장음표시 사용
171쪽
DE INVENT, ORAT. LIB. II. omnia. Nusquam gentium a ueteribiu pedis supplaα sonem accepimi esse puto:σ in brachiorum iactu,plas apud Iaeos, quam Gomanos dicturis pmittitur. Quare hac de re in praesentia, nihil mihi praeterea praecipiemidum videtur,quo ut quisque, antequam ad dicendum proseat,diligenterfecum expendat,quae assio, pronun tiatio, conueniat:ne quid fecus,quam causa er locim postum,indecorestat. Hoc uiti . forte a circulatoribus acceptum, quis deum immortadem non suo iure rideat,
nonnullos hoc tempore, non tam dicere quam canere Huius re adeo non apud Romanos,autoress udu uostigium repertis,ut Iulius caesa ne carmen quidem carinendum,nedum prosum orationem putaret:dicereis, si legis cantus cantas peccas. Nam quos a canente minime,a legente numeros, tempora. accipias commode. De memoria quid dicemus s qua qui caret, ut ad nudant pene rem, ita ne ad dicendis quidem erit accommodata resamari tamen arte er hanc posse autores uoluerunt:
Aper loca, e T quaedam sintulachra, alias id genus stigna animis imprest,re recordarem . Qgae in retaminiscendis rebus,ut istasse aliqua ex parte memoriam iuuerunt,ita qui hae ipsa ratione singula uerba in meae moriam reducere conati fiunt,quod nonnulli Graeaeci fecerant,duplici cura ipsam onerarunt. Diligens ad rem cogitatio, exeracitatios, si qua res Aia,
172쪽
KOL DIANI DE INVENtatione er Amplificatione Oratoria Liber Tertius.
Quid genus suasorium,& qui hoc in
O S T c. A M Gmnes istos distoricticorum rhetoruamcs Iocos explicuimmus,quae inde in genere demonstrativo inueniendi,σ amplificandi, inde com piost iuuenta distonendi, tu omnia hiergum illustria augendi , potiremo memoriter prora
nuntianssi ratio e Ie ostendimius: iactu Cr in suasorio hoc genere struidus est ordo:ut patefiat, en hic in uaridi i omni siue ad fidem breuiter ue ad copiam, abissctusque mouendos adhibeantur, e demitis ex locis urimi oportere. D rum genus, quod crasita, illi,nos r deliberatium appedamu , te rixtam,quo e quae sutura sun cupimu que D noli us feri, suadenim aut
Juademu3 Versamur er hoc in genere,d- petimus, hortam si hortanetur, cor tam , admon M, eas docemus, quae perplexiora argumentis confrinungsunt. Nam reliqua, quae certa non t fidem, quasi e
positionem desiderant, superioris generassunt. I rique ciceronis de phil pria scripta, ubi res probationibus agitur, butim potiuK quam Auperiori S generis, qui a multum commune habere suasorium hoc supra diximus, videri posent.Quin er ciceronis nonnullae orationes, er epi
173쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. III. Ier epistola propemodam omnes huius fiunt generis: ut quibum aut suade aut contra risuadet, petit, commerim
DChortatur, aut dehortatur, consolatur, admone aut
bufimilia scit,quae bucherunt. Ouidianae item episto Iae, nis omnium illom scripta,qui in iis, quae diximusi occupati sun hoc in genere uersanturi Divisio dc explicatio eorum quae suaderi eticontra dissuaderi oporteat.
Porro fissurori ,atque adeo expetendorum omniu, quae suademus,alia honestisen alia utilis,alia necessuris,alia aut ex duobus modo superioribus honestis atque utilibus,aut ex tribus his honestis, utilibus, atque necessarijs permixta. Honeiti sunt,qui quia per se laκα dabilia pulchras uidentur, non emolumento aliquo, sed solo fui amore animos hominum allidunt ut uinum res omnes:quarum genera sunt prudentia, iustitia, foro titu ,er temperantia quae singulae,qu)d late pateant, plures βο complectuntur ventio. Siquidem prudentia memoriam, intelligentiam, er prouidentiam : Iustitia religionem, pietatem, creditis in rebus fidim, gratiam,
vindicationem, obseruantisti, Cr ueritatem:Fortitudo magnificentiam delitiam, patientiam,'perseuerat tiam: Temperantia continentiam, clementiam, Crimo; destiam continet. cauendum hic maximae, ne uicina uirtutibus uitia , nobis imponant . Nam fortitudini audacia, perseuerantie pertinacia, iustitiae acerbitas,
religioni superillatio, nique alijs alia uicina sunt uitia. Vtilia
174쪽
partim absoluta fiunt, partim cum quadam adiunctione. Absolutae necesitudines unt,quium resisti nulla ratioα ne potest,quo minius fiant: ut quodcunque natum est, necese est aliquando emoriatur: cr quodcunque manu fictum est, temporis tractu depereat. De his sane, non nitarum attinet dicere: quod uel nolentes, repugnat tras trabant. Reliquae quae cum adiunctione sunt neu cessitudines, thonestius, aut incola miluis, aut rerum
stultuosarum utilium , rationem habent. Honesti is, i ut si suadeos obsessis ciuibws, necesum ese urbem ut deae lyndant, Dimis principi fidem feruent, modo probi. atque honeni haberi uelint. Incolumitatis, ut 1si suadeas Saguntinis,quod Alorcus scit, necessum esse, ut Anonibale uictore ita uolante , relicta κrbe , fortunius o*mnibus, cumsingulis uestimentiis eo abeant, quo Granibal iuberet , modo incolumes esse er uiuere uelint.
Rerum fructuosarum, ut si suadeas principi , necessum esse cum hoste ut congrediatur, nilῖ exuri agro Ad ci pecora , captiuos trahi colonos perpetι velit. Non mepraeteri nonnullus placuisse,necessarium in suasorias non incidere: propterea, quod D ijs quae simplices erabsolutae necesiturines esens , nihil opus esset dicere, quod uel inuitos cogerent:Cr relique omnes, quus aia iunctionem ioc est friendi causam habere diximus borinestaris utilitatus quaestione continerentur . Verum mihi ad communem flensium Cr Aquendi usum, vel in Moram hominum exemplo de iis hic sta dicere libuit. Permi
175쪽
DE INVENT. ORAT LIB. IgΙ. permixta autem ex duobus modo honestis at iis utilial ,wssunt libertas,glori amicitia,et bis similia: quae non modo honestite ipsa, sed er suo quod in mili res sturi
nos alliciunt atque ducunt. Quae uero ex tribrus stilis, bonem, utilibus , atque necessarijs permiscentur, eiusmodi unt, tum patriam,religionem,siterVs conraseruare. Nam honestis est urbem leges, libertat s a maioribus acceptis tueri: utile fortunassiuas, publica,
Cr priuata omnia ine detrimento construare: necessarium, per ignauium non committere, ut hoste irriurumpente,omnia in eius ueniant potestilem: ut ciuium reae iis deor is templa incendijs delea: uirgines conmispret:uiros alios trucidet, alios captiuos tribat. Eadent
de religione,e T literis construantis dici possunt. In his item omnibus spectandi , quid feri posit, er quam scite posit. Nam'stra honestum, utile, atque nocessarium esse dixeris,si per docuit autem feri nequeat.
Posibilitas autem atque ficiliis, a remum, iue quibus dicitur natura,circumstar scp ducitivmnempe auxilis ficultuibus, loco, tempore, alijsq; id genim pro c si subinde nouus dis novis.
Atque hinc Acile eoAn potest, quaesint dissuadenda: nempe his contraria,turpi inutilia,imposibilia,ctificilia,quae prurimis laboris er peritali habent.
176쪽
Quae stiadentur aut dissiuadentur ab adiuruis quidem non male,sed potius a causarudc euetorum loco sumi posse,
Cum igitur haec sint quae suademus et Aisua et
uidendi subinde,quibus ex Iocis eorti , quos ρα pra explicuimuK cadunt. Ostendimus supra,uno adiunctorum lacum ea omnia nobis suppeditare, quae laudari, Cr contra uituperari debeant: qui idem σ hic, quae fuaderi, dissuad ite oporteat, subminiurare poteriti l Nam quemadmodum ibi honeri,utiliterque ficta laudo. imus, Cr quae contra turpiter, inutiliters acta sunt uia reperamus,sta hisiad honeste,utiliter que aciendum, antra imos hominum suadendo impellimus: er contra turpis, atque inutilia, dissuadenda ducimus. Ibi rem Ma Gad iunctis, qui locus omnium temporum est, laudamus, hic adhuc facienda . quae recte fructuoses fieri putaumus, uademus. Itaque honesti utilias isti maxime, cui ssequenda esse uola tm, fiunt adiuncta. Necessaria quoα sque ei maxime assunt, uicina ci; unt, quem urgent atraque impellunt. Iam Cr posibilitas, facilitas si, an non hinc colligitur nempe a parentum, amicorumis operar ab ipsius aetate, ualetudine, copijs , si Ita tibvss, a loco item,em tempore, Cr sinalibus circumstatijs,quae pro causa aliae atque aliae semper existunt,eis cui suam demim adiacent adiunges sunt inaxime. Haec ita eθὰ negari quidem nulla ratione potest. Uerum cum ita nam
tura comparatum sit, ut nemo aliquid fieri uelit, aut suscipi nolit, fine causa,a causarum er euento pOα
177쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. III. i in loco,quon ab adiutissis nasci diximus, suadere nos,itque Ahuadere uideri possimus. Nam hone)tis, utilia 1 inece1sitas,ipsas aciendi posibilitas, atque acilitas, o sesunt, quae animos hominu in adjiciendum stina buunt,atque impellunt ipsa autem laboris negoti s susce=tio,euentum est putandum. Et quanquam dignitas, a, e commoditas,post ipsum donum Aelim capiantur, en cum haec sterata hominum animos ad agendum
citen cause 4jicientes,eas quae fiunt, eueta effictus uni putanda. Licet enim rerum, quae iunt, inis sit honetis utilitasque, quod comoda post feta primum sentiano
ur,fuscipiendarum t en,causae ante extiterunt.
e omnia haec,honesti,utilia, necessari possibilia, ista,quae suademus,Cr his contraria quae di vadonus, rete qui lam ex adiunctora loco,qui complectitur omnia, d proprie magis a causis Cr euentis,quae inde nascunαιr cadere dicimus. Adiundia enim in causas conuertunαιr,cum ad aciendum aliquid,animos hominum impetiimi. Sed harum rerum exempla subqciamus. Quod sirincipibus er ciuitatum gubernatoribus suasurus ueritas, imprimis esse prosticiendum, literarum ut fluoia conferuenturi.primum commode ab honesto prooes. Vnum hoc ese literarum munus, a Diji. immortam bus hominibus datum, quo caeteris praestire brutis Uint, cognitis literis, mentis concepta, nunclyten ida Iongas oratione explicare, nunc stilo mandare, iodo aliorum scripta de Repub. admini Pand modo e res ione conferuanda legendo,cognoscendo s,opti
178쪽
rso GERADI BV K. ivi filiciter retinere qua uel sola re, ut maxime cael οἱ animantibuε antecessere,ita Di s ii mortesibis proxime accedere uideri posunt. Ab utili literis animos hominu natura ferociores ad humanitatem lingi, atque excoα
si ierit,ut cum quisque literarum beneficio suum Vicia quodsit intelligat uum dignitate praecellentibus bonorem tribuu Cr Reipub.principibusque quod debet rinavduae pendat. Α necessario uturum breui, si literanes antur,ut homines omnino obbrutescant psa, riligio,σ Reip. stitus,atque adeo diuina humana milia quae bis confriantur labefictatu concidant. ἐβrili:Posse iam eos acile his rebus consulere, Auasi praeimia,fuoss honores rectis studijs constituant: er amici monendo, iubendos dent operam, ut ij, in quos imporium busent uos ad literarum studia liberos alanti H iitaque omnia haesidignitas,commoditas,necsitudo, si risitus, causae principibus fuit cur in conseruanda librarum studia incumbant.
Quae ab adiunetis seu caussis inuenta,ad maior animorum motum caeteris ex locis amplia
ficandi sit ratio,& primu honestii peroeae uaderi aut contra disiaderi oporteat, e. quibus ex locis cadant diximus:dicendu est fulindrim quibus ex Iocis haec ipsa amplificanda sint,ari extendenda:quod ex omnibus fieri potest. Nam cum isingulis bis generibus tota uersetur rhetorica, omniuster Iocorum incidet UM.Antinia uertendum autem, n
onini hic ad Menda fidem dirigantur, 4mplificatio
179쪽
DE INVENT. ORAT. LI. III. uri', quae motu animorum fidem sciat. Hanc cicero de
'artitione oratoria, nunc uehementem quandam argum tentationem uocat, nunc grauiorem quandam affirmari ionem,quae motu animorum conciliet in dicendo fidem.
quidem non de superior sed de his rhetorices geriteribim, ubi ad fidem spetiant omnia, dici recte potest. mpli'candi autem quae hic ratio fit, exemptu daeclareae
ivg. Suadeamus Caesari noseo,ut itinctifim ,s commanem omnium chrialianorum hostem Turcam Asiata: i , Graecia,quam post bonurium memoriam occupatam tenet rursum depellat. cause autem pellendi bonis
π hic fiunt, honestis, utilitas, nec stas, quae quidem omanes nullae essent, si prae discultate res feri minus pset. Qitare σ posibilistis ab ipsius potentia, er socioru in principum auxiliis petenda est: quae Cr ipsa exporta, causa Caesari expellendi hostis erit. Haec aut sinis uti ex alijs atque aliis locis explicanda, atque exagge unda erunt. Nam si paucis modo,ut in superiori de cotii mandis literis exempla, perstringantur, non ita in nam Mem, animori s motum Mant: exaggerata alant: ut maior uis homnum,quacunque incumbat inris. resionem frit,atque perrumpit, is er haec amplificatai, secum uel inuitum trabunt. Primum itaque ex adiunaelorum, seu qm inde nascitur ex causarum potius Ioco,onestis, ratios pellendi hostis 'explicanda est: decere 'ium,qui Caesar princeps, christianorum omnium creavi sit,in id omnium maxime incumbere, ut is hostis reae,ellatur, qui ex Asia veniens, totam Graeciam inusserit: orinianam religioncm oppresserit: leges proculcarit: ι omnem
180쪽
nera mulα, foedas, imperium uero in omnium uitan atque fortunus maxime intolerabile inuexerit: nec mota do eo contentus sit, quod totam Graeciam oppressent oecupet, deuolarit, subiugariis Pannoniam: Cr in Germaniam usque victor perrexerit. Huires furorem quamprimum reprimi, audacium 'nari, quid magis Caesarem, cuius fidei commissa sunt omnia decere pomtests quid chriaiano Principi honestitvis Imperatori ad gloriam, O sempiternam nominis memoriam confrigendam maius Sed cum haec nuda ruinus,amplificata autem ad motum animorum plurimum ualeant, adiunctorum iocus introspiciendia eth: qui personis er rebus de quia bus agitur adiunctus, rerum nobiis copiam suppedit in praeteritas praesentia er filtura; unde hic suadendi , intuenda esse nos admonet. Ex bis autem non quaeuis
sine delectu, sed ea saltem sumenda sunt, quae hones pellendi hostis causam caesari praebent. Ex praeterito igitur Caesari adiuncta fiunt eum sua dicta tum ea, unde hic maxime suadeas, quae ipsi er a suis pellen di Asiatici hostis causa ad gloriam, ab hoste ad ignomniam acciderunt. Gloriosiuam autem, amplum sari, omnium eum Principem, er Romani imperii peratorem aduersus infestifimum hostem esse creatum: ignominiosum uero, breui tempore tantum in Europa imperium Turcam esse consequutum: eiu3q; uires inis dies magis ac magis in Chrictianorum omnium perni elem inualisceretatique primum hic copiost exponaqquae