장음표시 사용
21쪽
Omnis mim Linon buloni, p,incipium .',quod quid . . Hoc uidelicet,& s G euidentia habemus quadam
cognitionem eorum,quae substantiis accidui .attamen hanc ipsam cognitionem habemus e sensu.& non demonstrativum cum uero diffinitionem cognoscamus
tunc sciet et principijs iis dissinitionibus ipss eorum
cognitionem capere possumus. Sane autem non ad
omnia simplicitet accidentia substantijs hoc excipiendum est .accidetia autem ueluti iam dixi quae primo,& per se insunt, ut non appareat esse mutua demonis stratio .siquidem per accidentia dissinitionem, de econuerso per divinitionem accidetia cognoscimus, at alia
quidem sunt, per quae dissinitiones discernimus, 'ui. buscunque cognitionem de sentit habemus,ues ut hoc
ut smul O adesse uitam inserte corporibus,hoc enim propriu est animae esse causam nutrimenti Augumentationis generati Ois esse animalibus causam, motus in latera, haec enim sensui cognobilia sunt. Attamen ex
iussinitionibus, quaedam existentia dubia colligimus,
ueluti immortalem esse rationalem animam, postquaenim inuenerimus in dissinitione ipsus, quod est substantia per se mobilis,eκ hoc quod per se mouetur immortalem eam esse collegimus disinitio nanque sumitur in his quae per se rebus insunt. non tamen omnia
quae per se sunt,amplectitur,at rariuscunque sutit apta separare substantialiter aliorum subiectam natu, ram uel igitur sic excipiendum illud, omnis enim de
monstrationis principium est quod quid est uel quod
ego diNi quod est quoque magis uetu. & Alexandruplacet. Omniu prorsus quae pet se rebus insunt,prin cipium esse distinitionem dicit,quomodo enim potest illud fieri. ut is demonstrative cognoscat ea , quae per substantiam sunt in re, qui huiusce rei substantiam
non cognoscat et enim de sensu licet acclpere quaedam his,quae rebus insunt, ex quibus etiam occasones ad distinitionem inuenimus,at qui substantia rei non cognoscit, is ex illis cognitionem peritam capere non potest, hae autem distinitio est . unum nanque uere principium est huic qui bene consilium capturus es Scire oportet de quonam sit consilium , uel tota ritate uia necesse est, quod enim si in anima imaginari, sentire,intelligere,& similia illud e Esu scimus, atquetnam si horum natura, atque utrum eadem sint inuicem an diuersa di quaecunque de his quaeruntur , n quaquam scimus, uerum tunc scienter de ipsis cognitionem capimus, quando ipsus amniae subitantia cognoscimus,mutua uero demonstratio non et . cum eis
vim sint omnino quatuor problemata,an st, ct quid
st. ct quale quid sit,& propter quid sit hoc quidem
quod haec sint .ex euidentia accidentia capimus,& qae quid est ex ipsi oniecturam facimus , ex diiunitionepotem non cognoscimus quod accidentia sunt. at qae
quid est & quale,ct propter quid. quapropter per hoc quidem quod est ipsortim accidentium,quod quid est
ipsit, diuini: ionis cognoscimus, per hoc autem quideli ipsius dissinitionis teliqua protili mala ipsortim accideratium . quare non secundum idem mutua deis monstratio et . hoc aut em nihil absurdum, per mutua quaedam dem Durare non secundum idem uetum secundum .iluid, atque aliud , d quod sit huius mentis Aristoteles declarant ea, lux sequuntur. .are secundum qiias que dis nitioκ ι non aecidit Mendentia cognoscere t n.t conuelare is ipsu facile, patet 3 dies G dicta sunt uane omne .
Conso ira sunt haec ijs,quae dicta sunt, nam s principium Ois demonstrationis est quod quid est,ois necessitas est si talis non si reddita rei diffinitio,ut per ipsa
de omnibus,qus per se insunt rei,clarum sit ueluti per principium scientiam facere, uel coniectura quaeda accipere,quoniam non omnia, quae rei insunt per se, indisinitione manifestantur,necesse est inquit,talem dis finitione dialecticam esse, & uane dictam, uidelicet in
uano latam minimeque rei naturae congruent Mesque tanquam ad applicandam rei ipsus intelligentiae
extremitatem,sed esse suspensam, rei naturam non contingere, neque extremo pede cogitationis inhaerere sere rei dialecticam autem, hoc est non naturalem,
sed smpliciter ad gloriam respicientem, S ut aliquid
dicere uideatur, qua de re ipse paulo post mentionem sectet in eo, quod dicit iram esse ultionis appetitum, non enim naturalis in haec dissinitio, nanque substantiam irae non dedarauitat ab ea abscindens quiddam, quod in ea existentiam habet per se disi uiuit,ex quo
neque consequetia iram cognoscerem s. quemadmodum ex eo,quod dicit iram esse seruore sanguini circa cor propter ultionis appetitum, haec etiim distin, tio quae consequuntur cognobilia facit, quoniam palpitatio quadam cordis consequitur eos, qui correpti sunt ira,circaque eas paries, quae Ibi sunt i caliditas, iratique rubelcut, hoc autem propter motum sanguinis eu, talis eu etiam a Xenocrate re ima a nimae dissinitio numerus enim, inquit, est seipsum mouens. qui nim hanc audiuerit, ipsa poterit coniectare. 5 sere nihil eorum quae in anima,aut in animali sun .egulam autem nobis reddendarum dissilitio nuper haec Aristo t. tradidit, oportere scilicet ipsas esse tales , ut omnia quae per se rebus insunt,per eas. Destit ab aliquo principio syllogizare possint,c enim persecti sis ima disinitio est.
Dusitationem autem hasent passonti animae utrum sint omnes communes, eius queque quod habet, an sit a is a etiam it ut animae propria see enim accipere quidem ne es aritim est, at non facile , uidetur autem pruri moram nussum 'e comoepsti,neque facere,veluti traici,configere vere,omnino sentire
Postquam dixit problemata quae in ratione animet quaeri debebant,& esse quan iam facultatem ad acceptionem diuinitionis enarrauit scilicet e sensu cognitionem eorum,quae per se sunt in anima inoc et i im ipsum dicit esse maxime dubium de passionibus anima contemplationem quanda tapere,veluti occasionem ad ipsam distinitionem, non enim habemus, inquit, e sensu dijudicareati omnes animi passiones utriusque simul stit animali, .uidelicet communes, an ipsa quoque priuatim quasdam communes passones habeat. necesse est enim , inquit, omnino hoc ante capere ad animae substantiam cognoscendam capere enim illudi est disseilliinu. Siquidem igitur corpore ut instrumeto utitur priuatim habens operatione non ad distinitionem uti corpore oportet. nanque ascia substat iam fabri non complet. sin autem substantiam in corpore habet ut smul utriusque snt operationes, necesse est in disinitione corpore ut i, quemadmodum diximus in ira. necessaria est igitur horum acceptio, at non facillis passiones autem communius ipsas operationes animae uocauit apparet aute ut plurimum nihil sine coopore pati,neque facere,plurimae namque passones de
22쪽
cum corpore sunt, tirca corpora,etenim irascentiabus,& tristantibus. upientibiis,& audet thus, ct tis mentibus,& in omnibus talibus smul patitur tq; mouetur corpusat etiam ipsae horum passionum. operationes circa corpora sunt. Quare sunt haec utriusque, non autem antas propria.
mxime autem uidetur proprium int/lligere.
Ecce iterum passionem ipsum intelligere uocauit, hoc ueluti contra Andronicum Rhodium qui librum de interpretatione adulterinum secit,nanque ibi dixit Aristoteles intellectiones passionem animae. quemad modum die um est in libro de anima,nullo modo autem appareat in libro de anima, ii eluti nominauit Andronicus ipsas intellectiones passiones, dixisse, ecce iagitur di hic inquit: quam maxime autem simile est proprio ipsum intelligere, propria enim passione uia
delicet. Si autem est,ut hoe ima nasio quadam, vel non sine imui,
nation non eontinget utique,hoe esse me corpore.
Si intellectio,inquit .vel imaginatio quNam est,uel absque imaginatione no fit omnino necesse est, ut neque intellectio propria st animae, sed iitriusque simul liquidem imaginatio dependet a sensu , ex ipso enim Typos habet,sensus autem simul est iitriusque. & hic quidem,ueluti problematice hoc pacto dixit, manis
ste enim in tertio sermone dixit absque imaginatione esse ipsam intellectionem Micit autem sic,primiς autem intellectiones quid disseret .ut imaginata non fiat, uel neque alia imaginatabat non sine imasina tis primas dicens intellectiones, quae circa intelligibilia sunt, quas
sine imaginatione este enuntiauit hoc autem, non sine tribus modis dicitur,uel enim neque nocens, neq; iuuans,ut dicimus,non sine umbra. quod est in lumine corpus aeque enim corpus umbra quicquam iuuat aut nocet: uel quod in necessitate est, ut instrumentu,
uel aliquid tale,ueluti cum dicimus,Achilles uirum se strenuum praestitit,at non sine lancea Mecessario nan aue illi lancea opus erat ad strenuitatem,non enim serenue gerere nudus poterat: ues quod ad impedimetum est,ut cum dicimus qui in hyeme nauigauit seruatus est,at non sine periculo date enim capimus ut impeditiosi hoc, non sne , in hoc aut neque alia imaginata, no sne at imaginatis .uelut impedit mu hoc no Iane,accepit an proposto autem dicto. Si autem est.& hoc iis maginatio quaedam. uel no sne imaginatione 4oc nosne ioc ex necessitate inquit: ut si instrumetali et indisetet intellectiis imaginatione ad operationes proprias adimplendas,quare subintulit hoc neque cot in .get utique hoc esse sine corpore, ueluti in luppositione autem sermo est. si quidem igitur ε' aliquod anima operum , ues palponum prurium continget utique ipsam separari: sim uero nullum ε' ipsius proprium,non utique erit separabilis.
Multa quidem in hoc sacta es expostoribus ambiguitas, arbitrari enim philosophum couertentia cucontrapositione usum esse, dubitauerunt haud immerito ac si philosophus ex antecedente male sit usus couertentia,cum de consequente factam esse conuertentiam oportuerit dixit enim inquit sic. liquide est propria aliqua passo animi separabilis est,postea accepit oppositum antecedentis,& parauit oppositum consequetis s autem nulla est proprixaliqua passio animi, neque ipsa eiit separabili cum debuerit ex cosequenti uice uersa conuerteret si autem non est separabilis, non habet aliquam passonem propriam. EApostores autem attici bene inquiunt, eum non hic omnino conuertentia usum suisse,at duo qia adam coaptata accepisse duabus quibusdam datis regulis,quas iam acceptas hinc indicauimus quod horum omnino substantiae sunt separabiles, quorum sunt a corporibus ope rationes separatae,& quorum sunt inseparabiles Op. rationes,eorum quoque necessatio substant ae sunt inseparabile : siquide enim sit operatio separabilis, si stantia uero inseparabilis. nam quidem operationes epotentijs, potentiae uero de substantin, cum sit operatio separabilis,quod si separabilis es,necesse est aliqua operationem esse sine stilastantiam sine potentia, qae quidem seri no potes ,omnis nanque operatio edi potentia ess,omnis autem potetia de lubstantia. omnino igitur necesse est,cum si operatio separabilis esse quoque substantiam separabilem . Quod s hoc est, illud
quodque necessarium est,eam esse immortalem tque incorruetibile. quid ita omne enim corruptibilebsuobus modis corrumpitur,uel in sua ipsius elementa re. soluendo, ueluti nostra corpora, uel extinguendo in subiecto,quod ipsum scit inutile, ueluti mi sica resolutis chordis extinguitur . cum si isitur disserentia duplex.uel ut in corporibus,uel ut in corporeis habens tibus ese in corpore subiecto si demonstratum est a. nimam ipsam S in corpoream ese, S a corpore separabilem. nullo igitur modo corrumpitur. item, cu lint
perationes inteparabiles, necesse in & substantia, inseparabiles iste quod s separentur substantiae, erunt inefficacesn frusta nihil autem frustra neque Deus,
neque natura facit. Quapropter omnino necesse est, cum sint oper itiones inseparabiles, esse quoque substantia, in separabile . hae igitur regulae sunt,quas communiter amplectu tur omnes,& qui mortalem, S qui immortalem esse dicunt animam . instantia feruntur
ad has regulas ad utranque una. Sint ea ad primam, quomodo enim inquiunt Aristot. dixit quod si ex aliqua passo propria animae idem ac s diceret operationem separabilem habet quoque substantiam ecce enim inquiunt oculus habet operationem propriam. quod est uidere.neque tamen habet substantiam separabilem, non enim potest oculus a corpore separati.
quid ititur ad hoc dicimus 3 quod hoc proprium dii,
plo est,aut ut proprium partis quemadmodum diciamus pedis proprium esse ire non enim dicimus ire es se propriu pedis,tanquam pes non indigeat toto, pes di nataque toto corpore opus est,at hoc dicimus ueluti huiusce pariis praeter alias proprium sit, aut quod non ad silas tantiam toto eseat , quemadmodu si quis dicat Discostate in aqua mixta oleo,esse olei propcla, uel dulcedinem in mulso, esse mellis dicit litur talis proprium non simpliciter ut partis,umam ut illud φad substantiam toto non indigeat,non enim mulso,ut
constet eget dulcedo, sed est a toto separabilis naque est in solo melle proprium hoc igitur Aristot dicit,ude existenti separabile est. Separabilis enim dulcedo est a melleab utroque cum si mellis propria. Oculus
quidem dicitur habere propriam operationem, no ut eam,quae toto indigeat .uerum ad Oppostionem totarum partium. Quonia huic toto opus est ad substantiam,nanque S. celebro di neruis uisuis di spiritu,&hisce talibus opus est . Quare propria quidem oculi
23쪽
operatio est ut ad alias partes, non aut ε propria ut ad
totum Matique illi toto opus est .ad conssiliationem. Instantia autem ad alteram regulam haec est. quomodo anquit,quod quorum operationes ito propria, sed
utriusq: simul sunt,ac si diceret inseparabiles, horum neque substantia separabilis est 3 Ecce enim inquiunt
gubernatoris operat io quidem est inseparabilis a nauigio, substantia uero separabilis est,separatur enim gubernator a naue. Dicimus igitur Q ipse gubernator operator,& ut homo,& ipsi; quidem iit gubernatoris operationes a nauigio sunt inseparabiles neque ipsus subernatoris propria . quae Mero sunt ut hominas i p. sae propriae sunt gubernatoris ut hominis,qua te S ipsa lubstantia separabilis est. non enim hoc dicimus qΨoporteat separabilem substantiam omnes habere proprias operationes S si non omnes habeat non erit separabilis: at cum penitus habeat operat ionem Ouan
.dam separabilem omnibus quidem modi, esse substantiam quoque separabilem oportet , in inseparabilis au. tem substantia , oportet omnino omnes operationes communes esse,atque propterea inseparabiles.ob hac rem igitur gubernator etiam, nanque Operatur in nauigio,& ut homo intelligens, disserens, comedens. biis hens,& sinpliciter assectus animales ideo de ipsa sol
stantia a naue separabilis,quoniam anima quoque ra tionalis in corpore exissent duplices habet operatio- Nesaias quidem ut in corpore .ipsa etenim qu dam est ueluti gubernatrix corporis,has uero ut animae rationalis proprias quae igitur ut in corpore sunt ipsus operationes,ipsae sum utriusque smul inseparabiles .ut mouere corpus,& umificare, id enim patet, quod has habet operationes quandoquidem sit in corpore. nanque s separetur a toto corpore, quid mouebit quid uiuificabit quae uero ut rationalis substinitae sunt perationes,discurrere intelligere .ipsae quidem tanquanihil corpore indigeat,sunt ipsius propriae, atque ob hanc causam S iplius substantia separabilem demon, strant . quare S Aristoteles postquam dedit omnis animae diffinitionem communem. sue rationem disii nitionis milem, dixitque quod est entelechia corporis naturalis instrumentalis potentia Ditam habentis, quaerit utcunque quomodo dicimus eii telechiam esse utrum,inquit,ut inseparabilis entelechia est anima uelut nauigator nauis ai sciuit de ipse en telechia quadam separabilem inquantum uult esse animam ente-lechiam Ru rsus qui rum,qua re cum dixerit squidem igitur est aliquod animae operum. uel passonum proprium,subintulit 3 colanget utiq; separas . oportebat enim dicere necessarium esse ipsam separari Dicimus igitur,quod ut ad totum ipsus habitum hutic qui est
ad corpus iit ei iam ad corpora dixit. Quoniam enim nucesum est iti corpore, separabilis est a corporeis
arari de si ipter hoc ,inquit,eam posse a corpore separari, ius fiet in corpore S non penitus in infinitum suum manet seorsum a crasstudine huiusce corporis , quod autem sit in quodam .de priuatur ipso,co tingentis naatute hoc est uelut i calescere,do si rescere .sedere.& surgere Qua te sciit ego dixi cum respexerit ad habitum tolli,qui es ad corpus .eo modo dixit. Nase aut e ulterius haec emendens sermonem.&usque αδ dictu eorpus ipsius speciei . quod aeterne inquiunt ipsi coaptatum esse,sc dixit Aoni inset,quod quantum inquit in eius ipsius natura ab eo separati potest, ct s no est necessatium ipsam separariab eo. tal e autem continoseu,quo necessario non existente, posito tamen in esse nullum impossibile sequitur. quatum igitur in stra ipsus natura potest ab eo separari. prae terea dicimus, quod contingens, quemadmodum ipse dicit in libro
de interpretatio e sertur S in necessario dicimus enim possibile esse solem esse in ariete.&quidem cum necestatio futurus si potes igitur, S hic possbile accipi
sed quemadmodum redis,quatenus recla est,mulsa decidunt ueluti tangere aeneum tibiarum secundam punesum. non tamen
tanget hoc separarum ipsum radium,est enim inseparabile, si ald m semper est aliouo cum copore.
obscuritateni fecit dicto aequi uocatione usus cum sit neque distinxerit ea,quae diuersa fgniscant. Redium enim partim quidem capit ipsum participatum ipsam
dico rectitudinem partim autem participans,uidelicet utrimque smul, dico autem directum corpus, qualis est regiala. hoc autem exemplum huiusce rei est.qii operatione inseparabili existente necesse est de subitat iam ese inseparabilem. quid igiti tranquit, quod que admodum dicimus secundum runctum tangit rectum aeneam sphauam . demonstratum est enim in geometria quod de superscies secundum punitum sphaeroni tangit .de circuli linea similiter, S non qitoniam dici-mti lineam hoc esse assectu asseclam ipsam per se dicimus assci sed itidelicet quae in auro uel lapide. uel aliqua tali re si . nec quando animam ipsam existentem
dicimus pati apsam per se pati dicimus. at utrunque simul. ob enim causam apposuit a neam sphaera ne ser. monem ipsum capiamus de tecto quemadmodum hi, qui tradiat disciplinas faciunt. geometra enim demonstrans quod sph a superficiem circa punctum lanetit, nullam materiam accepit,sed ipsas per se ratione, is m strat Cum igitur dicat,quemadmodum recto, tua. tenus rectum est,accipit quod in materia est dic. ndo autem,tion quidem tanget hoc separatum rectum .re Elitudinem ipsam .ipsa igitur .inquit, separata a stibi , cto, non ampi us patietur hoc , neque tanget aeneam haram.quoniam nihil ei substituit, accipit proportionale animae quidem rectitudinem utrique autem, direstum corpus: sensibilibus autem Muibus contra accipitiar anima, aeneam sphaeram . s igitur S anima se
contra camitur a sens hi libus,m rectum tangit aeneam patet Q separata a corpore. non amplius corripietura sensibilibus sed stitini discedet dicimus. igitur et quii admodum sensbile rectum sensibilem splia ram contingit sc N intelligibile intelligibilem igitur 'e anima
separata a corpore de s non ab sensibilibus speciebus corripieturiat certe ab intelligibilibus,& immateriali. bus hoc autem multa accidunt quas dicat,qi sequitur habere omnia signa posita, ad coaptandum altera rocta di similia.
amare,atoue oJisse. simul enim eum ii, patitur ubiuid corpus. Duobus modis ostendunt passiones anima' non esse ipsus a Uinas oroprias sed utriusq; simul, hoc
quod omnitio simul cum his mouetur corpus, Dan q4 eum ira circa praecordia sanguis mouetur, cum cupiditate aute disponitur etiam hepar & pudore sacie. rubet sanguine in superficiem fusost autem timore pallor, contractione sanguinis in profundum sucta,& simplicia
24쪽
Dliciter in unoquoque passione corpus aliquo modo sinuit disponitit r.e si corpus cum animae passionibus smul mouetur,id patet animae solius non esse eas proprias,at utriusque umiah primus autem modus ex hoc patet . altero autem mouo id ostendunt, et illi qui sic
bene natura temperati sunt, qualecunque teperamentum teneant in corporis affectuum motu, natura tales
sunt. videmus enim aliquos commode quidem se habentes ad iram clui eo modo temperati sunt: aliquos uero difficilis esse motus, qui contrario temperamen to constituti sunt. similiter in reliquis videmus, q, aliqui ebrii fiunt,aut iratiores,aut timidiores,aut audentiores,aut impudentiores , dc ex infirmitate fit aliquis aptior ad iracundiam sc aliqui tales cibi libidinem magis mouent,aliqui uero talis eminguunt. inde medici cicunt, et animae potentiae temperaturas corporis se
quiantur, quare quoque dicunt qui talis sunt constitutionis, proniores sunt ad iram, ueluti qui magis melacholici sunt: qui uero calidiores sunt, aut humidioris naturae,in libidinem propensores. mpliciter inuisnoqioque assectu in quandam complexionis qualitatem caulam reserunt, at que etiam sublimius ascendui in arcanas potentias,dc eos memoria tenaciores dicur. qui aridiori cerebro temperati suntAt eos esse tardiores ad intellectionem .cotrarios autem contrarium aD
sectu stilletare. Similiter in imaginatione, atq; in reli- .us affectibus,&ς ab initio temperies fecit hoc ide ipsa
uiuendi ratio in temperaturam deduxit,ideo qui studiosi sui cognitionis,& cibi, dc potus curam modeste .a gerunt. unde S. hoc dictum est, besus ueter mentem tubtilem non gignit . quare quide non intelligeremus in ebrietate,quae ante ebrietatem intellexissemus. Si militer autem dum oderate se habetes circa nutrimentumsc immoderate,& Omnino ingeniosores,dc acu.tiores,& econuerso segniores iuxta tale temperamentum fiunt. Inde igitur medici dixerunt animae potentias ipsum corporis temperamentum sequi ad nac autem dicunt inpositores Attici,quod quemadmodum ipsi dicunt ea propterea esse in subiecto corpore, quia
tales appetitus animae corporis temperaturas sequuntur:ita nos quoque de contrario contrarium praeparauimus si enim quoniam ipsos habet appetitus, qui te Peramentum sequuntur, propterea inseparabilis est tergo si non sequatur temperamentis corporis, erit se parabilis. Videmus igitur quod quidam praue temperati non habuerunt liquentes appetitus ipsas tempe raturas propter philosophiam, sed his meliores sicti sunt. quod quidem non esset sactum siquidem ut in subiecto potentia esset in complexione, sicut esse albu, uel luteum, uel nigrum, quae quidem de tali complene fiunt, di si decies millim philosophetur quispiam,
non aliquid horum continere poteli, donec e diuerso complexio constituatur, sic omnis erat necessitas, si uelut effectus erat complexionis talis , appetitus talis ipsius animet,non posse eum,qui magis ad iram temperatus esset,ab ira se cotinere, similiter quoque in aliis. nunc autem non fit hoc, non igitur appetitus animae necessario sequuntur complemones corporis, & hoe
ipsi quoque medici dicunt,cum enim dixissent animae potentias correris complexiones sequiaddideruiit sine exercitiis philosophis quare si possiunt exercitationes circa philosophiam id iacere, ut animae incit natio non sequatur comple iones corporis: est aliquid io .
tur de in nobis neque sequunt ur necessario, quare illin complexione habent esse, si nanque hoc erat,quomodo affectibus repugnauit unde pugna de isderis
uiolatio inter asse tusta rationem iiihil enim corpori sui conseruatiuo repugnat,neq; causae repugnare cυ- tendit . quare si causa erat coplexio animaturis omnis
bus motibus, non quid 'm aliqua do ipsa contra sepugnavisset,nanque pugnantia contraria sunt quod igitur sit anima ratioalis a corpore separabilis alli qui bene uiuunt satis ostendunt, quibus fastidio corpus est.
at qui nihil proprium subiectum de icit ii enim quoque seruare ipsum vult: at anima ipsa contrarium fa cere ludetur,allectus autem quoniam dati sunt animet in generationem descendenti dictis de causis,habentes in subiecto spiritu esse. transeuntes autem quemadmodum diximus,in hoc quoque crassum corpuς non sine tali quidem coplexione filuit, ut non sine chordis harmonia, non tame simpliciter essectus complexionum sunt, sed quemadmodum indiget omnino musicus talibus chordis. ipsa uero harmota ijs rationibus, quae sunt in musico in tali cordarum couenientia facta est. de modo dicimus affectus i. ii quidem sine tali cinplexione fieri, non tamen copi ionem esse .aut coma plexionis effectus Vetum ueluti ea, quae sponte nascuntur,egent omnino quidem tali terra,egent etiam
pluuia, non tamen hoc est sufficiens in ipsorum generatioem sed horum rationes de tota institutione pro deut: hoc modo dicimus ex insitutione tota rationes in tali complexione infundere rationes affectuum horum secundum meritum uniuscuiusque animatum rationalium . dc quemadmodum species, quae fit in spontanei , neque eN mixtione terret, aqui simpliciter sacta est, neque extrinsecus sullinendo sponte praeorsat gignitur, sed rationes institutivae in tali elementoruaptitudine ingenerant atque institulit affectu um species. neque enim causae priora essectibus facere desisserant. si enim,uelut iam di κ. ..us, complexio causa es
irae.& cupiditatis,dc sensus, de imaginationis,illud. qae est sine uita . erit uitae causa uitae enim quaedam sunt ipsa) dc quod est inanimatum animae, quodque est in sensibile, cognitionis,quod quidem absurdum est,at illud fortasse dignum est inquisitione. Si irrationalis anima,& uegetatula in subiecto corpore habet esse, quod autem sponte subsuit meli ut est eo,quod in altero habet esse sponte subsilens autem corpus,melius igitur talibus animis corpus est quid igitur dicimus eas ipsas animas non esse uelut in subiecto corpore.sed uelut in materia forma forma nam eta imalis est aia,ubiq; uero forma melior est materia a o. u. carnis sorma,uel ignis, uel alterius cuiusda corporis, qm p se subsilere no potest a m dc peior materia, quoniam neque ipsa mat
ria carens forma in subsistentia est ipsi per sesed cum
forma quadam conspicitur. ipsa autem continua m
teria de si p se subsissit,ueluti ligna abaculi, no ut simpliciter materia substiterunt,sed ut species quaedam Iigni Auando autem sunt abaculi materia ligna.tunc ui licet ligna peiora sunt abaculi forma, quonia ligna quidem sunt huius gratia, abaculus uero finis quid igitur differt hoc ut forma in materia ab eo, et eli in subiecto et ipsa forma quidem coniuncta materiae periicit unius rei substantiam,velliti abaculi se a ciun lignis iuncta abaculum perfecit . similiter forma carnis cum clementisai et humoribus,carnem in alijs quoque
25쪽
similiter . quod autem est in subiecto non facit unam substantiam cum subi esto, uelut album cum corpore non secit aliam quandam formam . nihil enim consfert ad esse corporis ipsum album in esse S praesens.ct absens. indieat aut m aliquanda quidem ab seni; ι, o mos Iurasionibus nihil concitari, aut timeri aliquando iura' a paraia , d silibus motioLQuod liquit,non sunt an mae proprii sed utriusq; smus patet, ex ijs, e quibus quali corporis dispositione intenduntur,d remittuntis r. sum enim quidam ea complexione constituti,ut S si infinita sint irritantia non moueantur ad iram, cum res rigeratum atq; torpentem sanguinem circa cor habeant talis autem sunt faciles ad perturbationem adeo,ut S ualde parvis S leuibus irritantibus statim concitentur ad iracundiam qi sementem semper sanguinem circa cor habeat. unde d hi qui sutore assecti sunt,eo seruescente,perturbationem serunt,econuerso in timiditatem, considentiaq; smiliter illi quidem magnis etiam terroribus manent interriti: hi uero saepenumero nullo etiam terrore instante in metu, atque in ignauiam facillime mouentur. Quando talem complexione consecuti sunt, qualis eoru qui timidi sunt,contrahitur nanq; horum
calidum in prosundum,quare quoq; pallidi fiunt, Pallor autem ipsum cepit in genis qn igitur quispiam talem ab initio complexionem consecutus fuerit, facile pronus est ad asse tu , qt s assectus hi ait imae proprii erant ,haud oportebat ipsos corpori conivnsi,neq; huius dispositione principiu sumete: sed quocunque
se habeat corpus ita ipsam uel moueri, uel no moueri ad Asellus. Nunc autem S aetates affectuum formas uariantiatque comutant,c5pimione uidelicet cu tem
pare comutata quapropter utriusque simul sunt licemnqi ut instrumento usa fuerat anima irrationalis, ct uegetatiua ipso corpore,non quidem ab ipso mota est,nullum. n. instrum etiam mouet artificem,sed ab eo mouetur, neque mutata instrumenta commutant appetitus artificum. Corpus uero tali uel tali copi Nione constitui uin, tales polentias una commutat. Quando turget corpus, sese habet,quemadmodum quam do irascitur.
rali, est opus de materialibus formis disserere aliae autem se imae in alia materia sunt: necesse ergo est,ut naturalis distinitiones ipsas reddat,& ex materia, ct socima S e causa per quam forma in materia fit,de Mima enim disserens necessario quoque de materia disputabit . hoc enim inter illa quae ad aliquid sunt Aollocantur, nectae autem dc de causa per quam se ima in itimateria disputabitur si quidein naturalis est artis es. Quod si ars rationes debet scire eorum quoru est ars, ego enim inquit Plato artem non uoco quod si resitrationalis. ut igitur summatim tradat formam natu, talium diiunitionum,motus inquit, ut dicimus in ira seruor.motus enim feruor talis corporis,uidelicet na. turalis instrumentalis uel partis, etenim saepenumero circa totum corpus assectio fit quam uolumus distin re ut si tactum dissinimus, nanque esse motum totius corporis dicemus: partis uero,ut in ira Micentes seria rem esse sanguinis circa cor uel potentiae ut si non dicamus seruorem sanguinis tirca cor, sed seruorem c
lidi circa cor. Manifessum est autem quod & per satini inem ipsum calidum,& per calidum ipse sanguis sisnificabitur,ab hoc huius gratia,ab eo uidelicet qui iniuria assecit,quod ipse contra si assectus iniuria. Cum igitur diximus,propter ultionis appetitum, significauimus utraque,tiaque ultio sgnificat eum quoque, qui
ultus est,&ultionem. Et propterea iam naturalis est considerare δε anima, ti l efii , - tali.
Ex quo enim naturales tales formas cognoscit, de Iurii
quibus naturalis considerat, ales autem naturales dis- stilliones.& assumentes materiam naturalis igitur eston de talibus animis,qus non sine materia sunt disserere' nanque de animis quae materia carent, deque intellectualibus disputare quemadmodum in libro de p. rtibus animalium dixit est ipsus primi philosophi. nocesse est enim eum,qui de intellectu distitat, de intellisibilibus quoq; disputare,hoc aute est opus ipsis theologiae sed suemadmodum diximus iam mersectus naturalis seipsum reducet in abstractas causas naturaliv.
ut ipse quoque in physica . post rationes de motu, de
immobili causa disput.it ione ficta,dixit ex hoc igiti rid licet si corpus ea complexione si constitutu, ut in iram si ficit sc autem erit,s talem habuerit coploionem,qualis fit irascentium: tunc enim,qui scerit constitutus erit ad iram pronus. Adsue autem mari est hoc manifestum, nugo enim terriόi iaecidente iunt in passionitas siqua timentes.
Certe manifestae demonstrat iones sunt, quod hi assectus animae proprii non sunt, quando nullo etia extrinsecus mouente propter multam corporis in hunc assectum inclinationem quispiam patitur idem,quod quidem alius magnis e terroribus patietur. si autem sie se habet, id apertum est et affictas sunt rationes in materiae. Quare ἡffinitiones quoque tati, sunt,ut, irasci ποπtus quidam tali, corporis est, aut panis, aut petentiae ab hoe hu,
Si sic se habet inquit uidesiceis non proprij hi aD
sectus animae sunt, sed utriusque smul, rationes sunt material s,uidelicet formae sunt in materia ipsum etiti habentes S non separabiles. quare distinitiones tales sunt, ut irasci motus quidam talis corporis. aut partis ut potentiae ab hoc huius gratia. s nanque natu ι principio coelum,mundusque pepedit. similitet S intractatu degeneratione, alc,post quam igitur de de ijs ut causs naturalium disputabit . etenim dixit iam de rationali anima quod est, ut principium anima hu, propterea inquit, uel de omni.
Difforet o aut m digni t naturalis, er Bal Aietis unum quodque ipsorum,ut quid est ira,hic enim cupiditarem ne tri patiani, Mi aliquia hui modi iti ueros Pini uri calidi ciris
Cum dixerit assectiis animae esse rationes materiales, deesse naturalis speculari de anima, uel omni, uel quae clanq; no sine materia est,uult reliquum per haec demostrare. Qualis uidelicet ipsi naturali de anima dis finitio conueniat. O igitur sint haec tria in rebus naturalibus,materiasorma,& causa per qua in ipsa forma in materia,circa haec quinq; uersantur methodi .natu. lis particularis ars,dialectica, mathematica, prima philosophia. Quaerit igitur quomodo unaquaeque ex iis lis methodi propolita destitat. At prius dicamus cisera quae subiecta unaquaeque harum uersetur . igitur . opus naturalis est de omnibus dictis disserere, & de rerum naturalium materia,& de forma, de de causa, qua sorma
26쪽
forma est in materia,ut quae na sit coelestium materia. quod non quatuor elementa,veru alterum quodpiam
horum quintum corpus, quid serma,quod sphaerica rpropter quid autem sphaerica ,reddet huius causam idcquod ipsius ordinis est,& ex habitu , citiem habent ad ea,quae sunt ante ipsa,quemadmoduPlato in Timaeo quaesiuit. propter quid coelum sphaericum, quod inquit oportebat omnia comprehensurum At circii radaturum omnia habere capacissimam omnium figuram, capacissimum autem in planis est, circulus, in solidis uero, sphaera demonstratur enim quod siξurarum , quae sunt aequalis mensurae , ea quae plures habet angulos, capacior est, dc propterea quae sine angulis est omnium capacissima eli, ueluti si spatium quadrangulare sit, at que alia, quaecunque de figuris multorum ansulorum .ut limagonus, habet autem quadragonus dc hexagonus ambitum quatuor ulnarum, sit autem aliud spacium rotundum .uidelicet circulus,ea.
rum quatuor habens ambitum, illud spacium figurae, quod habet sex angulos,maius est eo .quod habet quatuor latera, quod autem circuli se actum est imagono maius est,similiter quoque in solidis, in cubo scidicet, de octa hedro,&dode hedro, Sc sphaera,& reliquis, id enim quod erit multorum angulorum plus capiet, quam cubus secundum spacium, sphaera uero caPacior erit eo,quod multorum erit angulorum. Reddit autem dc Aristoteles naturalem causam figurae. Dicit enim sphaericam figuram illi quod esset futurum aeternum,conuenire,quae figura ne ue principium habet, neque finem inerum ipsa in sese contrahitur. Plotianus quoque naturalem causam figurae ipsius hanc coeli ex habitu. quem habet ad ea, quae sunt ante ipsum. continue autem sunt super coelestia intellectuales su bstantiae maxime uero oportet effectum continue causae esse similem, d eius imaginem, atque imitationem serre. propterea igitur inquit circulariter mouetur elum, quia intellectum imitatur, proprium tranque est intellectus, ad seipiam uerti, ipse enim uidens est, ipse uisus. cum nanque uideat species ipsum se uidet,
seque ipsum uidelis species ipsas uidet: plenitudo est enim specierum .dc specletu species, coelum igitur habet figuram sphaeritam propter circularem motum, quem habet propterea similitudine, quam in intellectu habet.& aliter imitatur intellectum impartibiliter ubique existe te ut igitur ille simul ubique est, hoc modo coelum est ubique quo igitur ubique sit, quod ubique est,imitatur, perfectio nanque priorum est ad superiora conuersioque,& similitudo. Reddit adhuc Aristoteles naturalem causam figurae hanc'uod enim inquitὶaeternum suturum est illic sphaerica figura deceseit,quae figura neque principium habet,neque finem,
sed ipsa in sese uertitur. hoc igitur modo naturalis osmnium naturalium reddit de materiam, & formam.&causam, atque ideo distinitionem assignat de materia, de forma.& de cause, per quam est in materia forma. Particularis uero artifex ipse quoque circa lisc omnia se habet at a naturali differt,quod ipsa res circa particulare aliqst uersatur,ut medicus circa humana corpora. Architectus circa lapides,& ligna. Sed hic quoque diuinitionem reddet amplectens do materiam, S formam, de causam Dissert autem dc sic a naturali . Quia ζ, utaris artifex proximas ipsas caulas assignat so-turalis uero quoque prii 3 ut causas, quae Senerationis & corruptionis sunt. ipse medicus proportionem humorum, & eius horum proportionis elem ninta. Naturalis autem progredietur ulterius S in mat
riam ct informa. nanque oportet ipsum quoque particularem artificem causam cognoscere. ego enim i in quit Plato non autem uoco, quae sine ratione sit res.
Dialecticus autem disi initiones assisnabit e sormaqued causa lasenim circa res ipse uersatur de hanc ipsam
Don ut causam crasideratis,at simpliciter,ut rem quanadam uel formam ueluti quod ira est ultiois cupiditas, hic nullo modo substantiae ipsius irae nobis notitiam dedit. At sola causam, per quam ira est dixit, est enim ut ferat molestiam in eum, qui ante iniuria affecit . Ecideo ita nam esse eam diffinitione dicit,quia rem ipsam non suscipit. Quod autem 5 causam dicens,non ut causam ipsam reddit .sed simpliciter ut rem quandam manifestam .ides , in his quod es lectus mentione non fecit , effectus autem cupiditatis est seruor sanguinis
circa cor. Quoniam enim uult contra molestiam ferre Propterea mouet sanguine circa cor. Quare siquidem dialectica distinitio causam dicens. non essectus menstionem secit,omnino autem sit necesse disserentem de causa , effectus quoque mentionem facere haec enim
sunt ad aliqii id illud matri quod causae mentionem facit, non ut causae, sed quemadmodum dixi ueluti
rei. Mathematicus autem iter satur dc ipse circa sor. mas a materia separabiles,non omnes, at quaecunque consideratione separari positi ni laec autem sunt quaeirocanti Ir communia sensibilia, ueluti magnitudines, ct figurae tarnis enim forma,& ossis,& talium rerum, neque per consideratione separari a materia possunt. molle enim,& liquidum .dc rubetam, dc alia, quibus informatur caro quo simul cognoscantur,propriam materiam cognitam simul liabent: ablata autem materia,
simul quaque ipsa auseruntur. Assignat igitur math
malicus earum sorinarum,quae sunt a ma teria abstractae distant itiones, non curans materiam illis per se re
ditis, ideo neque causae in diffinitione mentionem fascit,si nanque talisam distiniret,omnino quoque materiam sumeret. Quoniam igitur de materia non dispuatat, Pro Pterea neque causae meminerit eluti quid est triangulus est figura qu ae tribus rectis lineis continetur. Quid est circuli is est figura, quae una linea conti iactur . in his nullam materiet mentionem secit,atque ideo,neque causae, per quam in hac materia liaec forma et .sed si quidem eoru quae per se figuris eueniunt causas assignabit ut quid ita triangulus duas rectas ae . quales habet Primus autem Pillosophus de sormis omnino separabilibus a materia disputabit .formarum nanque materialium sunt quoque in anima nostra rationes,dc quae abstractae sunt in opificis mente, de earum,quae lunt in anima, aliae quidem sunt diuisibiles, quς sunt in imaginatione,aliae uero impar tibiles, ndiuisibiles, quae sunt in rationali parte ipsius animae . ipse igitur Geometra de itis bilious sormis, quae sunt in imaginatioe disputat, imaginatione enim ii sus est,
ut abaculo operans.&spacia remetiens,atque putans.
ipse uero primus Pillosoplius disputabit hisce de sormis. quae Lunt in parte rationali ipsius animae . deque opiscibus, at eae differunt quod illae quidem in anima sunt imagines primorum, de rerum cogito sciliuae, liae uero aliae sunt exemplares, dc iactivae. disputansigitur de opifici cibus, ut speculatiuus operatur, de Ioa. Gra. super ala. C
27쪽
ijs autem quae sunt in anima,ueluti purgat juiis, purga luti 1am di Ni ipsa causa forma nisi dixeris formani cisiatium enim operatur,quando ao se conuertitur,dc aut tinuam domus talem eX tu, quae dicta sunt, composimae substam iam cognoscit, tunc enim per scientiam tionem nateria uero talia ligna, lapides, dc lateres.
uere purgatio eit 6 isecimim,dc ignorantiae, qui au- neque enim quaelibet sunt. tem cognoscit animae substantiam, ille plenitudinem Alia autem in his formam MN ntraria. esse formarum cognoscet, S propi erea dicet rem iii Assignatis duabus diis iiii i Ombus .altera ex materia scentias esse disci nas. Qii enim clipiditate ulcisceti S altera desorma: nunc inquit aliam esse diffinitione di dissinit dialecticus uidelicet est,hoc autem causa est, qudndam,quae dc materiam.& formam, & caiisam as- de finis ipsius irae motus. Qui uero seruorem langui- sumet , uri uti domum esse protectionem in tala comnis circa cor .uel calidi. naturalis est, luc autem eκ ma- PQ sitione lapidum.& laterum.& lignorum, postea deteria diffinit, materia enim sanguis est circa cor, uel causa est,& haec est forma, in tali materia es e prohibi. simpliciter calidum Quomodo autem dicimus hoc es t tuam corruptionis.quae fit a uentis,ct imbribus. Se case in materia atqui uidebitur id esse eκ forma,& ma loribus non enim susticit dixisse. q mi protectio proteria, dixit enim seruorem esse, haec autem forma est hibitiva corruptionis cic quae sequuntur, in assirmatio irae, materia uero sanguis circa cor, at causa tanquam nem domus. per hoc enim sic de spelunca erit domus, finali, est propter cupiditatem ultionis. Verum di- δοῦ tentorium,sed Opus est addere qualitatem materi , co ego, quod non simpliciter seruor forma est iracun dc compositionis. diae . Quoniam sic quotiescunque feri ieret sanguis Q igitur naturam Lara trium inquit diffinitionum Qua
circa cor ex alijs quoque occasionibus,essct ira sed est se Mram esse dicemus t surum quae circa materiam,rationosorma irae sertior ab hoc factus ut ipse paulo ante di- autem T rans an qua circa rationem solum magis sua est
xit )ab eo dico qui tristitiam intulit, qua te simplicit et seruor sanguinis est ut continua materia subiecta huic seruori .qui si propter eum,qui molestia affecit. Quando igitur formae meminimus quando propo- nimia . quod appetitus ultionis est, dicendo enim iaram esse appetitum ultionis , tunc meminimus ab eo, ex ambuiti lCum dixerit,an magis ex ambabus, smul cum diuisone relirum particulam diu asonis apposuit an magis in ambabus cum dixerit, simul iudicium quo acue contexuit ambabus autem dixit, quia qui dem sunt tres in naturali dissinitiones, materne, iosequi affecit tristitia , motum esse seruorem, dc hac de mae, dc causae, quod ut saepenumero dixi tausa ipsa
causa ut in ipsum contra seratur tristitia, hoc enim serina est. tulisse tristitiam. eum quoque, qui tristitiam dedit, sis tr - qua est utraque, aut non est aliqua, qua circagnificat . QDri 3 materis non siparabilis, neque inquantum separabit Horum autem actus quidem miniam rediit, aliter uero ste Cum dixerit in principio, dialectici quidem esse disci .errationem. finitionem datam deforma,naturalis autem demateia Naturalis enim materiam reddit, dialecticus autem ria redditam, postea progressi is directe disposito sem
Q . . - ,quae datur de forma sola ni
ma. dc hic quidem pullissime dicit ipsum naturale de hil dicit, quod ea sit dialectici, de qua ia dixit de ea uemateria diiunitionem reddere , deinceps autem post- mritiae est eκ materia sola. dicit nulla esse artem, quae quam hoc ipsum diligentius inqitisiuit, quae scilicet clisa materia solam uersetur. Omnis nanque ars si abie naturalis dissinitio sit, delectum facit, atq te dicit eam Oae sibi materiae imponi formam utili quare non est esse quae cum materia formam quoque reddit non si- ars,quae de materia sola diffinitur. at no simpliciter disne causa. Nit, 'laenon est ars,quq uersatur circa materiam. sed cirAlia enim vitio est,acta uero rei. M aiectus a materia non separabiles,neque inquamuSubdistinguendum est,inter enim coniunctionem, separabiles .eo quia omnis artifex non de materia sim& uero ut sic se habeat alia quide enim G dissinitio- Pliciter disserit .ueriim de quadam, cui omnino quaedanibus ratio est causa. siue forma irae: alia uero rei est dis Pa sones per se accidunt. ipse quoque naturalis, etsi finitio .uidelicet sta bstantiae dumateriae . de materia simpliciter disserit de hae tamen citiusdam dee/sse autem est esse hoc in materia rati,si erit. disputat, quae nam eorum, quae fiunt in altis, materia Hano inquit e forma diffinitionem,si sutura est in dc uniuerse,dc particulariter,quae ita grandinis,qui nisubsistem ia neque debet esse ualia,& de nulla re ferri, ui .dc reliquorum. Similiter quoque cle his, quae fiunt necesse est esse in materia. quare persecte redditurum in terra,quae animalium,quae metallornm, de reliquos diffinitiones, materiae quoque mentionem sacere O- rum Quoniam igitur de hac cuiusdam materia eli aris portet. tificibus sermo , ipsa autem materia per se habet asse. Qu madmodum domus Lee ratio quidem talis utique sit, ctus accidentes, quorum quidem satagut artifices, ideo quod protectio est prohibiti corruptionis, 3 a fauentis, re apposuit circa affectus materiae Qubit enim faber ad imbriικι re calaribus alia uero dicit lapides, o lateres,er ligna. ianuae structuram ligna recta qui si interrogetur, pr
Diffinitio igituν inquit quae dicit protectio est probi Pter quid ita id faciat, respondebit ut illa conueniant
bitiua dc qitae sequuntur ea est dialectica,eum causam 1nter se. Quaerit ipse nauium s bricator ut ita dicam, domus finalem reddiderit: quae uero diffinitio dicit, non ebenum, quia densa est, dc non supernatat, sor- domum esse lapides, dc lateres , dc ligna apsa materiam tasse autem neque quercum, sed ea, quae rariora sunt
reddet.qualis est igitur sorma domi ut est qui dein ue- ut cupressium,& talia. Sintiliter aediu opifex alia tuis Propriae
28쪽
propriae materiae satagit,quod no oportet ita dicam Pumicosos lapides accipere,quo ni in fragiles, S ita in omnibus reliquis artificibus. apposuit autem huic n5 separabiles,ueque inquantum separabiles, non separabiles quidem, quoniam assecius enumeratarum male marum,magis aurem omnis materiae, ueluti materit affectus inseparabiles sunt,ut materiae nauigii lignorum
hoc rarum, qui assectus est inseparabilis, uel lapidum
materiae domus hoc densun ,hoc autem non inquantum separabiles, uidelicet inquantum neque ratione separari possuntHii istam nanqtie affectus ratione sunt deparabiles,ueluti figurae & omnia mathematica consideratione enim pollumus haec separare,hoc uero ratuligui, uel densum neque cogitatione absque specilla tione possumus. hi sunt igitii rassectu, materis.' ui neque cogitatione separari positant.qui quoque assunt istur in ratione materiae, hoc enim ut ita diram rarum lignum hoc ipsum totum materia est. figurae uero n5
sunt assectus materiae, sed corporis .corpori nanque in Dimato accedunt,sed no quatenus nauali. quare quoque separabiles sunt ratione, qui enim sunt ut naturalium corporum assectus ii sunt inseparabiles ueluti rarum,densum .graue eodem modo neque seruor irae, qui est in sanguine, separabitur,neque p cogitationem quapropter hoc totum emor sanguinis cirra cor, et ipsius iracundiae materia. non est igitur,inquit ars, quq circi solos affectus materiae uersatur, sine aliqua ratiosne,& Gusa. Quare & ipse Plato bene inquit hoc ego
non uoco arte,quae sit irrationalis res Quod si ita eit, nullus diffinitionem ex sola materia assignabit.
Sed naturatu tires omnia, quecunque talis corporis, o h ah modi materia sunt operationei atque astius, lius autem tires es, quae talia non sunt quidem circa aliquas centingat arati ex ut faber,uel metatius. Quoniam igitur dixit, cirra omnia, secernit ipsum ab eo artifice, tui circa is quodque est, singulus nan rue illorum cirω particulate aliquod se habet. Diceno autem, alis corporis, ipsumseparauit a mat hematico non enim figuras inquantum alis corporis figuras
considerat. Quare neque male in diffinitionibus assumit. adhuc uero separaret plum posset di a diat ictico,& a primo philosepho nullus nanque horum inquantum talis corporis hos assectus conliderat,neque in materia quemadmodum iam diximus. de omnibus igitur naturalis opus est dicere quaecunque talis corporis sunt non enim .lum de corpore disputabit uerum etiam de hoc corpore de omnibus i itur inquit,
per quae singulu corpus hoc aliquid eli, oc de tali ma,
teria, nanque uniuscuiuique cotinuam materiam reddit cum proprijs ipsius affectibus uel operationibus. oia nanque corpora materialia in faciedo aes pati edouidentur,uel operationes,& affectus ut ait Alexa det pro hoc dicet de affectibus his qui sunt in materia, &ct corporibus cum ratione ipsorum uidelicet rausa:
quae autem non talia sunt alius non talia quaecunque enumerauit. Si naque particularis artifex cirra ra,quq dicta sunt uersatur ii ciri saltem circa omnia, horum igitur praeterea Miis dicta sunt,de quibusdam quidem uniuersalis artifex disputabit . ut faber de lignorum resctitudine aut ariditate de quibusdam autem medicus de corporibus aegrotantibus. De Mn separabilibus quidem, inquantum sat non huiusmo adi corporis affectu er ex asstractiori e m ahematicus. Etenim mathematicus de inseparabilibi is quidem formis disserita at noti ut talis corporis affectus sint, uidelicet non ut aeris affectus,aut ligni,aut cuiusdam talisint ueluti depridatus ea,qui sunt materis hoc enim fgnificat quod ait ex abstractione sic de ipsis per seipsa considerat. Carnis. n sorma & Iieni, talium in s parabilisque est,& talis corporis affectus haud separari poteli a tali elementorum concursique S temperamento, quare neque per cosderationem separari possunt,mathematicas quidem figuras inquam esIeta ipsas inseparabiles a materia, sed non ut tale subieetium
existentes ipsi , quapropter & plurimis eae ipsae sunt, ct ligno, & lapicli.& alijs plurimis tarnis forma .uel ossis non sic se habente, igitur quia talis corporis Iron
sunt affectus propterea A animo separari possunt, uri
pediente nihil materia, in qua constiterunt.
in a uero sunt heparatairimui philosophus.
Volentes philosophum scire dictit incillae huius i-Hras accipiut: ecce inquit sciuit separabiles formas horum,quae hic,de quibus inquit primum philosophum dissererere coinserunt autem. Nolibi ipsi dicta in testimonium , quod ipse est,qui dixit esse ordinem duplicem, alterum quidem in Imperatore, alterum uero in exercitu .ct eum Riii est in Imperatore eum facere qui est in exercitu.& rursus inquit esse duplicem sanitate alteram quidem in medico sic ima sanitatis secundum
rationem , alteram uero in sano corpore, quare sciuit& separabiles formas. alij autem non uolentes ideas ipsum dicere inquiunt eu dicere separabiles formas substantias ipsas diuinas. aut quidem omnino diuiset sunt a materia. quemadmodum ipse quoque alibi dicit eas
absque potentia esse operationes sed redeundum est,unde Maria desiux diceysmus aut quod affectus anima insiparabitis e seruia naturali muteria animas liam,ine antum talo sunt Irs, er metui, Cy non quemadmoda
linea, T superficies. Postquam dixit passiones anims materiales esse rationes, cit ideo non de omni anima naturalis esse dissorere, sed de ea, quaeciinque est non sine materia.& ob eam rem coactus dicere quot modis materialia sint diffinienda,qua lique diffinitione naturalis ipse uteretur, postea cupraeterierit, atque dixerit, qui nam reliquis
utantur diffinitionibus,q rnihil ad procio situm t ractatum confert,nunc in sermonem de passionibus animς regreditur. ea, qui dicta sunt in memoriam reducit,
qGnimae passionibus ad inuetionem diffinitionibus
esemus. Scimus igitur,inquit,quae anime passiones dieiitur,eas animet solius haud esse proprias at utriusque simul. S ab hoc inseparabiles, quae neque considera tione separari possunt. quemadmodum in linea, superficie, hae nanque licet habeant a corporibus maseparabilem in existentiam , consideratione saltem separantur, non sic igitur animae passiones sum s parabiles, quemadmodum litara, ct figurae, sed uel uinti,quae a materia neque consideratione separati possunt. impossibile nanqtie est irae essentiam constrii eis re qui materiae non meminit similiter quoque de alijs pastonibus, hoc enim significit eo ipso . inquantum tales sunt, nanque ira in ali an uim ira, eli a corpore in svarabilis , fertior nanque est sanguinis cirra cor, si a militer Z in reliquis. linra uero,& triangulus. &talia .inquantum talia sunt, se arabilia fuit, litamuis habrant inseparabilem in existentiam, quare illorum
29쪽
quoque distinitiones absque materia redduntur Quo qui ante ipsum fuerunt tum sce sitisse sententiae, enimnium igitur ira eli S in ratione, li ct in spiritu, est meraturus autem statim est opiniones eorum qui suem uiuo corpore, ueluti ratione quidem committente runt ante, dicens quod haec duo accepimus de anima spiritui cupiditatem,spiritu uero mouente sanguine in ab antiquis. Quare neque dixit maxime exilientia illi circa cor animalis cupiditati, quemadmodum quoque secundum naturam, sed quae maxime uidentur esse disse habet in Rege in Ducem militibus. Rex enim com li. Quoniam igitur nondum suam detegit opinionem mittit Duci ut quospia in puniat, Dux autem milites sed antiquorum sententiam denudat, io sensumquEmouet milites autem puniunt. quoniam igitur tertia dc motum dixit communiter animae adesse, uetu non est ira ut non intelligamus ipsum dicere de ea Muα est l, c omni animae adsunt, non enim uegetatiuae sunt,
in ratione et eli inseparabilis animali,haec enim sePa sed animalibus. ipse igitur deinceps diiudicans.& prorabilis ab omni corpore, uel de ea quae eli in spiritu, priam sententiam eXponens animam dicit esse uniuernatique haec quoque,& si non ab omni, ultem a cor saliter aut horem uiuendi,uiuere nanq; facit ea .in quiastore terreno est separabilis,unde diXit,inquantum ta bus nata est, uiuunt autem uiuentia nutrita, de aut ta,e, sunt,uidelicet seruor sanguinis circa cor,haec enim & generantia similia sibi ipsis,ex unaquaque enim possidelicet ira, inseparabilis est ab hoc uiuo corpore. tentiarum illarum animam cotemplantur. hoc igitur c. id moles autem de anima , necessario simia dubitantra uniuersaliter omnis animae est proprium, anima tum δε his, Mub M abundare oportet per transeunte comprebendore uero dicit esse.proprium cogitare. udicare. dc sentivinioκε, priorum quicunque aliquid de ipsa em ntia erunt, Me re. Hic sane sequeris antiquiores animae dicit esse scii que quidem bene vita sunt,accipiamus, sin cutem n id be sum,atque motum motu dicens localem,& huius qui ne loe ipsium vitemus. ab impetu animali in teipso fit cu res mota principiu od quidem dicit tale est, substantiam animae in motus habeat. mouetur. n. naturalia quoque corpora quirentes, di praedubitantes in sermonem de anima sed non naturaliter, neque principi u motus in se hau quoniam ueluti hic.6c alibi dixit abundantiae princi bentia sed ab alio eXtrinsecus mouentur.non ii nata
pium est ipsa indigetia indigentes igitur dubitare de ra glebς est ut feratur infra, sed ad id quod secuti dii naanima,oportet causa abundandi.&quae dei P Laban turam talem motum habet, cum in loco praeter natu.
liquis dicta sunt,prius pertransire. S causam inducit, ram sit unuquodque. n in integritate sua persi flere naui inquit siquidem bene quid dictum est , amplecta' tu est, nanque aut si reuolunt integritates,aiit orbicum ur .s quid aute non bene, hoc ipsum iugiam ii , quae lamer moueri. qr motus quoque circularis stitio est; quidem dicit haec sunt . quod autem obscuriorem di- sphqra naque Ignis, atque aer circa ipsam cumullo mollionem coli ructio secit,opori et paulum traducta ip ti,tale quide motu uiolentiu habent non tame ab eo, si sic dicere, considerantes autem de anima necesse est quod est secundu natura.digrediuntur, nanque cucit opiniones priorum pertranseuntes prius, S. simul dia culariter moueantur,proprium locu tenent, non eninibitantes de qmbus abundare oportet comprehendere sunt in loco pister naturam,uidelicet in loco circa tenricunque aliquid de ipsa demonstrauerunt, dc quM ram,sed Sc propria quietem moti circulariter habentinuuntur,scopo de anima proposito,inquit,oportet particularis igni ,& Particularis aer,dc aqua ipsa. uio- prius pertransire, d numerare sermone opiniones lentia quadam extrinsecus exasit antea loco,qui est ilpriorum. atque ipsas termone compreliedere, sc si qui li secundum naturam rii usaci eum locum qui secunidem quodpiam non bene dictum est,deuitare: si uero dum naturam illi est,uiam mouet, in quocunque aut Ealiquid bene,complecti. mouetur loco uelut in alieno millens, ct extra pro-
Principium autem quaestionis proponere q ae maxime videns Priam integritatem, praeter naturam eii gitur no est tum esse illa secundum naturam.Animatum iritur, b inanimato motus natura in locum secundum naturam.& ipsi in
duobus maxime dijerre uidetur et i; ET DR,accepim- - tegritates tales motus non mouent oportet aut e matem era maioribus haec fere de animi. gis ipsam naturam in integritate disserti no igitur ipsi Quod proposuit hoc fecit .& facit. dico quidem eX motus in partibus sunt. At uiae, quae ad locum secunia accidentibus per se animae diffinitionem ipsius inue dum naturam serunt,coelestibus ergo natura est circunire.dixit enim quod non sola accidentia per se eNdis laris motus,& hoc partibus totum sustinet,de in toto stivione discimii , sed saepenumero quoque econuer magis, quam in partibus circularis apparet motu .ue se ex accidentibus dissinitionem, qualido manifestio- locissima nanque est ipsius totius reuolutio. Sic igituria siuit ea diffinitione iccipit igitur ea, quae adesse ani- tales motus non secundum naturam,sed ut ς sunt ad ilmae uidentur, lii cautem motus. & sensus est, horum lud quod est secundu naturam,uem postlint aliter di- autem fidem facit ex his, quae natura posteriora sunt, o secundum naturam,quemadmodu quoque dicimus
nobis uero notiora, quoniam quae natura sunt Polle sanationem secundu naturam, praeter naturam uero
Hora,nobis sunt priora in cognitione,uidelicet anima ipsam uelut infirmationemrici illa quidem secundum tum prius quam alii in cognoscimus, animatum naturam agis,haec uero Praeter naturam. Sic igitur, in nanq; est anima posterius natura. Dicit igitur quod quit maiores clim sensumatque motu animae esse deacunque inuentum fuerit disserte ab inani malo anima linissent,& bene hoc etsi non omnis, male quae sequi, tum, hoc ipsum ipsius est animae, si nanque ipsa res tu conchiserunt, postquam . n. Putauerunt omne monune animatasat inanimata, Prius quidem cum sit a- uelis moueri: si mouet,inquiunt anima omne aut e monima localiter mouetur,& sentit qua do uero facta est uens mouetur,illud sequitur quod ipsa moueaturma inanimata neque mouebitur,neque sentiet. sensus igi lemotum localem dicentes,siquidem. α corpus sit motur .atque motus sunt ipsius anim opera, ct tandem uesillud certe, qd mouetur,mouebit, ueluti ianuam quidem dicit simpliciter haec animae accidisse,ipse suo baculus,& Daculum manus.& manum totum corpus, non acquiescens sermoni, sed illud inserem Omnes, & ipsum corpus anima, siquidem sit incorporeum Primum
30쪽
primum mouens, non illud necesse est, ipsum moueri scilicet localiter . nam Deus quoque mouens ipsum mundum immobilis est. habens & substantiam ec postentiam , & aflionem stantem . praeterea nihil ex his,
quae appetuntur mouens mouetur. herba nanque ad appetitum mouet asinum, cuin tamen ipsi non
moueat ut,& ipsa similiter imago stans amatorem
Dicunt enim quidam, o maxime, o primo animam esse id
quod mouet existimantes autem quod non movetur , ipsum non contingere mouere alterum eorum, quae mouentur, aliquia ani
mam, se arbitrati sunt. Bene apposuit, primo, mouet enim baculus ianua, sed non primo,sed neque ipsa manus primo neque totum corpus,at ipsa anima. Dicit ideo maxime moves,
Quocirca Democritus quidem ignem quendam , o calidum eam dieit esse eum nanque sint in initae figurae: atoms, rotundum dicit ignem,atque animam,u/ltit in aere quae ramenta di cuntur,que per fenestra, in raditi apparent.
Cum diNerit, accepimu autem maioribus haec duode aia motumque,dc sensim : primum Democriti opinionem exponit, hic enim naturalium corporum atomos, S uacuum dixit esse principia , nanque esse in mundo infinita indiuidua corpora , infinitis figuris uariata, quorum coitio . dc separatio generatio-Dem d corruptionem facit, & disset entias esse naturalium corporum de figuris atomorum, de quibus corpora composta sunt, S ad hoc a positione ipsarum . atque ordine,quemadmodum dissus iis in naturali auscultatione daximus Cum igitur putaret Democritus esse animae motum, ignem dixit esse illam es,ropter motus facilitatem de rotudis autem atomis esse ignem dicit, quoniam sphaera est iacilioris motus figura, utpote quae secundum punctum plano h tei. Quoniam
igitur mouet anima , oportet autem mouens moueri maxime .quaecunque enim magis mouentur, mouent
ob eam rem eκ facilioribus mobilibus atomis rotundis igneinque de animam constare dicit. Quare sic ea go dico Democritum, cum dicat animam esse ignem, in Heracliti sententiam uenire. Dissert autem , quod ille continuu corpus hunc esse ignem dixit,quod nos quoque dicimus. Uemocritus uero non continuas es se atomos asseuerat, uerum uacuo dispesci, uelut ea, quae in aere uocantur ramenta quae in radiis solaribus per se res apparent. At ipse Democritus nequaquam dixit ea quae uidentur in aere per senestras, puluerulenta quaedam. - his esse uel ignem, uel animam, uel omnino has esse atomost at quemadmodum dicit, in aere sunt haec. q ita uero propter parilitatem suam noapparent, ea neque esse uidentur deprehenduntur autem esse in radiis solaribus cu per fenestras immittuntur. sic esse minuta, δ uiuis bilia propter paruitatem corpora indiuidua.quae ipse putabat esse omnium naturalium principia, quemadmodum medici compositorum principia quatuor elementa,quorum rotundas atomos facit animam,atque ignem. Quarum omnis inarium elementa dicit totius natur similiter quoque Leucippus.
omniseminariu multitudinem figuram dicit quemadmodu enim in omniseminario in cumulo est S seu, ment um S hordeum.& alia semina se in atomis figurarum semina omni semina iij esse dici dc ipsum quo que Leucippum esse huiusce opinionis asserit.
Harum autem rotundae Miras rvt rea uod maxime possunt per tuum penetrare semper talis '. H. , o mellere retia qua tim moueantur ae,credent/i animam esse id, via prae
Ity finiis est dictio abderica ,sgni scii autem figura,
neque certe tolerare debemus eos, sui tentant huic dictioni dare etymologia,tieliat a ρ. stridis i reuoluere siquidem. n. rotundarolum figura Rhysmus diceretur, apii quidem essent ad persuadendum illi,qui etvmologiam istiusmodi asset rent nunc autem Omnem fgural hysmon dicunt . Quare non illi,qui serunt etymologiam admittendi sunt quid enim dicent in cubo nonia hic f., i M. id est reuoluitur sed sue omnino dictio haec etymologiam capit, ea quidem secudum patriam lingua suscipiet,quemadmodu quoque si id eueniat romanae dictiones .aut aliae qu dam in propriis linguis etymologiam serunt. tribus autem uocibus indigens Democritus usu; est, hae autem, Rhu simis. Trope,dia thi resignificat autem Rhysmus fguram, Trope tiem positionem at diathige ordinem dixit igitur anquit,ut
facilioris motus existentibus rotundis. esse ex illis animain ea enim magis, quam alia penetrare , S m Outre animal totum, cum moueantur atqui magis penetr
re simul possent pyramidales atomi uelut cicuti anguli existentes, & incidentes magis . nis quis dicat bases ipsas impedimento esse, rotundas uero delabi quod
angulis careant. Viae uiuendi terminum esse res irationem,constringente enim eo quod continet corpor et extrudente figuras eas sua animalibui motum praesent.
Conabantur sectatores Democriti quicunque' a debant animali suae opinioni consona demonstrare rdicebant enim frigidum esse quod corpora continet. atque ob eam rem densa faciens corpora, ct densat o ruin Hatiliari atomos rotu das unde animali & anima, ct ipsum uiuere adest Quoniam igitur eiaculatis atomis rotudis periclitum euut animal corrumpatur Auxilium quoddam factum est animali ipsa inspiratio inspirans enim extrinsecus alias atomos rotundas pro- eiacularis uiuere. quare eo usque uiuimus, qlioui taerespiramus. respirat oe autem compressa nos quoque uiuere desistimus: non solunt autem quod ingrediatur per respiralionem sphaericae atomi.& ad certiantur losco earum quς sunt egressi,nobis accidere ut uiuamus ruerum etiam cp ingredientes per inspicationem prohibeant egressuras impetu maiori . atque eodem modo
plures factas motuque sacili calefactas ipsum subiectu depellere frigus alienum,quod ipsis causa est,ut emittantur. Quod si qitispiam quaereret, quid igitur solas
rotundas inspiramus 3 illi quidem dicerent quod etsi non solas .plures tamen motu quam siciles, 'lii emadis modum quoque ex frigore spissitudine has emitti . lubricae,cum careant angulis. sunt.& propterea naturaliter motu quam iaciles respiratio autem dicitur de de inspiratione,& de eκpiratione,nunc uero pro inspiratione ipsam acceperunt. εα eo quod non est ipsa, quiescere unquam, adiumentum se, risorii maret arisui alii talibuι inter rest iraηδum.
Obiectione quandam quae per haec esse itidetur. luit. diceret. ii illi quispiam. iid autem nonne salix idoneae sunt,quq intus a principio sunt atomi,uiuiscate ipsu animal quid aute ipsae solae ab ipsa densiatelo a. Gra. super ala. C iii