장음표시 사용
151쪽
causarum er euentorum loco trud est. Obsequum an cos,ue S odim parit. ACCLAΜATIO, quam uocantici, est qua amplificamus,dictorum clausula quaedam breuis suae periori figurae omnino uicina: ut, Tantae molis erat Romanam condere gentem. Adeo in teneris asuescere maturus. AETIOLoci A est Amri ratio, causa subiericta: ut si postquam dixeris, pauciores id temporis themα sequi, usum subjicias, non posse feri, ut ea itire sibi quisquam elaborandum putet,cui nec honore,nee prae a satis digna constituta esse intelligat. Sunatur, quod er ipsa uis uerbi di tat, a causarior loco.
DISTRIBUTIO, quae ab illis dicitur, esὶ qua er mire augetur exornaturos oratio, G immanr rectorum s in partes departimu3: ut Tota ciuitas euerissa est: deiecta moenia: portarum iureiuras ruina impletae fosse: ciuium rect deorums templa,partim flamma 4bs p partim mansubuersa, atque disiecta: denis omnia publica, priuaris, sola sunt aequata. Item totus
tera. Sumitur dictributio a partim emi eratione,atque adeo ab adiunctis. GRADAT 1o esst, quae ab illis dicitur, cum a uerbus in uerba subinde grauiora ocendit oratio: ut ricano inductria uirtutem, uirtus gloriam, gloriaci dos comparauit. Torva leaena lupum sequitur : li
152쪽
ra G E R A R D I B V K. inet, pillis, er quod audent, Cr quod libet iret, e quod licet, possunt, er quod possunt, audent, G quod i
audent, sciunt, Cr quod faciunt uobis molem non esti sumitur fbre ab adiunctis, er eventu: quod ipsinn, 'er declaratur exemplis. CONTRARIVM, qum Cr contentionemnos,illi Oori uocant est,cim pugnantibus inter fereri . bus dilatatur oratio: ut, In otio tumestuaris, in tumuti
tufolus es otiosus: in re frigidistina cales, in struentissima stiges: tacito cum opus est clamas cum loqui opus est,obmutestis: ades, abesse uis: abes, reuerti cupis: in pace bellum quamitas, in bello pacem dem us : in contacione de uirtute loqueris, in presio per ignauiam tubae sonitum perfrre non potes. Quo autem ex loco ducata tur ipsa uox indicat. INVERSIO est,cim quae contra nos adfran itur, pro nobis facere docemim: ut si alter Germanos parum religioni deditos distulet, quod in hac multa mutui uelint: aster autem, hoc ipso maxime pios es conis tendat, quod ab um tolli uelint. A' contrariorum haec sumitur Isco. CORRECTIO est, quam isti uota erat, quae quod dictum est tollit,atque aliud pro eo iam
neum magis reponit: ut, si sisse ab amicis petiisti, quid dico petist s saltem fortunam simam indicasset, μου re
bus optime consula sit. Sumitur autem ab adiunctis, nempe rerum circunflantia. PARENTHESIS quos,nulli non not auriget aliqua ex parte orationem, dum periodis inferitur. Sumit
153쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. II. rrs Si itur item ab adiunctis. ΔΙΑΣΥΡΜΟΣ elauatio est,qua grauiora in nos allata argineia,quae diluere labor est. eleuamvis er contemnimus: nihil attinere ad ea respondere,quae nihil ad rem merent. Elavanda autem res est ab adiunctis,4 contrariis, alijsj ex lacis. PRAETERITIO ab illis dicta, cum dicimus nos praeterire ea,quae maxime dicimus: Venon dico quain foede a puero uum institueris r quis, parentes uerberaueris: quam omnibus bonis polibabitis studqs, turpifimas quasque corporis uoluptates secutus sis. Sumitur schema, dum hominum Iacta infestamur, is adiunctis.
occVPATIO illis rirnon αλκψises cum tactistae obiectioni occurrimus: eas,quae obhci possent, praemuenientes diluimus. saepius hac autores utunto: er Cia
cero usus est in Pompeiana,cum alias pasim, postquam a L. Lucullo Mithridatem regno pulsum dixisset,ne bellum,quod maximian uideri uolui cuis summum ducentcn. Pompeium praefici uoluit, et albe uideretur, subqα ciLRequiretur 'rrisse,quemadmodun cum haec ita sint, reliquum posit esse magnum bellum: Cr quae sequunmturi sumitur a cause personarures circunstititia: boos ab adiunctiis.. c O N c E s s Io est, qua allitii concedimus, quo ea,quae liolumm, magiis aut impugnemus,aut recte 3m destii damus. icero quidon concesit Milonem inri
154쪽
en est. QAid enim comparatione non stlandescit, lincrescit. plurimunis Torinistre pro Marcello oratioά inem, hinc instructam esse diximus. Qisanim autem er pro Muraena hinc copiam sumpsit orator, iuris rudenαtiam remisitari constrando,o ento est ipsis orari tis. Cum autem locus sit, supra quae hinc augendi ratio lsit, satis ostendimus Verim animaduertendum est,nunc lad exornandum solum, nunc ad probandum nos collatationibM uti. sIMILITUDO itidem ut comparatis,nunc ornandi solum,nunc confirmandi causa adhibetur: undem exempla cadunt, quibus eodem pacto res, modo G pramus exornamuss, modo uerisimiliores probasiliota resque reddimus.
PRO SOPO PEI A est, cum modo de Elis lexiuis,modo patriae rebusq; inanimatis personi,oram iisnem, tribuimus: gratifimum schema, er ad ornandum, Cr ad commouendum. Cicero Patriam in catilitanum loquenton introduxit. Nam Famae personam, uer bas Naso suo de tristibuε libello tribuit. Sumitur autem ab adiunctis.1 N Τ E R R O G A TI O Griecta non
simplex schema est, orationemque auget,sed cum instandi causa plures conglobatae admouetur: quale illud: Quid enim tuus ille Tubero districtus in acie Pharsalica glaesdius asebais cuius latus ille mucro petebais qui siensius lerat armorum tuor i qgae tua mensi Materiam si
155쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. II. rs Etac LAMATIO est, quae Graecu las Gisquaatum nostri dolorem indigi uitionem, significatanius: qualis ira ciceronis in catilinam: G tempora: ὁ mores: Senatus hoc intelligit: conlut uidet: hie ineuuiuit Et hoc schema ab adiunctis res mutuatur.
SVBI EcTIO est, quando quod obiici nobis potest psi quaerimus,cry sim id ubi cimus diluiniuss:
quale illud est, Quid me sicere conueniret, cio a tinta Gallorim multitudine circu ederer an dimicarem ut cuparua manu tini prodiremus, loc- quos inimicisimuhabebamus.Sederem in castris S at neq; subsidum quod expectarem bebamus,nes erat quo uitam producererimus. castra relinquerem s at obsidebantur. Vis nugiatum negligerem s at eos uidebar accepisse ea conditioinne,ut quoad possem incolumes patriae ex parentibus cosci uarem. Hoc conditionem repudiarem s at salus antiquior est nitatum,quam impedimentorum. Praedicat hoc schema Cicero,ut quod multum acrimoniae,eT P ad exornandum adferat. Sumitur autem a rerum circumstinua: hoc est ab adiunctis. APOSTROPHE est, cum ab eo, apud quem dicimus,ad alium orationem conuertimus: ita cicero a caesare ad Tuberonem conuertit orationem. Habes Usetur Tubero quod est accusatori maxime optandum, constentem reum:sed tamen hoc ita confitentem, se in ea parte sisye,qua te Tubero, qua uisu omni laude dignupatrem tuum. Materiam item ab adiuncti sumit. Interis duras implex est,paruans orationem extendit.
PROPOSITIO, quanqui cisero inter en i I turm
156쪽
G E R A R D I B V K. iiii figuria locresiam non est. Neque enim qui quaru exornat, sed quid dicetur, auditorem seu sectorem
breuiter docet.Reddimus autem nobis attentos , Cr doαciles, mani rei paucis proponendo. mare non rheritores mod)sed σpo Etae principio summam euentosi quae pluribus exposituri fiunt, uel antequam causas exta plican paucis proponunt. Ver ι Cr toto orationis corpore, θρο aliquid proponendum est. et itus Liuius p ἶ-'e,rerum gestirum euentorum mum, breviter proponit. maresoc assequitur, ut semper πα- cognoscendarum quadam uoluptate,se legendo
TRANSITIO est, cum quid dixerimus, Crsubinde dicturis Mu breuiter indicamus: u satis mihi multa uerbastrisse uideor,quare hoc bellum esset genere ipso necessarium: magnitudine periculosum: restit, ut de Imperatore ad id bel lum deligendo, ac tantis rebus hpraeficiendo dicendum esse uideatur.De hac autem idem quod de propositione iudico EGRESSIO, quam modo excursum, modo
inflanem uocant, Graeci mirum inmota dum orationem extendi Est autem egresse autore F bis,alienae re sita ad utilissem causae pertinentis, extra fordinem excurrens tractatio. Excurrimus autem, nune Lin personarum Ia idem: qualem Cn.Pompei pro L. Cora hnelio Balbo Clacronis oratio continet: nunc locorum, atqge remnum, ut Siciliae apud eundem in Verrinis praedicatio.Denique in laudem omnis generis rerum d gredimur.Pro Archia poeta cicero, in commedationem
157쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. II. studiorim binanitatis,a causi est digressus. Necis brarum reram laudem modo, sed σuitupersim excursus adhibetur. saepe praeterea adhibetur aut ornandi, aut delectandi, aut praeparandi causa: ut illa T. Liuij de Lucinmonis Tarquini, Romam comminantis Patria, utque fortuna egressio , altius, petita oratio. Sumitur autem ex adiunctorum loco: qui omnium horam, perrisonari , rerumque ab ijs ge/rion, temporum praeo
xterea, socoramq; des bendoram nos admonet. Veririn cim Cr in locos communes excurramus, ne quis
hos diuersos ab iis, quos supra explicuimus, quibus ut omnia taulcrbi continentur, qui sint, er unde cari d ni dicendum est. Quid loci communeλεί unde cadant.
IN lotas communes digredientes, miram in modin
locus oratio est amplificatoria,extilentim alicui bonoaerum,aut malorum. Dici autem ita, idem subqrit, quod communes omnibus sint eodem in negotio uersantia bus. Si quidem in proditorem, femo omnibus idem, eam agentibus causam conuenit. Bona igitur er mala, quae hominibus adiacent,ut iactitia, prudentia, temperii rantia, fortitudo, innocentia, conflantia, magiianimia 'as,misericordia,humanitas, eris,clementis,luxuria, ut perbia,petulantis,ebrietas, nauta, aput periurium, a pastidia proditis,caede perfidia,nduitem sacrile.
158쪽
st o GERAR DI B v K., aeris id genus innumerata, communes Ioci simi
Inhks autem omni ,σβιmlib-nM dubii est. Ne m enim est,qui non uirtutes laudandus, Cr contra utitia uituperanda putet. Sunt CT nonnulli controuersi. vis certi: ut testimonia, rimores,quaestiones,
mordi: Nm rit' testimonijs, rumoribus, quis macter nullum ijs sidem habe Mam elec uteri Alter iudi ' rnoueri oportere, alter in iudice mistricordiae lacum nullum putandum esse conten 't: ut quem non ex adyctu, sed laete aegerare conueniati cicero ad Herennium, item de inuentatione, cuimque cause propria argumenta proprios Ioicos uocat: quae uero in omnes aliuου eiusdem generis cauaut pleraque transferri possunt, communiaque sunt , comm s locos fecundo de inuentione libro his bis appellat: Omni autem in ca a, pars argumenα torum est a uncta ei causae boum, quae dicitur: er ab ipsa ita ducta, ut ab eastparatim in omnes eiusdem gerineris causas transferri non satis commode podi. Pars autem est pei gatior: er aut in omnes eiusdem gerinerta, aut in plerasque causu accommodata. Haecero argumenta , quae transferri in multas causas possunt
locos communes nominamim. Nam locus communis
i aut crimae rei quandam continet amplificationem, ut si hoc em , qMi parentem necarit, maximo supplicio esse dignum: quo loco, nisi perorarier probata caus non est utendum. Aut dubiae, quae ex conremo 'HPe beat probabiis rationes re mom: ut Albim M. croci oportere, Ex contra μα
159쪽
DE INVENT ORAT. LIB. II. r is Hongia credi non oportere. Hic orator, non solim quid sit , feder quando utendum docet. Idem hac de re, in eandem sententiam tertio de Oratore bis verbissesserit. consequentur etiam illi loci, qui quanquam proprii causarum, σ inhaerentes in ipsorum nerudis esse
debent, tamen, quia de uniuersare tractarisolent, conti munes a ueteribus nominati sunt: quorum partim baribent uitiorum acrem quandam cum amplificatione acta sationem: aut querelam: contra quam dici nihilso le nec potest: ut in depeculatorem: in proditorem inparicidam: quibus uti confirmatis criminibus oportet: aliter enim ieiuni unt,atque inanes. viij autem habent deprecationem, aut miserationem: alij uero ancipites
diibutitiones: in quibus de uniuerso genere, in utransi partem diseri copisse licet. Hactenus ille. Aphthonio igitur definitore,loci communes sunt adiuncta homini
bona er mala: cicerone uero, qui paulo latioribus via detur circumscripsisse reminis, argumenta quaedam causis itissimentia, atque adeo aliquibus de rebus quaedam homimum animis acceptae opiniones , persuasiones :quae in omnes eiusdem generis causas, aut plerasque transrri posset: O modo omnino certae, indubit tars, db ancipites , fias exi)tat. De certis a
tem,sib si iam dictum est. Sunt porro omnes hi, phialosophici loci: atque adeo citra certarum personarum complexum, infinitae thesies: dandas opera est, ut egorum rerum,in quas digrediendo amplificamus, non uulogarem cognitionem habeamus. Neque enim de iustitia,
temperius uxuria, uidis, caeterisus id genus rebus,t probabiliter
160쪽
G E R AR D I B V K. probabiliter dicet,qui quantim in animis homini hi ctus, habilius Meant, mim comperim habeat. cio igitur loci comi ines personis, ea b rerim de quibus agitur, quasi neruis adhaereant, nemo dubitet omnes hos ex uno illo,quem supra explicuimus adium odiorum loco cadere: qui omnium horum,quae rebus, de quibus dicitur,scribiturue,adiuncta fiunt, nos iamonet. Elaec de figuris, er ornamentis orationis: quae quibus ex Iocis fumantur, obiter indicauimus: quod, dum de amplificatione usu, locorum 'ibimus, faciuntim esse putauimus: er hoc quidem magis, quod Ciceroscripto ad si ii de partitione oratoria dialogo,ubi de peror tione dissputat, haec rerum ornamenta amplificationeser ex dis ipsis,unde argumenta ducuntur Iocis, ei da estino, im commonstrauit, quum praecepit. Adbiabistur autem,non modo ad amplificandum, illust anta durasses Cr saepe ad faciendam Hem , molims antri morsim concitandos. Sed afctus, quanquam hac ipsa rerum amplificatione concitentur maxime, seorsum mimen de iis paucis nobis dicendum est. Quia affectus,quot genera,st unde ducatur.
CVm in eloquutione, tria potistam oratori prae Itinda sint, ut doceat , de eLCr moueat, Cr de duobus primis dixerimus, de motu ut paucis dicamus restit. Minquum ijs ipsis, de quibus diximus, diluiscida,numerosa guriss exornata oratione hoc ipsi , motus ut animis adstratur, sequamur maxime. mementa miserabitum,indignara turpia flerbarum,