudine autem esse,sormam tantum,S aquam,dicit uirimque simul aqua autem esse. formam tantum. In nonnullis enim idem Hecarnem.& esse carne, non apto exemplo uisus est . In
carne enim non idem fgnificat hoc, di per hoc. Hoc est enim in solis intelligibilibus : alioqui diximus , quod in materialibus quidem aliud fgnificat accusativus. S aliud ablativus. Hoc autem iacit, propter
ingenis magnitudinem contemptis exemplis, ut 'laepe mos est . It alio vel aliter hal Me ulcat inullectu
Adhuc quidem dubitat. sunt haec autem superioribus coniungenda. superius enim dubitabat An intelle. ius intelligit materialia. Nunc autem tanquam tacite concesserit eum materialia intritigere, dubi in nun
alia quidem sui parte intellectus materialia intestiit talia uero immaterialia. Hoc est ergo quod dicit. V elatio,& alio iudicat. pro eo quod est alia quidem sui parte intelligibilia alia uero materialia. Plutarchus itaque ct Alexander uult immateriali quidem immaterialia cognosci: materiali autem materialia .. Aristoteles autem dicit.* eodem intellectu ambo cognoscuntur, Smaterialia S immaterialia: sed aliter & aliter habente ratiqn quidem utens in strii mento corpore in materiali, bustaliqua do autem non ut in inmaterialibus, ct intestigibilibus. care. α non sine matre a sed flevit hoe simum in hoc
Hoc dilium est defenso oppositi dogmatis, ues nuper dictae dubitationis. quoniam enim dubitauit dices, nunquid intellectus alia quidem sui parte materialia intelligit alia uero immaterialia: per haec defendit dubitationem,& dicit. Cato enim non est sine materia: sed res est materialis. sciat enim haec simitas in hoc est, pro eo quod est, forma in materia : sic & caro forma est in materia quare est rationi consentaneum intellectum non eadem sui parte intelligere materialia & imis
Sensitivo ergo talidum, fritidum iudicat, π quonam ratio
Hinc Pittarchus S Alexander sui dicti fidem faciut.
Ecce . inquiunt, dicit ipse materiali materialia cognosci sensi tuo. n. dixit calidum cognosci. Quid nos ergo dicimus quod non hoc dicit, sed defendens dii honem, deinde ab hoc loco iteram solutionem adducit. Dicit enim intellectum senstiuo utentem instro iudicate materialia .id est calidum S stigidum. Deinde qm frigida,
ct calidi meminit: non solum autem haec caro iudicat. sed S in quibusci inque aliis in eius comoderatio, Ut siccum, luamidum,&huiusmodi alia: non poterat auistem in dictionis contextu omnium meminisse ne nimis eam produceret, propterea breuiter reliqua fgniscauit subiungens. Et quorum ratio qiasdam est caro hoc est ex quibus constat ratio carnis. uel elu, definitio. Intellectis ergo utens senstiuo instrumento, iudicat nigidiam .ct calidum alia ex quibus constat carnis destit-tio. Et huius est opinionis Aristoteles: primum quidE ex hoc qi soluit dubitationem, quae dicii. Q si intelligi, bile intellectus et u S lapis .qui in intelligibilis intelle- eius. Illic enim dicit . ii intelligibilia uel sint proprie intelligibilia uel non proprie. ut sensilia sensita ergo intelligibilia dixit.& non proprie . Quod si ita est sc uidelicet abites le iii ea intelligi existimat. Et ex alio etiaprobari potest. Ipse est enim. liti dicit Q scut disciplinae ratione separanti ir : sic S intelledius ratione a s ipso differt. si autem disteri a seiplo ratione scilicet, ideo digeri,ut cognoscat materialia,& immaterialia . si sola enim immaterialia cognosceret, quid opus esset disseremia Alio uiat ue separassi,u i ut obliqua, ins xa huet ad Uissam,quanda extensi furiit. carne messe etiam iuditur.
Hoc dictum rutias interrogative procedit ex diui, sone interrogans. Est autem haec sententia. quoniam alia quidem intellectus materialia iudicat : alia uero imis materialia nunciuid hae partes intellectus,per quas materialia iudicat.& immaterialia,sunt a sein uiceni separatae, ii et sicut recta in subiecto quidem eadem , ratione
autem diuersa Aliud est enim esse rectam . S aliud obliquam & in sexam. Et hic est quidem scopus. Interrogatiue autem oportet S sc dictionem circumloqui , quae in hyperbato dicta est . Aliud enim iudicat carne esse, pro eo quod est : alia parte iudicat im-
materialia sc in hyperbato . Alio autem sue separato, tab alia parte quae materialia iudicat,uel ut tecta inflexa isubiecto quidem unus est intellectus, ratione autem diuersus. Riosci At in iis quae sunt in abstructione quod est rectum, va
quod est simum. tam eontinuo enim .
Ad aliud uenit exemplum disciplinatum: ct quid dicit Quod sciat smum A tectum est omnino in subi
fio continuitate : sunt enim in aliquo corpore, conti- inuo. & lamen ea continuitatis ratione separamus, &dicimus,l aliud in iii his et quid est esse,id est forma separata,& aliud materi ipsa continuitas. Dedarauit id per hoc quod dixit .rectum esse sicut ergo in his forma a materia ratione separamus: sic S intellectus a seipso dissert ratione. Nunc autem pro hoc facit quod sunt
in . teriales disciplinae. Materia n. est,ut dicit fgurarum continuitas. Forma aut ipsae inurae. sunt itali; materiales disciplinae. Dd quid est avit Us si aliud est e e nno, raesum,alio.
Si inquit, quod quid est esse, id est forma disciplina, rum quod quid est enim esse formam fgniscat) aliud habet esse rectum id est aliud est hoc ab eo quod est phoctunc aliquid aliud est quod alio, pro eo quod est,
tunc alia sui parte disciplinas iudicat intelle ius,&non ea.quae immaterialia iudicat. si enim aliud est hoc ab eo,quod per hoc sunt. s. immaterialia. Et notandum est,ut Plutarchus in comentario sgnascat, ir discipli. nas habete subiectum dicit Aristoteles. Est autem hoc,
quod dicit,u leticetis quod quid est esse d est si forma, liud habet esse recto quod is, per hoc. N alterum roctum quod est hoc,sunt materialia : si aut materialia. Ita sui parte intellectus haec iudicat:& non,qua immaterialia iudicat.
198쪽
ergo, ut res a maiori, si rares iles. Sic que sunt citia seri lu
Hoc ut ad aliquid, ut ad formas,quae sunt in continuitate .quae.n. sunt in abstractione. unam im Dimam fgnis arat . auae aut non sunt in abstractione duo declarant. rmam simul cum materia. Et haec merito diar,ut
malia di quae diuisotiem recipiunt ut duo l. n. sunt in abstractione ut quae sunt inditiis bilia,siant unitati Cerie S in si a testa ut o si duo, materiale aliquid s. gnificabat. Sunt et 'S disciplinae duplices t hae quideLcundum ipsa tuna formam: et signauit cum diNit,Esse recto uel secundum forins S materiant qasgnauit Audixit, Rectum. Alio ergo uel aliter lintea udicat. Coclo, v necesse est uel alio. oc alio iudicare materialia de ima terialia uel eodem aliter hii te. Deinde totius dicens dubii socii seni inquit omnino ergo,iat res a materia separabiles: sic & q sunt circa intellis i. ut compendio dici
pol sicut forniae solo mentis conceptu,S rone a mat
ria separans, non aut ipsa substantia sc & intelli ins Parabilis quod ad se quidem attinet semper est,ut q sit
subiecto semper idem: mentis autem coceptu, ratio ne separatur .d ea quae cognoscuntur. Dusitatierit autem quid iams intelli tui est simplex quid, Greesione tiarat: nee eum tigo quisquam ιomune habes, ut dicit Anoagoras quomodo intelluris intelligo liquid patini a liquid enim est embolui eo mune: hoe qui m uidetur facere, itil, dpuli.
Hic est secunda diibo, quae dicit, q, si intelli sensita cognoscit patieε ab ipss. Nihil aut ab eis inai i .quod nost eiusdem cum eis substantiae Hoc . n. signauit,in contextu subiungens s. ii aliquid est coe ambobus, hoc q-dem facit illud uero patitur, pro co quod est, secudum coe .i secudum materiam patitur . si ergo ea cognoscit intelli. ab eis patitur . si aut ab eis patit: est eiusdem cum eis materiae . si aut eiusdem cum sens lib. materiae rno est in tein simplex sed compostus. Hoc aut dictum est secundum resolutionem. Praetereas istellit id, o ipse, Mi. n. etiam alii, intelliesus in erus non secundum aliud si ipsi int iligibilii, unum scit aliquod flecte inita ibile uel mistum quid habilis, quod facit ipsum hi αt Astibile, se ut alia
Antequam secundi dubii somnem dicat,tertium hic dubium proponit,& dicit, s ipse intelli est intelligibi, iis quo ergo seipsum intelligit Et primum dicit .et si
quatenus inlesti,seipsum cognoscit erit in omnii, inteli stibilibus intellit ergo S in lapide. & erit lapis intelli .
Conuerti . n. hoc aut innuit in cor tu . ni dicit, Vel . n. etiam alijs intelli inerit pro eo quod est aliis intelligibilibus inerit .lloc est esse intelli ut omnia intelligibi. lia snt intelL deinde priusquam diceret aliud absurdum,ut pote,si aut non, quatenus est intes A, cognoscit, erit duplex S intelligem,& imel B,& non undiq; seipsum cognoscens: neq;. n. intelligens ante hoc infert I cundi dubii somnem et intelligibile non est unum numero, sed specie. in D. proprie intelligibile.& non m cie. Quod aut est proprie intelligibile est de intelli. Deinde inseri aliud absurdum a secundo. Q si non quat nus est intein cognoscit .etit duplex,ut si indivisibilis,
ct intelligens. Hoc aut significauit cum dixit, Alio h bebit mixtum quod facit ipsum intestigibilem,ut alia: pro eo quod est,habebit aliquam compostionem.quae compositio secundum aliud quidem facit ipsum iniet. lectum secundum aliud uero intestigibilem,sicut& alia intelligibilia. No hoc titit dico. et alia inteli bilia sunt composita sunt. n. sinplicia oia intelligibilia sed hebit. insuit ali uid inteln,quod facit ipsum intelligibile, ut
faciebat alia immaterialia, intelligabilia. v l sali suidem est secundum aliquid commun/. . . . iHic soluit duas dii bones. S primum quidem secus dam quae collegit,intestin esse eiusdem matellae in senas tibiis o dicit esse nomen coe passonis set a flectionis Hic est ii .ps fui a illa uero corruptiua . Agenio ergo patitur intelli est per festiua ii od aut est per fee litium, non dicitur proprie affectio, ues passo. .ci I IQuare prius Adlum .st, potentia quodammodo est rei diti
Cum paulo superius dixisset esse duplex intelligibile S quod proprie,& quod non proprie, nuc dicit. qa' inteli, potentia proprie est intelligibilia , qti aut ea intestigit desii. Neq; n habet inqatit, intelligibilia intellii nisi ea intelligat. Non pictae .n tabulae siniti est. Et ii
de in iiii Iamblicus Q graece dixit, duriorida artae . sum moti aut non diceret,nis γαμι mi hoceu lias hiet. Hoc aut dixi uolens animam puerom, saeest intes Is potentia, hie rerum rationes . QMare si eam γοτι rus assimilauis,habet rerum uides uri r nes. mcut γραμtiati dis habet γραυμαΞ,hoceu lias: Si autem ἀ Ἀου dixit. i. non scriptae,intelligit male scripta .eo Phabeat exiles,& Obscuras iras. Nam S ilatii dicimus tragiae dum. i. mutum eum qui est i mdcx-4. qui mala habet uocem . Quare S Arii l. inquit, millimat esse in anima intelligibalia ut Plato, & omnium tones. & etiaretnim scentiam, no disciplinam. Haec aut dixit,ut oli deret Arin quoq; esse in eadem opinione. O Aetne quidem 63 int Ii bilis suis ritelligi iis . IHic est tertii dubii Glo. ii quidquid est proprie intelligibile.est intelli scientia. n conteplativa, quod est aut
se scibile idem eth quid dicit 8 Quod nihil alisurduideesse intelam ct quod intestigitur . quod est n. proprie intelligibile. quod dicit stibile'. di qui est proprie intes A,
quod dixit scientiam idem est. Illud aut, Proprie. addi tum est et disciplinae non sunt. proprie intelligibiles, a nobis aut omnino intelligibiles diar, qi a nobis ellictae
fiat.& in nostrae mentis agitatione uersentur. Cur autem non semper iste Istic usu est considerandes. in iis autem, aua ha ni materiam , potentis solum est unumquodque intelligibile. Quare siti, quidem καχ erit intellectui sine materia emim petentia est intellectua talitia, Illi autem erit intelligi siti
Hic in quartum dubium, ciar non semper intelligit intellectus S dubitat quidem psum autem non soluit, nos autem iam soluimus. Sed post hoc rursus euenit ad solutionem dubii dicentis, et erunt intelligibilia intelle ius, Cum . n.dixisset,quod in proprie liuelligibilibus uerum est nunc dicit quod in materialibus quς sunt intelligibilia potentia & non proprie, non est idem intelligibile,quod intellectus. Intellectus n. res in materialis. Et in his pratiis. Deo est gratia completur.
Quoniam otem, scut in omni natura est aliquid, hoc quidem materia unicuiquegeneri iὰ vero est,quod est, quod omnia illa potentia alterum autem quod est eos, o es Aruum, qu d omnia faciat quomodo an ad marariam affectu est: nei spe in aniama has spe different laxo ephie quidem intellet ui tulis,quod O. mnia par ille uero,quod omnia faria ut quidam hastitis: tu lux. quodammoda
199쪽
uodammodo enim e tum lux serit res , qui sunt perentis, mi , marinus autem utriusque rationibus uten . Daemonis rei actu. intellinum dicebat Acilio telon dicere. Humanus e in
Postquam quatuor quae sunt in intellectu,qui est po non est,eo quod dicit eum omnia sacere,& per substantentia uenii deinceps & ad intellectum,qui eli actu: S riam Operatur & semper intelligit. Sed nequὸ qui ex te in eo decem mi aerit. Primum quidem,quod omnia facit rius est,intellectus. Si enim dicit Cum luce S liabii u haintellectus. Secundum autem,l subitantia operuur. bex Pyoportionem , ct lcum imaginatione operatur Neque . n. ut aliae substantiae operationes pio ponun , ct obliuiscitur: non sunt autem haec intellectus,qui exserit de intellectu qui actu est. Neque n. subliamia in terius adumiit. Dicere ergo,quod cum ilice,& habitu tellectus qui actu est,proponit operationem sed in se liabei proportionem ostendit hic esse propria alicuius ipsi psa subitantia ipsius est operatio: ct non est si , intellectus,qui est medius inter exterius accedentem.&satia intellectus,qui actu est aliud ab eius operatione . humanum: nempe angelicos intel Iectus. Nam di lume Tettium,inquit .ineli intellectui,qui actu eli,quod sem est medium inter id,quod illuminat. S quod illuminat. per intel igat & operetur.& ab operando nunqua de- ct habitus est medius inter aptitudinem, S propenso sstat. Quatium et est animalis. Quintum,quod immor Dem. his autem intellectum assimilauit. Quare intellintali fac quod separabilis. Sextum uod cum habitu ,& scilicet dicit medium quendam inter eum qui exterius Iuce habet proportionem .:Sicut. n. lu X non ipsa facit intercedit,& humanum, Plutarchus autem se iusti, ta- colores,sed quae sunt,sortiras apertas reddit: sic & intel tionibus defendit, dicens, i est hic de anima tractatus, lectus.qui a tu est,res non facit,sed formas imprimit di nec suit,quod Aristoteles de intellectit, qui exterius ad insculpit in eo quod potes . Octauum, T qui est poten taenit dissereret: sed actu ini ellectum appellat humanii, tia intellectus ab eo qui actu est Miffert tempore ,& ip Deinde aduersus ea, quae a tribus, Alexandro inquam. so subiecto. Nonum,obliuiscitur intellectus. Decimu, Marano,& Plotino dicuntur comitius fit incursio. In ἀquod semper cum imaginatione operatur. Hac sunt in uenimus enim Aristotelem dicentem. quod actu intel-pita dictionis contextus quq di Nil inesse intellectui,qui lectus subiecto quidem idem est,tena pote autem diu ei actu est. Et cum nihil aliud dixisset, interpretes ad mul sus ab eo quod eli pol entia, S quod actu Nam cumtas ct uanas uias uersi sunt lass aliter accipientibus in Prius sit potentia actu pollea factus est. Si haec ergo intestinum qui actu est. Alexander quidem actu intellin contextu dicit Aristoteles, uidelicet nec Deum nunc diappelllauit unum omnium principium,siue intellectu, Ut intellectum qui est secundum acti ini, ut Alexandro
unius omnium principii Plotinus autem actu intelliu nus. Sed & Potino aduertatur : Si enim secundum O. intellexit humanum intellectum: hunc quidem semper semper agit: non erat prius potentia. At illoteles auteoperamem .illum uero aliquando. Errauit autem Ploti dicit,quod erat prius potentia. Per haec ergo clarum sanus ex Platone. Cum . n ex illo audiuisset,esse semper cium est v nec Veiam dicit nec daemoni iam siue angeli mobilem animam existimauit eum illam semper mobi cum intellectum, nec intellectum, qui semper operat. lem dicere,quod semper intelligat Sppterea esse exi- sed de eo intellectu agit.qui est in nobis. Haec est primallimat intellectum semper intelligentem . Plutar laus oppugnatio. Secunda autem haec est. Quomodo dicit autem quod & nos ponimus, non existimat esse apud Aristoteles, i intellectus solus est immortalis, S aeter nos duplicem intellectum ed simplicem. dc hunc sim . nus Ait enim Et hoc solum est immortale, S aeternu .plicem dicit non semper intelligentem . sed aliquando Sive enim primam causam intellexerimus non est 'laintelligentem. Existimat ergo Plutarchus intellectum, immortalis, Sunt enim & alia immortalia . nec si angeliqui a tu est, eum dicere humanum, quem putat etiam cum .uel daemonium intellexetimus, is est riirsiis notus quandoque intellipere. Tot fuerunt opiniones de in . imimortalis. nam S prima causa est immortalis. Nec me tellectu qui actu eli,quatuor numero Alexandri, Maria sus si,secundum Plotinum .intellexerimus, tutellectu. otii, Plotini. Plutarchi Et unaquaeque earum probabili- semper intelligit,is est solus immortalis. Sunt enim &bus ad sui defensionem rationibus utitur. aequum est alia immortalia, ut qui aliquando intelligunt,int et B. ne ergo ponere,quid unaquaeque pro se asserat. Alexi que enim soli intellectus,qui semper intelligi in t .sunt bdee quidem dicebat esse actu intellectum, primam cau- mori . te sed di qui quandoque intelligunt. secundum sam. Eirabat autem eri eo,* audiret . eum omnia sacra Plotinum. Quare S haec eli comunis aduersus eos in-re Quis est. n qui omnia facit, nisi Prima causa Z Si ergo cursio quod ipsi non inueniant, de quonam intellectu dicit Aristoteles.quod qui secundum actum est, intelle dicit At illoteles . cum dicit esse lotum immortalE. Quictus omnia facit: uidelicet, intellectum secundum acta. autem dicunt intellectum humanum aliquando intelli primam causam dicit dc quod rursus dicit cum substan gere,& hoc solum esse,& nos non habere alium intelletia concurretem habere operationem intellectum, qui cium .possunt respondere, & sic dicere, τ cum multa actu est quod est soli Deo proprium. Neque n. noli re snt,quae hominem perfectum,dc absolutum costituat, Didetur liuelle tus per potetiam facere operationem . solus intellectus est immortalis di aeternus. Illud ergo, Et rursus, quod semper operatur. Hinc ergo sallebatur solus ad ea quae hominem perficiunt,& complent,rese Aleκander.& dicebat haec nulli,nisi soli Deci,conum iis rendum est. Plotinus autem hanc responsionem pro se te. Elt enim solius Dei proprium cum substantia con- afferre non potest . Duos enim supponit intellestiis. currentem habere operationem, d seinper operari, dc eum,qui semper intelligit: dc eum qui quandoq;. Queagete . Plotinus autem fallebatur,ex eo quod est semp ergo Potest solum dicere immortalem Siue n. eum,
operari ,&supponebat esse in nobis intellectum semp qui semper inetlligit allitur: Nam ct is qui aliquando operantem , ct eum dicebat esse actu intellectum. intelligit,eil immortalis. Sive eum,qui quandoque in.
200쪽
telligit dicat immortalem sed & qui semper intelligit,
secundum eum. Quare nec Plotinus dice te pol et f. quo nos dicimus .solumodo immortalem intellectum. Dulchre autem adiectum est immortalem, dc aeternum esse intellectum. Nam S it rationalis c uegetatiua sunt q-dem immortales, non autem a ternae. Si enim uitam
suppeditani: nihil autem suscipit contrarium eius, id suppeditat i Si ergo uitam habent : de sunt immortales,
non autem aeternae. Aeternum enim dicitur.seonidum id quod semper eli. Immortale autem, secundum id,
quod est semper uiuere . Quare intellectus solum ex iis,quae sunt in nobis, dc semper est, & semper uiuit
Irtationalis autem de Megelativa semper quidem uiuere dicitur,non autem semper esse. Quare oc hoc huma, no intellectui inest. Hae sunt comunes incursiones aduersus tres . Aduersus Alexandrum aut em,S Martim
hoc possumus dicere quod eum,qui est secundum actu, intellectum separ bilem dicit, non separatum . Prima autem causa. tuam dicit Alexander esse actu intellectu, uel daemonius,seu angelicus, quem dicit Marinus sunt separati non autem separabiles. Separabile quidem s-gnificat, quod nondum quidem est separatum sed potseparatu Illi autem sunt iam separati,ci prima causa. dc daemonius seu angelicus intellectus, non solum ratio
ne, sed S subnamia,quod est,subiecto. Quare de ex ip-ss uerbis totus incutso eli Q dixerit eum, qui est secundum actum,intellectum esse separabilem, de non separatum. Sed S alia est incit iso, et hunc qui est secuti
dum actum intellectum animalem appellat. Non aut εprima causa est animalis,o Alexander: nec daemon,sue angelicias,o Alarine. Quare nee eum,qui est secundum actum,intellectum. nec angelum possiimus intelligere, Dec primam causa sed eum solum, qui in nobis qnq; operaria raram anum Et quod in contritu dicit intellectum.quie se secundum actum,cum imaginat ione operari. Non autem prima causa cum imaginatione operatur,nec daemon nec angelus: sed solus qui est in nobis, intellectus . Et haec ergo comunis est aduersus Alexandrum , S Marinum incurso . Adueisus Alexandrum autem seorsum,liaec possumus dicere. Quomodo posisumus mente comprehendere,et intellectum, qui est secundum actum .primam causam dicat si quidem luci Shabitui eum comparat. Prima enim causa subitantia
est. dc non habitus, de substantias producit, ct nullam cum luce habet proportionem .sed cum ipso sole. Quare de hoe ei, in in nobis inrit,intellectui conuenit . hirursus dicit Amstoteles, quod scut lux non facit colores,sed eos esse manifestit sc de intellectus omnia fac re uidetur quod omnia manifestet. Est autem absit iduhoc de prima causa dicere Prima enim causa ipsam substini iam producit eorum quae sunt,de nihil est,quod ipsa non fecerit. Et rursus O Alcxander. ipsum habitu appellauit. habitus autem est, quod est secundum p
tentiam Prima autem causa nullo modo est potentia.
Et rursus de eo dicit Aristoteles quod subiecto quidem idem est,tempore autem diuersus ab eo, quod est potelia de actu Prima autem causa nullo modo se prius qd habet uel potetia uel actu. Et alioqui est obliuisci quoque dicit intellectum hoc aute qui inerit ei, qui est exterius 3 Qui enim ineuin nobis intellectus is est qui oblitii scitur per eam quae est corpus, habitudinem impeditus. Quaecunque ergo dicit Aristoteles conuenire ei intellectui .qui est secundum actum i ea dicit de humano intellectu,qui a potentia scitur in actum. Hoc aute i
demonstrat ur. si ea, quae illi hon ineste uidentur, dico autem omnia facere, de substantia operari, de semper. intelligere ostendemus ei inesse. Seire ergo oportet, Qomnia facere dicitur antellectus, qui actu es , quod omnium typos describat in intellectu . qui est potentia. Quare dc cum Plato stylo quo scribitur assimilat. Asia scit eses autem ex seipso ipsum scriptorem supponit.
Si enim qui potentia est intellectus sit Omnia : qui ergo actu est omnia facit. Quare hoc in intellectu humatio inesse potest Qui enim exterius aduenit non describit omnia quae sunt in intellectu potentia sed is qui in nobis aetii est . Ei autem conuenit S aliud, quod dicit, li,et substantiam operatur. Et ut hoc intelligamus,pa o altius praesumamus. Sciens neque anima est solum. Deque scietitia solum: sed est quid ex utrisque conum-xtum.Componitiir enim sciens ex anima, de scietitia r& pi oportionem quidem habet anima cum materia δscientia cum forma. Et quoniam cuiusuis rei ut in Physica nouimus,magis substantia est sorma, quam mat ria substantia ergo scientis est scientia 1 dc sciens secuti dum scientiam operatur. Ostensum est autem ipsam esse scientis substantiam Neque enim secundum aliam illam S sublimettontemplatronem et sicut in Deo imsa est actu substantia Nam in amniis,& alijs substatui; seorsum a prima causa, ubstitilla est de potentia. de
actus . Subsantia ergo Operari dicitur et icientia dicat Delvii substantia animae. Ex meliori ergo intellectum nominauit. Quoniam enim actu agi de operatur intellectus:& actu existens operatur. in omnibus autem a ctu melior est substantiae propterea ergo tiolem dicere eum actu operari dixit,substantis, ut ab uno pretiosore totum DPe significamus. O mihi dilectum Teiuri
caput Et hoc ergo conuenit in teste tui laominis, liu a ctu est. Actia enim existens intelligit. Qui autem est ex terius ex seipso actus est . Quod autem quatenus proci omni quid est . sibilantiam accepit, deciarat dicens rQuod enim hoc sc est, larum. Agens enim est patietate preciosus,& principium materia. Qua de causa substantiam,ut precioso rem accepit. Porro de tertium es conuenit,et intellectus semper intelligit non ut Plotinus putat. l semper ipse per totum intestigit: non emuniam numero intellectuna semper intelligere dicimus sed Q in toto mundo humanus intellectus semper in .
tellis t. Quod si ego non imdligo, alius quid certe inteli ruit. Et successione illud semper fit,ne apud nos deficiat Dei illuminat io. Si enim non semper intelligimusrqii .m do non intelligimiis desceret. Si aut e sic dicimus illud.semper intelligere hoc inest i humano intelle tuo Semper enim intelligere dicimus non in uno secudum num ei iam, sed in omnibus: sciat de hominem semper
uiuere dicimus,non propter Socratem,sed Q homo usi piam semper uiuit. Ves quod semper dicitur intellis re,quoniam potest semper intelligere. Qui enim habet
intellectum in quacunque hora uult .intelligit. Quare hoc humano intestinui inest Qui enim exterius accedit intellectus,qui unus est numero,omnia intelligit. Et haec quidem dicta sint ad exprimendam contemplationem . Plurimum autem a nobis labolis suscipitur, ut haec decem capita in dictionis contextu osse damus, eaque dilatemus. dc in his snitur contemplatio. Qin Gacut in omni natura est aliquid,hoc quidem materia unicuique generi: illud uero, quod omnia illa potentia . Ex his quidem uult ostendere, et Omnia facit in teste ctus,de est animalis. Orationem autem sic producit,e-