장음표시 사용
31쪽
cluduntur certe inquit . quoniam nullo quoque cludente cum stat motu sicili ipsae per se non quiescentes educuntur quare auxilii extrinsecus indigent. Prohibere nos , Crque sunt in animae ci ei edi coahibente, si ut ceri Veni π comprimen ,re uiuere quoad Locr. -nt facere. Hae inquit ingredientes per inspirationem, Don solum ipsae lum causi uitae, uerum etiam quae egressurssunt,ipsus motus caliditate frigus externum propellentes prohibebunt,quin iam egredientes contrahunt motu maiori duorum nanque motuum .qui maior est minorem secum trahit ait igitur cum alis expirentur, aliae inspirentur,s, quae inspirantur sunt plures. reliqua contrahunt.
videtur autem o quod a Pythagorici, dies tim e Mem has. repentistium.άiserunt enim quidam ipsorum animam esse,qua
sunt in aere rament alis autem quod ista mouet.
Secudam opinionem Pythagoreoru de anima enumerat horum autem quidam aninam esse dicebant ea quae per senestras in radiis solaribus apparent puluerea corpuscula alij uero,quod ea mouet, non ut ea ipsa esse animam illi dicerent,ridiculum nanque esset .vertim nos hoc stimus, quod ipsa Pythagor o ii doctriana mystica erat,qui dogmata sua occultabat,ne, ut ait
Plato , coriarijs quoque sapientiam suam palam sic rent quemadmodum igitur in poeticis sabulis ut ipse rursus Plato inquit squidem apparentiae ipsarum sabularum quispiam acquieuerit,ipsas quidem det idendas uidebit quod si,quae in illis occultatur, sentetiam quaesiverit spiritu quidem numanis indigebit. id e quoque de Pythagoreorum doctrina dicendum est,s nan
ue quod apparet accipiemus, deridendum quidem
lud erition autem quod ad sapientes pertineat, u rum uerulam nugae: quod si illi sapientes erant quodpiam eκ apparentibus sanctius quaerere oportet. lue- admodum igitur qui dicunt harmoniam esse animam, non eam, quae in cnordis est,harmoniam dicunt id enim ridiculum esset sed quia quemadmodum harmonia,sicut ipsi Pythagorici definiunt, est multorum mixtorum oc divisim assectorum unitas grauem naque sonum , atque acutum contrarios existentes cum ipsa
harmonia miscuerit. artificiosum periecit Sic &2nima nostra harmonia esl,omnino causa . cum nanque
sint ea,quae semper supra intelligibilia inquit.& omnino a materia separabilia, ct ea, quae semper insta. dc amateria inseparabilia, sintque huiuscemodi, ut inuicecommunicari nequeant,& uete divisim assiciatur haec per seipsam mediam colligit anima, nitoto; unam ex ipsis harmoniam perscit . cum enim si si Duantia eorum quae supra sunt,st eorum quae sunt insea & fere miscetur cum ipsis , per seipsam , quae misceri non possunt ea commiscens, dc superiora inferioribus impertiens, Quemadmodum igitur dicebant animam harmoniam,uc quoque nunc ea,quae sunt in aere ramen.
ta, animam dicunt, aliud quodpiam per haec obscure significantes: ut enim corpuscula hcc in lumine rassiorum solis, neque alio modo apparent, si nanque non adsit lumen radiorum ipsius solis, non cognoscimus an sint , scanima quoque in luce se ij psus apparem, quam nam habeat substantiam Memonstrat,quandam scilicet diuinamancorporeamotque impartibile: cum uero in tenebris apparet,hoc est in corpore,& in pasis Ombus,uidebim has ipsam, ut Plato inquit ueluti qui marinum Glaucum uidentesAt eos,qui obiiciuntur colores,ut illae passones inquam. et corpus S putabimus ipsam horum esse aliquid. Pythagoreorum igitur quidam haec ipsa esse animam dicebant, quemadmodum Democriti atomos: alii autem quod illa moti et dicerent autem uniuersuem animam uelut instrumentis hisce utentem . sane igitur unam uniuersalem
animam intelligendum esse ipsos dicere, uelut instruis
mentis illis utentem, uel per ea animalia ipsa mouen. tem, uel quoque particularem in unoquoque animam mouentem per haec ueluti per instrumentum ipsum corpus. D. hi, atitem disum est; propterea quod continue uigentu νmota ατ si omnino sit tranquillita, nimia.
Causam inducit per qua ea quq sunt in aere ramenta esse animam Pythagorei credebat. dictum est enim inquit de ipsis,quod semper moueri uidentur dicet si
tranquillitas,tanquam de seipss neque uentorum causa motum habeam. Quoniam igitur illi esse anims maxime proprium motum putauerunt,oportet mouens quoq; ipsum mouerit, haec ipsa corpuscula,ut ea quae semper mouentur,animam esse dixerunt. D, idem etiam feruntur, o quicunque dicunt anima esse se. ipsum mouens,uidentur emim si omnes existimasse motum maxime proprium esse anima, et alia quidem omnia moveri propter animam, ipsam autem a seipsa, propterea-κihil uid bant m
Mens 3 iod non o ipsum moueatur
In Platonem,S Xenocratem, S Alcmaeonem ob. scute loquitur,& illi igitur,inquit,mouere esse ani maxime proprium crediderunt,sed postquam putauerunt non posse ea mouere nisi moueatur,seipsim mouentem dixerui esse animam. quod autem nato cum
seipsam mouentem diceret animam non secundum localem motum dicebat,ipse in legibus manifeste dicit . agit autem,inquit quae sunt per coelum, S terram, Smare suis ipsius ino ibus quos quidem uoluntatem,&intelligem iam nominamus.& opinionem eorum qu et re ste di non sic se habeni :S Anaxagoras cum diceret animam seipsum mouentem numerum, per seipsam
mouentem dicebat. similiter autem Anaxa ras animam esse mouentem diacit aer si quil iam alius dixit,quia totum mouit intelDesus, non
tamen omnino,quemagmodum Democritus,ti etenim simpli her
ia is 479 animam atque intellectum, uerum enim esse, quod
Qui cu q; inquit ab intellectu totu moveri dixerui, illi quoq; uidentur dicere esse animς propriu mouere, de quorum numero est ipse Archelaus.quid igitur, sto tu intellectu movere dicebatinnimae quoq; esse motum proprium asseuerabant certe inqui id e nanque credebat ese anima,atque intellectu,quemadmodum
Democ. habemus igi hoc apud iplos esse manifeste dilhim Q idem intellectus S anima nullo modo in t e syllogismo hoc probat. Democ. enim inquit,praemanisellus est hoc uolens,palam nanque dixit uerum S apparens esse idem, nullaque in re ueritatem ipsam dii. icrre, atque etiam quod sensu apparet,sed q Funicuique apparet: diuidetur hoc esse uersi,quemadmodum quoque Protagoras ipse dicebat,secundu rectu se monem disserentibus,&sensu,& imaginatione circa illud quod apparet,intellectu uero cirra ueritatem. Quod sitit elletius circa ueritatem anima uero circa apparens
se habet, quod autem uerum est, idem cum apparete est,ut
32쪽
est ut ipsi Democrito uidetur igitur intellectus est idecum anima,quemadmodum natique se intellectus h bet ad ueritatem .eo modo anima ad illud, quod apparet. igitur econtrario , quemadmodum quod apparet
ad ueritatem, sic intellectus ad animam se habet , 'dii idem est apparens, S uerum, intellectus igitur atque
anima sunt idem. Quaere benefecisse Homerum , se Hector sui bat meκ te aliti Iu Ron quidem utitur intellectu ueluti potentia quadam tir, ea ipsum ueritarem, sed idem duit Mimam aeqvi latesseesum Anaxagora, autem de ipsis minus explanat, frequenter. κ', o boni causam ipsum intellectum dirit, alibi iura inteirectum esse idem eum anima a omniueus. αεsse idem Mimalibus o magnis, paruis, preriosis in non preti is non apparet autem, ud secundum prudentiam dicitur in t ye Aus, omnibus similiter ad te animaliἴusAt neque omnibus hominiueus.
Cu enim de uulnere sne sensu iaceret Hector uel uti sentiens dixit,ait Poeta et iacebat mete alienatus, in idem ducens cum prudentia sensum,tanquam non esset intellectus potentia quaedam circa ueritatem, aliapster eam potentiam quae circa apparens, & sensibile se habet,quare non sentire , uel desentire alienatum mente dixit Homerus . Democritiis igitur aperte intes lectum atque animam esse idem dicit. Anaxagoras aut
alisti intellectum ab anima separare uidetur, aliqsi uero in idem reducere. Q5.n dicit intellectum esse potentiam, & causam eorum, quae bene, & iuste sunt,ab anima ipsum separat,id. n. tanquam sint & qus nec iuste nec sene se habent,de circa ea alia. s. animae potetia Dersetur, scintellectum iustorum honorumque esse causam dicit,ueluti praeter animam diuinior sit intes, lectus,at rursus in aliis intellectum, atque animam in idem ducens,haec ipsa confundere uidetur, in quibus ait intellectum in omnibus esse animalibus Sparuis, ct magnis S pretiosis.& uilioribus, intellestias autem proprie dictus secundum prudentiam Mon in omni b. animalibus esse uidetur. at quid ego in animalibus di, sed neque in omnibus nominibus,quare cum dicat in omnibus animalibus esse intellectum, anima ipsam
eum dicere concedamus . omnes igitur ij motum esse animae proprium credebant aron omnino lsi, quemadmodum Democritus a non ut Democritus aperte,& semper hoc inquit idem ineantellectum, atque animam. sic & Anaxagoras at tum idem,tum aliud,ut didicimus,non quidem utitur intellestia, ut quadam potelia circa ueritate,sic.n quoque uerus est somoanteste tiam potentiam esse anims.qui ueritate cognoscit sed ipsum animam esse, intelle hi messe dicebat Anaxagoras,atque Democritus. ιieu vi igitur ad id quod mouetur, animatum, restexearunt Λ animam ipsam marime motivam crediderunt, qui uera
ad cognitionem ,σ sensium eorum qua sunt si quidem principia esse Mimam dicunt,alii quidem plura facientes principia, as i uero unum idem,uelut Empedocles ex elementis omnibus rise autetinum Mosein animam horum dicem dioe modo.
Dixit motii, di sensum maiam e propria esse ipsus
animae,unde quoque animatum in triste ab mammato dissert his igitur de anima declaratis, alij quidem in
ipsius motivum respicientes. - ijs quae maxime motiua sunt apud ipsos constare dicunt, 'uero in cognoscitiuas potentias respeverunt. postquam igitur enim merauit opiniones eorum, qui in ipsius animae motiuum respexerunt, eo modo de ipsa destituerunt, nunc eos,qui ad ipsus uirtut cm cognoscit tuam respectum habuerunt enumerare uult Dicunt isti υr,ς iesum cognoscens ipsi cognito uult esse simile simile simili cognoscitur, ii illi. ii co noscens cognito, S smi,
te simila confluere. Qus d s; omnia quae sunt anima ipsa cognoscit, illam ppea eN omnibus quae sunt, esse oportet . at qm hoc impossbile est, et .s illa si omnia, quae sunt,oportet igitur illam ex omnibus esse prino, pijs,ut ea ipsa principia habens, cum omnibus ' sunt Per ea,quae sunt omnia cognoscat. inde igitur illi omnes ex principiis animam faciunt, unusquisque secundum sententiam suam. alii quidem plura principia dicentes, eam de pluribus constare faciunt. alia uero in uno,qui unum consess sunt. Primum autem Empedoclis oeinionem inquirit, qua ex sentium principia
materialia quatuor esse supposuit, quatuor haec et menta, factiva uero duo contentionem, atque amicitiam , ex ijs igitur ipsam esse animam S inde esse rerucognitionem dicebat.
Terra etenim terram, ais uias uigimus undam,
Aethere at aethera disti ast irati malli, igna est. Notus amore amor, o tristi disierdis tite.
Manifestum est quod cum esset Pytagoricus Timaeus.& Pythagoreoru doctrina allegorica, ipse quoque dicebat allegorice, cumque animam eκ elementis esse diceret aaoc modo dicebat uidelicet non tanquam esset ex igne, aqua S reliquis, quid n. magis ipsa a aliena elementa cognoscebat an elementa iplam 3 non igitur scsmpliciter es emenia haec esse animam dic bat, sed ut ea,quae in se ipsa horum rationes habetet,dicebat autem de contentione esse atque amicilia, qtra uidebat ipsim habere potentiam regii centem , S d
ducentem,uocabat igitur ipsus reducentem potentia amicitiam,contentionem uero deducentem , amicitia nanque unionis est causa, magis autem unita sunt intitelligibilia, quanto S propius sunt uno omniu principio. cotentio aut in sensibilibus principatum tenet, ea est disceptatio. quare quoque dixit . sc S ego huc sum profugus diuinitus contentione insanienti errabundus obediens. ea de quoque Plato dicit in Timaeo, nanque animam dicit esse ex hoc orbe, di m altero ituriusque in Phaedro,hahere inquit equum pulchriorem. S peiorem per hos obscure innuens potentiaiae
reducentes , S deducentes, aliquando nanque anima
secundum intellectum operatur S ad diuitia reducis, aliqii uero in materiam deducitur ppea igitui dicebat Empedocles ex amicitia, S contentione ipsam esse a- Dimam,qm quoque omnium eorum,quae sunt, hic esse principia sactiva supposuit,qm uidebat in omnib.& identitatem di alteratio iti m. S coniunctionem, Sseparationem, sed in intelligibisbus magas amicitiam,
quam contentionem uincerean sensbilibus autem
conuet . quod illa squemadmodii diximus cum uno omnium principio sunt propius, coniunctione magis principatum tenent. id igitur patet Q ipse Empedo. les allegorice haec ipsa accipiebat, ct cum ipsam ani.
mam de quatuor elementis esse diceret, non ipsa et menta animam esse dicebat, sed horum rationes in ea esse. diversmus quoque ad Aristotelem consutantem
quod apparet, quod quemadmodum tu formarum locum dicis animam, S nullus quidem hoc diceret in anima esse equum uel hominem, sed rationes formatu formas dicis, eodem certe modo quoque Empedocle
33쪽
consentane: ira putare dicere. siquide sapiens erat uir, magis autem &de alijs sortasse hoc cosentaneum dubitare,s n. sicut est apparens .animam dicebant uel ignem .uel aquam. uel quodpiam tale. S non secundu qualidam conuenientiam haec ipsa accipiebat. S multis quidem indoctis peiores erant: ues ut EmpedocleseM elementis omnibus,essea inem, & unum quod animam totam quidem re elementis animam dicebat, aes esset ipsa alia praeter unumquodque horum, singi
tum quodque autem inquit animam dicebat esse, adhuc autem contentionem atque amicitiam, cognoscere autem singillas res per unumquodque horum, qm smili simile cognoscitur, sic auem secundum ipsum sex animas habemus. Po sibile est autem esse unumquodque horum animam audire tanquam parte,neq;
potentiam animae dicimus. n. quoque nos iracundam animam, .nutritiuam sui delicet animae potentias
Eodem autem modo in Timaeo Plato ex Aem nti, animam faei simile nariue simili eos nos i ,res autem ex princ iri esse.
Plato et ia .inquit, iis quae sunt apud ipsum principia,de quibus omnia constare dicebat, esse animam dixit,ut cum sit ex illo omnium plincipiorum omnia cognoscat dicebat autem quinque genera esse Oium
Principia substantiam identitatem .diuerstatem in O tiam,slatum laxe autem non se esse genera dicebat,ut sunt ea, lii e apud Peripateticos lint quae diuisa sunt inuicem, & eκ unoquoque catena quaedam generum atque specierum subalternarum tradita est. Verum xenera ipsa uocauit, anquam per omnia,quaecunque .int,ea tendant, in omnitius ti substantia est per quatini iscuiusque est esse. est ei iam identitas inquantum ex uno existentium principio sumus. habemus quoque diuersitaterim multitudo sunt ea, quae sunt, ubi
autem musti ludo,diuersias est. motus quoque in Oi, bus exilientibus est,motum autem dico non impersectim operationem. ut ait Aristat operationem uniuscuiusque Omnia nanque,ipsa etiam inanimata , P Prialint Operationem , vel .n calefaciunt, uel stises, iunt adiacentia,uel hume fiant ,uel exiccant, uel aliud quid tale faciunt. in omnibus quoque status conspicatur, etenim quae semper mouentur, statum participant. non modo enim quod ipsa flet integritas, uerum etia', ipse maneat continuus motus,status est. inquantuigitur quae mouentur,in motu perseuerant uel sem,
per uel usque ad aliquod tempus, per hoc ipsum statum participant .m Di, igitur senetibuς animam pla, O sacit,eam nanque dicit esse de substantia de integritate de dii terstate de substantia autem non contingeti sed de substantia inseparabili, separabili circa corpora . edi lias utrisque fieri ipsi ut alii mat substantiam cicit,quo sit utriusque cognoscii tua , sed quia omniucognitio uel similitudine uel identitate fit, uel diuesivilitudine.uel dii tersitate quod. n. est ali nim,albi appositione cognoscimus quod nanque albo smile est albuest)S Oppositione nigri,contrarium nanque nigri est album. de haec in constitutione ipsius mixta sunt inat, cumque de hiiliaste natura dicat,de natura quoque alterius dicit . quid ita autem dicat animam sponte, Ssemper moueri, id patet, in hoc autem statum quoq;
habuerit. Res autem ex element is esse uidelicet ex illetla,quorum ipsa habet anima cognitionem. ppea ij quoniam o ipss principi s est existentibus ipsis te-
bus , simile uero sumtis est agnoscitiuum , cognoscit
enim omnia, ex ipsis elementis secitati imam ass, quae
sunt,ut simili simile coenoscat, manifestum eli, quod maxime animae cognoicere proprium est,ct eo de modo credidit.
De philosophia.dicit ea. i de bono inscripta sunt ,
in illis autem non scripta colloquia Platonis Arailol. comemorat, est autem legitimus eius liber. ibi igitur Pl.itonis.& Pythagoreorum de entibus. N principiis opinionem memoriae prodit. id igitur dicit eos dicere
sotnias esse numeros, numeros a uti m denatios, unam
quanque. n. imam de da nominabat. numeros ut ipsas formas uocabat uel quia quemadmodum mamerus ea,quae subiecta sunt metitur. atq, definit .eo quo que modo materi im sol naae metiuntur, atq; desiit ut, quae ii in mai ei ia ingenerantur, eam iptan materia, quae per se indesi ita est, desiliunt, ct terminant, uel quod ,ut omnes numeri eri uno unitatis prinei pio deducti sunt ta formae ex uno omnium principio deducuntur. numeri igitur ob eam causam dicebantur, donat ii uero propter ipsarum formarum persectionem,
numerus. n. Persectus denarius est,omnem itaque numerum an seipso complectis, qui ti numeri sunt post decada in alios ab unitate iterum resectuntur in decari , quare decas quoque uocata est. luasi quaedam st. i. suscipiens numeros . principia autem harum formarum dicebat unitatem di dualitatem, S ternitatem,& quaternitatem,qm numeri, qui ab unitate unque ad quaternatatem componuntur secem faciunt . . i. . . decem fiunt . esse igitur dece dicebat haec pii cipia quaternaria.& coiter in omnibus entibus. oc priuatim S in intelligibilibus,& in naturalibus, & in sens bilibus. Coiter igitur in omnibus unitas quidem intelligibilia, impati ibilis. n.ab illis non solu substantia,
sed etiam operatio in statu ct immobilitate conspicitur,dualitas autemn scientia,uel ea quae scientia praedita sunt. definite n ab hoc ad aliquid se habet, quia scientia a desilitis in definita transitus est, non est. n. scientia indefinita inde. n. quoque graece a m i. scient ia ditia est, eo quod Σητί ,. .in statum nos ducat .u. Tetnitas autem naturalia S opinabilia naturalia aut dico uniuersalia in naturalibus carta quae uersatur
pinio. quemadmodum quoque in Timaeo Plato ait , quid hoc quod semper est generationem minime ha . bens intelligibile dicens. quid autem quod sem p st nunquam ea quae sunt in physicis uir dicent. si nanq: semper seri ipsum dicit δε quidem fiunt naturalia,sed in iis particularia quodam tempore existentia, non q
dem semper fieri dicerentur id patet esse de uniuersalibus eum sermonem , circa quae opinionem quoque operari dicit, hoc . n. intellectione inquit cum ratione
comprehensum .s intelligibile illud autem rursus opinione cum sensu irrationali opinabile est. Ternitas igitur hoc est,quia opinabile tit . quare ternitas quide opinio est,quod gestiat ab hoc,non t ia definite, ad aliquid serti sed uel sic,uel sc alia autem naturalia sunt, quae esse in fluxu habeant. non omnino snt immobilia,atque immutabilia, sed in formis quidem stantia,
at huc S illuc alterationibus per contrarias mutationes permutantur. ternitas igitur sic se habet in his. &si dixeris coelestia mutari localiter lia quidem ab oriente in Occidentem plagam, alia autem econuerso,
34쪽
& ab austro quidem alia in boream, S alia econtrario a borea in austrum. in sensibilibus autem particularibus dico.de atomis ipsa quaternitas ell,at quo, inquis id procedentes ostendemus. hoc igitur modo quater, narium principium coiter in omnibus entibus conte. Plamur,priuatim uero dicunt quod in intelligibili biis ipsam contemplamur. priuatim in naturalibus .ptiliatim in sensibilibus,dc in atomis,ppea autem dicebat i.
psum animal,quod apud ipsum est, sic ipsa aialis idea,
ct exemplum,& ipsum numerum decenarium Hiiem constare in unitate prima,& dualitate,dc ternitate, Squaternitate. uid licet ipso uno, ipsa dualitate,ipsa ternitate.& ipse quaternitate . Secundum autem huius analogia,& in post ipsum animal animalibus immortalibus uidelicet dc mortalibus liqc esse principia,que admodum. n . numeri denarii sunt Omnia,hoc quoque modo ex unitate, dualitate .d ternitate, di quaternitate sunt omnia. Sed ipsum civ de animal eκ prima unitate,de dualitate,& Iernitate,quaternitate . alia uero qpost ipsum sunt animal, secundum analogiam elongationis,qua ab ipso animali recesserunt sic S a principiis reducta sunt. non ii eadem absentia distant ab ipso animali diuitia,Sc immortalia. de ea quae morti o noxia sunt animalia igitur diuina quidem sunt S i p. sa eri unitate secunda,oc dualit iste secunda,& m ternitate,dc quaternitate similiter dc sic semper secundum analogiam elongationis ipsius animalis elongatio fit ipsorum principiorii m. Dicebat igitur haec Ase quoque denaria principia in intelligit, si bus, in naturalib. dc in sensibilibus, atque ideo . qm anima haec omnia cognoscit ita esse, iplam quoque esse ex his principi, sunitate, dualitate,ternitate,dc quaternitate . quam igitdicebat intelligibilibus esse unitatem dualitatem, telanitatem dc quaternitatem theologiae sit hoc dicere. Sed neque quam in physicis dicebat, eam possumus inpedire dicere,diceret autem quispiam, di in his esse quaternitatem , Ppea quod animaliu species quatuor
in mundo uideamur suae corium, quae aera, quae ter ras,dc aquas incolant, in sensibilibus autem punctum unitatem accipit dualitatem iii eam,ternitatem superficiem,quaternitatem uero ipsum solidum alaec n. corporis ipsius principia sunt. Vnitatem quidem ipsum
punctum quod est impartibi tridualitatem uero linea. qm ex ipso puncto fluete linea iacta est, quae duobus punctis terminatur , dc eli longitudo sine latitudine. Trinitatem autem superficiem ipsam uel quia trigo, nus figurarum prima sit, uel quod magis dicendu est, uia quemadmodum punctus in ipsa distantia secunum longitudinem fluens alterum punctum fecit. lilia hoc ipsum punctum per latitudinem fluat , rursus ec alterum punctum Senerabit, quare sic tria puncta fiunt. Vnum quidem ipsus longitudinis terminus, alterum autem latitudinis, tertium uero coe ambobus.
Quaternitatem autem per ipsum solidum capit, siue quia pyramis figurarum solidarum prima est,quae quidem quatuor triangulis constat, siue rursus secundueandem analogiam,nam ueluti punctus fluens in longitudinem alterum punctum secit, & iterum in latitudinem fluens alterum secit ioc modo si in profunditatem fluat,adhuc alium faciet, quare quatuor puncti sent, oportet autem lineam rectam profunditatis in sublime tractam cognoscere, sic igitur in sensibilibus, unitas,dualita tertiita .dc quaternitas insunt. qm igiatur qiiaecunque sunt,anima ipsa cognoscit,eam meri. to ex his esse principijs dicebat, ut omnia cognoscat, esse ergo in ipsa unitatem intellectum ipsum perque intelligibilium apprehensiones facit impar tibilis naaque est intellectus obiectione simplici res ipsas cognoscens. Dualitatem autem cogitationem ipsam, naque habet hoc unde quo,perficit. n. uiam 'trandam,dc a Ppositionibus ad conclusonem transit. Ternitatem uero opinionem ipsam, im ipsa gessiens aliquid opinari, ambigit, & quasi uiam icissam facit, utrum huc, an
huc comi ertatur, ac si uiam quandam per secet it,deinde ingressa in uiam ambiguam,& dubitans An triis, an huc uertatur, sic opinio quadam suppositione usa de opinata quiddam de ipsa uolens dubitatione utroq, conuertitur firmandi propositi nescia, siue assimatio
uera,sue negatio. cum nanqtie uoluerit habere quamlibet cogitationem.& semel in hanc rem petiuetit, de quod est acceperit anima, dubitat, di disputat utrum mortalem iptam oporteat cognoscere an immortale, uel rursus corpus ne an incorporeumn sic in omnibus quaternitatem autem sensum, quod ipsa quidem quaternitas in sensibilibus ipsum corpus significabat, di sensus ipsius animae cosnitionum maNime corPO. reus est particulari. n. au iatur,na sne corpore nihil cosnoscit ron aut dubitare oportet, si imastinatione reliquumis, anq; ea in sensit coprehensa est qm quo que N eo principia habet. ipsium quidem animal ex ipsa unius idea, Cr prima long tua
be er latitudine, o profunditare.
Videlicet ex ipso uno , quod primo est unum , &prima longitudine, d latitudine dc profunditate, iam diximus ipsum animal .constare, eΚ prima unitate, dc dualitate,dc reliquis, quae autem sunt post ipsum, sescundum analogiam de secunda,& tertia.dualitas autefc trinitas, Ec quae sequuntur, in quantitate desinit adfir, ueluti cum ui ipsis numeris fertur . Dicitur de in continua, ueluti cum in linea, uel superficie haec ipsa consideramus hic igitur ut in continuis sermonem sacit. sic autem scire oportet, quod unumquodque tia- ,rum magnitudinum uocauit illud quo quod prius est , superat Iineam quidem longitudinem, nanque longi tudine punctum superat,superficiem uero latitudine, qui latitudine lineam si aperat,alteram uero profunditatem ,haec. n. dissert a superscae,nanque ipsa quoque superscies habet latitudinem,quod autem solidu est, longitudinem, atque latitudinem, non solum autem continuam quantitatem re quaternitate constituit, sed etiam multo prius definitam,si naque omnis post denarium numerum,numerus, in ipsum denarium resoluitur.ipsus uero denarij unitas, dualitas, ternitas, qualernu a .principium est,sequitur quod diffiniti, de continui ipsa quaternitias principium est. Alia ureo simili modo lia siue post ipsum animal similiter. Videlicet secundum ipsam analogiam ex unitate, dualitate, ternitate,& quaternitate, ut iam dictum est,
sed no de prima.ex qua est ipsum animal .uel alia exepta,uelut ipsum pulchrum, ipse homo, dc in reliquissimiliter . scribuntur aut aliae simili modo, & hoe qui. dem secundae exponi sit consequens, alias .i . ideas dicit, quae est hominis, de quae est angeli.
Adhue autem o aliter intellectum quidem unum, scietiam vero duo,solo nanque modo in unum, supπciei azi numerum
opinionem, sensum utro solidi.
35쪽
Videlicet & secundum aliam applicationem .ex his
ipsis numerum animana sicit. pia laus D eorram' sunt
alia esse itelligibilia alia scibilia, ilia opinabilia, alia sensibilia unum quidem intes lectui tribuit, qui eli intelligibilium percept tuus .in diuisibilis nanque est ipse . Somnino illis smilis, S pariter obiectione prima sinet peres ipsas intelligens. lito uero scientiae tribuit, coisposta nanque est ipsa sciem cognitio is quidem se illi est quidam lolo sane modo facta,re non uarie, uideliscet non alias alio modo sed semper uera,& sili se hiis,
Per unam uiam proponiam in unum finem conclane ducens. tria aut numerum opinioni attribuit, non. n.
solo modo quemadmodum scietia ii ipsa opinio, et lenim opinio tum uera,tum falsa, omnis aut scia uera, quo igitur tria numerum opinioni propriu diximus, quatuor aut sensui p p eadem causam. dicebat ideo pphoc animam ipsam existentem re unitate, dualitate,
ternit. te,quaternitate omnia cognoscere,pP eam,qua
ad ea proprietatem habet. Quare autem,cum dixerit unum ipsum intellectum, scientiam autem duo, non etiam dixit,opinionem uero tria . sed superficiei nu, metum dixit dicimus igitur ad hoc,quod unun duo
non sunt numeri, etenim secundum dissonem num xi dicentem numerum esse ex unitalibus collecta multitudinem,dualitas quoque numerus esse uideret,quae Te uera non est numerus, non .n ex unitatibus multi ludo est. nanqtie multitudo,primo est in trinitate. linterea omnis numerus multiplicatus fit maior, quam compostus,ut tria, S tria faciunt so, ter autem tria, nouem, S sic in omnibus unitas aut econuerso, multiplicata sit minoriquam composta ,naque unum, Ni iam Milo. semel uero unum sicit unum. dira litas autem S multiplicata,& composita aequalis est,duo na-que &. duo, es bis duo utroque modo quatuor sunt,
non ergo neque unitas, neque dualitas est numerus. quare primi numeri sunt terimas,&quaternitas, ima Parium terni partu quaternitas,unitas aut,& dualitas numerorum principia sunt. Etenim ntimeri forma ipse,er principia entium diceἴ tu i sunt aut ex elementisaudis tur autem res, alia quidem iκt Ieαι lia scientia, dia opinione, o caesino: hi autem numerisu,t forma rerum.
Oportet paulum traducere ipsam dictionem. quo fiat apertius id quod dicitur Etenim formae ipsae numeri.& principia ex nitium dicebantur,sunt aut m elementis ipsae n. formae numeri ,& principia extitium dicebantur,patet. n. quod non dicebat hos numeros, qui sunt apud nos .esse formas extitium sed ipsas sormas esse numeros probat autem per haec ea,quae dicta sunt,dico aut quid ita unitate,& dualitate. ternitateque,& quaternitate conitare anima dieta si, Dan liideas inquit atque exempla exist 'ntium numeros diiscebant,illi autem numeri sunt ex elemetis unitatis, N alitatis,& ternitatis.S quatemitatis. Iam n. diximus , quod ipsas formas denarios numeros dicebant, decas autem o his componitur, esse uero ideas intelligibilium scibilium.opinabilium,sensibilium, hoc. ii ssiliscat cum dicit,iudicantur autem tes aliae quidem intelle iii aliae scientia aliae opinione, aliae seu fu, nam smile simili iudicatur. Quare s serniae rerum sunt ex
unitate dualitate, ernitate. quaternitate, thac.n .sunt elementa sermarum)anima autem cognoscit omnia,
merito igitur eX elementis existentium ipsam iaciebant,ut smile simili cognoscet ei. ex his aut quae dicta sunt illud nobis est mani sciliam quod qui idem indu cebant.& haec esse extitium principia dicebant, horum usalia principia supponebant unitatem, dualitatem,ternitatem,& qtia iernit tem quare postquam dixit numeri n. rerum Mimae dicebatiar,subvitulit,sunt autem ex elementis. S superius dicit , ipsum aut aiat ex ipsa unius idea,S quae seqinuitur , ipsum aut aiat est exemplum S rma sermae aut hi rerum numeri,qm supra dixit numeros esse larmas,ne eos, qui sunt in conluetudine. a meros eum serre putares, eos ino: qui in curuatura digitorum sunt. Deinceps cum dixittes ipsas iudicari alias intelle tu ,alias scientia, aliat opinione,alias sensu,subintulit, hos numeros esse formas rerum, hos inquit cum dixerit numeros formas inimi et tum scientiam opinionem, sensum, quemadmoduenim eis ipsum animal ,eodem modo est ipsa mens. 5d ipsa scientia Similiter N opinio. & sensus. S haestite ideae rerum intelligibilium,icibilium,opinabilium selisibilium . igitur ipsa quoque anima cum in se has habeat formas suscipere res ipsas potest, iudicatur enim unumquodque uidelicet di cognoscitur secundu ser-mam suam. Quoniam utit o moti tum uid batur anima esse , o cuniati , se aliqui complexi sunt ex ambosvi enuntiantes, animam nrimerum mouentem seipsum.
Diximus ex lus'ui de anima diκ erunt,aliquos reo exisse ad eius molliram part em,aliquos autem ad cognoscitiuam,& Plato igitur aliqn ab ipsius ni unio ipsam distinit, uelut in quibus motum seipsum mouentem dicit igitur in Phaedro .immortali autem ostenso, quod se ipsum mouet animae substantiam lite di rationem hane ipsam quispiam dicens non erubescit, qua re dist5nem dicit esse aniniae quod seipsam moueat, a liquando uero ab cosnitivo uelut in Tiniaeo, per qm principijs entium ipsam consiliuit,sic igit Platone modo in ipsius motum, modo in cognti ionem r spiciente, Xenocrates qui suit lautus succetar ex utrismi ipsam animam diis niti eam in litiens esse seipsum motuentem numerum, quia sit ipsa extitium cognosciti, ut numerum dicens,ut Pythagora , principium. n. mitium uelut illi dicunt numerus est,qtiod autem motiui est addens illi seipsam esse mouente, principium nanque, .sons Ois motu .ut illi uolunt, estqissei pinmouet. alii quoq; quo tu deinceps mentione faciei 3κ
ambobus ipsam definiebant aiam quemadmodum &ideo sic aliqui diXit. I
maxi e quid m creporea facientes incorporea his alit misicentes, σε ui ex ambobus principia enuntiantes. disserunt sat elisoque circa multitudine,
ast enim unum, alij uero plura dicunt. Postq. iam per ea quae dicta sunt, opiniones exposuit de anima maiorum. & qui ad eius moiiuum, & qad ei ut cognoscitimura respexerunt,in ijs consequenter de ipso Ni mdria circa principia disserit, dria. n. de principiis,illis suit quoque causa,ut circa animae nil stantiam dissentirent. inde igitur alii aliud quodpiam animam esse dixerunt omnes uero de principiis esse, quae supposuerat, ex talium eam esse,praesertim autem qui in ipsius cognoscitiuum respicientes de principijs eam esse dixerunt,eXceelo Anavigora, quemadmodum deinceps narrabit in naturali isitur auscultatio liae, de naturalium dita circa principia diligenter aggresius
36쪽
sus est, mentionem nunc quoque eorum faciet. At sit, dicit autem qui ignem principium& animam e κsortasse uidebitur idem dicere , cum superius harum igne crediderunt Heraclitum.& Hippasum .seo Heta opinionum mentionem secerit,& nunc rursus hoc in clui paulo insea, ct opinioni eius mentionem faciet, loco easdein enumeret . at non est eiuldem rei sermo, num uero Democriti Opinionem exponit, qui etsi nam supra opiniones eorum de anima uoluit eκpo multa,immo infin la principia supponebat, ex ijs tii. nere,hic uero quo inuicem dissentiat de principijs o. quae apud ipsum maxime motiva essent animam facie ponit, duiuic rei opiniones quoque eorum de anima bat,e sphaericis dico, inde ignis quoque est, incorpo a accomodat,de quibus ant e dixit. distinguit aut driam, reum autem diMit 1gnem,non proprie nullus nanque S a substantia,S qualitate.& aquantitatria stibilatia ipsorum hoc ipsum dixit, sed p p subtilitate partium quidem.& a qualitate .quod alii corporea,alii incorpo uelut in corporibus incorporeum ignem appellauit. rea dixerunt. a quantitate autem quod alii quidem At rtasse quispiam dubitauerit ad hoc,quod dictum unum alii uero plura. corporea igitur principia natua est animam esse eκ principiis, qaedi aliquid alijs plus tales Thales Democritus. Anaximenes, AnaNi mader, illi adhibuerunt, an omnia alia eam esse unusqui'ue Heraclitus posuerunt, incorporea uero qui numeros dicat,an coe hoc sit omnium principiorum,quae in re ea esse dicebant,ut Pythagorei.& Xenocrates. Plato quoque idem ludetur mixta autem dicebat Empedoces cum quatuor elementis contentionem, S amicitiam naturas incorporeas, ct Anaxagoras cu homoeomeriis, iiitellestiam nanque ipsum esse incorporeia dirum nantram cadunt . ad hoc ergo dicetent illi quod quidem Primum hoc ipsum,ut non dubitetur re alijs quibusdam esse principijs, non ex coibus hoc ipsum di Nimus deinde aliaqti idem re principiorum compo, I t stione liud quodpi m f. tum est, aut natura secun .rit,sic adhuc in ijs Democritus,qui cum corporibus in dum eos, ctui non impatibilia principia dicunt aut ap- diuiduis uacuum induxit. Cisserunt autem inquit o- Parentia secundu eos, qui eadem impatibilia di immumnes inuicem circaque multitudinem , & circa prin- tabilia ferunt. Anima sane ipsa res pars est quaedam
cipia,quique corporea contra eos, incorporea senti hant,di erunt ta qui contra utrosque illos mixta asseuerabant. consequentre autem o hisice anImam retulerunt.
Hoc est conseqlienter ita illis de anima tradebatur, quemadmodum in opinione, quam de principijs habebant,ducebantur unus n.qui'; de principijs illis, quae credebat iam fecit. per haee aut, significat non modo eos,qui ad cognitiuum re exerunt,sed eos et, qui ad motivum, de principiis anima merito secerui,
Motivum. n.Fecundum naturam Psam primorum crediderct, non sine ratione.
Non sine ratione inquit, quod est suapte natura maxime molimini, hoe in pruicipii ratione ponebat, factivum nanque di moti uu principii ronem habet. quare existemium principium aliqui esse ignem diκerunt a NI me. II. motivum est eorum,quae sunt in seipprincipioria. quae a principiis dissert habitu ipso, querecepit ad ea quae sunt ab ipsis principiis nimalia dico. Quare idem esse igitem, neque animam Democriatus dicebat disserentia uidelicet ad habitum,quemadmodum dixi. exiliente isitur di reliqui alii quidem aquam, alis uero aerem esse animam dicebant, at qui non ita uocantes,qui sunt eκ his,ut lapides, igna,&c.
Democri ta autem elegantius dixit, enunciam propter quid horum utrunque sit,an mam namiue esse idem, o intellectum ueluti disimus, er ex primiso indiu pilibus revorsus, motiva
autem proptos itatem partium,atque Duram, Durarum aut mobilissimam rotundam dicit, talem aut esse intellectum ii sum atque lanem. Democritum laudat ut qui apte pra Historum caulas reddiderit, haec autem sunt mouere & moueri,di-κit n quod ignis eκ quo animam esse dicunt aliq moueturque,& mouet alia primo probabiliter igitur ut , so habent sui ipsius motui principium. se motus alia horum causas Democritus assignauit,quid ita ignem. quoq; mouet,unde motu naturalis calidi primo mo- atque animam eN ipsis. n. principiis uidelicet sphaeriuet aiat cum a nullo alio corpore naturale calidu mouea .sed in senaturam ipsam cam mouentem habeat.
ideo si in principiis moti uu est, illi qui aiam maxime moti uu esse credebant. e principiis hanc ipsam merito faciebant,unde aliqui et ignem eam esse supposuerui, ut ipse intulit dicens. unde usum est Huribus esse ignem, nanque hia est tenuisis
arn paritum ,π elementoru maxime incorporeus, atque etiam metuν,π mouet alia primo. rum atomorum,utraque & mouentur, & mouent.
secit .n inquit intellectum,sive animam, nanque apud ipsum intellectus,& anima idem sunt,exprimis corporibus,uidelicet atomis sunt,at non m quibus ibet, sed ex spharicis, quae duabus de causis maxime motiva iunt,tum quia subtilissimarum partium sunt,& facillime ppea subtilitate partium per omnia transeant,&sic ipsa mota mouent, tum figura ipsa sphaerica facilis motus haec existunt,quare causam reddidit quid ita i- Cum diκerit eos,qui maxime motivum animam es Psa moueantur,& alia moueant. At no indignum est se credebant in principijs eam merito di isse, qm qin quaerere crita de causa sphaericas atomos mitiora pam ipsius natura maxime mouet in primis est, &4n prin tium esse Democritus dicebat, & ppea eas facile mobicipijs, principi j nanque est & sacere. m uere.anima autem motivorum est,consequenter induxit . alisibusppea visum esse innem esse animam, quem etiam esse principium dicebant, quod esset tenuissimariim paratium,oc maxime incoloreus, atque ob eam rem maxime motivus , I sibi ipsi ipsius motus causa , ct alia
Primo moueat,ignem autem non flammam dicunt.ipsa. n. est ignis exuperantia, sed ipsam siccam evaporationem,quam & terrae motus facere,& uentos,& alia
quaecunque maxime motiua in meteoris Aris exprestes,nanqtie quod ipsum rotu dum sit facilis motus, id Patet, ostendit. n. quod ipsa spli aera in puncto sup ei ficiem Iangit,tanquam igitur puncto aptata delabes est talis motus, quare S subtilium partium sunt sphaericae, it qiloque eκ hac re causa reddatur ipsam im m tus, maxime n. cum sorte talis ratio uidetur esse, nam
illud quoque fieri poterat,ut pyramidales, ues hama-les,uel sim pD quocunque se lirent subtiliorum paratium essent, dicimus et in geomet ria ostensum est rectilinearum, & aequalis ambitus figurarum, quae sunt
37쪽
tum tollebat,quemadmodu & Protagoras, de alij multi,cognoscens autem ipsum, S ipsum mouens esse aiae proprium dicebat, hac de causa eam de exhalatione es,la,rebus nanque existentibus in motu oportere res iptisas cognoscens esse in motu , ut concurrens cum illis, quadret,& conueniat, cum illis, nam quo nans cogno.
sceret motum unde de cognitionem quidem anim; dedit de quod esset ex omnium principio,ilico aut de ex
halatione,quodq; ex maxime motivo esset,motu nanque ipso moto cognoscis, movete aute ipsam dixit ppexilitatem exhalationis, de ut in corpori laus incorpo, reum . oportet. n. quemadmodum diximus saepenum
to,esse iubtilium partium illud quod moturum est,ut protum motum dilabatur,exhalatio aut est exilium partium,de semper mobilis,& alterius motus causa . quare terrae, & aliarum rerum motus ex hac fieri Aristoteles
demonstrauit. Motum autem moto cognos tur in metu dat isse ereris, O g,l putabat,er mulli.
Traducere dictionem oportet, quo manifestius sat illud quod dicitur, hoc modo, in motu aut esse emia Sille putabat, dc multi, motum autem moto cognosci:
nam,quia in motu entia credebat esse ppea ex maxime motivo esse animam dicebat. oportet. n. motum inoto
cognosci,simili nanque smile cognoscitur. quod auteo ias quae sunt non esset, ablata statio ill i credebant, id
ostendit E in Theaeteto, dc pluribus in locis Plato, at-ue Aristoteles,dc in libro de coelo,& in metaphyscis,
nanque non esset inquiunt statio. in uniueilo impossibile esset esse semper motu: hoc enim ipsum semper moueri mansio quaedam est,atque statio, Quod si abla ta suerit statio auferetur quoque motus, nam si 'cymouetur non habuerit in motu stationem, non omnino mouebitur. Similitis aett eum Alcmeen uidetuν opinari de anima Diest. n. tam immortal/ esse a sit milii immortalibus hoc arcti ad se ueluti semper motae, moueri agi o diuisa omnia contim semper unam stem fellas, o eo iam totum. Hic quoque cum esset Pythagoreus,ad maxime motivum ipsius animae cum respesisset, e coelesti corpore illam esse dicebat atque ob eam rem immortalem, in
semper moueri.quemadmodum, Milla inde concludes quod immortalia coelestia sunt .unde igitur ille animae cognoscitiuum dabat,siquidem dc alias causis quasdam cognitionis ipsus reddebat non meum est dicere eq, enim horum hominum nobis in manibus uolumina sunt. neque quicquam plus his Arist. c5memorauit. Dito igitur Q non omnino omnes de motus,ct cognitionis illius ronem dederunt, sed quidem utroiuq; aliqui, aliqui autem alterius. quare nos in omnibus utraq; in-
umigare non oportet. εκ importunioribus autem quidam esse aquam e clarunt, ut Hippon: suaderi aut m videntur ex genitura, quia omnia o huismus etenim redarguit sotvinem dicentes usim animam, quos num teritura nonusantui, sane autem se primam animam.
inc appellatus fuit atheus. i. sine deo,uel impius haede causa,quoniam omnium reru caulam nulli aliae rei, quam aquae attribuebat. portunam autem dixit hac opinionem , maxime 'uidem ueluti perturbationem solam auditoribus praebentem. Deinde ut magis mat tialem de insea in materiam animam deducente,quodque neque sacile mobilis, neque motiua sti est aqua, de passua magis,quam a baia,naq; liquidum,in quo aqua habet essentiam passuum est,at anima sacere magis, si pati competit. putauit autem. inqiiit, iste animam esse aquam,quoniam omnium genitura sit humida et enim fiuctuum semina liquida primum si rat,de contradixit, inquit sanguinem dicentibus esse animam,dicens quod genitura de qua esse,de uiuere est animatis, aqua est, de non sanguis. atqui si simpliciter liquidum anima erat. animam omnem esse liquidum oportebat. de genitura non inquantum liquida animata est. prorsus cum expirata suetit,liquid a quidem adhuc est,risi ii uens, de mortua,neq; hoc soluanulta naq; liquida naturalem linita caliditatem,non iam quo'; sunt animata,sed etiam ronibus naturalibus opus est,primam aut anima dicit g nituram quas semen animae de principium alae. quemaadmodum. n. principium est humani corporis,sc secu. dum illum animae principium est'. Mii asit sanguinem,ut critis sentire es ipsius anima maria
me propriκm putantes: hoc autem esse propter sanguinis natura.
Hoc autem est propter sanguinis naturam Critiam adhuc unum ex trisinta , qui A Socratem audiuit . uel alium quendam dicit nihil . . dissiuimus. inquiunt alit
suisse quoque alium Critiam sophistam, cuius de esse lata uolumina,ut Alo.dicit eum enim,qui sitit e M triginta .non aliud quidpiam scripssse quam carmina de r publica. hic igitur animam sanguinem esse dicebat sanguis enim inquit circa cor est homini b. intellectus, hoc autem postquam animam ipsam sentite desgnauit, q-cunque autem membrorum essent sne sanguine, ea essesne sensu. capilli ossa ungues.& smilia .quare sensus ipsum sanguinem causam esse dixit ipsus autem alae pptium sentim igitur sanguinem animam, de medica ratione demonstrante neruos uel solo uel maxime sensitivos, hos non omnes,sed aliquos. at etiam si sanguis est anima, ouae igis sunt animalium sine sanguine, sine cita sunt insecta aut oia sine sanguine sunt, muscae,sormicae de s quid fle, quae sensum participare perspicuuest non igit sentiendi sanguis causa est,neq, ideo est alasa uis, siquide q sine sanguine sunt animalia de aiata, et senstiua sunt.
Omnia κ que Aimenta sulcem acceperunt, praeter terram . hane aut/m nuctus enunclauit.
Iudicem pro praesde iudicante, de ponente unumquodque ipsorum principium esse, terram autem siua nullus dixit animam csse, quare neq; rerum principiuesse terram solam nullus supposuit, praeter inquit eos,
qui dixerunt omnia elementa es e principium, ut Em pedocles. hic. n δc terram ipsam esse animam dixit. Delmagis comode dicatur.quod elemetorum compostionem animam dicebat. sed nobis illud resuit,quod superius dicitur, quod esse unumquodque horum animam
dicebat. nisi animam ipsam animalem potentiam rec Perimus, qm nos quoque saepenumero poletias animae animas vocamus,dicimus n ipsum hominem vegetati, iram,atque irrationalem lite epugnat omnibus fere o. pinionibus enumeratis ex pluribus dicentibus alam, dicere corpus,& animam esse ide, nam in iisdem sunt ambo principijs. quid igit magis est an anima corpus an corpus anima dicendum est igitur pro pluribus. quod de si eadem animae de corporis principia. non in s militer se habere dicebant,tali n. aggregatione, & sesrega,
iione principiorum animas seri,de corporum ditas, ut nos quoque disserenti eliorum temperatura corpora disserentia componi atque etiam metallorum drias, odisserenti exhalationum aggregatione . atqui in libro de generatione de corruptione Aristoteles arguit Ioa .Gra. super ala. D
38쪽
hane opinionem, quae dicit aggregatione,& di re, gatione elementoru gnationem S corruptione fieri. Nisi uillum illam dixit ex omnibus esse Aemetis, ues omnia. Qim hoc ex omnibus fgnificat, & quae in temperamento fiunt, quadam temperameto extrinsecus sorma adueniente, quemadmodu carnis forma teperamento quatuor elemento m. qui uero o omnibus diit, no ita dicebant, ut nos, sed animam compositionem esse elomentorum dicebant, ppea dicens ex omnibus, adiecit
uel omnia. Doniunt autem omne, ipsam animam tribus, ut ita ἡ eam , mota, sensu, incorporeo, herum autem unumquodque reduci la
Hie uelut epilogus dictor utri sunt, des niunt enim, di quis circunuribunt, A designant. cum enim prius
diNerit motu,& sensu animam cognosci, nuc apposuit S incorporeo, uelut o enumeratis opinionibus hoc quoque emersum, atque inuentum si . quod . n. facile mobile est & semper mobile incorporeum consequi . incorporeum autem non proprium nunc dicit, scd i Llud quod est subtilissimum, omnia autem haec, inquit motus sensus, incorporeu ad ipsa principia reduculis, talem uidelicet inquiunt eam esterim sit e talibus principij, hoc aut definiunt omnes, tio ut omnibus tria de anima destitem ib.dicit,unde S apposuit ut ita dicam, sed aliqui omnia illi assgnauerunt. aliqui uero qdam, quemadmodu ex ijs,que dicta sunt de opinionibus inuenire possumus. Quare er qui cognitione definiunt ipsam , uel elementum,
ues ex Aem nti, faciunt, dicente, similiter inuicem praeter unum. Dicunt enim eos si simile simili: ex quo nanque enima omnis tognoscit, erestituunt eam ex omnibus principiis. quicunque igitur unam quandam dicunt causam ,π elementum unum, ex animam unum ponunt, ut ignem , uel aras . Dicentes duistem plura principia , animam quoque plura dicunt. Anos aras autem solui impatibilim dicit e se intutinum , π commune Aihil eum ullo altorum habere. talu autem cum sit, quomodo eoagnosiar, propter quam causam,neque ille dixit iisque ex ilictis manifestum est.. haec tria quae dicunt animae adesseod ipsa principia reducutur qui situr,inquit. ad cognoscitiuum i-pinis respexerunt,qm smile limili cognoscit ex principiis,quae apud ipsos sunt,uniisquisq; ipsim distinii iit,
qui plures dicebant,ere pluribus,qui uero una,m uno. nam,quoniam omniu est cognoscitiua, oportere eam in se omnium principia habere putauerunt. Solus auistem,inquit, Anaxagoras non cum illis eadem uia pro sectus est: cum nanque omnes prppter in nitionem iis
ps corporea principia dedet int, ille intellectum alamese dicens, qm sempiternum animae opus es mouere, intestestim autem ipsum mouere dixit uniuersum,quare animam esse intellectum dixit hunc ipsum intellectu purianam impatibilem, quique alijs non misceatur esse dixit hoc eu esse incorporeum cum nanque diceret sismi lates partes esse entium principia, haec autem inuicem commixta esse intellectum ab horum mixtione esse immunem,& purum sanquam alterum ab ipse principiis e quibus omnia conuant,narrauit,omnibus cotta serens quare ipsum Arist. amplectitur uelut asserentem animam incorpoream,non tamen eum attigisse recte sermonem de anima dicit. cum nanque sit haud mixtus incoicabilis nullumque habens habitum ad ipsa principia,de qui biis omnia sunt, quo cognoscet inquit omnia,non patet . iami enim hoc nobis ipse Anaxagoras expressi, neque illud in ipsus rationibu 1 col. ligi potest omnium igitur cum alis supponant ipsa alae
principia corpora,alia uero solum incorporea,taeque altera est ratio directa ,sed uterque partem quandam ii ritatis locutus est. etenim substantiam oportet esse imcorpoream 1 quidem melius esse oportet ipsum cognoscens,eo qaenon cognoscit. corporeum sane principia oportet esse in incorporeo eadem substantia,nsi maiorialia quide,sed eoru rones.neq; o iis,quae dicta sunt, id manifestu est,in multi n. luculenter quidem saepenumero non aliquid antiquis dictu est ex dictis aut colligi potest, quod ipse quoque Anaxagoras ita conclusi.
quemadmodum Democritus, qui intesta esse eundem cum anima dicit. iacvriue uero contrarietates sciunt in principiti, animam
quoque ex contrariis constituunt: qui autem alterum contrario a
ram,ueluti calidum,uel frigidum , uel aliquid tali esse ponunt . quare: nomina sequuntur qui calidum dicunt , vixd Mea πτο t...i. ipsum uiuere nominatum est: qui uero frigidum, propterni irationem, o refrigerationem nuneupatam esse animam.quakitur tradita sunt de Mima, o quibus de estisti diruat ira, Me sunt. alis erat Empedocles. quatuor nanque elementa de quibus animam dicit esse, o contrariis qualitatibus componuntur, atque ipsa contentio, & amicitia . qui autem alterum contrariorum ueluti calidum,aut stigiis dum, aut aliquid tale aliud, & animam ipsam, similitee horum quid unum ponunt. alterum contrariora ponit Hippon S Heraclitus,alter quidem calidum,nanq; ignem principium dicit her uero frigidum,cii aquam ipsam principium ponat,horum igitur uterque pro opinione sua Domini ipsius animae ueram originem traudere conatur . Ille quidem dicens ppea G. dici. i. unam, quod animata tia , id est serueant.quod calidi est. hie uero Q --,id est animam uocatam esse ἰὰ Ψί 4.χή id est a frigido unde habet esse ab eo quod nobis per respiratione sigiditatis causa fiat. nam quia uita ex anima est, anima uero ex stigido est enim ex aqua,ideo respiratione opus est,quae trigiditate calidu circa cor coerceatuae
rue permittat animalis ipsius potentis ppotet ius fieri,
ico autem frigidae. considerandum autem primum quidem de motu, fortasse enim non solum falsum est Me, sublantiam eius talem esse, quastim dicunt Eicente, 6se animam si sum mouens, uel uesens mos uera : sed unum quoddam imposibilium adus ira motum. quod itur non necessarium sit inam moueκι moueri , iam diae tam est. Postquam antiquorum opiniones,& eorum, qua in animae motivum respexerunt, ct eorum qui in cognistiuum connumerauitatinc quod reliquum es argumeta contra hos aggreditur,& 1psorum opinionerarguit, non quod male supposuerint ipsam ouere corpus, uel res ipsas cognoscere,uel incorpoream esse,sed quod suspiciti sint ipsam motam mouere, & cognoscere, stain te omnes res ipsa habeat, quodque ad incorporeum respicientes, non proprie incorporeum opinati sint, sed subtilissimum corpus esse reliquorum, primum igitur ab iis incipit, qui in motivum respeXerunt, quoniam quoque eos primos in narratione proposuit. putabant autem illi uemadmodum didicamus,nam mo-Het anima omne aut mouens mouet, ipsam quoq; an mam moueri,no ab alio aut ipsam moueri,sed ab seipissa,& esse seipm moues Cotta hoc imnstituit, primum quod no potest fieri ut anima moueatur, im . n. inquit
39쪽
sugio dicere ipsam tapsum mouens φ dc non posse fierida in li Ir it ipsa moueatur,taxat aut e & maxime Platonem. sed priusquam in ea quae ab ipso diar ingrediamur,paucis ostendemus,et ex ipsis Arist dicit omnino necessariu esse animam moueri, postea lusce dictis edisserentes de quo esse ipsam immobilem dicat Aris. Sc quo Plato semper mobilem. in auscultatione igitur naturati, motum definiens Arist. dicit, motum esse en telechia entis potentia,inqliantum tale ellaioc autem est ente- Iechia in potentia entis ad actum pol thaec potentia entis hoc enim significat hoc. inquat mim tale est. si nan que cessauerit a potentia,ab motu quoque cessat,est igitur uia de potentia ad actum. Quod si motus est uia ex Potelia in actum dicit autem iuisus hoc in libro Arist. quod anima potentia eli intellectus , & quod fit aliqnactui intellestiis , dc euge inquit dicente, animam esse locum specieriam praeterqu m quod non Omnis, at ii tellectiva d non entelechia, sed species potentia, ct rursus inquit quod tabulae non scriptae similis est ac si diceret potentia tabulae, quae aliquando actu scripta sit, quod squidem motus in uia ex eo quod potentia est ad illud , quod est actu, anima autem potentia cum sit intestinus it aliquando si,scipiens species actu intel B,
ex hoc igitur, lac d potentia est ad id quod actu est. Picedens mouebitur. replign.im autem huic,& inquiunt
in tertio libro quam plenissime dixisse de motu .dc disesinitionem transmutationis per motum reddidisse dicεtem esse uiam in potentia in actu motum esse. male igitur inquiunt ex non diligenter data distone arguere Aristotelem ipsum tentare. quoniam in quinto libro diligentius haec ipsa dis finies inquit mutatione in plus
se habere q motus siquidem .n motus est, haec mutatio est,non autem econuerso fieri enim circa quatuor praedicamenta, substantiam, quantitatem, qualitatem, ubiecipsius quidem subflantiae mutatio est generatio de
corruptio. Quantitatis autem augmentum,& diminutio, qualitatis uero alteratio,at ipsius ubi latio . esse igiti quae sunt in tribus praedicamentis mutationes motus
quantitatem,qualitatemn ubi ipsiam autem subitatiqnequaquam. oportet enim motum ipsum manere,ut moueat tir,quod autem fit,dc corrumpitur,non manet.
'uare illis motum dissilit aliter.q diffinitiit in tertio
libro,ubi distinitionem non motus, sed mutationis dedit. nam motum dicit esse de reformato in reformatu mutationem,idem ac si diceret de subiecto in subiectili generatio autem S corruptio mutant,illa quidem ab eo,quod forma caret in formam, haec uero de formato in forma carens. quo uero haec ita se habeant,in illo tractatu diligenter dictum est nunc autem, quae dicta sunt, ipsa sufficiant. hi quidem isthaec. nos aute dicimus mustatione secundum quatuor praedicamenta cosiderata, nisi uelut animam quando mutatur eκ intellectu pote ia,in intellectum actu secudum unum trium, qui sunt motu mutari. nanque mutationis dissinitio, d ii ipsa quadrat, ut ostensum est hoc autem est ipsa gnatio Scorruptio. quare cum discat fieri ipsam dicamus, qn autem ignoret corrumpi at hoc quidem deridendum est.
erat . n. anima ,δc anima antequam didicisset . quod si nosecundum substantiam mutatur, necessarium est secundum aliam quandam causam praedicamento tu esse eius mutationem. quae autem erant secundum illam mutationes,m tus erant. mouetur ergo anima. qisi Arist. uidetur magis dicere mutationem animae ex eo quod
est potentia ii illud quod est actu, generationem esse,
non alterationem, quando . n. ex ignorante quispiam doctus fit, hoc ipsi in dicimus eum dicere persectionis generationem,non simpliciter subitantiae. qtiare gen ratio quaedam,hoc tale,non simpliciter generatio.&γlio modo, tilium S uirtus contraria sunt. si nanque diprii latio esse uitium,ut indiscretum,& forma carens,attamen quia mutatur in uirtutem,contrarium erit, non
priu .itio sicut in praedicamentis dictum est,non uta in habitum,ueluti caecitas in uisum, mutatur autem cotrarium in contrarium, quemadmodum iri gru in albu, lait anima de uitio mutas in uirtute,& econuerso . sunt'
aut contraria haec nati talio nanque in contraria motus
est,et enim sub ipsam qualitatem reducitia . molies igis anima. aliter quoque ipse inquit Arist. hac ratione ut Dferre motum ab actione, eo quia motum quidem impae sectum actum, actum autem integrum esse, quare diu P na quoque sine potentia actu este inquit. V nde in at scultatione naturali quaesiuit .utrum duo sint motus in
mouente,& in moto an unusac demolitariit unii esse, deinde rursiis quaesitiit cuiusnam motus esset, mouetisne ii moti . S ostendit, quod ipsus moti est, ille. n. ex impet ficio ad persectum procedit .non mouens quemadmodum se habet in discipulo S magistro .uniis naq; in ambobus est motus, qui quidem a magistro incipit, in discipulo uero finitur mouetur n. non magi. sed di scipit ius,ille. n inquat labitum persectum atq; integruhat,et,hic uero particul.itim in hunc dediicitur. quod si per se motus quidem est impersectus,qui uero eu in actu, integer est,interrogemus ipsum quo in anima se habet .moueatur ne an non quod si non mouetur, non
ab iis persecto ad persectum procedit,non mouetur ab ignorantia in cognitionem , neque a propositionibus ad conclusiones quod si haec in anima indentur, & integram non habet actionem, timue actus sine potentia est mouetur igitur. hoc. n. ipse dissiniuit, motum emeitiam,quae ab imperfecto ad persectum procedit .atque
aliter pse inquit quod in quibus est prius de posterius,
in liis omnino quoq; tempus est, nam de tpe qcyprius est de posterius egreditur,quibus utique egredit,in quibus aut tempus, m his quoq; omnino in motus. etem permutant haec. dc in quibus motus est,in his omnino. eli etiam ips,dc econuerso, in quibus tys est, in his omanino est etiam mol us.at est in anima,& prius Sc poste. rius .est igitur etiam motus qFaute in anima sit prii mdc posterius .manifestum accedit, siquidem a propositionibus ad conclusiones anima ipsa procedit, neque omnia simul cognoscit,sed aliud ante aliud, neque ola,
quaecunque scii simul promit, sed hoc priu ,& hoc posterius de uli descedit a uirtute in malitiam .dc ab ignorantia in cognitionem. haec ergo sint ad demostrandii, quod etiam ex sententia Aristotelis anima mouet, notae male Plato illi per seipsum mouens attribuit m
quispia recte hosce sermones iudicare uolii erit, nulla quidem in ipsis esse pugna reperiet, praeterquam in solis uocibus . quemadmodum. n. pluribus in locis sacere consueuit,arguere ur sic quoque hoc in loco, postquaenim iteri motus ab actu itaturi nobis quoque cogniti sunt soli naturales iorum aut nullum ipsa anima mouetiar,non n. augetur, aut minuitur,uel secundum qualitate,uel secundis locu in utatur, ne quispiam. cu Plato dicat animam ipsim seinper mouens, putet ipm linum ex nati iralibus, nobisque ab actu naturae cognitis motibus dicere ipsum mouere. ideo ostendit ipse omnino immobilem extitem secundum hos ipsos motus, & est Ioa. Gra. super ala. D ii
40쪽
letino uerus,& a Platone probatus. Quod si incorpoream ipsam Plato putat esse, moueatur quidem in sententia Platonis secundum alios quosdam motus intellectivos,& praecipue uitales .p quos maxime semper mouens ipsam animam esse Plato dicit,uiuificat. n. semper licet animal sit in sopore, S dormiat, qti intellectivus non operatur. Cum igitur Plato omnem simpli actum motum esse dicat, Aristoteles aut e solos naturales mo tus , sermo quidem secundum Platonem dicens anima moueri,uerus est secundum Aristotelem non moueri atque in solis uerbis inuenitur dissensio. quod si alterationis iam habitus.& dispositiones habet per has aut
mouet anima transmutans o inscitia in scientiam,quoesiugiet hoc non solum moueri, sed & naturalem ino tum moueri uidetur Aristoteles respiciens ad solos
motus corporales dicere animam non moueri. Patet autem eκ ijsaluae ab eo dicuntur. Si enim inquit,anima mouetur, non per accidens, natura quidem s mo.
tus adest, quod si hoc est etiam locus est, omnes enim dicti motus in loco sunt. Vides quo ad corporales motus respiciens,sic ipsam immobilem esse dicat,quicquid enim in loco est corpus id est.Considerandiim autem in primum de motu . fortasse enim non solum salsum est eius substantiam esse talem, qualem inquiunt dicentes animam esse seipsum mouens,uel quod mouere potest, sed unum quiddam ex impossbilibus illi esse motum . Dictum est quod qui ad ipsius animae motivum
respexerunt, postquam putauerunt ipsum mouens oportere omnino de ipsum moueri, quod uisui et sum corporaliter mouens sic moueat, uidebant autem an iumam primo corpus mouentem, per se mouentem ipsam definiuerunt. tantum igitur inquit abstineo,ut di, cam animam per se mouentem,quod unum esse ex impossibilibui dico omnino ipsam moueri, maxime aut illiu , sermo hic in Platonem tendit.quare eum dixerit quod dicentes animam esse movens seipsum, apposuit uel ualens mouere. Apparet. n. Plato,quodammodo dicens,quod omnis anima per se mouens, ut in Phaedro, Ec rursus in legum decimo sic animam disinit, rei uero huius,cui nomen eli anima quaedam ratio est,an aliam, praeter eam quam modo diximus habemus, quod ipsale possit ipsam mouere. dc qiipse Democritus de tim pliciter qui animam corpus maxime mobilissimum diiscunt, de si non semper moueri animam dicebant, atta,
men mouendi potentiam in ea constituebant, atq, ob eam causam dixit uel ualens mouere. Quod igitur Platoni quoq; uideatur per se mobile esse motoria causa,
id patet,principium enim dixit motorum esse, quod pse mobile est. dictum autem est, quod alij et iam naturales 'ioc ipsum putabat. quod igitur animam ipsam mouentem uidebant,inde moueri ipsam cosirmabant. Qd igitur inquit,hoc necessarium sit movens,ipsum omnino moueri in octauo physices demostratum est ibi naisque ostendit quod primum mouens esse immobile ne cessario oportet. si nam; illud moveas no adhuc erunt in motu mota comutata tu causa. Praeterea si omne qdmouet inquantum mouet de ipsum mouet, erit ipsum augena,quod auges de ipsum docens, discens, de ipsum albefaciens et albet.qc uidem absurdum est. Priterea appet ibilia cupiditatem mouentia in ipso motu mota erant,nanq; herba asinum mouet, atq; imaso uidente, de quaecunq; talia immota manentia. bene igis usq; ad necessitatem rationis primum destruxit, quod non m necessitate mouens ala quoq; mouebit . per ea autem,
quae sequuturata stabit contra hoc ' Pseipsam moueat. quod Oino non illud fieri non pol, ut ipsa se moueat,
uel omnino moueatur. Dupliciter autem cum moueatur omne,uel enim per deiuriv. per seler aliud utilem dicimus quaecunque mouentur,quia in eo,
quod mouetur,sunt,ut nauigantes: non enlis eo modo metiretur
quemadmodum Rauis,hac enim per se mouetur, illi uero quia in eo,quod mouetur sunt. id autem Fatet in partibus. proprius enim est motus pedum ambulatis, qua est etiam hominum , non ades
autem nauigantibus tunc cum autem duphcho dicatur moueri,
considerentis de anima s per se moveatur, optet partiet Is
ostensurus quod anima non mouetur, merito p mmum drias motum significantes enumerat, ut sciamus per quale motus signiscatum animam ipsam non m ueri dicat. eorum igitur quae mouentur inquit, alia quidem per se mouentur, hoc est secundum substantiam motum habent alia autem per aliud i per accidens dioeenim sbi uult hic quod ait per aliud, quemadmodum ipse exemplis dedarauit. eorum autem quae per accias mouentur,alia quidem sc mouentur,ac si per seipriumotum habeant,ut nauiculator. nanq; per accns mouet in naui,quae de ipsa moues,cum in possi. de ipse pia moueri alia uero mouentur,ta quam per se imo bilia snt uelut in corpore album .nam dum corpus ipm mouetur ibum quoq; per acciis mouetur, ipsum in secia dum propriam naturam immobile est, quo sgnificat animam ipsam moueri. Aristoteles quoque concedit,
mouere enim corpus,at esse eam in corpore quod mouetur,per accidens seipsam mouet, quemadmodum si potentiam motivam albedo acceperit per accidens seipsam mouere dicatur,simul enim cum eo,quod mouetur,incedit. sed remiges quoque mouentes icapham,cura per accidens mouentur,quare ipsi se per accides mouent,quomodo anima quoque corpus ipsum mouens ipsa se per accidens mouens. si nanque non ipsum corpus relinquit dum mouetur, in ipso autem operatur,nianifestum est quod sinul cum ipso per accns moues, simul. n. cum ipso moto progreditur. ipsa quidem per se immobilis est, quia quoque incorporea est, quod si hoc est, non est in loco . quo igitur quod omnino sua. pte natura haud esse in loco potano ueri di nam et mouetur de loco ad locum transit,omne autem ql in loco est, corpus esse,anima uero incorpoream esse demo astrationibus mathematices necessarijsque ostendunt.
quare necesse est omnino immobilem esse secundum
naturales motus cum aut dicat eorum quae mouentur,
alia quidem per se,alia uero per aliud mouentur, hori,
exemplum nauiculatorem apposuit. motus nanque in naui non est nauiculatoris per se,sed per acclis,na mouendo nauem,in qua est,moueri de ipse dr. quod . n. noeli ipsius talis motus proprius, patet inquit ex hoc,qael artea per quas mouetur per se, dum mouetur nauicuarius mmotae sunt, hae autem sunt pedes, quando. n. per se mouetur,id per pedes facit. quate smul exemis plum eius quoque motus qui per se est ostendit,ambulationem uidelicet, quae fit per pedes. de como de quidem tali usus est exemplo, ne putemus motum totius corporis,qui per partes fit,esse per accidens. nam & si
per partes totum corpus mouetur,per se tamen moueari dicitur,quia neque pedes ipsi sine conspiratione, ε
concordia totius corporis monebiitur. cum alit dupla dicatur mouetiarunc de anima consderemus,an per se