장음표시 사용
171쪽
per accidens sensilia si ut .n .colores, qui sunt propria tensilia uisus,sum gustus per accidens, sic di figura, dumagnitudo,dc reliqua sunt propria alius sexta sensus. Horum et go quinq; sunt per accidens sensilia. Atqui
non sunt per accidens horum quinq;. Per accidens. n. sentilia non faciunt assectionem circa sensum. Coia aut sensilia alficiunt assectionem circa sensus. Hoc ostenditeκ eocli dicit esse duplicia sensilia per accidens vel, cyci ab aliquo alio sensu per se cognoscitur, ab alio autemper accidens, iet,quod sub nullu alium per se cadit lensum ut substantia. Ne uirum aut eorum facit aflectioine circa sensum Coia autem sensilia faciunt assectionem, ut in scae, lib. ostensum est huius tractatus , continuus, . n. motus,ct paruae literae faciunt uisum cacutire. Clarum est ergo , v communia sensilia non sunt per acci dens sensilia . Et hic eit totius orat io is apparatus, duobus hypoteticis syllogismisco postus.cc imo categorico .in quibus primu caput abloluitur: Secundum caput est,in quo talem mouet dubitatione. Cur no sensu ppi iam actionem exercet,& unusquisq; ea,quae sua sunt . novit .sed S qnq; alius Auae alius sunt scit certe salicin uisus.& gustus citca rem aliqua operati fuerit ut circa mei:& mel simul pallaverimus.&contemplati simus .si crastino die mes oculis subiectum sit,uisus no solum uult.qcrisi sibi propriu, Ssamiliare cognoscere, ut qd si flavum sed di cante 3iis seipsit t& nouit,quod est dulce Et haec est quide dii bitatio Huius autem solutio em dicimus eiusmodi,et duos sensus qnq; cooperari contingit. ut circa mel uisum simul & sullum, Hunc quide,qui gullauerit, pes dulce illum uero, qui uiderit .l stauu . deinde hos duos sensus in sensum coem terminari ac illic typos relinquere Deinde cum crastino
die mel apparuerit,& color flairiis, ima natio mouet typos,qui in ipsa sunt quos pii die suscepit Mulcis simulta flaisi,&, pnunciat dulce esse idqd tale et . Haec est ergo talis dubitationi, solutio et cois sensus ambos typossit Lepit tunc quide ex gullit,illum uero ex uisu. deinde cu postridie ex uisu lyriis e semotus sit,i mes a nobis ullum est .deinceus comoueti typum quoq; , qui est ex gustu,& sic licet dicere alterum typum ab altero comoueri.&hacrone cognoscere,et dulce eis ct si no gustaverimus. Et hinc quidem celtae assecti ne quoque fiunt. Qui .n nauum picis genus, 'Si οσων ia di, nonsulta uir sed ea im aspexit,mes esse dixeris Q sit colore limilis. Sic ergo dubitatione soluta.altera deinde dubiatationem uehementio remoti et .l quatum ad hoc per
se cognoscit cois sensus dulce,& non per accidens . Si. D. ii triusq; habet typo H uisiis, et si suumn glistus,qν dulcerularum est Q postridie quoq; etsi non gullaue mmus .led mes solum aspexerimus per se, dicimus 'a est dulce. Cois ii sensus liabet typos gustus . ct eos rursu comouens dicit . et est dulce. Si ergo fecitdu typos eius, 'desi dulce motus,dicit esse dulce. per se ergo coissensus, ct non per accidens hoc agit. Et liaec est quidem dubitatio. Dicimus autem. et etiam si habet dulciu typos, no to a seipsis excitati sunt. neq;.n fingebatur mel gustasse sed tm aspexisse Per accidens itaqFnunciat, qa est dulce Per se n. excitati sunt typi uisus nempe et est sarium Per accidens aut lypus quoq; gustus excitatus est. id c5motus sit typus uisus .Et liaec ad sedam dubitatione ii quibu scdmqtioq; caput adimpletur. Tertim caput est ii quo dubitat Aur una & eadem re duo sensus apprehendunt i H et plures. ut figuram uisus diatactus apprehedit, magnitudinem.& numerum rursus
quinq; sensus. Quare ergo hoc ita est & non unusquis
que sensus proprium apprehendii 3 Haec est dubitatio ad qua dicit Arist. cp ppea plures sensus res easdem apprehendunt,ui fuit coia sensilia . Et his quidem dieiis Arist. dictionis contextum statuit Si quis autere dubi tauerit δε quidnam Oino cothu, sensilibus opus erat,illi dicemus ea quae R. io in septimo Rrip. S in Timaeo dicii. Dicimus ergo et lisc coia sensita sunt ipsa mathematicis scientiis subiecia. Figuis n. 8 numeri, & motus S magnitudine, .ct qDies.sunt coia sensilia. a sunt mathematicis sciem ijs subiecta. Quoniam ei go mathemalica subiecta exalte cognosci pol tebat,exa te autem cognoscuntur Q a multis sensibus cognoscantur,dc propterea sunt communia sensita Sed si haec ita habent. At illo. sibi jps aduersariir. Ipse enim in secundo libro huius tractatus dicit .Q propita leti silia exactius cognoscuntur. Quia nuc dicit coia sensilia e e mastiora 3 Licimuς ergo elim non esJe sibiis si contrarium, sed propria sensilia a proprio sensit exaltius cognoscuntur, quam communia sensilia . Va proprium Disus album, eius
autem comune tensilem.igni itido .uistis odio exactius
cognoscit album,quam magnitudinem. Quare in unoquoque sensu proprium sensile communi exactitis cognoscitur Nouit ergo uisiis obscure commune sensile. nouit ipsum quoq; talius obliuie.S'iat semes dicam
unusquisq; ipsum proprio sensili obstiiritis de xnbecillis nouit. Sed plurium sensumti simul eo mimiens ic gnitio sicit ex astam comminisse ilis cognitio em Sic
enim dicit Hesiodus, Addas si paratum paruo ad sacia'; Dequenter.
M paruo magnum id seri .isse ei Ddere possit. Sciendum autem. p etsi exactae sim ambae cognitionesct quae es propriorum sensilium. & quae est commii ,
mun. sed tamen propriorum sensilium cogniticii in comunium sons luim cognitione exactior utraq; enim de
communia sensilia. α propria per se cognoscit uisus, sed magis proptia cognoscit. Et in iis est cotemplatio. Atria neq; commvatum Iliri potest,ut italiquod proprium sinsorium,quae Mne Loq; sensa sentimus per attigres,ut mulum, pau
Rursus cum connexum non dixit uel assumptione. subuertit assumptionem. Cum:enim deberet dicere, si communia sensilia nullus sensus ut propria apprehe-dit.quae autem Dullus sensus sentit ut propria. ea sunt
alteri sensui subiecta Communia ergo sensilia sunt alteri sensui subiecta.& et i sextum sentarium .dc sensus. Cum enim haec deberet dicere.S subuertere. quod noesi sextus sensus. ab eo incipit,dc ostendit . quod Honest sextus sensus. Non est inquit proprium sensoria
communium, quoniam ea per accidens alii senstis apis
prehendunt . Nunc autem ab ipsis patiuntur. Et vide quam Obscure dixit illud. Per accidens. Cum enim deberet dicere quandoquidem per accidens alii quoq; sensus ea sentiunt .dicit, quae unoquoq; sensu sentimus
per accidens. Si enim esset reuera sensorium communium sensilium per accidens ea sentirent quinq; sensus, Atqui per accidens ea non sentimus, ut ostendimus in contemplatione. non cli ergo ipsorum propriusensorium numeri ianitis. Vide quod riti mero unum opposuerim ab eo dis lixerit neq;. n. unitas est numerus,ut ostensum est in tractatibus Arithmeticae
Haec enim omnis metusentimus,ut m Phuginem, motu . Qua
172쪽
Hie est dubitationis solutio. Quid enim, iruiuit,tpcommunia sensilia non lunt per accidens sensilia quoniam ea motu sentimus. Motum autem dico , assectio nem,nempe alterationem. Communia ergo inquit ensilia assectionem efficiunt. nullum autem sensile peraccidens lacit affectionem. Et sortasse qinspiam dubitauerit,quomodo dicit coia sensilia per sensum cognosci .i. motum secere ecce enim quies de ipsa una est communium sensilium .dc in non secit motum in sensu, siqui. dem est quies. Et hane soluens dubitationem Philosophus Plutarchus, inquit. et quandoquidem ad oppositos motus ludicantes,quietem cognoscimus a ac ratione dicatur moueri omnis autem motus est quaedam di sitio,omnis autem dispositio est ueluti quaedam aD sectio,& passio. Quare merito etiam secundum quiete
pati dicimur quodammodo,dc disponi Hic quoq; alia dubitationem mouet. Quo dicimus,inquit, quod Ppria sensilia agunt circa sensum. i. et quae sunt per se sensilia
per motum mouentur 'uae autem per accideus,no permotum Atqui ecce,uerbi gratia buum aliquod, de hiemui typus alium typum excitauit,qui in me est,dulcis, s d dixi hoc esse mel. ecce ergo Zc hoc quoq; novi per aliquem motum.Dicit autem ad hoc quoq; Plutarch. et,quando dicimus nos communia sensilia motu sentis te oportet cum quadam distinctione id dicere,quam in presenti quidem dictione praetermisit Arist. eam autem uide alibi dicere: Quod communia sensilia per motis sentimus,non secundum sensitivam proprietatem. ne, que enim in me per linsuam excitata est dulcedo propria autem sensilia per ipsam sensitivam proprietatem eo nosco. Video enim album .degusto dulcia. Similiter ec in alijs. Vide autem,l communia sensilia dedit esse quinq; sensuum communia, no sunt autem nisi tria,ut dictum est nisi forte dicas eum dicere magnitudinem, quae est in unoquoq; sensust non in quantitate.ut magnum sonum,ii et magnum album, unc enim est commune omnium. Porro si de figuram acceperis secundum leuitatem,& asperitatem ., lene quidem iucunduasperum autem molet tum duceris, id etiam inuenietur commune sensile omnis sensus. Magnitudo enim aliqua dc figura. Dicunt nonnulli, ecce ipse dicit figuram . magnitudinem: oc quomodo in praedicamentis discebatur,magnitudinem esse quantitatis speciem figura autem qualitatis ecce enim hic idem esse intellexit magnitudinem,d figuramaec dicimus. non dixit Aristote- Iesidem esse magnitudinem dc figuram. sed quoniam figuram omnino consequitur magnitudo : dc figura sine magnitudine ne cogitari quidem potest, propterea dixit ,τ magnitudo quaedam est figura.id est,et magnitudo eli,quod figuratum est. non sigura . Qiod quiescit
autem,eo P non mouetur,apprehendunt. Dic ad hoc, Q superiurassectionem dixit motum,nunc autem, quoniam riuae stant, Iidemus,assectione nec aucta,nec diminuta,eo quod itant,aut q mouentur,aliter de ali mouetur,ad eorum motum uiti uel diminuta assectione P-pterea diacit,uod quiescit sentimus d est similiter.
Numerus autem negatione continu ,π propriis eoino r.
Numerus .inquit, ' negatione.quod non est conti nuussiquidem discretorum est numerus. Quid autem dicis totinuum Vnitatem,quod superius dixit, uitius numeri. Sic alitem eam uocat insit indivisibile. Multos ergo numeros,inquit,l non lira unum cognoscimus, dc recte dictum est. Non solum autem in communibus
silibus hoc est, ut negatione cognoicamus, sed dc in
proprijssensilibus. Propria enim sensilia per se cogno cuntur. Sc primo. communia aut em sensilia per te quidem .sed secundo, ut decem non solum cognoscuntur sed de eorum propria,decem alba,decem niua, decem rubra. Quare oportet communia sensilia habere etiam quaedam propria sensilia. Numerus ergo dupliciter cognoscitur,ues nesatione continui,uel quod cognoscantur Propria sen clia.
V si iis, enim mi in sentit ρημε. Umis qui'; inquit,sensus aliquod unum apprehendit e dc cur dicit unum sensile, id est unitatem Ex hoc uolens ostenderet quinq; sensibus subi jcitur numerus. Quod si ita est Sc alia ergo communia sensilia. l. ii. hoc dicit, clarat ipse hoc in contextu dicens. Quare clarum est quod fieri non potest, ut euiupuit horam sit propreis seUM M mum: sic enim erit ocul nune vise dulie sen
Perinde ac si diceret clarum .ine fieri no posse, ut si sensi is qui communia sensilia apprehendat. de motum posui te plum coitim sensilium . St. n inquit, est alius sensus particularis sextus qui ut propria apprehendet coia sensilia errant haec communia sensilia ab alijs quinque sensibus per accidens cognita . dc eκemplum dicit ipse et dulce a uisu cognoscitur. hoc aute ab eo cognoscitur per accidens lic autem dicit duo significata eius, quod est sensile per accidens. Hoc autem quod amborum sensium habemus,Ml ε stanti simiat idem ognoscim s.Stis minui,nullo modo nisi per a ccidens pen
Quam conceperat sententiam dicit quomodo ex satio dulce potin cognosci eo et amborum sensum pria shabemus deest enim in titextu illud prius,ut ait Plutarchus dulcis . . s. dc naui. Amborum autem dirit communem sensum. Quia,inquit, habemus sensum de dulcis c flaui. uisum,&guitum ea ratione quando inciderit color simus dulcis typo commoto,cunoscimus, Vcst me .eκ typpo accepto quando uisus de gustus simul perabantur, sin minus nullo modo nisi per accidens sentimus. Id spectat ad hoc,quod est superius . Si di, Neris, nquit,communia sensilia esse alteri sensui subiem nihil aliud dicis,quam et alii sensus ea per accidens
sentium :quod non est. iis Cleonii faum,non quia Geonii faui, sied quia assui. ti 1 tem accidit esse cleonlisium. Exemplum dicit unius qd per accides a sensu apprehenditur,substantis .ea. n. nulli est sensui subiecta. Cleonis. u . inquit,filius,non ut substantia .uidetur. sed quaterius en albus. Album autem accidit Cleonis filiis.co munium autem communem iam sensium habemu/, no reν
Communia.inquit, sensita habent communem senis sum. Cnmmunem autem sensum dico,non de coi illo sensu Me quo deinceps disputat: sed comunem sensum uocat quinq; sensus. Est ergo hoc, quod dicit, Coia sensita habent sensum communem alium,sed qui non ea per accidens apprehendit hoc enim ostendit,ut dc nos in contemplacione ostendimus. Non ertos ni Propria nes suam enim sentirem Mased μ,ued frum est eo nullium nos uidire. Quas ni utem inter se in uicim propriarν accidem sintiunt sensus. Hic orationis dicit conclusionem de ait: no est OV proprius sensus comuniis sensi tu .sed uel sic ut dicebamus Cleonis sinim id est. per accidens. Iesum est a u.
173쪽
dicens,quod si sub unum solum sensum caderent conat munia rei ira,ut, uerbigraxia,tusam, sala eundem aut euisum caderem dc phopria sensilia,ut album,liue color,
laterent communia sensilia,&idem putaretur. quod color numerus,dc figura,ct motu,n reliqua. Nunc autenon solum in colore consideramus numerum, sed diuisonis,& succis S hac ratione a se inuicem discernutiar.
Si autem unus quinq; sensibus hac iudicaret, multo magis nos fallerent: quando & nunc sunt apprehesu nobis difficilia,cum per quinque sensus cognoscuntur . Si autem unus quidem e quinquet sensibus deest et, adhue essent cognitu difficilia. Et quid haec dicor si unus lueeiudicaret,ne cognoscerentur quidem. Nuc autem quoniam,inquit,diu ei sis sensibus insunt communia sei haci in multis consideratur propterea clarum est, quanam in re disserunt,& a se truncem, d a propriis sens ibus . Et in his est praxis, praxis, inquam, Dei glacia in UM H in v i iiiuni ii D, hi tincti ilia,
Quoniam superius ostendit no esse solum senisu, qui communia sensilia propria habet sensili nuc ruit per hFς quaestionem proponere. Quaerit enim
nunquid nWnsnt lim quo seulas,sed decem. Quo maeum ,iquit,videmus, Fc seu timus, quod videmus, tors sata dimia,S sentimus, quod audimus,' uae rutulti In eadem sensu S uidemus,& sentimus, quod uidentia saria has qui deest sensus qui ludn subiectos . colores, alius autem,qui sentit uisivam operationem .id est qui sentit quod videmus. Duo ergo sent quaerenda unum qua-dem, atrii eodem sei su Mico ui e uisucs, & videmus colores.& seminati, Operationem,qaae uidet in dili Secundum natius qui est sensus. qu1 tuddit ces res .alius autem,qui sen istri . videmus em est alueindicere,qua senui uumam operationem iram quoia iiii nullum eris proprium sensile, da omnia erunt communia sensili Nam si colores dixeris .erunt communes facitia ratis,' Videt,& em qu : sentit .suod indemus. Orisoniis cli XerH,eruiit communes . udum ae ficultatis, de
ius, quae apprehendi aius uuam opera onera cidis, quae sentit,quod audimu . Simili ut oc in reliqua sens bus sed nullum e se propritim fissile, sed omnia coma
munia,nondum abs Ichim esse ii detur Atqui alites absurdum colligit. Ait enuulsi alio selisi, uel bi grastia videmus, alio autem ieiumluuimiis,quod videmus sensus ille, qui sentit uisu mi optrationem si unqi ut, ct ipse sentat operationem, , pii rursus alius est sensus
qui apprehendit ipsam oper tionem 3 iSi extimodi ris,quod ipse quidem appreh*ndit prostriam P per iis
Hete dixit, per haec alia quoq; comprehendens. per D ,δliu autem sensu ar Prehendit uilium c peratio motum enim quietem comprehendit. Per magi in udi- n m. quia uim ergo est . surda , ct resistenda, o r. itio,irnem autem figuram. in magnitudine enim figura. non est igitur oliv , qui miores apprelieruiit, & es ut opgrationem apprehς i. t. Erit enim θ. huius alius. jdque in infinitum. Si autem Uiod est in insuliti, sit sum est,falia ergo est oratio, tu dacit olsos quidem esse sen utarchus Pillo sol si is, quam diximus dubitatio. sus,qui sensilia appτῆς Ddun Rho luero , qui appresae item in tertio contemplationis capite,sic dicit Ciir na. dunt ipse operatione, , inde de ad aliam se constittura c5munia lensi a non uni sensui seposita attribuit orationem,quae dicit, plod udem sensus .de imbiecta apsi iii Hemi idemus dc in ipsis quinq; multas oppositio- prelisi duul ,& Propitas opera iones, ct asseri dubi . ne, sensilium dc hoc magis dicit Aristoteles . conuenit lationem,eamque i tui I ut ex lioc coniiciamus in hac enim sollitio de soluit dubitationem per praesciis dictu esse sententia Ariit ut existimet, ut i dem sensu, de sub. biia . . . at lectitem quod quinq; sensus non per accidens communia sensilia apprehendunt. Ea enim per motum apprehedunt. Hoc autem non ineli sensilibus per accidens. Quae sunt autem inter se inuicem Propria, per accidus sentiunt sensus. Non quatenus kdem sed quatenus unus, εμ ando simulsensus in eodem fuerit,ut εωod bilis amarao flava. Dicit aliud sit biectum eius quod est per accidens, creth. uidelicet,alteri sensui subiectum, ut ex statio dulce cognoscere. Superius enim dixit aliud accidens, quod est nulli sensui subiectiim. Quid autem nunc dicit , qd inter se inuicem sensilia apprehendunt senius per accidens,non it d. m.sed quatenus unum habent commune sensum Ipse enim ex colore collieit per accidens de dulci. Recte dixit,In eodem,ut eiulilem rei colorem, d gustum iudicet per duos sensus comitannis. Tunc enim iudicat communis sensus id quod est per accides, quando prius per duos sensus habuit eiusde rei typos. Vide autem,quid dicit,et communis sensus per accides nouit discretionem albi,dc dulcis. Nos autem dicebamus in contemptat inne et hoc per se ei me sim colore autem de dulci colligere,per accidens: quoniam alterii ex altero colligit.
Non est enim alti s ὀseere tu od ambo unum. Quaretur,ersi sit flatium item esse existimatquaesiverit autem quispiam,quam ob causam balemus plures sensus sed non unum fri:
an ne latearit consequentis communia
Communis Muit,sensus est.& no unius sensus particularis dicere,quod mel res una est,etiamsi&gus labile dulce .dc color sau . Fallitur enim particularis sensus.& quicquid nauum uiderit mel esse exillimat. . fuerit autem quispiam,qtiam ob causam plures habeamus sensus,quam imum Sed cur,plures liabentes senisus,communia sensilia non uno sensu apprehedimus di dissoluit,ut non minus sensilia appreliendamus Co- sequentia autem uomitii communia,& sensilia, non ut - usdam ociosa, uperi iacanea .sed quod propria sen-- silia uniuscuiusq; sensus consequuntur persectiora qt qdam, lites letium/gis praedita,quae concurrunt. Ipse autem non dicit,ut diximus, quod magnis scientiis haec communia sensilia subiecta sunt. Motus enim,dcquies astronomiae subiicitiir. Si enim & immobilia sunt astra. atq& quomodo ea ta a.& firmata sint. re uult. In imaginacione enim ea asitigit,& firmat , .ut quae sint in aliquo loco Figura autem,& magnitudo geometriae subiicitur . Numerus aulem, ut immaterialis quidem, Arithmeticae ut materialis ueron in sonis, Musicae.
Vt mori se a 'nitudo, r numerus.
retκr e spe omnia,quod inter se inuicem eo quo tur simul eolarer maenitudo. Nunc autem, tuoniam in altero sin si commuti
174쪽
iecta sensilia.& operationes apprehendant. Est autem haec dubitatio,quae dicit,* non idem selisus & sibi sisiecta apprehcau ,S ipsi in operationem sentit & rationem adducit, ut in visu. & dicit, inde nihil esse aliud, quam colores apprehendere. sensuum autem operationes non sunt colores, sunt.1 . incorporeae operat IOD. Ergo operationes uisus non apprehendit. Soluit autedubitationem dicens, et non semper uidere est colorii apprehensio nam d tenebras apprehendimus. Atqui tenebrae non sunt color. Quare ita a est oratio dc alioqquando etiam concessero,uidere esse colorum apprehesionem de sic nihil ablurdum . Na dc Oeerationes sunt quodammodo coloratae, et si non proprie: in corporea enim quomodo proprie colorata esse dicatur atqui si colorata esse dicatur,ex splendoribus, qui qtiodamn 'do apparent etiam post absentiam uisibilis. manent. n. ueluti lampades circa uisum. etiam poli abscessiim spledidi sensilis, quo scilicet colorata eii operatio.& l in animatis fit facultatibus, ut post se lassis absentiamtiypos contineant in inanimatis autem hoc Don fit, ut uas peculo. post absentiam enim seii is nihil manet: non est enim quod contineat Nos autem ad hoc dicimus. Male dicis Aristoteles . neque enim sunt uisus operationes coloratae sed perspicuum splendorum inula est. ipsum enim perspicuum post absentiam uis bilis splendores quosdam ante uisum imprimit dc prae ligurat. Et haec quidem sunt , quae per dictio ius conte Ium δPParent & est,ut compendio absoluam, mens Arist aperita . Vult enim particulares sensus duibi subiecta amprehendere ,& proprias quotie operationes Ale . autem in commentario uult quinque sensus silii subiectorum sensilium esse apprehensi uos, communem au tem sensum esse uult dc subiectorum,dc ipsarum ope ationum apprehensivum. Plutarchus uero ait esse opus rationalis animae cognoscere operationes sensitum ait enim,et circa ignobilem rationalis animae partessii suae est op urio .hoc fit opinio enim , quae eli Nime cQmmunis, & ignobilis pars animae , rationalem itiationali connectit .semper enim ut saepe cognouimus, per ignobiles sui partes prima secundis coniunguntur, ii Uuinc quoque esse dici ,Opinionis ergo in hoc sacer . S sensorium operationes apprehendere. Recentiores autem in teiptet es neque Alexandri supercilium reuerit, ii que Plutarchum audientes, sed di ipso extruso At illo
tele,recentiorem interpretationem inuenerunt. Dicut
uero ill i perinde est . ut ipse alibi dicit, ut si tu quidem
hoc semias illid uero ego. Vmim ergo esse oportet, quod est pars attent tua macenim par attent tua P O nines petu adit facultates,& cogniti uas,dc uitales. Vii. de quando secundum cogniti uas operationes aliquem animo diu mantem, di stertentem uolumus in crvarς, ei dicimus Attende tibiipsi. si utem per uitales proc
intellisiuin cogitationem uoluntatem. & electiones fecundum eos. sed dc aliam quandam facultatem rationali animae adi rudiant,qtiam attentatum appellant. Quae qui mattent via, inquiunt, ea quaerit, & anam i riit, quae fiunt in homine dc dicit .ego intellexi ego cogitain. Hi,ego opinatus sum : ego iratus sum,ego desideravi, Et,ut semel dica hac attent tua pars rationalis animae transit per omnes iacultates ration les, di irraIio' e ,& uegetatiuas leu naturales. Si erino portet, Nuiunt, auem tuam per omnes transire per sensus quQq;.Prq cedet.& dicet,ego vidi: ego audiui. Dus enim 'uod q-perationes apprehendi proprium est haecdxcere. Si ergo attent tua est,quae hXc dicis,ipsa elliqllς operationes sensilium apprehendit. Oportet enim unum esse iussomiua apprehendat, quandoquidem. RPus quoque lio
mo est. Si enim aliud quidem haec apprehenstat: aliud dit, licitur Graece συιοδες, Vnde dc tragoe4ia dicit σύνι- σις Coguoui. inquit,quod me iacere oportuerit. Est ergo attent tua pars, qua sensuum operationes apprehe-uit,dc male, inquiunt, Plutarctius opinionem huius esse causam exilii mauit. Ortet enim unum esse, quod inmnium facultatum operationes apprehendit . opinio amem non apprehendit operationes intellectus . non dicit enim. Ego intelleNi ego cogi aut etsi enim dicat. , ego opinatus sum .ego iratus sum. sed tamen melioris operationes contemplari non potest. Haec autem cum dicunt. Plutarchum non reprehendunt: eum enim lius 'quam dicentem inueneritnt,l lacultas,quae lam it. se' situm operationes,est Opurionis,sed in hoc eis cum leriandro conuenit . qui sensum communem catilat Me ipse'. Et uterque maledicere coquincituricum ducunt communem sensum operationes uniuscuiusq; e sensus apprehendere. Commirimen im sensus nil ut d pprehendit, qi nou si senille. Qui ceti id autem est seniisl xst in corpore. non est autem seperM K3 in sorP' mnon est ergo. sensilis. imo est aut set silis, nec iii omlinem sensum cadit. Et nos ii assentimur,l neque est sextus sensis.' ii, et sentiati tr. c'πψscae,nequet l
cenitem ii i admittimus. Atilii. enim i osi colligitur mlo Gilam ι se Operationem, et ima si ipsa non it,l sentiatur.m qi lioli solum colorem uidet uisus, sed di luce e
det uisus. alia aut tin, qν non sint color, nouit secudum negationeam nec ab ipsis patitur. nullus autem pr0pr.
Oper allone intimillier i uit, ut ea,qui sunt secundum
sa enim est incorporea . incorporeum autem cia loratu
esse qui potest te ita litem nigri simul albin particeps: in haec sinuit, e quod est absurdum, esses ςU me
litis dicere cosoratum esse sensorium it Qq Opera Itone,
si autem lampadibus Probat vicimus hoc
non esset colρ rationem operationis, sed uelae mentem
lyptim si in aec Fit unani nata Q, retinet, di propters videmuς ὴhrilqmpades. Et i non eli colorali .aeeitum est,n M'. ilobis oculos claudentibus uidetur. scire enim oportet nihil esse aliud imaginationem, 'uie ritum sensum,sicut sensus est uehemens imaginalio, est alioq' bses in eis idem .sensum scire t uidet. omnino enim postquam uidit colorem, ad seipsum cui tersus se uid e cognoscit . Si auIem ad seipsum con . vertitur,est oc separat ius operationis. Quod autem est
separat ilis op xj xidi .eii di separa hili, substantiae. Spropterea& aeternum & incorporeum Qui ergo dubitabiliter animamr .itionalein immortalem esse dicit, is Pute clamati irratio Iralem esse immori lem. quod esto
175쪽
absurdum neque enim sunt sensus aeterni: ε . ideo ad seipsos non conueriuntur di Mitem ad seipsos non conNeri untii r non apprehendunt proprias operationes,nillil est enim aliud ad seipstim conuerit, quam Propriuoperationes apprehendere. Quare non te te dicit Ari. liotes es: sed ut diximus, est attet tuae anima partis sen. suu ui operationes cognoscere dc et hoc sic habet, ex rebus est uidere. occupata enim circa quidpiam ratione, etiamsi uidet uisus nescimus quid uiderit, eo v occupata fuit ratio de postea ubi ad se redijt ratio . licet amica non uideat,nunc,inquit ipsum uidi, ut quae ueluti pa Dum visi typum receperit. de si ergo occupata fiterit, cum ad se redierit,se uidisse dicit. ea ergo rationis dicere,iridi. Siquis autem dubitauerit,quomodo dictum est rationem circa uniuersalia uer sari .nunc autem dicimus eam cum particillaribus sensibus operari clic ad hoc et quando corpore quidem insitumento,utitur,circa par
ticularia operat ut quando autem eo, ut Instrumento, non utitur, circa uniuersalia immoratur . nunc autem
corpore utitur. Et haec quidem hoc modo, alimentoruautem gratiam Aristotest non reserimus, sed quod ab eo dictum ell,lalsum esse asserimus Dicimus ergo eum nobiscum conuenire. Quando enim dicit, sensum nosse τ operatur, dicimus hoc dicere, ipsum scire, non ut sentium,sed ut qui sit rationis instrumentii m. Sicut em sepelius dixit uisum nosse dulce, non ut uisiim, sed ut communem sensum: ita di nune hoc dixit . & non ipse solum hoc facit,sed 3c communis consuetudo hunc habet more qK dicit, securis thronum iacit, d4 ecce opus inniis honoratur,non Q hoc ipsum fecit,sed is .qui illo a sus est.operarius Et in his contemplatio, deo est gra. Ita dimpletur. Quoniam autem sentimus, inquit,sp ut demus,dc non dixit,quoniam autem videmias,nsi enim in uisu tantum id quod dicit, comparat Sc exercet, sed di in omni sensu diate id quod commune est, dicit a sentiendo. Sed ipse et it S uiliis 3c subiecti coloris. autem secundum diuisionem dixit, inquiens, uel eo de sensu subiectum de operationem nouimus, uel alio quidem subiectum,alio autem operationemeer reliqua alterum diuisionis m Ebriim refellit,quod dicit . et alitu est qui uisum adprehendit .i operationem, S alius q subiectum. Ipse aut non Sixit,de alius qui subiectum,&ppea Obschiram o onem reddidit. Deinde declarat uolens edest subiectium, subiunxit,colorem. Visiis enim subi Elum in color. Mare Mi dis Husem misit lis μῆρIM .Hinc insere ablutati m. Ait enim quod si haec sic hi. bent, di alius quidem subiectum sentit, alius autem b- rerationem, ut inset duos ese eiu idem sensus, ut coloris uisum, & alium sensum, qui sentit operationem Nisus,&duo inuenientur idem sentientia per se, e noper accidens, quod est absurdum. Si' autem rursus idem est, ct colorem sentiens, dc propriam opera tilanem sequetur rursus aliud absurdum quod idem sitsuijpsus sensus. Orici Praeterea autem,sio alius fuerit sit Uus usus, Mi procedit in1Unlium: uel uem ipse reii suis M. Quare hoc o in primo fas
eundum. oquii fidi GHine alterum absurdum inducit in hanc suppositionem, quae dicit et alia est sicultas, quae sentit operatio, nem Quare hoc est in primo saciendi i m. quasi diceret . v in prima stare oportet, de dicere et ipse stipsum apprehendit :& cognoscit uisus,et sentit colorem,Sc auditus.aucibile: similiter et reliqui. Si n. propterea et alius sensus sentiat et quid sentitur. deo,quod dicitur, in dubium uenit necelle est,inquit ad primum lienire, de dicere, p ipse nouit propriam operationem . Si oportebat magis dicere ecta,ut sic diceret: quare hoc in tecta in primo iaciendum . Nonnulli autem Sc praesens dictum sic interpretati sunt .s sensus, qui apprehendit operationem alius sensus, prehendit propriam opera. tionem : cur non N piimus, qui apprehendit si ibi e id, apprehendit propriam operatio Hem absurdum enuntate est. Habet autem dubitationem. Si enim uisu sentire est in re, uti tur autem colo vel quod eum habet: si uiderit ii ii id νιοs ut da, o colorem habebit id, quod primum uitit.
Hinc dubonem aduersus aliam supp5nem assere. ij dicit si idem sensus de subiecta,Ec operationes apprehe-dit etiam colorem habebit id,quod primum uidet. Recte additur, Primum,quandoquidem sensilium species uisus in operando exterius accipit. Dicit autem, et de
ipse prius per se colorem habebit, si quidem est ab alio
uisibilis. V ii apis apertum quod non una usu sentis arenim pianda
non uidimus,uisa iudicamus,er tenebras,er iacem.
Hic est solutio dictae dubonis, d considera , et hanc quidem soluit dub5nem: uel si usis.leni jt,ut qui in hac masis esset opinione prpermisit aut reliquam diabone insolubilem, quae aduersus hanc sertur opiniculem. ea aut sic dicitis ima est facultas,dc quae itidet,d quae operationem cognoscit,idem erit sensile, de sciitiens . Sed quia oppositam perimit opinionem,ui hanc quom dissoluere. Haec autem liciunt ad mitigandas .dc leniendas
prateres autem, est ut sit celaratrum id quod uidet: si oriam enis, si lii est Fusceptiuum se e materia unumquodque. R. .
Nereum recesserunt pestis, inpunt sin , o imastinat sonti Ms ηρ s. DIud. Est ut pro eo Euod est, utcunq;. inquit: eolorata est operatio. Et in his praXis dei gratia imple praxis dei gratia tertia. Eirui autem quod est sense, operatio. ρκ's, est suidem
eadem Cr una : esse autem ipsum non stim.'DIαν autem, ut
sonus, 3 i s secundum adium , er auditus, qui est secundum
Postquam dixit superius, et operatio est utcunque colorata.hoc autem Ostendit ex lampadibus quae apparent etiam post absentiam sensilis, & et sensus, qui est secundum actum,operatur recipiendo species sensiliu , se huciisque aduersus priorem opposuit, in hoc loco uult hoc ipsum extendere, perinde ac si diceret: Atqui dico,et species sensilium procedunt ad sensum, secuu, dum actum per id quod est a bi sensile . Est isti im dimplex sensilexoc quidem potetia, illud ueto achi de duplex sensus, hic quidem potentis,ille uero ac ti. Si ergo sensus actu idem est, quod actu sensile, siquidem sen lu,
enachi coloratus .sensile autem eli color. idem est ergo sensus,qui est secundum actum,quod id quod est lecudum actum sensile. Sensile autem dicit. s.c6moderatu. immoderatum .ia corrumpit visum. Si aut idem esset, ruod immoderatum sensilefuturum esset ut idem seiptim corrumperet,quod est absurdu . Ne existima aut . qui idem esse dicit sensum secundu actu,qcrid. Jest lecundu actu sensile,eum sensilium rationes dicere esse in sensu,quando nec animam quidem rationalem rerum rationes habere dicit sed non scriptae esse tabulae sim selem . Q ea enim rationes habeat, est Empedoclis, cum
176쪽
dicit Nam terram terra conspeXimus. Arist.autem lioeno ii dicit,itis propterea ip eii impressit facilis. Qui n. actu sensiis est,ad iusti piemias formas rerum secudum
actum sensilium sicile impii mi S sngi potest, di propterea eundem esse dicit cum eo, quod est actu sensile, senium secundum actum.&hoc sic probat. Primum quidem,si nil ut aliud eli, inquit,acius secundum actum, quam habere ea,quae sunt sensilia secundum actum. sensilia autem secundum actum sunt quae a lenia babent, quod habetur autem δε habet, idem est .sensus ergo secundum actum idem est quod secudum actum sensile. Porio euec re alio acriorem δε masis naturalem ratione demonstrat. sic enim dicit. Oitentum est in tertio libro naturalis auscultationi, oe quicquid agit,dc patitur, subiecio quidem idem e labitudine diuersum , nos itaq; dicere meminimus cp disciplina & doctrina est eadem subiecto habitudine diuersa. idem enim theorema,si discipulum quidem respicias, disciplina: si aute doctore, doctrina Quale quicquid agit & patitur, est idem quidem sit biecto habitudine autem diuersum. Si ergo Ssensus secundum actum est aliquid patiens. entile secundum alium est aliquid agens: clarum est, et colliges di ea esse quidem eadem labiecto, habitudine autem diuersa Sic erigo ct naturaliter rationem demonstrat. sciedum auteri, cum sint duae habitudines seu relationes,
haec quidem ad sensum, qui est secundum actum ,quae est habete,illa uero ad actu sensile quae est liaberi,duplicem esse liabitudinem, S relationem nos latet, et in non ullis utraque habitudo non nominatur. Cum . n. snt qu nque sensus,in uno solo , dico autem auditu, ambae sunt relationes nominatae:& secundum actum sentas, ct sensus secundum actum. In sensi enim secundum actum habitudo auditio dicitur. Sensilis autem secunduactum habitudo,sonitus. In reliquis autem sens bus noesi inuenire nomen V isus ti secundum actum habitudinem, risionem dicimus, uisibilis autem secundum Θ tum habitudinem, debebamus quidem colorationem dicere. non dicimus autem .est quare, in contextu dictionis discem in Qm ergo no in omnibus sensibus duplex habitudo. nomin ita est, propterea saepe latet: necdulicem uidentus habit udinem Haec cum dixerit Arist. inc AleX colligere uidetur corollarium iss,quae ab ipso Arittotele in priore dicta sunt, in quinque sensus 3Prias operationes apprehendunt. Vicit enim Alexam
der. si idem est qui est secundum actum , sensus, quod sensile secundum actum: clarum eli et seipsum comprehendit sensu ,qui est secundum actum. Ipse enim nihil
est alii id.quam actus leti operatio sensus. tunc enim disci ur secundum actum quando agit. Quare mani sellues l. p sensu, secundum actum seipsum apprehendit. Clarum est ergori, sensus suam operationem appreheadit quod uidetur Aristotest Et haec quidem Alexander. Nos autem dicimus, vi non uera dicit: neque hoc
corollarium hinc colligitur. Primum enim uerum est dicere. γ idem est,qui est secundum actum sensus quod secundum actum senste.secundum subiectum e quod apprehendit secundum actum sensus .secundum actum sensile secundum autem non itidem uerum est,et dicit, ς si sentit secundum actim sensile,iam & ipsum apprehendit. Et alioqui non secundum id quod est commuine cognoscit,qiu est secundum actum sensus, sed secundum ul.quod in dii tersum materius enim patitur,cognoscit Elt autem diuersum secundum hoc sensus en Patitursensile autem agit. Quare hoc non admitto o
Nexander,* quatenus idem est sensus, qui est secundum alium,et id.quod est secundum actum sensile, sociandum hoc cognoscat. Si autem hoc quoque tibi c5, cessero. Sentit enim qui est secundum actum sensus,n5 habitum sed id pet quod idem est quod sensile secundum actum. Quid eu hoc autem 3 uidelicet subiectum. subiecto enim idem est, sed habitudine diuersum . quid est autem subiectum species. s. has ergo solum sentit. Colligit ut ergo et, qui est secundum actum sensus, suusubiectum apprehendit non autem suam operatione,
Eius autem subiecta sunt colorum species. cc liaec qui dem in his. Arist. uero ex his. quae dicta sunt unum quidem colligit et si sensus.qui eu secundum actum, idem est quod secudum actum sensile, uidelicet si est sensus, qui est secundum actum: est di id, quod est secundum actum sensile. S rursus corrupto eo, qui est secundum adium sensu, corrumpitur ει quod eu secundum a iusensile,ut uisum,non ut subsistens. Id autem non est in
sensu,qui est polentia,S in eo quod est potentia selisi sile. noti Q non sint simul simul enim sunt secundum legem eorum quae sunt ad aliquid & si est potetia sentsus,est & potentia sensile. Dile non est,nec hoc eri Quare quoad esse quidem conuenit,quod est potentia sensile cu eo,quod est sens te actu S sensus, qui in potentia, ni tensia,qui ac u est. Desseri autem quatenu
sensus quidem Nili actu est,idem est. quod id. quod est actu sensile Seras iis autem potenti nos est idem quod potentia sens te is ite merito. Neque enim hic est, qd
ea uniat,& simul coalescere iaciat. lnis, enim quae a iustini species sensitum exist ri 1 in Ophatione sensus, hinc quandam habitudinem faciunt, ct quodammodo
congenerant ur,ct simul coalescunt. Ipla enim opera'
tio coniuncta est.S facit sensum idem quod sens te. lniis autem,quae sunt potentia,nondum tians et unx spe
cies senstium ad operationem sensus, ct propterea nodum facta est comunio aliqua,& tinio. Propterea ergo, qui actu quidem sensus in .idem est quod actu sensile . Sensus autem qui est potentia non est idem quod id, quod est potentia sensile . hi ago rei uero non distu euebant quidem, sed dicebant sensus idem esse quod sensteion distingitentes,s dicentrari , qui actu quideest idem est qui uero potentia non est idem idque merito. Pytagorei enim non dicebant omnino est eriti est potentia, neque substantiam sensi bus Draebebant l, sed sensita est dicebant, quandiu in sensim cadunt. quodque iunc solum sunt nam neque quod est potentia dicebant , sed quod est actu Vntum: dc id sensus procreare Mimabant .s enim uidimus inqllit,in color: snminus.non est. Eadem lege dulcem eadem lege albu . Propterea ergo recte dicerent, quamuis indistincte dicerent quod tensus idem est,quod sensile, si utcunque dicerent,quod actu est. Introduxit & hoc primum corollarium secudum corollarium .in quo quaerit, cur extremitates sensilium corrumpunt sensum qui est secudum actum & hoc sc ostendit. Qui secundum actum
sensus est,est concentus. Concentus autem ratio seu proportio. Proportio autem odiminutione & excessu corrumpitur. Vt sex ad tria habet proportionem duplam.& unum ad duo. si duobus ergo unum addideris non seruatur duplum. S si ex sex ad duo unum abstulerismon seruatur duplum. Proportio enim non patitur unius termini additionem.u Adesecti m. Recte autem dixit, Unius termini. si enim utrisque addideris, ut tribus quidem unum, sin autem duo. rursus seruatur
177쪽
dupli proportio,quae est ad quattuor. Qismobrem di ctum est, unius si ergo proportio unius termini, deditio ite in .uel descetum no patitur, ii, corrumpitur Niecergo sentiis admittit desectum, uel additionem senistis . quo ni ..m corrumpit ur. Sed eNcesiis quidem coacerii a-tect extemplo corrumpit cuna primum. n. apprehen aderit,patitur,liel congregatus, uel disgregatus, ct corrupitur: de se his autem ipe laedit. eo .n Q non operetur;
laedit . qui. ii sunt in speluncas longo tempore non uiderint,eNcaecantur. Sicut S qui non audiunt ad ipsum patiuntur: ob eam solum causam et non 'Pereii ir, Pp, ippocratem qui dixit: Motiis firmum, S ualidu reddit: ocium autem liquefacit. Et nos quidem in liniuersum in sensu. S sensit id. de quo agebat, tractauimus: ipse autem in auditu orationem instituit,& exercet, Smeritorim in eo est S a subiecto nomen ut sonitus, uel natio,& a sensu auditio. in uisu autem degustu dictitest non es e nomen a subiecto. Et propter aliud etiam id ,et ab eo dicitur. in auditu uersatur. Concentus ehim meminit Concelitus autem proprie in uoce dicitur ut ostendemus. Vox enim auditui stibiicituri Proptereά ergo in auditu eius uersatur oratio. sic autem oratione producit. si secundum .iniim auditus idem est lyuox MON autem est concentus,non sui ad se, sed ad buditu thoc. n. vult proportio: tan centus autem comtini nemdicit si ergo uox est concentus: concentus autem pro- Portio i. uocis ad auditum proportio. Proportionem autem non dicit temperaturam e non est enim in hac opinione : sed quemadmodum dicimus onus habereP- Portionem ad tui merum, it feratur: non autem S temperaturam, sic & uoκ habet proportionem ad auditu, Q sit eadem cum subiecto, non autem secundum tem eraturam si ergo concentus est proportio : Proportio autem non patitur unius termini additionem, Sc. ut superius dictum est . Visus est autem Syriano dice, re, P etsi in contextu vocis non meminisset, non tamemanca fuisset orat . si enim dixisset, qui est secundum actum auditus,est concentus,concentus est. Lauditus ililius,cuius est auditus Cuius autem est .nis uocis3 qtiare
smul comprehensa esset: et si uocem quoque solum dixisset auditum comprehendisset. Cuius enim est uo κconcentus,si non est uox auditus autem rit vox. Cur ergo meminit uocis propter concentum et ut ostendat in ii oce esse proprie concentum . uel etiam propterea uoluit utrunque dicere, ut dicat quaenam sutar Ca, qtiae
habent comunionem Piilosophus mitem Ammoniusdsi bitauit,cur per medium sensile secudi in actum, cotilegit sensum,qui est secundum actum .esse concentum Cur enim non dixit et,qui secundum actum sensus est. est concentus quemadmodum et secundum actum sensile est,est concentiis Si ergo utriiq; propter eam,qux est ad alterum, ha moniam est concentus, cur non sen sui concentum attribuit sed sensili secundum actum
Cum sic ergo dubitasset. dissoluit. dicens, ur , ii iis,
quod est latine concentus a uoce, quae Graece est ζω ', accepta est. ut ipsa dictio declarat . uox autem est sensile. Propterea ergo concentum ei, quod est secun
dum actum sensile attribuit, e non sensu secundum ilhim. Et in his absoluta est, Deo est gratia, contemplatio. N enim uter quae auditum ha ret,non audunt: π νοουρα nηm habet, νη si per sinat. Quando autem operatur, 3 od pot
Postquam dixit, φ, qui est secundum actum sensus, di quod est secundum actum sensile, subiecto quidem
idem si int, quod autem ad esse attinet id est secundum rationem, disserunt, scur ascensi is di desceris iis idem sunt subiecto utraque enim sunt in scala sutit aut cui ratione diuersa est enim aliud ascensisAliud descεὶς Dicit hoc solii quadrare ni ij 'υς sunt secundu intime sed non in iis, i sunt potentia. Fieri n. psit,ut potentia sensum,& sensile potentia hiis aio audiat. s. n est audi tus potentia, no audit: de rursus, si est audibile potEiij, non audit ipsum. Si autem er motus er affectiora allio, seu pisiis irast K ori Red me ueturi necesse ser sinum, er auditum, qui is sit 3;aesum,ese in eo,sui est secundum porantism. Amasn .er metiri actu mi' in patiente. - .: Ollendit hinc theorema quod est ex naturali alisci illatione, et qui in seciuidum actum sensus hibiecto; isdem idem est,quod sensile secundum actum est autem habitudine diuersus. Ditari aut rin motii ab actibnri lubi eli motus .illic de actio : non autem libi actio illieci motus. Artifeκ enim apit quidem .sed digit inisternimmo inlis. Porro S assectio . sue passo es aeno sunt motus Sed ipse quidem moliris ad liquod est Heris coliti itur. ctio dicitur: sa autem ad id quod patitur assectio seu passio. lneo autem 'uod movetiir.dimit pro eo quod est, in patiete. Vult ergo colligere, et idem est a Sectio seu passio ct actiosi biecto. utra lite eri mo tus. Molus autem in eo,quod movetiir,id est in putiente necesse est,inquit.& eum qui in secrandu actum sensum, di sensile secundum actum esse idem. Quid est requod patitur 3 sensus. Quid est quod agit 3 sentit . .
autem mo tus est in patiente,clarum est. St. n in re te quod cimq; mouet mouebitur: erit S prima catila
est absit reviro. Et iuditi m. lui est secudum actum. esse in eo milest secunda potentiam . Dein coni tui' dictionis In eo, Auditu ut sit,quod di,in eo auditu , et est
secundum potentiam. t 'cadiae non necesse est,suod mouet,moueri. on. thii sessia veratio est sinu, Mi sinatissim sinitus. vii ui autem auditus; uel auditio. Duplex est. n. uestus arta ex μηκι, eadem autem ratio
edi in alitisin uersi, si libui. Si tenim actio, o pasto in past sente, nen triventesicer silii e eratio in si Vituo. sed in
nonnullis quirem etiam nominata est,ut ρnitus, CT audisio in no. κ allis antem Elterum caret nomIne visio. n. dicitur visus operario ἰeo orti autem nomen non liabet erustatio gusta liui. Sucii aut
' Accepta occisione . deinceps interposita oratione utitur,di est i motus non est in eo, tu mouet,sediti eo quod movetiir. Si enim esset in eo riuod movet de ipsum moueretur. Auditur i autem auditus,uel auditio. Aliud est auditus aliud auditio. Auditus enim est ipse actus siue operatio . Auditio uero est apprehenso . Quemadmodum &sonu dicitur quidem ipse strepitu .Quae autem in nobis ex strepitu fit assectio, dicitur sonitus. Cum erro sciret haec disserre.distinxit dicens, Duplex auditus.& duplex sonus. Haec sunt enim Po-ltentia illa uero actu vic de eius quod est sensile .am S sensitivi in sensitivo. Vt autem apertum reddamus,' a dicitur,subiecto exemplo id. liuod dicitur,excutiamus.& agitemus. Quemadmodum cum faber facit Portam,
actio eius est in lignis' '& affectio seu passio, lignori imita ipsis lignis: sic&qitanta videmus, lentilis quidem
178쪽
actio fortasse colori est in uisu: 3c sensitivi motus sen accipit concentum ut praedicatum auditus,de uocis. &stitium autem dicit sensum ex subiecto rursus est in i- propterea non oportet illud , ἡ, ut articulum accipere, reo uisu. non in sensti id est colore: sicut nec in sa- ne inueniatur cum praedicato coniunctum. Dic itaquero. Sed in nonnullis quidem etiam nominata est,nt so A δἰ unam parte orationis. Hic autem est secundum conitu, di auditio. Quare autem scut in auditu dicimus templationis corollarium in quo uult dicere cur exit S 4 sensu auditionem.& a subiecto sensti sonitum no mitates sensitum corrumpunt sensus. hoc ostendit per de in uisu quoque sc dicimus sed a sensu quidem dici- concentum de proportionem ut dis lina est. Vox ausemus iiisionem a sublesio autem non dicimus coloratio dc auditus est ut unum.& est ut non unum. Hoc rectenem 3S dicimus, in coloratio non aliud fgniscat, qua di Ait: subiecto. .una elluox S auditus: rsine autem decoloratum corpus ex eo,quod habet alium colorem. habitudine non una, sed diuersa quare dc unum es, &Quare non est ex ipso stibi esto. sonitus autem eκ ip- non unum so subiecto. Deinde rursus quaerim as,cur non dicimus Proportio autem coneretur me spe est auditum εsse quanta Graece diues seni a succo, qui est subiectum gustus scut proporti/η m. dicimus gustationem ex sensu 3 Dic ad hoc et hoc no- Hoc dixit, ut ostenderet non esse temperaturam, men vi distis ad coquos pertinet :& ideo Physicis non audii iis cum uoce concentum, sed eum quadam pro- dicitur Quoniam autem una quidem V actio eius quod ' sis te, erso uiuiri se utili in ah. rum secesse est mul corrumpi, o seruari eum,qui sic dicitur iuditum aer sonum: succum quos gustu, portione seri. Stiletiim est quomodo in contemplatione .
Et propterea etiam unumquodque inredras, o acutum , ergraue,dMὰitum quesue cor Noe similiter er in su/ctitust eter reliqua miluo. in tesore uiam,quod o sala. silendidu,uel tenebricesum. in Hinc insert primum corollarium, Q qui est secundia odoratu vel, meni e r o duriti, amarus. actum sensu .idem est quod senste secundum alium isubiecto habitudine autem diuersus . non enim eo, lsiit definitione diuersa . sequitur, q, smul corrumpuntur , ct seria an turr sed et ea stit ad aliquid. Quare
oportet hoc dicere alteram quaesionem,& non coitollarium. Quae autems eundum pot/nflam diiuntur, non necessario.
Sed priores ριγ ficorum peripto hoe n. η r.ese A esarit, nixit Oportet communiter accipere illud, Excedens corarumpit,ut in auditu gustii,uilii, doratu . Excelsis em sensus corrumpunt. Vnusquisque enim sensus habet ea quae se possint corrumpere visus quidem,quod est nimis splena dum,ut lucem solis. Auditus autem, sonum. lii est ex tonitru . Cd ratus graues , teiros satus . Gussu, uenena . Tactus ignem, nivem . de ideo eΚcogitatae sunt attes , quae sensus uoluptate esse putantei nee album, kec nigrum De uisis, nee succum assicia or: Di sui quidem picturat auditui musca : Olsa.
Quae autem potentia inquit. non necessario. Qii δε non necesse in ea simul esse ξ Lege enim eorum, quae
sunt ad aliquid ea simul .s e necesto est. Q ioti' est enim potentia sensile, sinus est cum sensu, qui est potentia: sciat Se quod est . mi sitisse, cum sensu qui est actu. Quid ergo dicit illud . Non necessario 8 an uidelicet
Primum , Q non necesse est sensum, qui est potentia ciui unguentaria r missili coquinaria 1 tactui lauacrari
Vtpote quod sens sit suadam pretortis. voletis exempla dicere sensitum, quae corrumpunt sensus, posita & dulce de nunquid eo Q sensum dissol- Uat,eiam corrumpit,ut pingite 3 Illud autem. Vtpote Usensiis si quaedam proportio: Quoniam inquit,proportio est sensust proportio autem eXcessum non patitur, idem esse,quod potentia sensile, ut in contemplatione propterea est sensus,ut proportio,& qua dam commodi bim est. deratio. Panim enim recte dicesant partim scitem no velle.cum enim Quare er diaeti suiu, uando δ ducatur,eu pura et immixta duplieites dieartir sinctu er sensile: haec Pliam secundum poto, sunt,ducuntur ad prepertien/m ut acutum,nel ἡulce, uel situm.
Hic uult dicere qtiale nam est dulce senste S dicit Q illud eli dulce senste qaecum nuper esset pii Hi,Simmixtum non manserit putia sed ad proportionem duactum si i. ad mixtionem. mixta enim dulcia. Quare mitrema pura ut acutiim 3 graue,non sum dulcia nisi ea miscueris. Mixtionem enim sequitur.5 dulcedo,ut immediate.
autem proportio. Excedintis autem uel mol is asytitisti, uel cora
Iamii inquit dulce est. luod calefieri potest, uel qd'tium,iga v re si undum aestim iri sti qhi m euenit quod ὀictu est,in ilis uero non euenit. Sed illi Niicit ν dii sint de iii qua dicuntur non simplicitis.
Protagoreos innuit Dicit autem eos res e dicere in eo ut dicant sensum,qui in secundum actum, idem esse quod sensile secundum actum. non recte alit dicebam,qm ct quae sunt eadem potentia, eadem quoq; simpla dicebam omnia quae non oportet eadem dicere simpliciter . Resellit aut & Plato nane opinionem in Protagora dialogo .
Siquide eoneentui uox quaeias ,- -t,et auditu ,est ut unaer non unum idem.
Graece estA A . Illud autem , quod est in secunda syllaba eius quod est M: δή, non eli articulus, friges .ct uide quomodo Graece dixerit Θμ ων, cased pars coniunctionis, perinde ac s diceret. qm uoκ lincibit id est quod potest calefieri S linige,
quaedam est concentus. Quae en autem ea uox ea .s rabile. aiiod potest frigeseri tunc enim est dulce,quan- quae se habet commoderate ad eum, qui est secundum do potest intentionem admittere Immoderatum actum auditum. non potest autem esse articulus, quo- enim frigidum, S calidum est molestum . Resie ergoniam cum praedicato coniungitur. atticuli enim distin- dixit. t. esui dulce esse, quod cales eri potest, uel quod sonibus quae adiiciuntur propositonibus . tuas circu. stigeseri . de non dixit calidum , uel frigidum s enim nantias appellant equivalent . Vistinetiones autem hu- hoc dixisset extremum intellexisset calidum S frigidii. iusinodi semper subiecto coniunguntur . nunc autem quod tactum uoluptate non afficit, sed de ipsum
179쪽
iunipit Et in lus quid na tu praλ v praxis,deo est grastra, quarta.
s. solet hoc et ix alii . Postqv. m diseruit de quinque sens bus: & docuit, non esse alium sextum sensum, qui ab his quinque s
iungatur : ne quis exissmiat et , qa hac ratione ne communi quidem sciastis est per i ac uult ostendere ui est communis sensus.& non hoc solum sed di et incorporeus est hie communis sensus Ad haec autem.& teritu, Q sine tempore operatur,n mire enim in alio tempore nouit dulieriti alio uero album i sed in eodem insonti& eo quod nunc est, cognoscit hoc quidem esse dulce, illud uero athum. quarto aut em dubitationem proponit aduersus communem sensum,& dubitationem salso soluit Deinde sit sana solutionem euertit S sic deinceps dacit iteram solutionem. S talis quidem est contei lationis apparatus. Age uero S unumquodque eoru explicemus Primum Ggo ostendendum est esse communem seia sum)aoc mol o. Quoniam non solum sci, mus disserentiam eorum, quae sunt eiusdem g eris, ut albi de nigii de susci de s. uti S eiusmodi, sed de eorum, quae sunt eiusdem speciei, albi S dulcis quarendum est quaenam est pars animae, ius has nouit diiTerentias: Ets enim mens cognoscatiralem disserentiam S dicat dissetentiam albi ad dulcer sed non per semens dicit talem disserentiam, sed sensu utens pia terea insititnen to sne sensit enim non posset sensita cognoscere. Dergo album S dulce filiai sensita, quomodo mes horum pos et dissereni iam nosse nis sensionurii mei o.usa es.set Quare non citra medium,neque per se nens postui siet dicere horum dissetentiam . nec solum quae sunt intellectu pradita sciunt herum disserentiam sed & ca
stabilia. scit itaque e se carnem gustabilem di s nongii nauerit. sed eam solum aspexerit. 5. lapidem nouit noesse gustabilem .etiam prius quam guliarit. quare non est intelleta is dicere dissereni iam dulcis ad album , sed sensus. Et cuius igitur sensu Virum unius ex quinque uel duorum ut uisus & gustus 3 Dicimus ergo non esse unius sensus nosse talem disserentiam,si enim unus sensus nouit talem disserentiam , sciet ergo non solumn yrrum sensi e sed de alienum .sensus ergo qui nouit disserentiam albi ad dulce coenoscet non solum albu, sed de dulce. Atqui hoc est absurdum confundete senas liam dicere uisum nosse qualitates gustabiles . est ergo absurdum unum ex quitique sensibus nosse disseret ias horum, quae sunt dissimilis generis. Et nequis dicat noesse necessarium nosse aliena sensita. semel enim nouit Propria,et est album deinde ex negatione nouit, et noest album & se nouit disserentiam, eo et scit non esse album. Ne quis ergo haec dicat. Non enim diximus OQ.quod cognoscit differentiam albi ad non album sed ad dulce. Quod enim non est album pol est sic esse, de non esse calidum. nos autem diximus determinate dulce oportet ergo omnino nosse dulce, ct ex assimatione,ut eius dimerentiam ad album cognoscamus. Quare non est unus sensus qui talem nouit disserentiam . sed neque duo sensis ut uisus S gustus. Vnum enim esse oportet, quod dicat eo tum disserentiam . si enim non est unumquod formas utriusque suscipiat, quomodo
possi eorum eiu et statem nosse, squidem alius quidealbumalius uero dulce suscipiat speciem 3Nam
ces uolunt utrasque paries audire, ut cognoscatit eo iucontrouersam si ergo unum est,quod dicit disset ita albi ad dulcet unum erit, & quod eum iudicat. Quare nec duorum quidem est sensuu proprium horum nolse disserentiam nec alicuius alius particularis. Est ergo alius sensus praeter quinque nosse disserentiam albi de dulcis. dc is est ergo a quinque sens bus separatus, an
non Ditimus non esse separatum, Diximus enim non esse alium a quinque separat tam .eu ergo communis.
Ollensum est ergo esse communem sensum ct hic primum caput sinitur. Secundum caput est in quo ostendit sensum communem non esse corpus. s enim esset corpus peraretur per partes.Omne enim corpus per partes operat ur. si esset ergo corpus, nunquam in eodeci dulce es album susciperet: sed in hac quidem siti parie dulce)n alia uero album. S non esset Omnino quod iudicat et . id enim perinde esset inquit, ut si tu hoc quidem sentires. ergo uelo illud. I otus ergo,ut totus, o, muni, sensus sentit dulce & album,s autem no totus, ut totus apprehenderet. quomodo posset ea iudicare si
non utrunque cognosco et si enim etiam concessero ,
mi,otest album S dulce in eadem parte suscipere: sed
Non itidem utique S contrarias qualitates ut albi de nigii calidici siligidi. Et alioqui si esset corpus.oporteret ipsum tangentem senstia operari. Omne enim corpus tangens agit. Atqui communis sensus non tangens sens lia agit non est ergo corpus S hoc est secundum caput I eritum est capiti,in quo ostendit,.sne tempo te agit. Hoc autem scostendit . ut dicit communis sensus sic di cognoscit .s ergo in uno instanti dicit disseret iam dulcis cc albi de non in alio quidem instanti deserentiam albi,in alio uero disseret Iam dulcis i clarum inrigo.Q in uno instanti nouit dissereni iam dulcis.& albi. Quando enim dicit communis sensus in uno instinti non dicit per accidens, sed per se,ut considera in me, plo,quod dico. Nunc audiui,ς Plato postquam suis et in Sicilia, uersa ius est cum Socrate Ecce hic quidem illud unc,ad meum qi autem auditum per se euad platonis autem aduentum illud, Nunc,est per accidens tims enim ergo nunc audiui. no est absurdum dua abhinc illic fuisse. Si autem contingat praelium nunc nauale fierin in eo instanti, in quo sfactum est praelium nauale, in eo dixero, nunc audiui faelum praesum nauale timc illud, Nunc, dc ad me est,nunc enim audiui de ad piae. tium iraiiale,per se est nunc enim S illud factum est. Communis ergo sensus, in quo instanti disserentiam albi ad dulce dicit, in eo ipso sentit S disterentiam instantis quod est per se de ad dicendum de ad cognosco idum. Quare sine tempore agit comunis sensus. dc hoc est caput tertium . Quartum caput est,in quo dubita tionem proponit. Quomodo inquit,communis sensus conitaria iudicat, ut album de nigrum, calidum ues frigidum 3 neque enim solum .quae sitiat diuersorum generum .s quae sunt eiusdem genetis. Est ergo et quum dubitare,quomodo fiant contrariae species circa communem sensum. Si enim esset corpus .non esset quod dubitaretur. Dici enim posset,et secundum aliam de aliam partem fiunt contraria sed quoniam, cum si incorporeus est quoque indivis bilis: dubitamus, quomodo in eodem fiant contrariae species. eis cum stincorporeus,in tempore operaretur,rursus dici posset, Q in alio,& alio tempore Dunt contraria: ut in hoc quidem tempore calidum,in illo uero frigidum. Sed qua
180쪽
sne tempore operatur, & in ipse instanti : propterea
merito cubitatur. Ex duobus itaque pr cedentibus capitibus fit grauior dubitatio . Sive enim esset corpus, non esset dubium secundum aliam enim, & aliam partem posset suscipere contraria: siue,cu sit incorporeus, in tempore operaretur.rursus posset in alio,& alio tresuscipere contraria sed quoniam est in corporeus,& sine tempore operatur propi erea dubitamus,quomodo si scipit contraria si quidem simul suscipit. Haec elidubitat lo quam in comum quidem sex. s i exercet , S agi.tat: conuenit autem & ip alijs particularibus sensibus ohi enim magis contraria apprehendunt, quam communis sensus. sed quoniam quae apprehendunt quide particulares sensus communis quoque opprehendit: quae
autem communis non omnino dc particulares. Opte eam in communi dubitationem comnrouet.& agitat
S sc quidem dubitauit. Deinde eam se soluit iv communis sensus ec unus et in multi unus quidem suba
cto,multi autem habitudine: idem autem dicere, rotae,
seu definitione. Nam a comuni sente nempe comuni sensu,procedunt alii sensus. Quare ipse unus qui de elbsubiector ratione aut e multi . Quatenus ergo unus elusecundum hoc iudicat disserentiam. Quatenus autem multi ratione feci indum hoc suscipit cottaria. Haec ethqu:dem sit sa solutio eam autem subuertit Aris dicens, Q qiue sunt subiecto eadem, ratione autem diuersa, cuiuiu quidem potentia, possunt contraria suscipere ica autem laetit astu,non possunt suscipere contraria ut ealidum , uerbi gratia, di frigidum sunt eadem quidem Labiecto in uno enim subiecto fiunt: ratione autem diuersa tamen rion possunt esse simul actu. Quare nec clim linis sensus: qm subiecto ouidem unus eli: ratione autem multi siquidem preter hoc potest cor ratias sensilium formas suscipere. sic filsa subuersa solutione de inceps aliam dicit ueram solutionem. Dicit enim,l cO, munis sensiis S unus est subiecto,& multi rursus subiecto .isecundum lioc enim dissert haec solutio a priore solutio timet illa quidem unum dicit comu nem sensum
subie anulics autem ratione haec autem di unum,&multos ipsum ilicit subiecto.Quemadmodum ut in mepta orationem discutiamus, considera niihi centrum ,
ct eκ eo quinque rectas emissas, dc resica a se inuicem dii fisas. laoc quidem centrum unum eli ad propriam naturam: atqui est etiam multa . Vniuscuiusque enim finis est,qui in illo .est etiam pos iram sierint a se initicem diuisae Et ne dixeris, quomodo Murid est indiui imbile,unicuique attribuitur3Talis enim est incorporeo rum natura. Sicut ergo animal &innum est ad natura, ct multar totum enim ut totum est in uniuscinusque indiuidui natura. Si ergo dc unum eli communis senisus,dc multa etiam si haec sint contraria. Et haec quidem dicuntur predictionis connexum . Sed quoniam haec est paulo magis tosica tradit 'age paulo magis naturalem e&cogitemus. haec est autem Coni imis se usus &ipse quidem est i hcorporeus: es autem in subiecto corpore: et enim subiectum est corpus spiritale: species itaq;ansilium .ci iam si sint contrariae, in ipso spiritali sunt, secundum aliam,Sc aliam eius partem. Deinceps h iacultas affectiones, uae sunt in spiri ut udicat.& sic obiectum dissoluimus . nec dicimus in indivisibili fieri comtrarias species.sed in diuisibili, id est in spiritali, secundum aliam di aliam eius partem . Dic amem dc aliud,
traria. Sed s animaduerteris,ne iudicative quidem . In libro enim perihermenias dictum est, ii contraris sunt opiniones,non quae dicunt contraria de cottariis. ut Q album quidem disgregat, nigium uero congregati seu quae de eodem contraria dicunt, ut et album S diser sit,& congregat. Hae sim tergo contrariae opiniones .i emo com uiris sensus dicit, et album quidem di rogat graim uero congregat: nihil patimur, eo et ipse
com talia iudicat litae ambo uere, oc non de eodem cottaria enunciauit. Quare nec iudicatiue c5traria apprehendit. Quae est ergo ante hanc solutio octe habot Nide aut, p qui Platonem reprehendit, irem Q naturam
mathematice tractanti. ipse per mathematica naturalia
dissoluit. ecce n. dixit pian ii solutionem Ad quod dicimu3, p non propterea Q ex mathematicis dita luant uenatui alia ipsum reprehendit i sed quod naturales magna udines edi mathematicis constit uit. His dictinquo. Dium idem dicit imoginationem, ct comunem sensum, de imaginatione ad doctrinam de rationali aianima se conuertit, ut ostendat, quod haec est, Ma primum mouet, ct noti irrationalis. Et in his ell conia
ii V iisquisque inquit sensiti propria sensilia appre, hendii suo sensorio ediis lens, quando habet secima urnaturam sensorium Senialium autem dicit uel spinis
ues leuacrum. Sensus ergo qua est in sensorio. Ipse nouit Muae sunt eiusdem generis. Hinc apte di ingeniose ad sensum communem ingreditur. Si enim unii Riidq; sensus nouit propria,quae sunt eiusdem generis,contraria: sunt autem contraria his generis . quae commu- ius sensus nouit est ergo e munis sensus. ct Plato etiaante Aristotelem appellat communem sensum, si hi da
enisi enim non est, iunius similes iis, is sunt iii duriomuti ii quibus non est communis sensus quξ est in du
Necesse est inquat quae sunt diuersi teneris,sensu a liquo cognoscere. quandoquidem sensilia appret redit. Sensilia autem ad sensu uni relationem dicuns: utpote quia rat io non apprehendit sensilia. Quare ex lvic ni hil ostendit sed nos hoc pulchre ex irrationalibus ostedimus non esse l. trionalis nam ct canis iudicii dissere. iam dulcis S albi ut quidem non quodvis album aggreditur neq; enim lapillem sed id tantum quod est succu
. Quo sit m aperium quos e fit, raraim On esse ultimum si sorium Nec/sse. n. set ipsum tangens iudieare,quod iussura. nes Meros pararim coringit iud eare id, uod iugi DI est aliua ab albo sid oportet uno aliquo esse utras; maκ 's . Sie. n. halet,
Hie est secundum caput .de nota, Q corpus carne Mocauit S sensum sensorium . Cum oporteret aurem eudicere .ultimum sensum non esse corpus,dixit ipse ult imita sensorium no esse carnem. Vltimum aut sensum audire oportet comunem sensum. eo ip sensus in eum
terminantur.& qui sunt in ipsis typi postquam lanania, transietini, ad ipsum ueniunt. Si autem esset ccirpus Ioa.Gra. super ala. Q