장음표시 사용
41쪽
quaeramus. n.inquit an per se moueatur, hoc est an s cundum substantiam motum habeat. per accides enim moueri etiam ipse concederet. uid ita autem poliqua dixit an per se moueatur. p potitit,& si particeps motus qua eorum quae per se mouentur, alia quidem consubstantialem motum habent , S ppea completivum subitantiae ueluti coelestia , alia uero motum ipsum noconsubstantialem Meque substintiae completivum habent,potentiam in mouendi in natura habet, quo motum ipsum participare possiat, 'ri sit ipsum mouens, ut gleba, participaliua nanqueeli motus, non leti ex
motu substantiam recipit quaeramus igitur de ala sue consubstantiale habeat motu,qii emadmoduilli, qui ipsam per se moueti diat iue non consubstititiale quide, non in potest eius esse particeps secundum substantia, de ostendet quod omnino motum esse in anima imis
Q amor autem motius expentilis latione, alterutf-e, Aminutione,augmento,uel uno horam mouebitur,uel in .stis uelemnisus. si uera mouetur non per accidis , natu νa quidem inerit metvι 1 s. uod si hoc est: locus erit omnes enim didit motui in
Deo sunt. at si . st wa tia Mima mouere se sim, non pera a
deni meum ipsi erit, v albo ut truubito moue tur mini o lu
se, sed 'ν accidem in quo. n sunt rud moiretur corpus. et a re nesque est locus in Am,anima autem erit, quidem nisuura morum
In quinto sermone physices mutationem in qu . tuor piaedicamentis fieri demolitauit, uel en m in sub stantia fit,ut generatio di corruptio , uel in quantitate
Ut augmentum .di di nutio, liel ui qualitate .Ht alteratio ueluti albicatio,nigricatio .uel in tibi praedicamelo, ut sursum .deorsum, in lyceo, in foro . harum igitur mia. talionu,quAE in tribus praedicamentis fiunt in qliani ira te,in qualit ate,in ubi, motus esse usiri quae uero in subnantia non motam,sed simpliciter mutatione dicimus, in plus. n. se habet mutatio quam motu . naque quod
mouetur natura esse oportet,ut moueatur, quod aute neratur aut corrumpitur non id quod erat Pinanet.
A quia quod mouetur circa idem subiectum mutatio. Dem tenet nihil motu in subitantiam subiecti psiciete. quod sane generatur, & corrumpitur non in subiecto sit,sed uelut e materia in formam mutat quod gsiaturct corrumpitur econuerso . cum igitur in tribus praedicamentis motum contemplemur. quo hoc in loco quatuor species motus enumeraui MDico igitur Q in praedicamento tibi. qualitatis nominibus coibus abundauit, per quae species omnes motuum sub praedicamelo significat lationi que S alterationis. etenim omnis motus in loco latio dicitur, c in qualitate.alteratio, altera enim albescens,de nigrescens,in quantitate uero nomecomuni non superabundauit, quod augmentum, S diminutionem significet. nam si quispiam dicat in quantitate esse mutationem,rationem non nomen dixit pphoc igitur in quantitate motum in duo diuisit, in aus-
mentum,& diminutionem. tanqi iam igit ut demo ultratum sit quod in substantia mutatio non est motus, qJcertum est,hoc in loco accepit, omnem motum s in tribus hisce praedicamentis fieri .et si non per accides mouetur anima, natura ipsi mot his ineli , et si hoc inest. Slocus etiam inest, omnes enim qui dicti sunt motus, in loco sunt hoc est qm non per accides inellanimae motum dicunt, eius enim subitantiam per se moueri naserat necessario ipsi secundum naturam adest, immo per seriatura est. demonstratum est autem Omnem moIM . . sub uno horum praedicamentortim existere, igiξ uno dictorum motuum mouebitur . quod si hoc ei iam in naturali auscultatione demonstratum est quod omnia, quae uno horum motuum mouentur in loco sunt, isi S ipsa anima in loco erit,ide ac si dicamus corpus erit.
quod autem & in quantitate, S in ubi motu, in loco sit,iii promptu est . quod etiam in alteratione mutatio in loco sit,mani sellem naturali demonstrauit, illud. n. ostendit,quod per se motu partibile esse oportet partibile aut per se de in loco est,nanque etiam corpus est, quod n .uli mouetur,ex eo in quo est, ad illud in quo
erit, socedit, ex aliquo enim in aliquod omnis mulatio est . quod autem ex aliquo in aliquod mutatur, nequem quo mutatur in illo est omnino, nondum enim mutatum est , neque in quod mutatur in eoesi omnino,
iam n mutatum esset, non autem mutaretur . nec. seeli igitur quod mutatur,quaeciique mutatio sit, per se, non autem per accidens, secundum aliquid sui esse in eo eri quo millatur, Mecundu aliquid in eo in qd eius mutatio fit,totum ti . in ut roque Ale impore est, at erit in opposit, simul tu in eo ex stilo,tum ua eo in fici mutas. Simul aut idem per se in pluribus esse impote et , quare illud ielinquis. acritus pars est,eκ quo Pars autein quod, artibile igit est,ergo corpus, tu nanque per se partibile corpus eli. N. ii si linea.& sui ficies pie partibile dicas, id ratione dr, siquidem subsilentia.& suballantia solum corpus pari ibile cil quare si anima mouetur, per se erit partibile, di corpii .ct hactenti qinde contra Platonem quoque comodum eli, qui animam esse incorporeum dicit,si nanque suppositionem creetera quod movet u .lioc sequitur eam esse corpus. hoc
autem salsum, non ergo mouetur. at nondum eri hoc
redarguti sunt,qui corpus ipsam dicunt: qm non moueatur . quid igitur ex hoc quod absurdum est,in eo quod mouetur ipsa in loco essem corpus, Ostenditur.
inducit igitur quod cosequitur absistarum post pauca,
quod aduersus omnes,coiter adaptat . Quo autem dicit omne quod mouetur in loco esse atqui ipse ondit
quod sphaera flabilis non est in loco, siqui de locus est,
ut ipsi indetur, terminus continentis inquantum con tentum continet, demo nitrat autem extra sphaeram a
planem nihil esse aut igitur a planis partes quodamo
do in loco sunt,quemadmodum quoq; ipse an in physica . continentur. n. singulae partes a partibus utrobiq; adiacentibus uel id subatidire oportet, quod uniuersae eorum quae mouentur motus in loco sunt. de his. n. illic mouentur sermo eli,quae per se tota mouentur. illi autem qui dicunt animam mouendo moueri, totam uidelicet per totam transire, quae autem sic mouentur ex necessitate in loco sunt . at sortari quispiam dicat, quid igitur anima in quantitate non mutatur nonne alteratur mutata a m uitia in uirtutem & ab ignoran. tia in sesentiam quod si alteratur,alteratio aut eli mo-t m. mouetur igitur anima. ad hoc familiariter Peris, atetici expositores,quo tu de numero est Aleκ. se obuiant, quod haec non et talteratio, nanque alteratio est in p. ssi uis qualitatil, facta mutatio omnes aut qualitates passu aesensibiles sunt,quae aut sunt limoi,sunt in corpore,non igitur alteratum omne corpus erit . uirtus aute& malitia,cognitio,& ignorantia sunt habitus.& priuationes, habitus autem. & priuationes sunt gnationes,
ct corruptiones .non aherationes. quemadmoduin igi caecitas corruptio eis, uisus autem generatio , sic inm. u ,&malitia,COgnitio,& ignoratia generationes quo πIoa. Gra. super ala. D iii .
42쪽
dammodo sunt, Neorri ptiones, unuquodque. n. cusui ipsius persectione cognoscitur. quod si rei in persectionem quodpia dcsiciat, hoc ipsum in corria Pt toties vergit, Persectio autem aiutuae cognitio est. & iiirtus. quemadmodum igitur sanationem non alterationem , ted generationem dicimus, uia lecudum naturam eddam sanitas est,morbus aute praeter naturam, hoc modo quia est animet uirtus secum una natur. m. i ter Daturam aut malitia, iccirco mutat ionem de malu ia in uir. tutem, loti alterationem , ted gnationeni mei il O dice-mma anque alteratio nimiiu circa qualitatem selliis paccides in corpore ex ns, neque persicere quodpiam in subiecti subilantiam,neque ipsi corrupere aliquid pol,
albescens n. aut ni3rcscens corpus nimi quicquam aut iuuatur,aut Osianc itur,at sanit a .cx morbus, de malitia,
ct uirtus,non sitiit talo, sed in ips..m subie ii stibilantiam Leiunt. Sic igitur illona imitatam dubitationem soluimu Huς in inti oductioitibus in accidentis dissone
sol tir.quq rebaIur. n.quo accidens adsit S absit absque subiecti corruptione, sebri . .cum sit accidens corium
Pit dicebo mus igitur quod non accidens febris est, neque alteratio subiecti verum praeternaturam C. liditatis animalis compositionis dissolutiua , tunc autem di-Nimus quo habitus allimae generatione, ct corruptiones esse dicantur. CVta loci aut tricubito J nam si
quispiam cum moueat tir certi sit, moueri album dicat, id uidelicet per accidens moueri dicit, 'lin neque tymper se mouetur. addidit autem 5 tra cubito ueluti tri,
cubitum dicat non corpus, at simpliciter ipsun diiDntiam sine corpore, ut lineam uel superficiem uolens id ostendere,quod nullum aliud spacuam , praeter corpus per se mouetur hac igitur inquit, per accidens molientur.qm corpus .cui sunt haec,& in quo ipsum est e lint, hoc ipsum mouetur quod autem dicit non est horum motus,led corporis, patet eκ quibus S locus in quem mota sunt non est ipsorum sed corporis, nam si quidemotus ad aliquem finem respicit . est aut finis motus localis locus,in quem motus est,iocus aut is eli ac si dicamus finem in que respicit motus corporis est, no alibi, aut tri cubiti, motus igitur erit quoque corpo tis. quod
aut corporis locus sit,indemanitatu est, quia etsi qualitates auferant, nihilominus in loco Pprio irin corpus est,eodem modo etiam tricii bitum si ueluti linea. di superficies auferatur . Praeterea a te si natura mouetur, ui quoque mouebitur: quod si ut, etiam natura .
Polt quam ollendit quod si natura per se anima nio uetur,quidam ipsi proprius locus erit, ijs, si dicta sunt hoc ueluti consequens adiungit,quod si natura mouet, ui etiam mouebit, demonstrans per hoc quod ips erit etiam quispiam locus praeter naturam . quod autem qui mouentur, noueali ur etiam secundu naturam, manifestum est, quod . n. uiolentia moves preter naturam moti Gur, quod autem praeter naturam est diuersio est ab eo quod est secundum naturam . nihil uero Al sem. per in eo,quod est praeter naturam . at quo dicit illud quoque moueri violentia, quod secundu naturam mouetur nunquid & qu circulariter seruntur corpora,
qm secundia in naturam mouentur, Praeter naturam
quoque moueantur tandem atqui ipse quoque Atili. demoni tr.iuit impossibile esse illa praeter naturam moueri, nanque ea dicit expugnata vise ab omni moriali molestia Dicunt igitur ualde consequet et Peripatetici expositores,quorum est etiam Alexander quod no ab
natura coelestia corpora mouentur. sed a meliori pote, tia ammae,quae . s. in illis est. quod si ut ipse ait Aristot. in appetitione ipsus primi hunc ipsum motum lia,
hem, cur enim inquit circulariter mouentur a deinde subiunxit,quod mentem imitatur. quemadmodum. n.
Deus ubique est,sc & coelum inquit .imitans ipsum primum qin simul ubique esse non potest, secundum partes tibique est,animalia quoq; , quae motu per obliqua
mouentur,hoc scilicet ab a Dima mouentur, non a nastura . Veruti tamen in animalibus alius in motus in aninia,quam is qui est a natura, nanque animatorum quaecunque composi iam corpus habent, motum secundunatur in alium habet ab eo. qui est in anima. quare corpus mouetur motu naturali secundum smplicium dominationem,qn non ut animatum. sed ut corpus simpliciter mouetur. qn. n. animalia ipsa aut uadunt , citatu uant, aut natant, per a minam mouentur, 'si autem
ab altitudine seruntur per grauem inclinationem dominantem eo,quod corporis graue,& terrenum est,seicundum naturam mouentur corpori ueto simplici,cui
esse animato contingit propter huius proprietatem natura est anima.& secundum animam molin,est ipsi se cundum naturam motus. Quod s natura non moue sed ab anima, non amplius adducitur ad illam ratione dicentem quod ea , quae natura mouentur, ui quoque movebuntur. quod si omnino opia, est in ipso naturalem quoque motum reponere, dicimus qaei .ilein motum naturale habebit, qualem etiam ex anima habet i, neque in omnibus toneni Aristotelicam dicemus esse quod omne motum natura ui quoque mouebis .sed in quibus secundum rectitudine motus si, qua & secudus e tota moueamur. ab ipso aut Philosopho demonstristum est, quod contrarietas est in motu secundum roctum, ius nanque circularis motus nullum habet con rariu ,re Oma. n. qui supra st,opponitur ille, qui infra,
huic qui e te est opponitur ille qui retro, huic qui ad dexteram,ille qui ad sinistram sed qui circularis est,nultu habet contrarium quare eo tu q secundum naturam mouen .ea mouen .& uiolento motu secundum rectumouens,& tota,locum permutant in motu, qui est socundu recisi,& contrarietas ur. coelestia uero circulari. ter mouent tota per tota omnino locos non pernatitant anifestum est aut quod illi, niti localiter anima
mouet idiit. N motu suo tanquam uecte quodam mos uere corpus illi motiam secundum rectum praebuet ut , omnia .n animalium corpora secundum rectum mouet lar .hene autem S hoc addit Aleκ. quod S non est in loco,neoue mouebit ur unquam praeter naturam ct est opinio de coelestium motu nullius alterius eorum qui sumunt ante Aristotelem, sed ipse illam primus introduxit .qua te bene ea quae illis consequentia sunt enarrati mus,ex quibus dicunt. Praeterea hoc si natura m uel ur,ui quoque mouebitur, ueluti coiingens accepit,
qm eorum,quae natura mouentur aliqua ut moueri colingit,ea autem qua natura mouentur, ui quoque m uentur quaeritiaque cotrarios motus lint .ai motus aiae
contrarios motus haberent, quibus . n. motibus corpus mouet,consentaneum in ipsim moueri ex illi, siquide
m uendo corpus mouet. Oes. n. corporis motus ectina
dum contrarietatem, quemadmodum diximus, con' templamur . At eodim autem modo,se haἔet etiam de quiete η quἰd. n. mouetur riatura, etiam quiestit iκ hoe hatura : similiter dat in quod metietur uiolentia,etiam quisit in hoe uti lentia.
43쪽
Ratio quietis ratione motus consequitur postquam enim ea quae mouentur secuiritum rectum, α tota per tota locum transeunt,non in infinitum strutur, locum uidelicet habent,quem capere compelluntur,quoniam nillil siti stra natura sacit. quare cum mouentur secun
dum naturam,ra,quae mouentur, cum locum .in quem
impelluntur occupauerint, in eo quiescent si quidem non frustra motus est. si enim neque in ins nitu seiuntur. admissa in proprium locum non amplius ab natura in locum praeter naturam mouetur,praeter naturam autem contrarium est, quiescet igitur secundum naturam,in loco secundum naturam, quem tura occupa
re impellebatur. uiolentia enim opus est ut aliqua moueant ut in opposita, & econuerso 'ure uiolentia mouentur, siquidem non in infinitii in se tutur .habent priter naturam locum,in quo cum suerint uiolentia quie,scent . atque aliter ostenditur quod omnis motus secundum reoum factus a quiete incipit. nisi enim gleba sursum lata qtii erit a latione quae sursum fit, nunquam deorsum exponetur, quod si mouetur in contrarium motum, prius qui motus sursum fit oportet quiescere,
deinde qui insta si incipere. non enim seri test ut smul contrariis motibus moueatur. Quod si necesse est ad sermonem de motu introducere ei iam sermonem de quiete, necessariu quoque in animam motam qui
stete,ouod si datur non semper mouetur. Quales autem uiolenti anima metus erunt,o quiet , neqMPI re Miretibuι facile ιst d, ignare. Hinc argumentum patri quo superius inquit,cosderandum autem primum de motu . ecce enim scc clusi. cum nanque Ostendisset quod si per se anima mouetur,scilicet secundum natur. m. illi quoque se dum naturam locus erit. 6 rursus si secundiam natura mouet ur uiolentia etiam mouebitur, A erit illi quidam Dio. Ientus locus.& quod hoc modo mouetur, etiam cui
scit concludit igitur hic dicens. Quales igitur uiolenti animae motus,& quietes quod autem sit impossibile diuidere,& assignate hos animae motus.& quietes est e s
cundum naturam,hos autem praeter naturam , sc quidem didiceris. qui maxime,& primo animς sue motus, sue actiones uidentur,iudicium, ppetitus est, quo rum utrunque diuiditur in rationale. c irrationale, di in iudicio quidem rationale est, intellectus,& scientia ,
irrationale aut e sensus,in appetitu uero ,rationale qui dem uoluntas,irrationale autem cupiditas ct ira . quod igitur harum actionii in alias dicere esse secundiam naturam,alias uero prater naturam ratione careat,id patet, omnes enim animali adesse secundum naturam uiden
or quod si quispiam dicat esse animae praeter naturam
iram atque cupiditatem, sciat primum siquidem rationali permittere.nunc autem de omni anima ferino est: ira aute. upiditas animae irrationalis particuli sunt: Minde eo quod est praeter naturam , nunquam aliquis in illud quost est secundum naturam uteretur ira autect cupiditate in animalis salutem iis sumus, illis etiam
in animae bonum saepius titimur quare non praeter naturam sunt. multo autem magis motus secundum iudicium .sunt secudum naturam nectite illi ipsi motus uti, quam ut mouerentur. uiolentia sane tyrannorum dogma impium fateretur,componere quidem ex habitu, copinati quodpiam uiolentia ipsam animam, impossbile est ab opinione autem per iram, atque cupiditatem distingi quando ab exterioribus irtitaturi in ipsa nanque anima quandam rationis, & affectuum pugna contemplamur. at quidem uerum est in hisce nullum esse uiolentum motum, s nanque affectui ratio non assentitur,nuqi iam in quodpiam horum deducitur est enim uiolentia,quemadmodum ipse dissoluit, cuius princi, pium extrinsecus est nullo faciente, aut patiente coadiuuante ueluti lapidis sursum latio est. anima sane ipsa assectui indulget S assentitur noc autem studios declarant,qui nullis imitantibus Obediut. At uero neque potentiam nutritiuam quispiam praeter natur. m dic ret .motibus autem localibus corporis qui secundu impet iam animae fiunt, contrarij erunt motus qui praeter impetum ipsus animae fieri solet: at ipsi ex natura contraraj non lunt: quare secundum animae impetum ad illa corpus mouetur, ueluti si ipsa ad anteriora corpus mouente alius ipsum retro traliat. si naque ad ipsa corpus anima mouere pol est .s militer & dextra.& sinistra supraque t que infra non praeter natura ips sunt motus .etiam si ui quispiam trahat. qui nanque est secundum naturam motus, nunquam praeter naturam siet.
non enim unquam est igni praeter naturam, ut sursum seratur. Quapropter s preter naturam motus Omnino
motum secundum naturam sequitur, non moti eiur autem anima prater naturam neque secundum naturam
quidem moueatur. patet autem quo cum oppositione antistro phen recte fecimus. Adhuc autem si quidem sursum mouebitur gnis erit: in auutem deorsum, terra. horum nanque eorporum motus hi sunt, eadem rario est de mediis.
Alterum autem quodpiam rursus ala surdum suppositionem ipsorum sequens ostendit. si enim secundum
naturam mouetur anima,siquidem motu, secundu na. turam sursum est aut ignis erit aut aer sin autem deor. sum uel terra,vel a tu i .horia enim sunt ales secundum
naturam motu . At non simpliciter hoc uelut absit ducoadducit .etenim ipsorum qu dam dicebat. alij qitidem ignem .ali 1 autem quodpiam aliud o es emetis animam me. Verum quod si est animae motus secundum naturam aut est sursum at etiam igni est ipse secundum misturam motu ,omnis ignis anima erit, S ita reliqui, simili modo quod absurdum est .s enim utriusque ignis, &animae esse desilitum est in motu,qui secundum naturam sursum est, quorum autem idem proprium est seu cundum naturam, ea eadem sum . illud sequitiit quod anima.& ignis fiat idem. hoc autem declarati t esse absurdum dicens rorum naque corporum moi us hi sunt ignem aut sere nullus ipsam faciebar .neque ex alijs elementis quodpiam, sed in igne,' iii bili erat ignis elementum uel ex alioru quopiam. Neque Democritus igni in ipsam dicebat,uerum re at mi unde ignem esse uol bat illos igitur, qui incorpoream animam dicunt aperute hoc absurdi sequit ut . sequit ur etiam communiter
hoc ipsum eos,qui corpus illam dicunt non enim smia pliciter ignem animam dicebant. sed ignem tali modo dispostum, S quasdam potentias assumentem . igitur anima ipsa dispositio est. Quare si est ignis .d animae idem motus,omnis ignis anima erit quod si hoc lisurdum est, non est igitur idem motus. Similiter quoque in alijs es ementis. quod s nullo motu es et oriun mouetur,neque praeter hos ullus est motus, eam non rno
ueti dicendum est. Videtur autem sermo habere inflantiam ab his qui eam esse corpus dicunt .no enim si ipsa
mouetur motu unius Hemetitorum .iam necesse est es.se unum ex Hementi e caro enim,de os, ct metalla , omnia sere composta multigena, quae secundum natu
44쪽
iam mouentur uno sinplicium elementorum motu, nant intrinsecus est , qaequidem continue mouens est non ia terra sunt,aut aqua Aut alui Ratior 'm,uel econ- ipsam sphaeram quae in opposita mouetur eodem moti eiso elementa caro sunt, uel os, uel eX alijs es ementis tu ipsa mouetiat hac oratio non satis in idonea . nati quodpiam qui is igitur impossibile est & animam ex uia que primu mouens axis est. Nunc autem de anima se no existentem elememoriam, uelut eri materiali causa mo est de primum mouente, neque rotae figura ad ex
eum illis eodem motu moueti 3 Quod si quispiam dicat cusationem satisfacit. Horum sane solutio haec est non
at anima non est materia uidelicet elementum, uerum di ν - o- r
elementa. smiliter quoque in aliis dicitur, S uere dicis sum mouens ,α iplum quod mouetur in loco mouetur caro deorsum serii de secundum naturam quemadmo' propterea lationem di t. quaerendum est autem num eum terra uel igit ut immobilia esse alia corpora dicere quando per solum motum secundu locum ait hoc ii
oportet,vel ipsam quoque animam moueri. rum non enim mouens secundu quantitatem, aut qua prat res si uidetur mouens ipsum corpus, hisce consentaneum litatem eodem motu movebitur, liquidem nistresacie, 63 moliare motibus, uisui π ipsa mouitur. quod si hec est,ecen haud nigret,uel augens augetur,ues docens docetur uetiris quoque nosi, est Aere uerum,quod secundum gentis, ex se rum igitur dicetur per solum motum secudum locum. cuiatim stitiem ut corpus mouetur. at corpus movetur latione, quare S ipsa uel tota, ues secundum partes aequalite , qua . o .aima muratur sicundum corpus eodem motu, tr Usa translata in loco mouebitur,tota quidem totu corpus. vii tota,u lsi undam partes trandata secundu autem partes partem eius mouens. at quid ab Hoc est aliud argumentum quod anima non move surdum consequens huic adduxit tur quod enim uelle quodam mouere ipsam corpus di At hoc tantingeret etiam egregam ingressi iteram eontiueiscutit tanqu .ira leti dum mouetur,corpus impellat.que vel 3ee autem id eo equitur resurgere mortua Mimalium.
admodum in lusionibus sacere consueuerunt tenuesut si nanque per quendam uestem corpus mouet. &membrana de cara pilas parum uacuas, S intus claude impellendo quemadmodum iam diximus ueluti in viis re muscas. uel cantharidas, deinde dum illae mouentur, uario sera illud inquit seri potest,ut cude corpore exicera smul mouetur, quemadmodum etiam in uiuario uerit illiad iterum ingrediatur ii que iterum ipsum moclausa sera quae secum uitiarium impellens mouet: quo ueat, S sic utique animalia mortua resurgerent . quidniam igitur hoc modo dicebant anima ipsam dum mo enim impedimento est siquidem sola impellat S ti et leti eiur timul corpus mouere propterea quae sunt huiu- ipsum moueat ad hoc autem contra nituntur dicente,sce opinionis consequentia,per hic iterum considerat. eum non benediκisse, quod si mouens. res a iterii in insuit enim .s scamma corpus mouet, consequens est grediatur, dc sc quae mortua lant animalia resurgent.
eo motu corpus moueti quo dc ipsa anima moves, & e Ecce enim quispiam dicit coluna ueste quodam, A imis conuerso quo corpus ipsum mouetur,eo ueni quoque pulso ne muru sustinet ,uel aliud tale quoddam de s dianimam moueri. Qui sit igitur lio tu motus,o his quae uena dissoluta compositione urusque cadat . non ta- nobis manifesta masis, magisque cognita sunt de cor- men etiam supposta mutu .uel quid aliud tale sustin pote scilicet nobis doctrinam iacit. quoniam inquit la- re potest & alia huiuscemodi exepla inuenire quidemtione corpus mouetur, an Iliam quoque latione moue posses. ad hoc aut respondentes dicut hic non soluti H necesse est erat quidem magis conlequens e M animae cte & impulso ne opus eseueria etiam sustentari con- motu concludere motum corporis,ut eκ causa essectu: veniemia.qua dissoluta non item columna, quae semel uerum quia tio manifestus, de incognitus est anillas mo uenit supposit a.q aesustinebat prius, sustinere pol. illitus, ideo de corpore motum animae concludit, uelut e uero ut aiunt .per uestem solu fieri motu dicebant ne- coniectura catilam deprehendens, corporis enim mo- que sane corpori conuenientiam praebentes, neque intus cognitus est At quispiam dubitauerit quomodo di natura potentiam quandam ad mouedum nos etenim cat, quod ipsum mouens dum mouetur , eodem motu potentiam quandam uitalem praesentia animae insundi commoto mouebitur ecce enim mola rotam trahit , ct in corpus dicimus, deinde ei uidem animae absentia haerota circulariter mouebitur .mola autem secundum re- ipsum potentiam corrumpi, atque una corpus cadere, in simili modo in aerea splicra, is quidem uno mo ideoque consentanelim esse non amplius illam posse in tu movetur,quae autem ab ipso mouentur in opposita gredi ,remissa eX illa.dc corrupta. quae initio corpori eo inuicem mouentur, quarum alia quidem cum me eo- uenientia erat . at illi sola impulsone animam mouete de motu simul mouetur alia uero in opposita. at etiam corpus dicebant, ct ideo consentanelim esse eam e res, coelestia quae circulariter mouentur, non eodem mot u sam iterum posse ingredi,ues uti in uiuarium sera quae
cum quae sunt luc mouent,at qui co testia non simpli dam ingredi,dc egredi potest, quam rem hoc sequitur, citer mouendo ea quae sunt hic mouent, sed eo modo. qmnimalia mortua resurgere possnt. Sed haec intei ites uti si neque mouerentur .calefacient ia enim di frige tatio in eorum, qui mentem Atilio telicam non obseencientia confregatione, de disgregatione sic circa nos uant. Vult enim per haec ostendere q. anima penitus
faciunt non lane mouendo tantum nanque solum mo non mouetur, neque mouendo corpus mouet.quid i. tus conseri, quantum nobis aut propiorem, aut remo- gitur mouentis ut moueatur interest 3 sue corpori contiorem solem uel lunam .uel aliquam aliarum stellarum uenientia quadam opus est,sive non. 'il enim quaeri- faciat de reliquis autem sociasse alius diceret rotam cur mus aut moueaturAut no moueatur. liquidem de hoetu, per rectum ductum trahi, figura autem esse causam erat quaestio,utrum corpus ut moueatur conuenientia ut circulariter moueatur,tota nanque ut tota per rectu quadam indigeat,an non. bene quidem hoc modo sol- mouet ut rota locum de loco per retium positum tran uebant. dc si nullus quidem de hac re sermo sit, quaerit sens partes uero siit,quae circulariter inuicem locis c. autem utrit anima moueatur in non, in mouendo coedunt. circa autem aXem,quoniam quod dentatu non Pus,quid magis Ostendat 3 ipsam non moueri, si corpus
45쪽
indigeat ad mouendu conuenientia quadam, dum mo ue anima. sic enim neque baculus mouendo ianuam mouet, nisi quandam ad motum congruentia ianua laabeat, qua habita impellente baculo mouebit, neque nim aut fixa clauisaut dissoluta compositione moueretur,& omnia quidem quae ab aliquo mouentur, omnino cuiusdam propriae aptitudinis egent. Quare dubiusolutum non est, ct propterea hoc adducere non probabiliter Aristoteles uides. aliter autem contra ipsum quispiam dicet, ingrederetur quidem rursus anima in corpusn Daemortua sunt animalia resurgerent si natitura concederet ut iter u posset ingredi, nuc autem non ingreditur,quoniam non hoc natura dedit. Quid igitur ad hoc dum prius esset in corpore non mouebatur, neque enim bis in idem corpus ingredi natura patitur, quemadmodum neque si fera in eodem uiuario fuerat, ingredi rursus,qci neque eX deductione manifestu fuit. Democritus autem, anusquisque aliorum diceret,
quod animam dum mouetur, mouere corpus dicimus, opus esse autem corpori conuenietia quadam,quo motus animae suscipere possit,ueluti talem atomorum talium ordinem,atque positionem. Similiter quoque re. liqui talem elementorum,quae sunt apud ipsos compositionem,qua dissoluta,non amplius corpus impellente eam possbile est, ut si talis formatio uel qualitas ce dissolueretur, ueluti si mollis fieret,uel quodpiam aliud Pateretur,non amplius 'Sintus clausum eli, animal ipiam mouere posset.
Motu autem per accideris et si ab altero maαeretur, impellitur inlaue id ipsum ammae.
Pol quam demonstrati it non possibile esse animam moueri propter ea,quae absurda consequiuitur suppo, sit toneni dicentem ipsam per se moueri: nunc per haec ad illud,quod per se moueat inflare uult. etenim prius eam non moueri simpliciter demonstrauit nunc autem
de quibus maxime suspicentur illam moueri, ex illis ipsis non esse per se movens ostendit . necesse est inquit quod per se mouetur, sibijps esse causam motus, non
autem ab alio moueri, quod enim per accidens moues, ipsum sibi talis motus me causa potest de ab alio eodemotu moveri,non enim dicimus per animalem impetu animalis, quod mouetur, per accidens animam a seipsa moueri.& remigem mouentem nauigium per accidens
a seipso itidem moueri. Quod si quispiam uiolentia animal traxerit, ab alio per accidens anima mouebitur: etiam aliquis posset dicere velum quoque nauigiu mouens per accidens a seipso moueri motu,quo nauis mouetur,quod ipsum usum sit in nauigio, quod mouet. motu lane qui per se est,nunquam aliquod ab alio moueretur. quod enim per aliud est . eius,quod est per se, destructilium elint in his quae sequiitur olt edit: atque aliter si, qui per se motus est ex ipsa natura, indiguerit per aliud moueri, imperfectum quiddam esset ab natu is
xa factum non sussiciens sibi jpsi per se. inutile ergo &Dultra erit. hil autem fiustra natura facit.
Nm oportet autem sui ab se moueri in substantia est, boe spissum ab alio moueri risit per actum.
Quod ab se inquit mouetur,& in substantia motum habet, nunquam hoc ipso motu ab alio mouebitur . si
nanque ab alio eodem motu movebitur, non amplius
erit ut per se semper moueatur. quae enim consubstantialia sunt,semper simul sunt .anima autem ut insta adducet a sensibilibus moueri uidetur,non igitur sese mouens est. hoc autem nisi per accidens aut ita accipienda
elli quod non moueii per seipsam quispiam dicat, sed
per accidens,sic enim ab alio mouebitur, nanque illud ostensum est,quod seipsi im per accidens mouens, ab a lio quoque eodem motu moveri potest aut rursus sic, nisi per accidens, quod eo motu, quo per se mouetur,
non ab alio mouebitur, quo autem motu ab alio mouetur. hoc dem motu per accidens mouet or, ueluti sphaerae errantes eκ oriente ab non errante spiraera motu per accidens mouentur. At sortasse quispiam dubitare posset quonam modo dicat haud esse probabile, qaemotus per se ab at io fiat, non ne per se animal in loco mouetur S in loco ab alio etiam moueretur S lapis deorsum sertur per se, S aseretur etiam ab alio per locu deorsum serente Dico igitur quod non eodem mor u lapis δε animal,& ab alio,& per se mouent ur,naque animali secundum impetiim per instrii menta propria factus est motus,quo nunquam ab alto,neque omnino per accides moueretur. At laei di similiter per se motus est, qui secundum propriam inclinationem mometum
sit,hoc autem motu nunquam lapis per accidens moueretur. Quamobrem si quod per se mouetur ab alio nomouetur,anima autem ab sensibilibus moueri uidetur, nam cum mundum cognouerit, in intelligentiam Dei
uenit,& ex singularibus sensibilibusque in uniuersaliucognitionem mouetur. item desiderabile cum uiderit, in eius desiderium mouetur idc in iram,qui iniuria asse ctus est,cietur. Denique si ex natiuitate cuidam sensus deficiat .motus etiam per eum sensum deficit. si nanque iii sum quispiam non habeat, haud unquam quo in uis sibilibus moueri solet,eo sensu movebitur. item si cum nasceretur auditu priuatiis fuit aliquis, is quidem nun quam in audibilibus moi iis sueti in in reliquis eodem
modo. quod si anima sensibilibus mouetur non igitur per se mouetur: quod si est, non quidem sese movens est. Verum ad haec dicamus,quod etsi sensibilibus anima mouetur,sic tamen quemadmodum ab expergesam ciente dormiens Geometra mouetur. uehit igitur, qui
illum mpergesecit, hoc solum impediment i remouit, non autem geometrae speculationes geometricas inspirauit,sic etiam anima rerum rationes in seipsa habens, S uelut a somno natiuitatis inutilis exiliens ab sensibilibus alit a doctoribus recitata, rationes, quas in se hasbet ibi anteponit. At si illi sensibilia cognitionis causa
fuerut,riir etiam quς ratione carent,ra non coenoscit
et enim plurima acutioribus sensibus usa sunt. Pr terra aliter sensibilia uidet,& non quomodo sensui uidetura sensu enim solem mensura unius pedis uidente, anima uero dicit eu esse multiplicatu multo maiorem, quam tota terra similli quare no ab sensibilibus cognitionem tenet. na s hoc esset,illud existimaret,quod sensu, predicit . unde S res.& rationes iudicat & nisi ad rationesuae sunt in se conserens,atit benea ut male esse demo rat id igitur patet , quod omnibus modis animam incognitionem sensibilia non mouent, nisi sane ut diximus per secundum potentiae significatum , quod actus elidio e enim habet liabit lini, etsi actu non expromit. prsterea iam animalis tales esse motus diximus,quia ipia per se anima operans intelligenter operabitur nihil cum sensibus indigeat. Nos quidem lite in Aristotelem dicere commode possiimus, si de anima rationali loqtutu quod si mouetur,non ab sese sed ab sensibus inovetur. At quoniam de omni anima ,etiam de irrationali illi sermo est, probationes eae,quae dictae sunt ab eo, locis habent,nillil enim,quae ratione caret anima, absque
46쪽
sensibilibus cognoscii. sed hoc nihil ad Platonem, qui
rationalem anima in per se motiens dicit. QuemaEmedum neque quod per se bonum est,aut propter se, id quidem per aliud es e. Hoe uero alteri ut gratia, animam autem
maxime qui lia δαιγit ab senssilibu, moti ri, si quide movet M. Hoc est eo tum quae dicta sunt exemplum. Quemadmodum,inquit, quod per se bonum est, non per aliud erit bonum neque quod est propter se bonu, unquam alterius erit gratia: sic neque quod per se mouetur, ab
alio unquam mouebi . atqui si ab sens bilibus aia mo, uetur, quemadmodum mouet ut id sequitur, quod per se non inouetur non igitur sese mouens est illud auae, quod dicit per aliud ,opponit huic particillae per se. a Llud uero Alterius gratia huic, propter se. Prima autem oppositio ex activarum: secunda uero ex finalium causulam differentia sumpta est, ut uidere per se esse dicimus, quoniam nobis hoc per aliud quodpiam Duquam fiat ex ipsa enim natura uidedi latita aestita es, diuitias autem non ipsi habemus, uerum peraliud uidelicet per mercaturam,per agriculturam per aluis quodpiam tale 1 rursus in urceo aqua, uel glacies iligidum quidem per se habet, talem uero figuram per aliud , scilicet peri Drceum Similiter ibi propter se.& alie iussi alta iam
Dirtini propter irani studemus . non alterius gratia,nam ris iaciti st retributio ii irentis,uirtuti tamen propter atra studem dum est uir alitem noti proptereas habe mus, sed propter corpuS, corporis enim uires persectio sunt, ct animae quidem uirtus propter se eligibile est:
Dirius enim periectio est animae. Ei id igitur in hoc per se.& p aliud. quidque hoc propter se,& propter aliud,
dictum est. Si quodpiam aut E sit propter se,noc omni no est etiam per se,at non item si quodpiam per se est, hoc est omnino per se,ueluti animae uitiati est propter se, atque ideo per se , aetitia enim uirtutis cauti in ipsa est anima, quia in retiam asseetionem Dirtutis non alterius extrinsecus eget, sed in seipsa eius activam causam tenet. Similiter quoque corpori propter se sanitas bonum est.& ideo etiam ipsi per se lanitas ess,de se Daque activam causam sanitatis habet,quia bene ualere eli secundu naturam non tamen hoc per se,omnino est propter se, uidete enim per se est animae, non tamen proaliter se sed propter uirtutem,aiit conseruationem . sinii modo s quodpiam per aliud est,hoc Ombino de tit te, rius graiia est .at s quod est alterius gratia, Omnino est per aliud per aliud enim diuitiae sunt uidelicet per mercaturam, i et alaud tale, propterea etiam alterius fratia, scilicet uirtutis hoc sane uidere, uel sanum esse alterius
quidem gratia est at non per aliud,uerum per se. Oppositis igitur hoc per se huic per aliud hoc autem alterius gratia huic propter se contingit per se per accidensense per aliud. lapidi enim per se est,ut deorsum seratur rat etiam deorsum per aliud per accidens agetur: nam si diuulsum suetit findamentum quae sustinentur ab eo, per aliud scilicet per diuestentem deorsum serutur, per aliud in quam sed acta per accidens: illo enim diuellente fundamentum haec deorsum secundum naturam l
cum inuenientia deducta sunt. dicetur, di per accidens per aliud deducta esse per diuelletem. smiliter quoque bene ualere per se corporibus adest, attamen per accidens per aliud.per medicum scilicet euacuantem quod angit Mel simpliciter illud surripientem quod corrumpit. ille enim quae nocent,ea prohibet,natura aute subamouens a se quod assicit molinia sanitatem secundum tiaturam facit,etenim infirmitatum ipse natura medici sunt, de se bene ualere per se corpori desiderabile est. quamuis nihil aliud e Lilitate adiiciatur: item hoc pro pter se quod quide dixi per accidenserit alterius gratia, nam uirtus ipsa cum propter se sit optabile, bonae gloriae causa per accidens elli,quia ipsam uiri litem gloria bona sequitur. dc quispiam dicere posset esse uirtutem propter gloriam,non autem per se,uerum per accidens: eodem modo cum sanitas propter se corpori se desiderabile, eam quispia diceret esse alterius gratia per accidens .gratia uidelicet faciendi aliqua at enim sanitas non est optabilis propterea, quod idoneum corpus ad agendum ficiat sed hoc ipsum ualens consequitur satiatas i tur per accidens alterius gratia faciendi scilicet aliquid est . quae cum ita sint, patet quod anima si per se mouetur, non Utique ab alio mouebit uti nis per accudens quod s per aliud mouerit r.uidelicet per lens bilia non ipsi quidem erit motus per se,quod quide uoltimilli qui eam per se moueri colit lili unt . . At urius mouet ipsa seipsam psa quoque movetitur. Qti re
s omnis moras est eius, quod motietur laquantum mouetur si
is a quoque duredietur a substantia , nisi ρὸν ac idem sese m Mat, sed .st motus subporia ipsius per ρ. quidam uero mouere
inquiunt anisum corpus in quo est eo modo quo ipso ueram. MDemo ritus idem fere dicens eum Philippo comico. Dicit enim D
datam fretilli lignea Veneram qua m du/batur infusio arto fuis di. similiter quoque Democritas dicit, itia indivisibilis, qua mota ventur,quod sti, natura in aura si κuripam manere mul tres,
nere in mouere corpus omne. . I
l am diximus quod per haec contra illud,sese moves, renititur. contra illud ergo hoc est argumentum .quod ita ait si anima sese mouens est adeo , ut ipsa sit S quae
mouet,dc quae mouetur, S non per aliud quidem mo, Met,per aliud autem mouetur,& ties ut anima mouet: is tir ut anima mouebiture omne autem quod mota tui. ab hoc digreditur inqilantiam mouetur: igitur si a Dima inquantum anima mouetur. ab animae essentia digreditur. quod enim mouetur secundum locum. ab eo digreditur,a quo loco motum est: eodem quoque m do quod secundum quantitatem . quodque secundum qualitatem mouetur. unumquodque enim inquat una mouetur ab hoc unde mouetur,d reditur igitur ani quoque si inquantum anima est, secundum substantiam mouetur . digredietur utique a substantia sua , dccorrumpetur. etenim necesse est omnino ut illi uolunt qui animam dicunt esse incorporeum, S sese moriens. motum secundum suti stantiam accipere . cum nanque
mutationes quatuor fiat cluemadmodum iam scpius dictum est secundum substititiam S quantitatem.& qualitatem.& locum squidem secundum locum,aut quantitatem mouetur anima, id est in propiti quod corpus est,corporum nanque sunt qualitas, d locus. pari quoque modo secundum qualitatem mutatio corporu est, ut iam diximus,s quidem secundum passivas qualitates mutatio est psae autem sensibiles sunt quod autem secundum aliquod sensibile mutatur.corpus est igitur si mutatio,sue motus animae neque est secundum quantitatem, eque secundum qualitatem .neque tandem secundum locum,quia incorporea esse illud relinquitur, quod est secundum substant iam, aliter etiam per se substantiam dicunt eius esse hoc,quod per se mola M.quod autem secundum substantiam mouetur quod idem euac s diceremus mutatur,corrumpitur. igitur mouendo anima quoque corrumpetur. item aliter, necesse in ipsos dicere mutationemde motum ipsus animae secundum
47쪽
dum ipsim substantiam fieri,si nanque mouet anima secundum qualitatem,aut aliorum quodpiam,substantia autem eius,neque in qualitate,nς que in quantitate, neque in loco est, quicquid en m in his est,corpus est i id sequitur quod anima seipsam non mouet. nunc autem sese movens inquiunt, hoc au tem nisi per accidens moueatur, uidelicet nisi in mouendo alio scilicet corpore
in quo est, ipsa seipsam mouere dicatur hoc enim S ipse ponit,quod si non est ita, sed in substantia eius mois tum contemplamur, ipsa quidem de se digrediatur, nos possumus hoc nisi per accidens,etiam sic agnoscere pro eo quod est,non secundum aliquod accidentium ipsi seipsam mouet, ueluti secudum locum uel quantitatem,
Del qualitatem. quod si secundum quodpiam horum seipsam mouet, maxime quidem hoc impossibile est ijs,
qui illam esse incorporeum dicunt. Praeterea non esset ses mouens, non enim quantitas, aut qualitas anima est. quare mouet quide anima,quantit aes uero .aut qualitas eius mouetiir.quemadmodum enim natura secundum quantitatem corpora mouens ipsa non m uetur, non enim quantitas est, neque corpus inquantum corpus mouet, scd solam cortoris quantitatem mouet, naque dinaturae, o corporis 'psa ratio manet, at no sane item quantitatis. sic igitur anima ,si secundu quodpiam horum mouetur,erit non est isitur seipsum mouens. Quod si inquantum est anima secundum hoc habet ut moueatur,tanquam idem sit S mouens,& quod molietur, alienatio autem est Omnis motus ab hoc inquantumo uel ur,illud necessario consequitur ut anima ipsa dii mouetur,a seipsa digrediatur.& corrumpatur quod autem ipsus sese mouens de ipsius substantia praedicent, Deluti secundum hoc ipsum moueatur anima, inquantum substantia est, id aperte in Phaedro Plato declarat. liquam enim dixit quod omnis anima immortalis est, immortale est enim quod per se ni oues, paulo post insert. cum autem demonstratum sit immortale esti et per se mouetur,animae substantiam & rationem hoc idem esse dicere quemquam non pudebit quare S subnantiam, & dissinitionem animae esse hoc sese movens mani seste dicit. bene igitur Aristoteles costruxit.quod
si secundum substantiam mouetur,de se alienabitur,&corrumpetur. penumero autem diXimus,qci amnem operationem motum Plato uocans sic sese mouentem animam dicit esse, ueluti per se operabilem,quod in naturaliu nullo videmus. etenim natura, aes potentia mouet,mouentur autem quae hisce subiecta sunt. Quidam uero inquint eam mouere corpus,in quo est,m modo,
quo ipsa mouetiir. Postquam luperius demonstrauit illud esse absurdum dicere quod anima dum mouetur, impulsione,6t ueluti quodam uecte corpus mouet,nam si daretur hoc, illud itidem seri posset.quod animalia, quae mortua sunt, resurgerent.ne fortasse quis ain credat te eos damnare,tanquam impulsione quadam animam mouere corpus dicant, cum non hoc illi dicanti eorum opiniones in medium confert. quod qui dicebant atomos sic autem Democritus,& Leucippus, &EpicurusAtque etiam Plato dicebat,quemadmodude, uiceps narrabit dicebat enim inquit rotundas atomos, cum sint sicillimi motus secum corpus mouere, idem inquit dicentes cum Philippo Comico, qui Venerem ligneam Rus mouebatur,Dsdalum fecisse dicebat nam Daedalus cum secisset in statua quasdam concauitates, argentum uiuum insedit, quo dum moueretur argens tum uiuum est enim motu facile, di continue deuoli litur atque impulsione sua statuam moueret .ex ipsoltatuam Veneris moueri faceret apparere. ualde autem breuiter, dc consequenter Democrito sc opponit asserens. Nos autem interrogabimus, si etiam quietem facit Me ipsum,
εκ modo faciet hoc difficile uel et lam s. od dici non potest Magna quidem attentione digna dicit nam quia antinalia non modo moueri, uerum e iam quiescere uidentur, quae nam inquit est quietis causa non enim eκ
ipsorum suppositione, quae sit quietis causa cognosci potest. nam si mouet animal anima,& quemadmo, dum operatio ipsa declarat, in quietem ducit, dulum
sphaericae atomi mouentur animal mouetur, per se autem atomi sena per mouentur, quaenam quietis est causa
Cmnino uera no se videtur mouere anima animal,sed per electionem quandam que intella gentiam.
Validissimum est hoc argumentum,nam quae ab illis dicuntur,sunt praeter illud, quod eκ rebus efficitur, non enim id videmus, quod uiolentia , ct impulsione quadam corpora anima moueat,sed uoluntate sola, si mul enim pro uoluntate di moueri, & quiescere animalia facit.
Eodem autem modo Timans queque physica ratione ostendit animam mouere corpus, illam enim mouendo corpus quoque mosuere,quoniam eopularasit illi am enim constitutam esse ex elemεtis,arq .e δ' nam harmonicis numeris.
Postquam dixit aliquos dicere quod anima corpus mouet eo modo,quo ipsa mouetur deinde proposita Democriti opinione, actoque breuiter argumento, qae illa sit praeter ea,quae manifesta sunt,& apparent: hinc Platoni cluae est in Timaeo,opinionem proponit,quae sere similis est, ait enim quod quo motu mundi anima mouetur,eodem mundi corpus, i contingit, mouet. Quare hanc ipsam opinionem ueluti cum illa Demo criti communicantem, in ordine statim post illam su iunxit inquantum enim utrique dicunt cu animae motu corpus quoque simul moueri, pari opinione ducuntur. disserunt autem,quia Democritus uelut in vasculo animam claudit:Timaeus uero eam ait corpori , usu ticatenae esu connexam At operepraeciu uidetur ipsam Timaei opinionem de anima prius exponere. ille igitur in creatione animae dicit ipsum Deu accepita substanat iam, den titatem ,& diuersitatem quae omnium mi flentium elementa sunt: substantiam autem non quamlibet, sed mediam illius qui indiuidua est,semperque secundum eadem se similiter habet,& eiu ς, quae circa corpora diuidua est hanc igitur substantiam,& identitate.& diuersitatem cum mi icuisset, inquit produxit, di lineam lacit deinde hanc ipsam lineam in numeros hara monicos diuisit , uidelicet in unitatem , ct duitatem, S trinitatem,& quaternitatem, diu nouem,S in numerum octia,& in uigilitiseptem lanc autem inquit lineam,in duas lineas scidit Meinde cum coapta uis et has ipsas duas lineas inter se in figuram X. literae reflexit,
duosque circulos secit alter im maiore, alterum mino rem , nunc qu idem interiorem, illum uero eκteriorem coaptatos inuicem circa duo punctan exteriorem quidem circulum ad dexteram,interiore uero ad sinistram mouit,dc exteriorem eiusdem naturae nominauit,inte, riorem uero alteriti δε exteriorem unum.& indiuisum
dimisit,cuque interiorem soles diuisisset,septem circulos inaequales secit,qui duplaque,& tripla ratione inuicem superabantur,& tres quide celeritate motui aequa
48쪽
les, reliquos autem quatuor & sibi inuice,& illis tribus
inaeqliai motii coniiuuit & haec quidem est, inquit , anima mundi. Deinde post hoc dicit,omne corporeum mundi intus clati sit No.rptataque anima e medio usque ad ultimum ciae tu informauit,&ipm extrinsecus omne
circii texit . quae igitur Timaeus dicit,llaec esse ait, ct his contradicere se Aristoteles parat,id scilicet faciens ac si
quispiam poeticis fabulis contradicat, tanquam rerum naturae minime coueniant. nanque,ut ait plato ijs, qui sabulas poeticas,ut apparent Accipiunt, nihil quide magis ridiculum uideatur, quemadmodum etiam nihil magis insanum iis, qui metem in illis occultatam, minime illaertint,verum quemadmodu semper Aristoteles consileuit lic quoque quod extrinsecus apparet,arguit, ae luispiam cu quae per aenigmata demonstrantur cognocere non possit, in eo quod apparens est, acquiescat.
quod enim per symbola quaedam, duillegorias doctritiam suam pythagorei ferrent, id patet,saepiusque a nobis dieium est unae quoque illorum praecepta moralia
sitit illius modi, pra mensuram ne ascendas. in uia ne
seces ligna. ignem gladio ne fodias. staterani ne transilia . cum ad templum te confers,ne de uia sectas, quod illis hoc idem significat,quod oportere eos,qui ducutur
ad sacra quae illic fiui curare. hoc autem statera ne transilias.quod iustitiam praeterire no oporteat. hoc autem
ignem gladio ne dia; adem est ac si diceremus iracundum uerbis ne irrites: illud uero in uia De seces ligna, hoc significabat. quod in uia uirtutis uita separabilem
studiose curans non hoc animae, de corporis naturale
uinculum corrupto animali dissoluas. hoc tandem supra mensuram ne ascende,dictum est pro eo, quod est, De laeta, neque occulta propter superbiam quod ii illuest. hoc autem propterea faciebant, quod indiguis sapientiam suam maius ita reliaud oportere putabat,unde discipulos quoque per quinquennium tacere mori, busque ita se prius Oo,are iubebant, neque eos doctrinae suae participes lactinant ante quam per quinquen nium rectos,bonosque mores assecuti seipsos ea dostrina dignos ostendissent . ea autem, quae symbolice dictasia ni .per illud quod apparet absurdum, nos ad illam ueIitatem,quae ibi occultat,inqui tedam deducunt: nequen sic Libulari putabant oportere,quemadmodum poetae faciunt propter iuueniim nocumen tu qui in id, qae intelligitur uidere non possitiit, neque etiam dogmata tradere manifeste uolebant : quare per illud, quod praeter rationem uidebatur, in inquisitionem uernatis occultae deducentes doctrinam symbolica coposuerunt.
nam ut primum dicam quomodo linea, quae sine latitudine logitudo est,scindi pot3 quomodo item omnibus modis in numeros harmonicos diuisa uelut una existes secundum longitudine uel scinditur, uel in circulos nectitur 3 propterea quomodo linea recta ipsa circulus fit, tu neque linea resia circulus, neque circulus linea fieri possit magnitudines enim sinit genere dissimiles. Deinde etiam quomodo circulo ii unus maior si tus est exterior,cum linea neque additionem, neque subtractio,
nem patiatur quomodo tande si circuli hi animi,quorum intus uniuersiim corporeum clausum est, coapta
tie medio uniuersi usque ad ultimum coelum coniuncti sunt,quomodo inquam ipsum totum coelum circutegunt extrinsecus non enim circulus exteriore sphaeram circui egere potest . propter huiuscemodi ergo res,
ct alia multa clarum est quod alia quaedam illi innuere uidebantur. Quod si maxime omnium mathematico
rum cognitionis Pythagorei satagebant, Pythagore illi
autem Plato erat,ante cuius studiu,nulliis ignatus geometriae ingrediat ur,scripserat, nullus uero,qui geometriam summis ne quidem digitis tetigerit tale aliquid dicere auderet: qtiis piam ne adeo uultus erit,ut putet i p. sum Platonem talia dicere S intelligere sicut apparet at fortasse paucis, breu ibusque symbolorum semetiam declarare non erit inutile. anima igitur mundi uita ess, S uita intelligentiae particeps: quod autem uita sit mnis anima simplicite o iis,quibus ingenita est, patet uod in ipso esse uitam prebet. nam si aliter est,quomoo id quod non habuit dedit anima uero est uniuersi,
ct intelle bua,fecit enim, inquit, mundum animal animatum S intelligens. Cum igitur eius animae uitale.&intellecti uti milineam .circtili imque excipit circulu quidem actionis intellectivae signum , nam regressin est ad seipsum circitius,& ab se incipit inque seipsum desinit.
quomodo etiam intelle tias ad seipsum conuertitur, seque ipsum contemplatu lineam uero ut uitae signum capit. tiam uita quidam pros sus est,& ueluti fluxus, qui se habet ab aliquo ad liquod, a tauro faciente ad
uiuum factum. Quali modo est etiam linea, nanque habet unde,& quo ab initio adfinem. tali ergo de causa lineamque esse,& circulum supponit declarans esse uitamque,& uitam intelligentiae participem. ad haec,cum unam lineam secisset, quod ita hanc ipsam in duas scidit quid enim fuit impedimento. quin ex illa eadem mixtura duas lineas iaceret Rursus igitur dico, quod ea quae intelligibilia sunt, dc diuina, superque animam
quemadmodum in se Plato dixit indiuisa si int, di per
se. S militerque sunt habentia stabilem substantiam ipotem iam,actionem, S in detenta ad omnem corporis
naturam in ipsa unitate designantur.ΗVitae autem n turales sui ait per corpora spargiuntur Penitus mutantes substantiam, potentiam, actionem, secundum dira litatem nanque est ante multitudinem. Rationales u ro animae ueluti intellectimae 4secundum substatiani immutabiles existentes, S habentes a toto corpore se.
parabiles actiones. Si quidem & ipsae ante unitatem
sunt. ut autem hae,quae habitum ad corpus receperat, ct eius com iersionem, di prouidentiam faciunt sicania te multitudinem sunt,&dualitatem. Quare quoniam unitatem, S dualitatem ipsam facit,indetentamque itis ad corpus operationem demonstrans illas itidem,qinis in corporis habitu contemplantur: hanc autem
in numeros quosdam diuidit,noti quonibet At qui geometricam, & harmonicam,& arithmeticam proportionem sacere possunt .m quibus secundum primam est, uisionem Capit eos, quos ego Numeros partitus sum, qui compositi in ordine hi quidem pares. Σ. 4. 8. item hi in ordine impares. I. 3. '. 2. 7. geometritam proportionem faciunt, quemadmodum enim se habet primus ad secundum,eodem modo se habet ad tertium secundus. in altera autem diuisione alios numeros acacipit, qui musicam,& arithmeticam proportionem s cere possit ni di sic qui macte magis de his discere cupit, Alexandri commentariis occurrat . qua ergo gratia in hos numeros lineam diuidit hoc quidem tum pro anima mundi,tum pro nostra accipere positamus. nam quidem oratio ipsa scuti pro anima mundi est, ita etiam
nostrae conuenit. animae quidem mundi congruit, ut harmonice moueatur, mundumque similiter moueate nostrae.uero quadrat, quod in se harmonitam nati
ram teneat, habet enim harmonitam quandam, S ad
49쪽
iram, S ad cupiditatem, & cbo cognoscitiuam uinu
tem ciaelestium harmonicae naturae, c5cemus habeat. Adhuc sane etiam mathematices huius harmoniae, musices inquam, & reliquarum. Quare ibi quidem facti-uam harmoniae potentiam accipimus, atque etia simul cognoscitJuam. hic autem solum cognoscit tuam in
duas autem lineam diuidit ,& figura x coniunctas in
duos circulos flectit. & altera quidem exteriorem maiorem , alterum uero interiorem minorem, duobus in locis coniunctos,& ipsum quidem maiorem,quem uocauit eiusdem,ad dreteram,ipsum uero minorem alterius nominatum, ad sinistram mouet. quid igitur sibi uelit hoc diuidere lineam in duas, quod animo concopimus, a nobis dictum id est . has autem figura X lito inter se aptat. axes enim & eius parti quae dicitura planes,& eius, quae uaga est,ita dispositi sunt, ut sphaera aptanes circa polos aequinocti, moueatur: uagae uesro cirra zodiaci polos uoluantur . hi autem diuis sunt
inuicem in figuram X literae. Quare horum qiroque axes in figura X literae adiacent alter alteri. quod senim & a planes, & sphaerae uagae circa eosdem polos nomoueantur,id ex hoc patet . quod per latitudinem moueri planetae uidentiir,cum scilicet Sad boream ascendant, & ad notum descendant. Vnde S transitu solis ad australia, & borealia aestisque & hyems fit. nam
si circa eosdem polos cum aptane planetae mouerentur, non quidem per latitudinem distantiam facerent. has igitur duas lineas in circulos reflexit. per duos autem circulos illae idem,quod per duas lineas siqnificat. duplices enim sunt animae uirtutes , alterae sublimipe tae, per quas excitatur ad ipsum Deum t alterae generationis operatrices, per quas ad ea, quae sunt hic, conuertitur. has autem uirtutes duo circuli subobscure significant, quas alio in loco, equum pulchriorem, & peiorem uocauit Zc circulus quidem exterior potentiam a .
inimae sublimi petam figniscat, interior uero uirtutem
generationis operatricem. meliorem autem nominauit eiusdem, peiorem uero alteritis,quonia diuina qui dem prope unitatem sunt, Sc identitate prope unum nimirum existensia r quae autem sunt in generatione , di discrimine a primo ualde remota sunt. Adhuc setiam commodius illi hi circuli declarant animae motus,
quibus ipsa quoque coelestia mouentur,& uidem circulus eiusdem a planen notat. alterius uero sphaeras er
raritas,quos quoque duobus in locis coniungit, et ia- cum fgnificans, S aequinoctialem coniunguntur autem ij in Libra,& ariete. Ad dexteram autem a plane sphqram mouisse dicit,quoniam principium motus est dextra. inde autem principium motus erraticis est ab oriente. Quare etiam sinistris humeris onera imponiamus, quo dextra,quae motus est princeps, facillime solui postit. princeps autem est, uehit ea, quae promptitudinem magis habeat , promptitudinem uero magis ut olidior habet. calidior autem est,quoniam sensui nis ossicina hepar in dotris sedet id i tur manife-niim est, quod primum caliditate naturali stultur . adsit tam autem circulum, quem uocauit alterius, mouet , motum scilicet orantium, qui est ab occidente. declarans. Sic etiam Poeta dicit. Hi uellaeua petunt, auroram, & Apollinis oreusi Vel deaetra ad tenebras,
densum 5c caligine coelum. uocat autem eiusdem a. planem, uelut unam existentem qualemqtie.& sem per eodem modo se habentem . Reliquam uero pat. leni uocat alterius ueluti non unam existentem , sed
uariam aequalem, atque dissmilem, etenim sunt errantium motus inter seinuicem inaequales. alterius autem circulum in septem scindit ea proportione, quam errantes habent inuicem . talibus enim proportionibus diuiditan qualibus ipsorum spatia alie,S motus inuicem sunt. Quo modo igitur hoc animae nostrae quadret , id patet, quia illi conuenit per proportionem ,
quam in numeris harmonicis esse diximus. mundi nanque anima uirtutes horum factivas, Ze exemplares habet. nostra uero cognobilium percepi tuas, ct imagina rias habet enim perceptiua potentiam perquam mo tuumque rationes, S ipsorum consenatu ias,atque dis
serentias cognoscit. Etenim quidam scripseruiit ho.
rum esse inuicem rationem motuum, qualem proportionem ad unumquemque reliquorum motuum, uni-u'liisque motus habet, de de uniuscuitisque ad alterum consonantia h, de instauratione S de omnibus simul, quam instaurationem per mulsa annorum millia seri dicunt . fieri ainem in tropicis . aut in cancro, aut in capricorno Tunc autem inde accidere ut uel incendium, uel diluuium fiat. intus autem omne mundi corporeum capit,e medioque coaptata ipsa anima, dispersaque iisque ad ultimum coelum circum tegere cuncta circulariter ipsum coelum facit id scilicet significans tra coelum nihil esse quicqua . Sed intra quaerimque
sunt uniuarsa complecti, uitaeque nihil esse extra par- em,uerum omnibus eκ anima mundi partem concessim dui initusque inspiratam uel abscurius,uel clarius, quemadmodu titulisi ii usque me sura fert. etenim ipsa etiam quae carent anima,quandam uitam participant,
per quam potentias quasdam habent, uel enim caleti
ciunt,uel frigefaciunt uel exiccant mel humectant. Praetera etiam mouent, aut per alias quasdam uirtutes inauditas operantur . quarum rerum aliae quidem per eriperientiam multis cognitae sunt aliae uero, ut scripserunt hisce de rebus . ab ijs memoriae proditae sunt. hae autem sunt istiusmodi. Magnes lapis habet uirtutem,quae ad se sertum allicit, trahit. alius autem lapis est,qui quidem madetimis aqua exardet,sed oleo inita se extinguitur. alius ii em potentiam tetinendi foetus in utero tenes ,rieque prius animalia illa, quibus hic t pis adiaceat, pariunt, quam lapis ablatus sit. alia quo. que sunt huitismodi innii mera Dilia de mii bus nunc dirucere tempus non est. Vnde igitur quispiam dicat) hae tetiae liquidem omnino haec ipsa Viae carent anima, Otra parie uitae erant quid autem sbi utili ad ipsum mundi corpo teum animae ipsus coniunctio 3 ad hoc igitur dico quod cum snt tres rerum mistiones, una per appositio emper quam coaptati sinat inuicem lapides, quibu, in ip ta eo strii a domust altera per temper mentiam, ueluti in aqua, de uino fit tertia per comi m-ctionem,ut in sinibus ea quidem. qus per appositionεist,haud compatitur, nulla enim lapidum inuicem comi positorum coni passo fit. at quae per temperamentum
in ea consis sone eorum luae conandunt tir, operatur rquae uero per coniunctione sacta est nedia quo da modo est. neque enim id habet quod appositio, qui copassione ratet naeque eam, quae est in temperamento, confusionem. quae enim coniugiantur, per plures partes imDicem coniungunt iit. bene igitur cum uellet animς ad corpus ii inculum declarare,non dixit aut misci sit , aut temperauit sed toniunxit. Quare neque corpori comispa est ueluti ea. tuae mouens.quales potetia naturales,
i ct sotms sunt,neque est omnino aliena ab assectis,atq; Ioa. Gra superata. E
50쪽
habitu,que ad corpus habet, ut supra naudana sunt lite diuiduam quidem per se sed circa eorpora diti id uuii diisti ut summatim dica sunt ea, quae in creatione animet cit enim animae substantiam duorum esse incorporeo a inlato significata sunt. Reliquum autem est ut hane rum inter duo scilicet incorporea esse ipsam dicit. inieripsam dictionem consideremus. eodem autem ino Ti. duo autem incorporea, ct eadem indiuidua, nanque in inius quoque physica ratione ostendit animam moue sum incorporeum est individuum. quaecunqtie iri uere corpus eodem ino, quo .cDemocrito uisum est que luti de animae magnitudine dicunt ur,ea per allestoriam admodum enim ille dicebat corpus simul tu atomis ro dicuntur nanque si ea est circa corpora diuidua,nsi est tundis motis .de quibus animam constare uolebat mo- co Tu ,non enim sic eam corpii , sed circa corpora diueri se Timau; eum mundi corpori animam colunxit Nit eam esse diuiduam. id patet . quia neque super hane set .uniuersum cum ea simul trahi dicebat : ueluti inquit corpus est. et si corpus non est, id sequitiar omnino olfabula narrat Ixiona rotet uinctum pati,qui simul cum neque magnitudo est,neque enim superficies est. neu rota eodem motu movetur.Timaeum autem uocat Tia linea, quae quidem subsistet iam propriam non habent' maum Platonis. sic enim dialogos Platonis uocare co- sed in corpore esse illis est . manas. stum est ergo, quod' sueuit .eam. n. costitutam esse ex elementis, substantia omnia circa animam symbolice accipit.& ipse Aristos scilicet identitate,& alteritate,nanque haec apud ipsum inuehitur,qui sic no quod significatur, sed quod Platonem sunt elementa,quemadmodum quoque su- in superficie apparet,enarrant. 'herilis dictum est. in generatione autem animae substan Vt ρημ' p Cr insitam barmoniam trabear, o unisursum setiam capit mediam exindui idua, semperque secundum ratμr consonu talioniius, reme linea ductum in i ulum fiexit eadem, similiterque se hahente, ea. quae circa cor- κηi e traxist ex uno eluiao duos arculos duobus impune lii eόpora diuiditur. hoc enim modo uerba Timaei dicut, eN 'My sus unum diuisu inserum circulos a uia sinu e uea subit intia, quae indiuidua, & semper eadem similis- lationes ipsiuranImo motu . ' que est, & eM ea rursus quae circa corpora diuidua sit. Aliqui dicunt,ex quo ea,quae de mundi anima dicta tertiam substantiae speciem ex ambabiis in medio con- ω' , mni quoque anims r tionali conueniunt hoc uitemperauit, ex ea inquam quae ipsius eiusdem natur delicet,ut sensumque,di insitam harmoniam habeat idque,quae ipsius alterius particeps esset. nunc qitidem in sumendum eri uelut i super animam nolliam dictu sit diuiduam. semperque se eodem modo habentem iuba quod ea sit harmoniae magis effectiva quam sensitu a 'stantiam dicit intelligibilem, diuiduam uero specie ips Quod uero sequitur. uidelicet, ut ui iuersum seratur sani materialem. Raare propria ratione quod est in ma consonis lationibus, de mundi anima capiendum esse teria factum individuum separatur,atqtie distinguitur. sed hῆς intertraetatio non ualde quodammodo consocum enim sit una in hominum specie ratio in materia P nanter considerationi dictorum conuenit utraque eis partium differentias distinguitur quonia igitur omnia nim in eodem constituit. sertasse igitur, ut harmoniae' cognoscit anima similiaque similibus cognosci oportet cuius est mundia causa,sensum accipiat hoc est ut non eam ex eorum quς sunt principij constituunt,ut cum siue ratione, quemadmodum natura facit, sed ei in raex ambabus teneat ,hac quide intelligibilia.ea uero sen .tione, sensu percipiat: nonne iginar ha moniam &sbilia percipiat quoniam quoque se sibilium cognitio ra, qu* ratione carent, exadiunt nonne per fistula
non per re, mater ale Atque corporeas, veru per unius rum sonitum Ouium greges aguntur nonne itidem
cuiusque speciem fit, atque hoc modo substantias ipsa sub tuba equi superbientem in bellum audaciam supercio it. Quoniam uero praeter substat iam sunt etiam, stir-nti quomodo igitur in creatione animae hoc ut quae lilbstantiae acciderunt,haec autem sunt praeter sub λnim ratior iis proprium tradidit, quod non animaestantiam genera illam ex eo,quod est eiusdem.& ex eo mundi solum, sed etiam nostrae conuenit dico isti turquod est alterius,coniti tuu nr. in omnibus itaque hisce quod ct si natura illis ut exaudiant datum elt smoli est oppositio quaedam,hinc quidem quod melius est,in Lix tδmen ueluti quandam uocem audiunt , concinis de uero qc eius ueluti in quantitate moderat uotque nit-tem uero necne habeant, id quidem minime iudi immoderatu, quorum moderatu melius est in qualitate di Πx, το ς nim nostrae illud animae proprium.nuae si bonum.& malum,in relatione dextra,& sinistru in ubi Cantu audiat, illud scit,& iudicat, utrum lio cum con supra.& infra in qua do prius S posterius,&in reliquis sol miri concinnitudinem faciat,an non. Notandum smiliter Pythagorei uero in omnibus existetibus duo δutςm est, quod iPta Timaeus lineam ex illa temne a- principia,atque clementa accipientes, alterum quidem xv δ fici-m primum diuidit. deinde in duos circulo, cen ,meliusque,& finitum saciunt, altera uero peius sinix Aristoteles uero contrarium dicit, eum lineam
priuatiuumque.& infinitum Quoniam autem in omnium iri,deinde in duos circulos diuisisse se. hoe illi ni bus quod melius est idem simpi exqile est δε ipsum sibi Uil .d Prop si im conserebat deo indisserente, histo
tonueniens quod uero peius est,id est tiarium, sibique Π Opinione Timaei lisus est, ueluti coeli latiste, sin dissonum . propterea ipsum mellii, ad ipsum eiusdem ipsu ῆnimae motus. at ipsae Timaeus quemadmodum reducunt,ipsum uero peius, ad illud quod alter tu est, Uparyx illi id dicere uidetur, quod eum anima simul se ueluti bonum .dc malum.quorum alterum quidem m- uoluta C estia, motu eodem cum ea simul sera nive licet bonum .simplemque est duabi conuenit, alter u ire sed id sano non est, quod ccxli motus, sint animi mo in scilicet malum uarium est. 1 seque ipso dissonat,atq; tus, uerum scuti dixi illa est horum causa. quod si hi 'disco Mat. Similiter quoque est rectum,& curuum a spe Diixionem hanc secundum praeponamus, dictio tris kum. Sc leue planum, montuosum,aequale,& in qua m*nisesta est, t*nquam sint ccxli lationes secundi uti irile sanitas ct morbus,& quaecunque sunt huiusinodi a- sul δnim η motus, atque aliter, in coelestibili quidem lia. Quo igitur horum anima cognitionem haberet, in sunt di in bus corpora coniuncta di ipsa coγoohaesu, impetaturam Deus opisex naturam, quae est eius sunt Ra-nimδ ipsis conuersa, illae uero an iniae norid Em quaeque est alteriis saccepit. At sine sciendum est pQ ibu distrahuntur, quemadmodum nostrae duo
quod si qua sunt inter substantiam indiuiduam, di no ni-m ij ur quod est animae in illis dominatui, ni a