장음표시 사용
181쪽
inquit,c dis sensus. necesse esset,inquit ipsum tangente, sensilia ea iudicare. non separatim in alia,& alia parte sentire corporis,cuius est. Erit. n. ut si hoc quilae ego,ua uero illud senseris. St. n non una est facultas A iudicat album S dulce perinde est,ut si duo diuersa sentientes, diuersa ea dicerent: quorum uterq; non nouit aliquid, quod alter senst.
cit erga idem Quare ut dicit te iκt.2stit,er sentit. Quod itas soraratii separatu iudicari nequeant, apertum.
unu anquit sensum dicere oportet. q, aliud est dulce ab albo 5 albia a dulci idem. n. dicit δε non oportet corpus es e separatum.'uod dicit. Quare ut dicit sc de intelligit,& sentit. Intelligit dicit,pto eo quod est, una
si natur. Qued dat nihil separata est tres M. Meut n idem dicito tera esse id quod bo m π quod malum: se quaado alterum dicit
aeterum, alterum non secundί Meidem illud Pando. Dico avit, ut nunc io aeterum non aiat,nune alterum Sed sic dicit o nati ea quod nunci 'sim L Hoc terinire caput contemplationis dr .s quod sinet pe comunis sensus operatur . Sicut enim inquit,umax
est incorporeus sensi is, liti dicit . bonum differre a malo ergo quando malum dicit disserte a bono in eodem tempore,quod primum, licit nunc enim dicit utrunq;.& nunc,prout proprie est munem non secundum accidens,ut quando. quod olim factum est, nune dicit fieri ut quoniam nunc audiui, nune,Troiana facta sunt . , Dicitur etiam proprie nunc,quado quod nunc fit, cucui dero. Sicut, inquit. 5c communis sensus nunc dicit discrimen .prout proprie, nunc est . quando. enim senis itit Miscernit. nam circa id,quod abest, operari in imagi
Quare inseparabili, o se ins paraἴiti tempere. Haec in duorum G pitum cois concluso. Dicit n. quod si sentit in eodem instanti discernit & dulce cili albo ac alterum i . album a dulci .s S a corpore est in se, parabilis,de in inseparabili tempore operatur dest sine
Arsul Iliri his potest,ut centrarii, motiἴtii idem simul me Matur auarentis est indiuissile, ininaitii bili tempore. Si milia esie movit se sum,uel intelligentium: amaru autem contrario moti
Hic est quartum caput conleplationis, in quo a dii. hitai ione incipit S dicit si est incorporeus cois sensus, dc sine i pe operatur: quo simul potest contraria atrsrehendere 3 Si es et enim corpus posset secundu aliud, t aliud. lbum,de nigrum apprehendere. Intelligentiam autem uel imaginationem, uel intellectus opera tionem dicit. Nunquid ergo simul quidem ore numero indivisibile, tempol re laseparabile, uia iudicat eo autem,' est,separatum ε 3 quideviiq: at illusti ἡ iliuisa fretiatio est,ut quatenu, indiui ibit in ...ntar est quum,di sibile loco uiro o tempore, o numero in
H. e in salsa dii bonis solo numero aut unum,& ipe inseparabilem dicit. i. unum qu dem subiecto .rsine aut seu des nitione multos. Pro eo aut,quod ess,des niti oe, dixit in eo qmst ultos. Quatenus ergo est multa, citraria suscipit: quatenus aut est unum, ea iussicat. Rone enim in diuisibile. i multar quod.n.dmiditur fit multa.
quod subiecto aut en indiuisbile, dc unum est. quod
Lubiectum declarate uoles dixit, mero autem,de linco indivisibile. t. l
An feri non poto potentiae n. ILm diui bile o ladi sititi, o contraria eo sat etsi non sed et agas misibile. nec feri polint si mul album, nigrum. Q are net eortim sema patiantur ita, 'sensus, er intelligentia. Hic est subuerso salsae solutionis dubitationis. Potetia enam,inquii .idem potest suscipere contra indivisibilia. Eo autem,quod si,non: pro eo quod est, actu au te non potest suscipere contraria. inter agendum enim diuiditur. Agente enim.uerbi gratia, albo de nigro diuiditur subiectum, dc da vellitur, de non manet im
sed crat, suem Pnesum quid a uota quatenus unus, quam tenus duosa est etiam rone giussilii. Quatenui ergo indivisibile, unum est,quod tua caro simul. Quatenus dat est diui iis, non
timum bis . n.eodem simul signo utitur. Quatenus ergo duati, ut titur ne duo iudit, sunt separare ut separatorum. Quatenus autem unum, uno o simul.
Hic est secunda solutio, quod sciat punctus de unus est , ut punctus: Ec duo , dc multi . quatenus in res asterminatur: dc ut multa . separatus eur sic diatem sis, quatenus est ut punctus id quod sentit, di s-mul quatenus cum sensilibus congreditur , ut punctus cum restis, de duo , dc multa iudicat e qua tenus autem est unum, simul, de sine tempore appro
D Non quod multa habeat principia animal .ppea dis xit Arist. de illo dico principio, de quo dicimus anima sentiret sed quod imum est 5c multa ut ait Plutaresiuia Sin his praxisac prima sectio. Dei gra mpla: prinis,
Dei gratia,quinta. Quoniam oum dicibus dissem,iis Ming niaxime delini A. er mora scindam immineo luod est interire, ita re,
Qui repentina ct subitan utatio, & in Orone , ct in re agenda mala est, reearicui. statim ab irrationali ad initionalem procedit, scit prius quandam dicit driam cognitiuarum .irrationali , ct rationalis. Delia de & imani nationem discernit a cognitione rationis , ct in medio discernit imaginatione a particularibus sensibus. ipsam irrat ionalem a seipsa discemem' quod quidem eius noerat institutiam didicit quod imaginatio nec sensus est, nec opinio nec ex utrisq; constat Priusquam aut ea discernat, uolens augere discrimen, ea in quibus inter se conueniant,dicit. Hoc a .inquit,cOe habent comiti ne irrational tam rationalis. quod ambarum sunt vidi cia.& in hoc quidem conueniunt Porro S in eo coa . quod antiqui confuderint. cogniti uas facultates rori lis,n irrationalis. Sensuum. n. Operationes intelligentia appellarunt , ct nomen irronalis operationis nominerat ionalis operationis uocarum,sensum. & imam nationem appellantes intelligentiam. Hoc alit fecit Ε octodes cum dicit, ' c., Nanque homini certe ad praesens prudentia crescit Ex hac. n. lata rocinatione collisimus, eum prudentia
S intelligentiam dicere sensilib. Talis est aut sylti . Sensus sensilia apprehendit quod sensilia apprehedit .ptitia apprehendit: Sensus ergo piitia apprehedit. se a ligura collectiim es .sensum esse,qui piatia apprehedit, quem ipse graeces Mntai prudentiam seu cosilium ppellauit. Confudit itaq; nomina .sensum intellectu appellans. Aliqui uero dicunt, eum intellectum non
apprilasse seni, quod est, prudentiam seu consilium, sedo u
182쪽
sed . ix. Oro. i. cogitationem,quae est media inter intelletium,& sensum. Ad praesens enim inquit,cogitatio o
sro Operatur accepit. Et rine dicit,augetur. Actu . t operatio auget potentiam , sicut S contra quies laedit Λὶvius enim firmum ci ualidum reddit. Si meto circa prς sentia dicit cogitationem operari piis aut rensus nouit idem est ergo sensus,& cogitatio . Malea ulla ocaccipit. iam: n. circa piis sensus solum operatur, sed Scogitatio. Iliamo di ipsa magis, siquidem sensus quide habet extra sensie:cositatio autem intus proprium negotium, di quando uult ipsum aggreditur . Sic etiam si ei Nerit cogitationem circa Prisens agere ipsam sensum non fecit. Idem est autem dicere .et si sensum dicat intellectum Ei hac est prima sententia ab Empedocle sum
'ta,quan nunc ad rem non facere ostendimus. Assert aliam Empedocli, sitiam , quae re uera ad rem peri ine l. Empedocles n somniorum drias dicens ait ex ditarius actibus fieri nostia rara imaginationes. Hanc autem
imaginati iem, αρόδεαG, id est. prudentiam, appellar,
Vnde ijs perpetuo quom adest aliena uidere. Videre autem graece est e eoisinquod sipere,puidere,
ct animo concipere stati at. Sic ergo aperi e inquit,trra tionalis cognitionem, imaginationem dico. prudentia
appellato non solum Empedocles. sed Sc Homerus i
Terrenorum hominum intellectiis talis habe , Ad qualem ipse diem deducit Iuppiter almus. In teli n. ia nunc dicit sensum e Diem aut sensile. Talis in ergo sensus ille est se fle. E cce ergo insit. di Homerus sensum mente appellat. 5 hinc noim turba, ecconfuso f m est Nos aut pro Homero dicimus. C Arist.
malet mellexisti disti hon .s Intelta .n mentem dicit rDie aut non sensile,sed sortianam,seii Lin. Haec est e go horum uersuum sera. Talis est mens hol Ruales Scotum fortuna. Et in hoc diui oti simile illi tragico quod dicit: Fortuna nobis prout est in D Ingenium . Nam quispiam cum pauper est moribus est modessust Sed postquam diues etialeratuit stigviosus de nequam.
Hoc autem non in quolibet homine conuenit, ut Putfortuna est. sit mens & ingenium sed in solis socordita 5. intemperantibus, ct qui uitam materialem habent. Vnde Poeta non solum dixit ominum, S tatuit, sed addidit, Terreno .crassam, i materiale unam ex hoc mobis demolitans Qui aut non materialiter uiuunt noita conuertians Quale Homeri sitia tio confudit nota. Nonulli aut S Empedocle delendentes pro eo inde riuat,2 no solum teliquiis sensuu fiunt somnia, sed ex aliis. 4 res. n. horum sunt causae δε quod di am est, qnimaginai io m sensibus facit somnia : Atqui & ronalis
anima est somniorum causa, quando quaerens in lenerit.& diuina illuminat io, quando sutura praedicimus. Si
Unde ijs perpetuo quoq; adest aliena uiderer
Tanquam ad somnia respexit.quae sunt ex rationali anima. Fit autem mens aliena in sonin meo et noctu quadem apertiores de uiuidiores sunt naturales facultates: rationalis autem hebes de obtusa redditum ipsa aut ma-
is interdiu operatur. Reprehendit rursus krilloteles. mpedoclem non solum et nomina considerit .sed encum di erat,smile simili cognosci, de cognitione qdem dixi de deceptione uero usi dixat Atqui dedeco
ptione magis u de scientia dicere oportebat : eo Q pliat
decipimur,q cogno scimia 1 Huius au tem tausa eu generatio,& quae est in materia animael, Aaetudo Sicut emeorum,qui in loco petii lenii habitant pili res grotant, quam sani sunt: scct in animalibus quae sunt in senseratione,plus ualit auctoritate ignorantia quam cognitio. Quoniam ergo magis decipimur e oportebat eum amplius de decept ione disterete. Neq: n Empedocles
. existimat non ese deceptionem . ea enim opinio, qua diuit non esse deceptionem,est a Platone consutata. Si ergo non opinatur esse deceptionem: conti iretur rationibus,quae sunt in Protagora. Si autem opinatur.cur
eius caiisam non dixit 3 nis serte colligemus. et si cogititio est eius quod est simile.cognitio r detes tio ereto est .eliis, quod dissmile, attactui, & per oppost iam uoluiti oppositum subaudiri Et hoc quidem ipsi collis itis.
.nos autem non concedimus scientiam esse sit ut co.
gnationem per syllogismum hoc Hieri res Si contraria una scientia nouit: ntraria autem sunt di 1smiliati No ergo simile simili cognoscitur. Ecce n scientia uno est S duo contraria nouit. Si ergo uni contrariorum
est smilis scientia alii emo non es fimilis,etsi ipsum cognoscat Quare noti simi te smili cognoscituro Empodocles. Si ergo cognitio xon est eius.quod est simile .attactus . nec deceptio eius quod est dissimile it tactus es Et haec quidem aduersus Empedoclem Deinceps aute disseirentiani cognitiuartim lacultatum ir aiionalis 'aeen setistis .ct imaginatio in .ad cognitinas, animae ratio natis tradit.& primum quidem test disseret iam sensus ad intelletium t quoniam multa habent inter se comidimu . Hae enim solae irrationa sis, & rationalis anim
Liuitatibiis se rebux indivis biliter applicani Nam ct densus sine tempore apprehendit propria sensita . ut paulo superius ostensum est, ct intElesim militet si
me tempore operatur. Quoniam. ergo multa habent inter se communia r eoriam itaque primum disierentiam
ditat. Disseri ergo intellecti is a sensu quod sensus qui dem est in omnibus animalibus. Intellectus alitem norian omnibus sed in solo est hom ne sie ergo differt itellectus a sensit. Deinde dieit dii tentiam sensus.& cogitationis, quae graece m diis, quas permeas, dicitur. Dicit enim sensum quidem non cito decipit cogitatio autem celeriter decipitur. Cito autem decipitur cogitatio propter duas causis , uel qi sensus qi idem circa
res apertas ct nimisellas uersatur cogitatio autem ocis
euitas. Vel Q sensus quidem sine tempore 6etit semes dicam .prima applicatione, primo impetu se rebus applicat. Cogitatio autem per intermedia propos . tiones.& conclusones, ex quibus solet deceptio seri . Sola est enim cogitatio.qiii ratiocinatur . unde de docipitur. Et hae sunt duae rationes per quas coetitatio decipitur. Ves sensiis ergo a cogitatione dissere hac ratione, uel l sensu, quidem ineli omnibus animalibus t cogitatio autem ijs.quae habent rationem Deinde post hoc dicit disserentiam imaginationis a sensu de cogitatione.& dicit quod ab iis, disseti imaginario, qualenus est media inter sensum de cogitationem . incipit enim a sensu. Principium enim dat sensus imaginationi . illa autem dat rursus cogitationi principium. Sine imaginatione enim non potest cogitatio operari. Filii hoc quidem disteri imaginatio a sensu & cogitatione . Deinde post haec dicit opinionis. ct imaganal io, nix disterentiam . quod imaginari quidem . qiiod solumus , possumus e nam dc trium cubito 3 imi ac
183쪽
uiginti cubitoriim hominem Haginamur,& possumus
etiam fingere hirco ceruum,dc hippocentaurum: opinari autem quae uolumus, ub possumus. Quod o bis duo decem , dicere quidem possiimus: opinari non possumus. de de igne quidem dicere .et non calefacit, p'ssuimus. hoc aut opinari non possiimus. Quare in nobis 3-dem est imaginatio: opinio aut non est in nobis. Si aut uerum dicere oportet,nec omnis quide imaginatio est in nobis. Quae . n. sit inter dormiendu,non est in nobis. non enim quae uolumus in somnis imaginainur. de qui dico eamritiae sit inter dormiendum Sed nec omnis P dem qu .e fit inter uigila radiim. Qin n. quae sunt,ut quaesiit, imaginor, non possum nisi ut se habent,imaginari. ut si Socratem imaginari proponamus, non pollum mimasinari urbanum dc a lini m. dc comatum : sed caluit, ct nigru Sc uentre prominente. Quare haec est exacta omnino dita. Q opinio quidem est in nobis : imaginatio autem est in nobis qhiodamodo. Haec est quide piis ma dria. Dico autem dc talem secundam lamoi eriam. Bellum .n imaginantes nunquam timemus, sed fit sumus ut si ipsum in Pictura contemplemuri bellum aut opinantes liatim quoque timemus. Et haec est secum da dita 1 ad quam sic est dubitationem mouere. Quid ais terribilia imaginantes non rei timescimus Atqui etiam equus qui non habet opinionem, si erectum sagellum uiderit, ostendet se sormidabilium imaginatio. ne terreri. Haec est quidem dubitatio, ad quam dicem ,
esse assensionem quae per se quidem inest opinioni, di
est opinionis suba,sed ea quoq; imaginationi accidere. m ergo terribilia opinatus assensero sormido :dc rurissus qn terribilia imaginatus assensero pertim esto. Ergo & equus ab imaginatione terretii rPp assensionem. iii si .n sacta suerit assensio .non formidat. ergo haec dicta sunt .ini j Meo est gratia .contemplatio impletur. Quoniam autem duabus disserent ijs animam maximedes Iniunt de motu secundum locum,& eo,quod est intelligere,iudicare,& sentire. Almander existimat seu, stra esse .illud.qm . Neq; enim habet causae redditione. Plutarctius uero ait inferius esse redditionem, quando
dicit, Quod ergo non est idem sentite, & sapere seu
intelligere. Et lite est totius huius contotus sententia. Quoniam duabus disserentiis animam definiunt antiq, ct motu secundum loci im,dc eo quod est intelligere.sapere dc iudicare,dc intelligere, dc Lentire unum A idem istimant. quod autem non est idem sapere seu intelligere,dc sentire .eκ hoc est apertum . Hoc autem secit A ristotcles , ut errorem nominum refelleret Homeri de Empedoclis. Sciedum autem. p illud, iudicare,ut colus accepit,ut quod de rationali,dc irrationali dicatur. Intelligere autem de sola dixit rationali . Sentire uero desola irrationali.
videtur agi intelli er sapere, scire soli re,aequid esse. lnutri u .his anima ex isticat di mitra, is tundiu antiqui quidem saperem interigere, silui re idem esse ditat. sciaer Lmpedocles dixit, Nanque homini certe ad praesens sapientis rencit. Et alibi. Vnde hi perpetuo quoq; adest aliena uidere. Gmec 'M. i. suere, seu meme Quare. Idem quod hae uult et illud Homeri, Terrenorum taminum intellectus talii habetur , Ad qualem ipsi di m deducit Iuppiter almus. Omnes. n. hi intelligere corporeum, sicut o sentire , existima
quae a principio diximus defini: Imri Atqui vanebit et rei simul
dicere de eo quod est deceptum esse. est. n. animalibus muli praeprium,et plus temporis in his anima perseuerat: Q μοι nece . ε', uel scut noueri dicunt, omnis, qua apparent,esse uera . uel dissimilii edintactum esse deceptione. hoc est. n. contrariam ei, quod est imili simile cognoscere. videtur antem ex deceptio, ersoria ι πια
Pet haec quae in praesentia dixit, causam erroris antiquorum persequitur Aristoteles,lii delicet lia ratione
tactum est, in aberrauerint. Ait enim v quoniam comune est sensiti cum reliqua omni cognitione iudicium, propterea omnia idem existimabant. de hoc luit eis erroris causa, it in principio definimus. Dictum est enim Q similist cognitio ubi diximus. Nam terram terracsispeximus de caetera Empedoclis uerba . Hic a talem liud Empedoclis reprehendit Ait enim eum idem lacere tamam, et cogitationem similis enim contactu dicit seri intelligentiam. Contactu autem solus tactus appreliendit .llaque tactum intelligentiam appellauit Aristoteli autem dici potest, contactum esse, aequilio cum et a in ipsis sensibus. Alius enim est c5 tactus tactus, ct alius uisus Esto emo esse etiam alium intelligetitiae containctu Sc non colligi idem esse uitelligentiam quod iactά. uel dissimilis attactum esse deceptionem: scut inqui similis contactus est cognitio, sic dissmilis contactus est
deceptio. ut contactuna accipias non omnino pro eo, quod est,tangere: est enum aequivocus,ut diximus. si ex
go ita est inquit de scis quid est cognitio: habes et Lin,
quid est deceptio . Vita est enim contrariorum cognitio. Non uulgaris alitem quaedam dubitatio nos exclapit. si enim, contactu est eius, quod est simile, cognitio , una est autem contrariorum cognitio, erit
ergo. simul sensus oppositis assimilatus . qiiod est
absurdum . nam assimilatus operatur . simul autem
contraria apprehendit. sed non est absurdum, a sim lari contrariis secundum iudicii im. si enim aer, cum sit inanimatus, simul contraria disternit r quomodo non est absurdum animatum sensum non simulicori, traria discernere
ret illud enim ad ' omnibus, De uero paneis animalibu
Ecce redditionem eius.quod est superius quoniam autem duabus disserentijs desinitiit anima, de motii. Ecin intelli igendo. Piod itaque non est idem cognitio ait in . ensiis. hinc apertum . illud autem, It .iqueppmulta,quae interiecta suiu, positum est. solebant enim antiqui in longis redditionibus addere illud itaque. Vide autem l contemplatitiam mentem hoc in loco : biisue, tonit,id est sapere seu prudentem esse.dixit. hoc est enim eius qui est potentia,intellectus dii ergo quibusdam dictionibus utitur,alicubi quidem proprie,ali. bi uero abusive: age per diuisionem dictionis asperi tatem eκ planemus Cognitio ergo uel circa ea, lue eΚtra sunt, uersatur, dc Dcit sensum. uel circa ea, quae ini us sunt,dc facit communiorem intellisentiam. Recte autem dixit communiorem, nam de imaginatio circa ea, quae sunt intus, operatur, quae mens etiam passua a pellatur . sed operatio, quae fit circa ea, quae intim sunt, uel circa uniuersale quid uersae ur,uel circa particulare.
Et si qu dem circa particulare facit imaginationem 1 si
autem circa uti,facit eum,qui est proprie,intellectum. sed ea .quae est circa uniuer Italia,cognitio.uel melior est,
u ut fiat per ratiocinationem, Sc tacit intellectum con templatiuum,qui est secundum habitu,& operatione e
184쪽
Vel secundum ratiocinationem operatur de facit eam, quae graece proprie δ: cisti, Latine cogitatio dicitur, decolorem existimationem. eXistim alio .n d ite cogitatione S de opinione dicitur . si autem deterius ope ta-lbitur quam secundum ratiocinationem facit opiniotig proprie dc existimationem. Dianixa aut eis nil cogita tio ites citra coniis labilia MAE 3c facit scientia .uel citica agenda di sco silio quidem agenda indigeant, facit e , i, i sapientiam uel potius prudentiam,si ueto costio agenda non indigent, cit attes. Attism. . quatenus quide artifex Non consultat. sed quatenus fio . Εκ diuisione ergo aperi u elliet hic abi sue contemplariusi
intellectum,osor i t. saperquel potius prudentem esse, appellauit. lnli hoc autem loco discernit intestinum , quidem quod in te ectus rectum essidibusue declassilit ut dictum est: per scientiam autem quod cogitalionis rectum est. alterum autem scilicet de opinione dicti imest. Neque hoc quidem idein est. PH u lentite. Quo niam cogitationem dmisit iii id ,'im est recte coo ita re, dc non recte, dicit deinteps sensus differentiam ad
De sensu: Ursine ea Mis εθ existim tD. ni Qui sibi uult eoni tua tio .e lim Esl ut ad dii lutari nem ut si qliis dubitet,s sensi is differt ab intellet tu adden ergo,quod imaginatio 'ec Uisci soluens dicit φ -- ginatio eli alia,quam sensus & cogitatio . Hic autem dicit disterentiam imaginationis a sensi, duoetitatio- qui en de u , a sensu, Usensin quidem invi omni ant, y ne.quae dc ipsa non si ii ne sensu; dc sine ea inquit coia mali. en n substalitia aut a sensilis oe animal Intel A bH gnitione non est existimatio. Dictuin est enim quod ro non omni animali inest, sed ,de quibus inest iid scio. ui per secudi im amim inest,etiamsi iust secund5 habuli cuilibet .n ualde expetendis erit,si uel in senectute il
li sapientia accesserit. . ill . l
Ne intellectus quidem potentia inquit idem est qaesensus. Volens autem dicere quis est potentia intelle. . Dus,in quo est inquit Q recte ec quod non recte . Hiei autem dicit disserentiam cogi aiioni ,de sensus Intes le hi tu enim potetia cogitationem appellat. In ea eninu consideratur.quod eit refium,S non reclum . Qui ei intactu est intes lectus .semper recte intelligit; Vel enim at iligit uel non attigit. Quare at eri are tion pol st. Pii existimatio descietilii ἰ&pruderitia Idc opinione ditieitur. Quidam autem inierpretes dioint neutrum e se uerum t est enim de sine inisu imaginditio iure cerui. sed dixi, quod si citca selisisa in im mitio non est sine sensit'. Atqui in Sc opinio, quam disiutine imaginatione existimare posse, ut est de si intus c, i in o. Adde ergo, et opinio, quae est circa Giqilaetcuit eη sensi libi, .ne parti uiatibiis triginalisie opus habet. Et vide et hinc habet ima nationem non esse idem, quod in opinio, Sc selisir , sed in media, a sensus a sopiens c traderis opini ni: medium autem differt ab extremis noti quod idem sit imaginatio, idc opinio,
Opinionem existim Micinem appellat titeIgesi tiam autem imagin. ticinem . Dicit ergo diuelemitin autem est potentia intellectus .ul est cogitai ib aliqi an- opinionis, de imaginationis, quos uti,giliari Fidini ido quidem recte,aliquando liero non tiate. Mi tibi do cura nostra potestate 'ollati ai alitem n est enim ueriam dicit Aliquando ueto salsilii . Diibera it de salsa quidem imaginali possum ii sibi tori non pbsultem intellectum , qui in potentia, seii cogitationem a i sumus Bis enim duo 'lunque imaginari idem lide t'. sensii lia: istis quidem o ino Derus sta, prin Hiis latita Pinari autem non licet,uis per dusinii lationem, ubi
tu circimitam iis, ut siste5moderat ut tem allii in . diata licet dicere uia uitio de pertiirbatione fit ret ibia assectio. Cogittitio Linglia rurati it .m et iniit rata ramen. uti bui ia ut it in uniuersum quidem,sallitur, im in in regiore linae ri citrad simulatione qiii sopitiatus u uerates deceptionis Nec exili ima ex eo, psissus sit coetu aliou net. dc non nisi ratione stibis et liniri Quo dii idem in Io. ne ueracior .eu quoq; iam esse praestani orem per sen- co apte dicit ut . l .
sus n. cogitatio eis connma fallitur. certe quando a pa. Ale ratio sita sit pharmacum quod ostii eis est. Aliis seiuncta de separata sierit syllogissimam Deit diem in Dubitant alit ilonii ulli dicentes, di id igitii nisi non stineatiuum .dc fit,iuxta Poetam, P dens,d mullii consimi Pe in insa. dc phantasmat fiet ni, lente, I idimu 3ti Hila icit, ii imagirini est sit nostra potestate in nota
Noe autem este anceps S diibii m ne existimati eri P in in nobis imagii rati. qirili do tibi seniis , non nauis v si sensus quidem per se est in ueraκcogitationi iiises lici nobis de qnaiidb nisu tollitii iti si misit se en in no tem coniunctus, ut ipsa saltatur,causa est ilioeeitim sit,i bis ni in do noti uolumus, imaginam isthira &quadb
olatia uersatur,dc est uera v. Quando autem fierit co-i l Sicili pshlime bellae κεmbria stata i r Stam ii .er bgitationi connexus quae circa uniue salia opesaitur, mitin mori. Pati se iis i IM,' M. . iiii in Q ii 7 Dis ot it ea ex uniuersalibus reddat indiuidua vii des O' Boiia memoriast Milo, dii t. iliae si ii ib. Vpisceptio. Semper enim meliora deletiorum praesentia Di accipiunt,qxii etia suist ite aces inligi iiiiis ii sit filiori idulterant ir. Deteriora autem non adii libra uti ita mea qui aliquid effinguntinui ctiam inerat niti H Mugili, talioribus. iod recteqt dem .s itidentia 'de scietitia: Sc 'ergo liabet proportionem 5e vi inimi Misi in cum intauera opinio. Quod autem non recte lux contraria.
dixit. p qui est potentia intellecti ix dc recte divit de tib recte dicit recti esse propria prudentiam . scientiam. 1eram opinionem: non rebi autem imprii desiliatili nul iniami inscitiam: salsam opinionem. Et per prudens taginiim factori is opinio Deio cum innixissem, ria pili
185쪽
In opinione n*ut,uel salsum onditur,uel uerum. Imaginatio autem etiam salsum habet,ut uerum. Pr terra atit quando opinati quidem fuerimus traue qui is, vel terribilip na protinus affuimur. Similiter o p. uid sit suod
audaciam ,π eon dentiam excitet. Secunda ima rationem esit
similiter non babm uini qui cent runtur inpietura berranda t
Hic est disseremia opinionis& imaginationis quod in opinione quidem protinus timemus, si quid terribile opinati fuerimus. In imaginatione autem in , quit,s militer habemus. id est nec trinemus nec perturbamur: led sicut nuper scdc tunc non habemus,nihil
sunt autem π vi existimationis differentiae, scientis,er ea pilato, ex pri dentia, a horum contririnde quorum disse tua a
Existimationem nunc coius ronalem animam dixit. Habet aut ea inquit ditas,quas postea dicemus: non leas in alio uelit tractatu dicere: ted. Q talem driam insorius eli dicturus. Nunc aut ,inquit,oportet discernere
imaginationem ab opi Dione.& ieiisu. N iam quide ab opinione discreta est. 0 portet aut eam a sensu ciuoq; discernere. Hoc aut tractat ea quae deinceps sequit, contemplatio,si Deo placuerit. di in Ilis est praXis et praXis,
inquam , sexta. De eo autem, quod est inte2gere, quoniam aliud est εμ- ρη, tire. eius autem hoe quidem imaginatio esse uidetura κά uero existimatio .postquam de imaginatione delinimus, iam de altero discendum est.
Qm per ea,quae praecesserunt, discrevit Aristoteles imaginationem ab opinione: uult nunc ipsam imaginationem etiam a sensu discernere. Vnde dc dubitare elioperaeprectum. si enim terti j libri scopus erat, de ratio. nati anima disserere: de si irrationalis animae facultatu
omnino meminit: earum propterea meminit Ait eas aratiotialibus discerneret t quo niuic eas non a rationalibus disceriti t. sed ipsas discernit a seipsis Imaginationem enim triuic a sensu discernit, cum at atrie unt irra-Lio italis iacultates c haec est quidem dubitatio . Dicimus autem , Q hoc fecit,ut sit Peliacia oratio, ne qiud intactu dimittat: uel quia deinceps est discreturus lina. gulationem ab opinione simul,&sensu . Quoniam erwl non.erat sutura aperta distinctio imaginationis ab Opinione, S sensu sim ti l facta nili ea prius leorsu in discrevisset: Pr0pterea cum prius a sola opinione imaginationem discreaiget, tuli nunc eam quoque a sensib. 6scernere: ut deinceps sit aperta ima inationis discretio,quando in ab opinione, O sensi conium ter disecernit. Io ergo rationibus discernit imaginationem a sensu i quarum haec eli prima. si idem esset imaginatio, i& lenius : quoniam, iurando somniamils,imaginamur, oporteret nos tunc quoque sentire. Atqui non sentimus . non est ergo idem imaginatio.& sensus. Quid enidicis,in sensu; qui eis potentia, sunt omnia' sed auu q-dam sum somnia . Quando autem potentia eis sensus, quiescit.& noli agit sed neque sunt eius sensus qui est actu. In soninis enim omnis sensus quiescit. Hoc est primum discrimen . Secundum alitem discrimen a receniter natis infantibus assumptum est. Videmus enim, Q hi lucem nuper editi infantes secundum sensum quideagulit. sensus. n. nobis ine l. secundum imaginat ionen
aut non agunt .si ergo in luce nuper editi infame secudum sensunt quide agunt: seci indu imaginatione aute
denam clatu erit. nuper nati insantes no operans s cudi vix imaginat ione EO et in principio cuiusuis ubera iugiant ,etia si suat bouis uel cuiusuis asius pollea aut tris tin hoc autem non fieret, nisi et typos materni iuberis a principio non reponunt,sed pollea. Et no solum ex hoc ostendit ur propositum : sed S et, cum iam pridem igni affueuerint, S usti sint, ad ignem rursus ac dunt. Hoc autem sit, eo, Q non agat imaginatio. si enim ageret,combustionis cluae iampridem fuit,typiunsusciperet,& non se secundo admouet et . Ex laoc ergo Q igni se adna oueant,& cuiusuis ubera sutant, clarumeti et secundu imasinationem non agunt. Tertium distrimen est a vermibus .ct muscum formicis. ecce mitra haec sensum quidem habent: imaginationem autem
non habent,ut declarant eorum incessus errores. eriati
enim,utpote i imaginatio uiae ab eis pridem confecit: typos non sust erit. hoc est tertium argumentum . Videtur autem & hoc ipsum .de seclida ratio iis es e cotraria,qua in secundo libro dicta sunt. Illic enim dic Ibatur. et ubi est sensus illic est & appetitus S ubi appe. It u us, illic & imaginatio, impote pei medium appet ii ii
imaginatione sensum omnino sequente. quomodo er .go dicit uermes sen sum quidem liabere, imaginatio ς, autem non liabent iVel serie etiam uermes habent imaginationem,sed consulam,di exilem:& eo Q est illis,n est operatur.non sunt autem uera ,& quae hic, de ima allic si os quae illic'uklem, et ubi sensus, o vivo di imaginta io quae hic .luten ,l non ubi sensus, iam limagulMjo. est enim e disci confusa. Eslati Ad quoq; Ieiusmo ii dubium operae precium mouere. Ei lotuer': me non bahere imaginationemr cur dc inustas.& io', micas dicit non habere imaginationem Iu hoc enim, fallitur. habent enim &formic e imastinationem .ul det: claν.d. mi, i ut suas cauernulai, quas iube Arqui a s habent imaginationem . in mi enim suos alueo , .ct in ij, multificant. Si ergo Operatio ipsa ducit ea h belrς imagipationem quomodo dicit ipse ea imagina uo- inem Doli habere timetrii dubitatio ad quam dicemus sesse dii licem imaginationem: Hanc quidem recordati uani illam is o qui docera potest per quam docemur. 1 quam Psit cus quoque hinet x Per eam enim humanu a
sermonem docetur Quam ergo imaginationem ab insaatu malibus anseri Aoltotelem Sc dico. y noni recorda- ,
liuam sed eam qu e doceri potest. Hoc est tertium di
crimen.i Quartum discrimen es 4quod a modo cognidi tiouium editi Sensus enm circa res, quaesint pera tur. In guumo uero etiam circa ea, quae non sunt. Selytopterea accidit quidem sensui secundum naturani habenti s p esse uerum 1 una uationi nutςm aliquando talli,singuntur enim de qua non sunt. perinde
ac si in it. dc haec est quarta disterentia. ima est disserint i ,qq dubitationi uel mi se opponu . Ha , em idubilat totam quispiam tortasse mouerit . v idem est, sensus una alio quoniam exilem sensum, di qui,
tu alia non cadit, imaginationem vocamus. Cum itaq;
quispiam aliquem procul ullam Micit,uel imaguiori ues linc procul aspicio. Vinde si ipsum non uic antiqua a stantsi dicunt imaginarU . Inicei: pro ed. v est e Nili iter aspicis. Vides ergo,quomodo milis sei,sus imagii luo dicitur. Ad hanc.ergo dubitationem uelliti occurrit Aristoteses in quinta dissetentiam dicit. Non quo niam milis sensus imaginatio ex coli siletudine dicitur. idem es ex illiniandum ell ii adsumat ionem.& seqsiam. lsi enim idem esset, non solum e Nilis sensus ciberet di
186쪽
et imastinatio. sed Sc exactus. Nunc autem nemo dicit cras ut, ut fassim .Hee si ni sensus,opinis ni e Picta si reum. Mium lentum imaginationem. non est ergo ide sen- Quoniam superius dixit,in nobis esse imaginari quicsus ta imaginatio. Sexta deinceps,& ultima disserentia. quid uolii miis: idq; in si Ontanea imaginatione quadrata cuti sis oculis aliquem accipiamus, hic colores quide bat,est λutem di imaginat io, quae nobis fit inuitu ex uino uidet. Quomodo enim potest uidete clati sis oculis si autem assumitiir,id est ex sensilibus, ct no solum est dcta meri imaginatur colores. Si ergo 'non cooperatur, spontanea, quam merito dixit ex translatione, quonia non tu idem lensis S imaginatio Recte autem accepit Ox ij ,quae sunt ram seri figmentum eius,quod no est. Atilio aliquem,qui oculos clausit de non accepit cecu. φκ muO,uerbi gratia,S tauro hippocentauriam, si ergri Si enim caecum suppo siet, fortasse di caecos a natiui- est imaginatio,quae nobi, fit inuitis, non ergo, quod uotate intellexisset, tui quidem omnino decoloribus non lo, imaginor, sed una quada iudicativa sacultate falsum imaginantu eo quod ipsos lypos no habeat. seta sunt ut salsum,imaginor,ci vera.ut vera. Hac enim ratione ergo oriae a sol artis,a re ceter natis itis arilib. a vermib dc discernitur fallit m a ueritate S opinio etiam S selitus muscis. brmicis: a modo cognitionis: a dubitatione: sic discernit falsum a ueritate, i cognoscat, v res sunt. a claudentibus oculos. Et in Ilis primum caput adima a ales autem sunt sensus optiuo,intellectus, scientia. scd pletur. Secundum caput est,in quo discernit imagina- dicet quispiam,quomodo dixit superius intellectu sem. tioneni ab omnibus facultatibus animae rationalis. Ea 'φr eseuerum,nunc autem dicit,eum etiam quandoq; rum enim aliae quidem sunt semper iterae,ut intellectus salii ait enim secundum quem iudicamus, si uerisiimus ct scientia liae uero aliquando quidem uerae, aliqua domu ςl iallimur: ut scientia, dc intelleetiis,& cum ij s. que alii iero salsae, ut cogitatio , ct opinio. Imaginatio ergo a quando nituntur,enumerauit in teste uim . di scientia. semper ueris quavim differt quatenus ipla, aliquando Et dicimus et non omnibus quae dicta sunt, conii enit etiam fallitur illae autem sunt iterae. Ab iis autem,quae uerum .dc falsum: sed his quidem uerum ut intellectu,&aliquando quidem uerae sunt aliquando uero falluntur scientiae iis c enim uerum iudicantὶillis uero ut iunq; ,&dissert,quatenus illae quidem sunt in ratio ualibus ani- uerum,di falsum ut opinioni S sensui. Aliam quoque malibus, hae uero non solum in rationalibus, sed in disserentiam assequi possiimus intellectu de sentiis. priitrationalib.i Et undenam datum fiet Nicet quispiam 3 mum quidem hanc: Nam quae operatur sensus, operaeci cogitatio. 5 epinio non sunt in irrationalibus ani S uatellesius et vim sensu melius. neq; enim absurdum malibus3Hine deinceps nectuntur syllogismi, i opinio e Nillimes, lit intellectus quandoq; circa particulari aluernon est in irrationalibus S est hic primus syllogismus se uir circa ea autem, Juς operatur intellectus sensus noin secunda figura nexus. Quae habent opinionem , ha- Operatur. Nempe substantiam quidem nouit intelle-bent.& iidem irrationalia animalia non habent fidem. ctus,sed sensi subitalitum non asinintur. Sciudo Irrationalia ergo animalia lili habent opinionem. Vn tem,l senstri propriam operationem non nouit Intelde autem fit apertum, Q irronalia non credunt Dein, lectus aute nouit de propriam S aliorum. Intellectus de nectitur alius talis syllogismus, irrationalia no per- quidem cirra uniuersale operatur,& habet intus sensi- suadentur. Quae autem persuadetur,ipsa sunt quς cre- le, sensus autem circa particularia i& est, uideli hi, dunt. Fidei. n. es initia causa est persitatio, ct finis per- τλtra. silasionis est fides. Est hic ergo syllogismus,ut eum rem Quod itas. non est sin us h dinatio, ex bii est manis. tum.
ma,in prima figi ira Irrationaliano psit Mentur . Quae μ' reum uel est semitas,uele tio: ut uisitis Crvi m. parit non persuadentor fidem non habent. Irrationalia ergo σκω ἰηκid, Cy si neutrum eorum so, ut quae uiaretur in fidem non habent. Sed & ad hoc quoq; dubium moue- --.mus. monammodo ostendetur irrationalia non pera Hic est primum discrimen sensus mastinationis. luetus efficitur patens uenatori,dc equus domitori. Ad ius potentra neq; quoci actu lenius. Potentia quidem lixe autem dicimuLm serpens non persuadetur. sed a se quoniam in somnis manifeste agimus tunc autem sen-cramentorum necessitate uel inuitus ducitur. Nec leo, sus in potentia id non agit sed neq; acui, quotii. innunec equu ,nec quodcunq; mansuestit, persi radetur,sed quam imaginaremur in somnis . nune autem imagina assu eicie Non et autem idem persi aderi,dc assuefieri. Irrit Omam sunt potentia in somnis .ct non a i Aissensus eii m ess et is commune persuasi 5is, S assile Quare non est idem imaginatio,quod sensus secudum s.ctionis sed assuefactio quidem fit quadam animali in- actum. Si itaq; ostensum ei letion esse eandem cum .sen clinatione Pelluasio autem fit cognitione Quae autem su potetiam neq; cii sensit,qui actu est Grt ergo sere inransuescunt tota persuadelatur .sed assuesunt,eo P aD sus ab imaginatione. . iii a senti insit r. Persuaderi enim .m dictum elisi per ratio- Deinde sensius suidem si sintdestinen autem BG ulla. nem: de elirationalis animae Assilescere autem non ca Hiceii secunda dissetentia sensus, ct imaginationis. solum rario itali animae .sed & irrationalis. Et in his est Si autem adlis idem,omnibus toti,igeret antirialitas inisse ima contemplatio De eo autem,quod est intelligere. quo Ibrattinem. uidetur auteis non ut I 11 .ites sphaeet mmii irritam aliud in .quam sentire dictum est iam sit per ir Hic est tertia differentia. Quidam autum millima-l iestis, quod est iiii elligere nomine indifferenter utitur . runt et quoniam serisum divisit in id,'nod ei, poleti a. lnunt autem intelligere dicit Mnaginationem, S existi-id Huod est acta, maginationem a sensu qiu actu est. inationem . Vnde Sipsum in haec diiudn.dc ait quodiluc di inrisit. Sic euam habet eorum discretio , Si idem de prima imaginatione .quae proprie dicitur H non em RSinatio,quod sensus.oporteret quicquid habet metaphota in sensibus,& de exit limatione diximus. ac u leni um ,imaginationeni quoq; habete quod quide. . isi ut . e Minamaria secundum ilitam diximus Iu aliquod non uidetur. Imaginationem enim liabere dicimus. quς noli, feri uel seeundκm re nititionem dirimus, una eam habet ar lictitatam,&persecum ut possint aliquid 16 horum poteritia habitus, reundum 3κem ivdstamus, eruera. etuus discere. Vermis aure. Frinita,etsi habent ima-
187쪽
sinaiiohem,sed exilem tamen eam habent, dc in articu - opinionem quidem sequitur siles Ust quos: in disse latam. Si ergo ha c non habent imaginationem, non est remia ab imaginatione S d monstratio unius propos , idem uidelicet,sensus in imaginatio. Quidam autem di tionis syllogismi,quae dicit Q opinio nulli in si itiatio
xerunt elim tedie dixisse Si autem actu idem, potentia nati. Vbi etiam opinio,&pei suasio, ides. S persua- enim potest imaginatio ac sensus idem esse . a sensu n. sum esse aion enim contingit Opinantem aliquem iis q aliquando imaginatio suscipit. opinatur,non credere. Vbi aut m persuaso, Ssades, ra . Desad. hi quid sunt ueri pluris aut ἔ sunt imulavilom, falsa. tio. Ratio autem non inest in irrationalibus . non et D ilate quartam dicit disserentiam sensus, ct imagina- in irrationalibus opinio. Persuasio autem est operaii otiocis . eius, quod persuadet .ad id quod persuadetiir. Fides aut D iκδ nee δε rim,quodo exues. chea si l. agimus sociara esleiscctiasn cognitio eius. iii od persuadet ut . Persua- id tur hosti homo ed magis quoda aen aperte sint imui Iunc uel sum autem esse exilis,& imbecilla cognition uia ad opi is IIa uestieri. monem. Opinio aut ein . quae poli saec confirmata est, , Hic est quinta disserentia. mentia conceptio. Nulli autem brutotum inest fides. ei. r qued pila, o L muι,apparint uisa uel oculos elaudenti ci Dubitauerum de equo quomodo timet sagellum . de Hie eli sexta disserentia Nonnulli aut ora dicunt,eu equorum domitori subiicitiit nonne persuasione 3 deuelle imaginationem a seiis, .cliti est potentia discem diximus Q non per persuasonem,sed per quandam aste. Est autem hoc discrimen ,et clausis quispiam oculis su iactionem, Omam semper lictberati consueuerat icolores imaginaturai eum interim dum claudiitur ocu eκ eo S assentitur.Diximus enim assensum esse com li cu uisus potentia,imaginatur autem .hc rursus, pol 'mune genus persi solus,& .llues actionis Rursus aui ε .anerti sunt oculi imaginatur.non est idem imaginatio dubitandum euac quomodo serpens adiutationi patet. . 1 S sensus qui est potentia propterea autem di Nit,qae si pei si usionem non habent irrationalia Diximus aui e , prius dicebamias.quoniam superius lucernarum quoq; q) ne sic quidem peti uadetur non enim sermonem au-memutii semper prie oculis mane: 'ium, quae quidem dit sed Vocem. In ignem autem secedit iureiurando ad id unt sensile, ut iii e itidem iit:& non seti siles, quoa actu, quoniam aquil, isdem daemonibus contenditur,liniam a se sensile: di imaginatio quonia e is clausu ocuII 'ni Milturali dii in Pertum scunt. Et ut semel ditam. qtilis videmus: S no imaginatio quo nium serasilis neques persuadetur,postasione transnata latur. Persuasioneau , ictu, sum lucernae. v bi autem adestinus . imaginatio iemiransmittali est cratiitionis. Cognitio enim circa inon operatur. Si ergo quando ipsa lucerna non in se a idum non semper eodem modo se trahit. Qui aut os istis eu imaginationis S quando est setisus non elia ma- sueuit. empet eodem modo se habet irca i rem Equus is mationis,non ergo idem imaginatio de sensus. . eium imillier timet flagellum. cognitionis ergotio est lAtqui neq; eorum,que semper uera sani e uini silentia et in .utiae facito, Deq; idem,quod per suaso. Quod autem co lt d Eltis. o enim imaginatio etiam Iesse. Eour ergo uidire.en glinio non semper eodem modo se habet circa R Ua- , viislo. rum tu Araneam enim propterea non dicimus ex piae i. Hic est secundum caput in quo discemit imaginatio Diedual ione cu pia cedem e consiliationen copi suo lnem ab intellestii,& scientia . Nunc autem intellectum ne telam iacere quia semper eodem modo facit. Pthul - , cogitationem audiendum. Vide autem quomodo eius ter di apes sauiau . Si enim o praecedente esset. consol- impositionem, anqtiam argumentula appo it .eN latione,hoc ipsum alis in.&dis et faceret. nt, ni cmenim,quod semper uerus sit liuesecius, scietitia.ui AE Prater a omnem quidem Uini em timst uitur Dei Idem au isinatio autem aliquando saltatur,discemuntur. Rasat.' tempos alum sese i ioneniamin rationum lia mim brui
eregere . tu aut .m ιrutorum in/st Uri , sed uti ima ratio. autem .sed in confirmatio pii mi argumen ii . in his i- Hic uult nil elidere. I no es idem amasinario, quod P lita mi gialia impletu Nprois Dei gratia septima. lopinio. Et est operbe preci iam dia Litare quomodo , nil . Mum est- Cttnr,quod M'; visio cum sens φιν sinstim , hoc superiustitie inloti hoc etiamfrursus ostendit . de neq; conrais opinion, et se pus uerit ima minoiosae aut ii num dicere postantiis, cp quoniam magnam inter se rustici ci nilo Amis ea res alia 3-- opinio fidit iis :hent cietatem propterea, saepe diiDi dicit disiareid .e i uias est sens 1.Dko aurem. x asilo ηion sensu conne
tum-Hoc enim inter se commune habent, potiemila. xM il imagoatro. Non enim eκ vi ore quiuem bini sensiti ueates pimiorum ea iam sum cum primis posterioriam .lit r. atri. ra l. l. i lio.
nullum sit uacuum. Extremitas autem ratio opimo. ι-- lQuoniam per praecedentia ab opuli dedi se in ima- , Irrationalis uero prima est imaginatio QMare sunt pro γ .lionem dis reui ac seorsiim aduersus ut tunq ; -- pemodum eaedena Dicti autem de alvid.* ambae δε opi xum inuitit, ut icuitat Oileiidere no esse imaginatione inio, Sc imaginatio,circa uertim & falsum iacisantiit qua sensus dc pimotus connexione naIieq; Opinionem sibi recthac in re societatem habent .ct propterea earum misso se isti nec pili item pet sensum. Hac en ini id, it disserentiam. Hae autem G syllogillite ei scernit, tria uult Aristol. oueiadere non esse imaginatisnem . . iimaginatio uel omni bim inest irrationalibus secundum i Ouendit autem im nationem nil ut horum esse pet, ea quae iam pridem dixit Aristote dum omnibus irra unam tallonem. Nequas amem milii mei haec iri a Metionalibi is obscuram nex iam imaginationem inserit, inter se ςademia abent. ii inter se disserentiam. Si enim iues non titilli prout nunc Aristat Ees non in quovis tr dinero tin uiatiouem non esse opinionem, simul M ,
rationali exaeiam ponit imagi iratione . Si ergo imagi, setisum sco non esse ex opinione e sensu connexi tinatio uel inest aliquibus irrationalibus, uel omnibus. Rem, in ginationem,ul enis naia terris. Si aute dixero, Opinio autem inalia inest irratio li .non est ergo idem di opinionem ello imagina. ionem cum sensu,utraq; esse.
imaginatio.& mnio. Eu in tertia dura conexio . Adtactura accipio imaginationis. ut si duo sitit mrdici cum a- ,
188쪽
ti, issemul. Quare hoc primum quidem dicit. non esse imaginationem ex opinione S sensu no componi, qd'maginationis effectricem opini in , dc sensum stimul. nihil eX Pugnantibus componatur pugnant aute Opi. Si autem diκero, non cise imaginationem, Opinionem niO S sensu aion componitur ergo imaginatio ex opiper sensum ioc dico non esse imaginationis cilectivam ni QRS sensu .Ethac quidem ei traiio Ariit. Possumus usam opinionem,quae effectura causa socii imaginatio autem S alias irra rationes extra assequi. qua: Aristote. nem per iii strumentariam causam sensus, ut sit opinio sententiam luemur. Quarum liaec est prima. Si imagina quidem ei lacinia causa imaginationis: sensus autem in in Ponitur m opuli Oe,dc sensu oporteret ii ratio-ilriimentaria. ut medicus phlebotomo. i. scalpello, quo , -li animalia non habere imaginatio ium .eo et opinio uena scinditur, sanitatem ficere dicitur. Si ergo diNero, nem non liabent, eN qua secundum nos in pginatio chonon esse imaginationem Opinionem,hoc dico,non esse ponitur. Od autem non habent opinionem irratio optiuonem ei lectiliam causa m inraginatiois per initru i ab In praecedentibus iam fuit manifestum quando dimentariam causam sensus. Sed neq; eli conneNio opiis Leb u opinionem esse ratio iratis animae partem. Irranionis di seliis imaginatio. i. mater alis causa imagina- tionalia autem animni rationalem non habent . ergo tisiis.opinio,dc sentiri. Sic ut . n. materia mulsi est co Iine nec opinionem. Hac est prima ratio Secunda ratio. Oxio uini Nanellis: sic d imaginationis materia eii cone Pinio, ut res continet,sic & opinatur. Sed sensus vi pli dicio opinionisn sensus. Non et lautem conneNio: quo Ninum est uerus. imaginatio autem admodum saepe fili iam non utiq; seruata opinion sensus facit im uia- litur Imaginatio ergo no componitur eκ opinione &tionem sed commiκta. In duobus autem prunis me bris sensu Haec autem Oratio falsa ell,ut arbitror.Contingit& opinio de sensus seruabatur,dc quando eranx utraq, pium liquid esse in composito quod non est in simplia
esse ia.& quando erat unum quidem effectivum, alte cibu, sicut in animalium corporib. est color, uerbi grarum uero instrumentarium. Imaginatio ergo neq; est uber,qui non erat in elementa s. non eli ergo absuropinio & sensiti simul, ut sint ambo enectiva, neq; opiis dum etiam imaginati Oem componi ex sensu , optutonio per sensum,ut hoc quidem sit essectilium,illud uero DRqua no fallantur: plana autem saltu eo Q sit aliouid insitumentari uin . Sed nec connexio opinionis, di se in composito, quod non eit in simplicibus. Quare haeclus, ut sint ambo materialia. Quod nihil horum eli ima. ratio non est ualde necessaria . Tertia ratio lus accedit inatio ostendit Aristoteles per unam huiusmodi ra- liae Nihil in Huae non sunt in nostra potestate, comtionem . Opinio nquit,cum sensu pugnat. nulla res au Posi um,cit in nostra potestat: Si itaq; opinio non est tem ex duobus inter se pugnantibus, in pugna ope- nostra potestare. Sed neque sensus in nostra potet laterantibus consiliit. Non colistit ergo imaginatio eκ opi- eii neq; enim fieri potest,ut si adsint colores c si illunione de sensu. Quod autem pugnat opinio dc sensus, minatus der,nec stat clausa cilia,ut non uideamus,de rurhinc clarum est. sensus remum in aqua confractu uidet. su siexi non potest, ut qui album uidet colorem, iligi uopinio autem in eo ipso instanti illum saluum esse cre uideat,uel sulcum, ues quid eiusmodi. Si esto simplicia, didit opinio ergo pugnat cum sensu. Rursus, sole qui flux siuit opinio, elisus,non sunt in nostra potestadem uisus unius pedis uide L&in eodem instanti olieu tς, Nec ergo imaguratio, quae ex his componitur in i odit opinio eum esse tota terra muli is partib. maiorem. ilrd est potet late. At qu i imaginatio eli ut nostra pote. Nihil autem ex pugnantibu in eodem inllanti consi- si die eisngo enim hominem qui uertice coelum a uin-llit Nec ima natio ergo componitur eκ opinione, dc gax.d hircQceruum. Si ergo imaginatio est in nostra posensu Si enim circa idem opinio quidem uera est,sei ilate non ergo componitur eκ opinione i& sensu iii sus autem fallitur ex iis autem imaginatio consulit, erit hil enim eorum quae sunt in nostra potestate componierno circa idem de uera,&salsa. quod quidem eli alaser tur eX V,quae in nostra potet late. non sunt . Hac est de dum. Sed dicit quispiani nunquid et ii opinio sic solem tς ita ratio. Nos autem Oliedimiis,l ntq; opinionis, exilliniat per se operans,sed tamen quando sensui con sensu, commixtio est imaginatio. bi enim esset horum
nexa fuerit,cum eo commuttatur,dc fallitur sensus. I . Commitatio,OPOrteret duorum mediu cognoscere ima
habet dominati m siquidem circa sensilia illi semper gii ii OnςM dc quoniam opinio quidem solem centum sunt confoederati,dc iureiurando astricti. Quando enim ieptuaginta Partibus esse terra maiorem dicit, sensus auinuenta fuerit opinio cum sensu consentire,& non am xςm solem uiuus pedis nouit:deberet imaginatio i ut qplius piinnat,uno .s in pugnantibus corrupto, non est stiliarum utroruq; extremorum media, cognitionem ablurdum aliquid ex ipsis componi. Ad hoc ergo dic, effugere,& dicere solem centum partibus este terra.mamus ni opinio quatuor modis corrumpitur,uel opinar io ςm. Atqui hoc non dicit. Non est ergo imaginatio te corrupto, ut moriente homine,uel re opinabili muta commi Vt io opinionis dc sensus. Et haec quidem in his ta .ut si ininc opinor Socratem sedere. dc surgat Socra- Videtur auLem Aristo. aduersus Platonem haec dic eietes,corrupta eli. s. Q ipse sedeat opinio .ut uera . Vel er quod imagii tio non est ex commixtione optiuoliis, et sto opinante corrupto uel re opinabili mutata corrum sensus. Videtur enim Plato in sophisti dice. e magina, pitur ueta opinio. Corrumpitur autem opinio etiam tionem esse re opinione & sensu. Sed nunquid hoc nosubsequem e oblutione uel cottaria opinione primam dicit Plato sed quoniam imaginatio in dia est iter opi- ,
dei j ciente. Nunc autem nihil horum quatuor coli secu- Dionem,& sensum, lent autem media ab extremis diis
tum est. neq;. n.homo opinatus interijt,neq; opinabile Li sieri . Propterea hoc sic dixit. Nam et Timaeo animani mutatum eth Sol enim mansit ut est.terra multis Parii dicit τX indivisibili subsumia fieri de diuisibili. Atqui bux maior . neque obliuio incessit. Quando enim uult in diuisibilis non miscetur,sed quia inter haec media est
astronomia,cogit i e solem terra maiorem dicere . Neq; anima, Propterea dicit eam esse ex his composum. Vel contraria opinio primm deiecit. Mansit eadem eliam dic, nec dicit eam quae est proprie magulationeni. ne coetens Si ergo manent quatuor regulae,quae opinione Pe idcultatem, sed salsa uis, quae uera esse uidentur, illic non corrumpunt mansit ergo c nihil expugnantibus dicit visa. Hic est enim euentus sermonis. qui. in sophis
corrumpitur Est haec ergo ratio Aristo.Ostendit aut e sta iubetur. Cum diceret Sociales plus , Es praest,
189쪽
gialor et saris enim circa id quod non esst respondensi philla dicit Secundum ieeigora id quod Don est.si quidem circa illud itersor Quicquid enim est, circa saequis uersatur N ilhid in Si ergo Mersor circa id , quod non est est ergo id quod non est Hac cum dixisset sophista Socrates respondit . quod multis modis est nonens. seii id quod non est: Vel induibile. quod noti tili, modo nec ulla est ratione. qii ,3 secundum ditiositatem .ct alteritatem 1ies quod est subflatilia maius, quod supersubstantiale dicitur uel quod est subflatilia det Hus,quod dicitur particeps substititiae. Dicitur autem dc non ens seii quod non est . quod salsim est Et multas illic salsiunctentia, liceim dicit Sanam specie
fals quae est circa ea. iviae apparetit itera iit ira remo fracto quod quidem fit sum dixit imaginationem ab op nione & sensu quae est horum metita .HNam de opinio S sensus est Dei us ut plurimum autem sensus. Hare PPlatone potest autem ilici Ardi reprehendis Platon . qui haec dicit, cum ipse dixeris exilem de obscuram sera qui Γὰἴε η res ε' eam ese ueram, o falsim.
Abiit dum hic dicit. Ait enim et ii quidem habet eadem opinionem δε no petijt m una earum regulariam que possitiat eam perimere. s. secrandum nos qui ea dici mus maginatio componitur eN uetis simul de salsis qΨ si absui dum salso quidem sensu solem uidente, uera autem opinione quae illum multis partibus terra nuto
sed falsa 'it quando is, quae inellit,euiuiovi dati m. liuic dacit.quod contingit simul opinionem , de se sum silli . si obliuio inciderit , de fiat ueluti mutatio rei
Nora est reto tintim horum qui' iam me ei Lis Ims uario. 4i Non ergo intiuit per in sensus,nec opinio est, asinatio nec ex his noc esst,nec o connexione opinionis,
ct sensu S in his praxis, Deo si uente, impletur praxis Deo est gratia,Octava, l
lui esse uigestir, non sine solus M. Haec praesens quarta contemplatio docet, prim quidem .quid est imaginatio, merito. Nam cum superius dixerit .quid non est nune dixit quid est, deipier aliud hoc sucit quia eius instituti amen ea quae in anima arra tionali tat ionis speci in prae se s rimi Mocere. Quoniaergo superius de imaginatione non docuit, nuc docet. sum .imaginationem S Opinionem a sensu & imaginatione diuerte dicas eo et haec praecedant opinionem. Haec et D cum dicas,quomodo alios carpis Et in his eo
templai io Dei gratia impletur. Per haee autem. Quid sibi utili hoc ileibum quod nunc dixit,per haec an per ea quae sunt di erada uel per pitterit a enim os esum
est opinionem de sensum de non esse in nostra potestate.non est ergo ex his imaginatio. sic enim fiet, ut ipsa non si in noui a potestat cur dicit, q, si omnino esset imaginatio ab opinio e I sensit oportet et eas circa idei tersali Opinio item dico dc sensum Non enim opinio Q Socrates iniustus .de sensus et ipse est albis, facit imaginationem sed oportet opinionem , dc sensum Giuia mare Socratem esse iussum,& quando ambo circa idem sierint,non Oportet hoc quidem per se esse, illud uero per accidens. ut opinio quidem Socratem rationalem opinatur: sensus uero per accidens it existimet esse al-hu in sed oporteret ut 5e Jpse rationalem putet,dc per se. Quare opinio de sensus si circa ide uersei mir, dc amesbo per se s omnino fieri posset sacerent imaginatione. Apparareti : estvlκari id quod si rit non per Meldem. Apparere pro eo quod eis maginari, accepit. qaias diceret. Imaginari ergo secundum eos qui dicunt essem connexione.est eκ opinione S sensu.& recte a die, bim est illiud: Non per accidens ut per se sentiat ipsum sensus ut paulo ante dictum est. Atqui apparent o falsa de quiueti simul ti/jam salis in stima
Hic redarguit eos qui dicunt imaginationem esse ex connexione opinionis,ct sensus Ait em si ita esset quoniam sensus solem unius pedit uidet, opinio autem eulerra multis partibiis inpiorem esse putat eueniet imaginationem uetum es salsum dicere. trios est absurdum
Existimationem autem uocauit opinionem,' Evenit ergo ut uel uam ueram opiniori , quam habeἔat, amiserit, e seruata, R eἴliui cenι,n q; alia persuasione transextat M.
Hic incipit enumerare quot modis potest quis amittere opinionem. Sunt autem quatuor quos nos in contemplatione diximus. Dixit autem re seruata .ut ostendat opinionem S sensum operante no laedi Et oportebat dicere.seruantem dc seruato,&seruata .ut seruante
quidem sit ad opinantem .seruato autem ad opinabiter seruata uero ad Opetationem. Si enim haec ita sint no
Quod enim imaginatio ratio is speciem prae se serat deviarat eo quod ea mens pa sua dicitur. Propterea ergo docet.quid est imaginatio Deindbiri quibus com leniat imaginatio,& sensus. Et ut ueris mile dubitaue ii quiseriam .dicem magis oportere dicere quid commune habeant quae longe distini opimo & imaginatio. in n. dialectica ratio et oportet dicere,quid comune habeat. iii sunt ualde remota , Fn autem ualde remota opimio ab imaginatione , s itidem haec quidemitreatio .
nati est animae . illa uero rationalis . . Sensus ilero non multum distat ab imaginatione. Sut enim unius animae dico. Iulem .irrationalis,cut ergo dicit in quibus hac c5munione halisant Dic ad hoc et hoc merito sedi. io tuam enim superius dubitabatur cur cum proposuisset irrationales a rationalibus discernere nunc irrational εα seipsa di Lernit Ut ergo ostendat bonam esse quae superatis facta est discretionem propterea licit horum imter se communionem di hoc in secundum caput. Tertium est caput,in atro quaerit.tur imaginatio dicitur uti quarto autem capite qu rit cur ipsa tio bis ab opifice data est,incipiemus a primo de dicemus quid est inraginatio .,Sed antea aliquid prius praesumamus quod nobis ad definitionem conserat. Scire ergo oportet . et sciat in ijs quae sunt hoc quidem sollim mouet: illud uero solumouetur .alia autem mouet, & mouet uir se est etiam hi nobis. Solum emm mouens est sens te quod mouetec in uetura ensus .mouetur enim a sensti mouet aute astinationem. Quod autem solum mouetur in irrationalibus imaginatio ut nobis ainem a sensu mota mouet
opinionem. His prius assumptis scire oportet. imaginationem esse facilitatem susceptricem per medium inn- sum sens limn sormarum, Suhaec est definitio imagina tionis. Statim autem aduersus eam ex ipso limine di hium mouentret hae ratione imaginatio nihil disseri a communi sensu. Nam & communis sensus est sacultas susceptiua setistium tormatum per medium sensum. iSi quis autem dicant hane desinitionem communi sen-i sui non conuenire: Ipse enim absq; medio nouit disse tentiam albi,de dulcis, simul selisitius Operans λι θ per, medium
190쪽
medium sensum. Dicimus illi clintra .et etiam si simul imagii rationem .cessauit. Quare post sensum onera-
sensibus operatur sed tamen non ea citra medium ap- tur imaginatio, di confirmatum est miod dicit Aristoti rehendit: sed a uisu qu idem albi typum suscipiens, a Et in tu, Primum caput completur Secundum est casullia autem typum culci,, udicatis dicit diuerentia. Put,in quo dicit,quid commilite inter se habeam imasti Quare non conuenit ei praesens definitio. Dicimus au- Hatio S sensus. Nunc autem scire oportet eadem habetem .l imaginatio quidem est susceptrita formaru per re sensilia imaginationem S sensum S similiter uti omnem sensum intermedium δε communem, S pam- circa eadem uersantur. Sicut ri . habet sensus S comitii cularem. Communis autem sensus persolum interme ma,S Propria sensilia S per te,& Der accidens tit iam
dium 'articularem sensum est formarum susceptor. dictum eii sic di imaginatio circa ea uersatur Et haec et thinee i itaq; disterentia communis sensus d magi ny Prima societas Secunda est societas,a, sicut sensus sem-tioni uen haec est solutio Quod autem uera eli haec des Per quidem est uerus circa propria sensilia: minus autenitio,&per intermedium sensum imaginatio operatur Circa ea,quae sunt per accidens:& adhuc minus circa come caecis apertum in. Quietum sunt anatiuitate caeci, munia sic Simaginatio, haesiuit duae societates senis
de coloribus nihil penitus imaginantur. Similiter, .su ,S imaginationis. Atq; haec quidem Aristo Duae auqui sunt a natiuitate surdi .ce sonis qui diram imagi, tem dubitationes iure moueri possunt quarum haec est nemur Clarum est ergo, quod imaginatio semper Per Prima. Quomodo nunc dicit Aristo imaginationE cir- sensus intermedios operatur. Vnde S dubitare in Ope ca Propria sensilia semper esse ueram,cum in se sinerius raeprectum. Quid igitur nonne quaedam ciungit ima dixerit,imaginationem non esse semper ueram sed ali. miratio,quae sensus non nouit lurcoceritum uidelicet, quando etiam salli Et lite est quide dubitatio ' id dii, ct hominem uertice ad coelum pertingetem sensus qui dicere possismus esse duplicem imastinationem hac ouidem non nouit,& tamen imaginatio liaec estingit. Qia dem,quae formas tantum suscipit,& est ueluti recruta. rede effingit,quae sensus non nouit imaginatio, di sine culum illa uero,quae essingit. A depingit inuod iniit sensu operatur. Haec ell dubitat imad quain dicimus.qd Qxi re ergo formas suscipit,semper ueta es de ea cemiam quando eisingit principium sumit a sensu Quo rum est,t hic dicitur, imaginationem semper esse ueramam enim seorsum uidit hircum S seorsum cervum,ac circa Propria sensilia. Quae autem quicqiud uult effin- cepit haec piuicipia,quae sunt simplicia.& compositum Sit, ςst Quae fillitiir. Quando enim ea, quae non sunt elimini. si autem etiam homine eiungit uel ccxlum at .vstangit Lilitur. Et hac rat)one superius dicti uera fiunt tingentem,sed prius nouit hominem .qui est in singula . in δg natio fallitur. Hac est prima dubitatio.d eius ratius. Haec ergo ita soluenda dubitaeio in Et alioqui ila lutio. Secunda dubitatio. Quomodo superius dixit etiam rette dixit per medium sensum propter id.quod circa communia sensi a magis uerum esse sensum. iii intercedit. Nam & ipsum est sceptiuum sensiliu sor circa ea,quae sunt secundum accidens nunc autem con-marum,sed non per medium sensum. Ne putes autem ttarium dicit, et circa ea, suae sunt per accides mira ensensum propterea esse meliorem imaginatione, quonia uerus,quam circa communia Et haec est quidem dubiis per ipsam imaginatio operatur. Non enim ut imagina id tio. Vt aute ipsum Aristotelem, nec tecum nec climrionis esses tuus,sensus ri conducit, sed solum ut seruies rebus ipsi pus nantem statuamus,dubitationeni sic dis ut id,quod intercedit Piare non est melior . Eadem solvemus T sunt jut superius etiam dictum est dupliciaetatione dic S imaginationem esse meliorem opinione, sensita per accidens:& indiuidui substantiae. q. ae nulli quandoquidem ea seruit opinioni. Atqui incolata est smsui penitus sunt subiectae, scis ex iis,quae sunt in inopinionem esse meliorem,ut quaest rationalis animae. λδςcidentibus intelliguntur: Vel est per accidens se eum imaginatio sit irrationalis. Quado autem dico ima sile,quod alij sensui subiicitur iit uisui dulce Est enim sinationem esse susceptricem sentilium formarum . ne Pe te Suillii sensile. Cum ergo sit duplex sensile o acciputes ei typos a sensilibus imprimi a secundis. n. delem de M,PO GSquod hic dicitur, esse uerum &quod si tur primi typi, sed tantum rationes suscipit. EX eo aut e Periu, dicium est Si enim per accidetis sensile acceperit et dictum in imastinationem per sensum intermedium indiuiduas subnatias, iterum est,quod superius dictum operari colligit Titem istius,ouendi imaginationem no est Magis enim uerus est sensus circa communia sensi solum per sensus Operari,sed una cum illis. St. n. inquit lia,quam circa indiuiduas substantias. Quod autem mi, oper litibus sensibus ex eis typos suscipit 3on similiter gis uerus est sensus citra communia sensilia quam circa ac uas urammatum,sed simul ac susceperit,ea cognoscit indiuiduas iubilantiaoiquet ex hoc in ma asticis sena imaginatio. l. simul cum sensu operatur,quid idq; in co se a communibu, sensilibus. A communibus enim sibi textu Milo. dicere vitendemiis. Male autem dicit No stanti s nihil omnino patitur a subitantia enim dilator enim quando imaginatio a sensibus formas sustipit,tuc Dus substantia,nihil patitur sensus a communibus aut Eld operatur,sed postquam cessarunt sensus,tunc imagi sensilibus patitur,ut iam ollensum est .insere tur ii tanatio operatur. Et enim si simul ciim sensu operaretur, a mὸgna, di congregatur a partia maenitudine Simili,1 quid a communi sensu dissertet imaginatio communis ter di ab alijs patitur. A quo autem asscitur sensus hoc enim sensus est, qui simul cum sensibus particularibus mδgis cognoscit. Quod autem magiς cognoscit circa ilis operatur. Quamobrem imaginatio post sensus operat. lud uerus est. circa communia ergo sensata mastis uerus Oportet n. m sormas a sensu suscipere, disic opera- est sensus,quam circa indiuiduas substantias , haer m S itaq; sensit si ion miserint .non operatur imagina . t Onc uprum est,quod superius dicitur Nautem sensitio . oportet ergo eam operari postquam cessarint sera le Per accidens acceperis aliud significatum eius quod sus. Et dubitari merito pol ecce lixis oculis solem aspi, est Per accidens, quod in alio sensu sens te mastis iteruscio,& typum ad imaginationem transmitto, di perma- est,quam circa communia sensilia Hoc autem ite ostenneo ulla alia liora solem contemplans,dc imaginatio in ditur. QVod ei quod est semper uerum , en propinquuterea operatur dum fixis oculis solem intueor: Verum est ii us eo,quod non est propinquum . Semper aut etenim uero contemplatis,fecundum quam formam misi uera sunt propria sensita. Quod autem es latio sensu