장음표시 사용
161쪽
'reruem, atque si lium, persti a copiose, descriptioson commoueat s quem non similitudines ducant s quo non egresiones, comparationes , ipse denique promisopopoeiae, quocunque modo incumbant , animos iniri pellant f Quae , quanquam ita sint, dicendum tamense euiter, quid allectussit, quot genera, er unde dura ' catur. Afidius igitur meo iudicio dici potes animi motatus ad iram, inuidiam, odium, metum, commistratioα nei'r,caeterius id genus animorum affessiones. Irocia.
mvir autem ollensi contemnentibis, iniurias afficient A bres aut nos,aut eos, quibus id fieri inrignum putamus. Itaque iudices, partium contumacia, arrogantia , serii curitate , dum se contemni putant, ostenduntur in t xime. Huic contrarius tenus 6ὶ mansuetudo: qua vinabiles nostros mores, quibus nihil inest turbulenti,
i ηssigniscamus, quos aut inuitos ostendisse, aut fra iti fui poenitere, aut denique irascentibus humiles cos sisse, locum ι dedisse intelligimus. Inuidemus autemfrtunatioribus, ex maxime aequalibus, opes, honores, in gnorum. gratiam consequentibus: quorum deforis tuna dolemus. Huic contrarius asellas est fluor. Nam
ut inuidia animi dolor est ex aliena Micitate, ita fluoreadem ex re animi gaudium est,atque uoluptas. Odium tem, ex turpitudine nascitur. Nam turpes, improubos, ficeleratos,denique omnis generis uitia, atque marleficia odimus. Odio rusum amor repugnat. Nemrimus autem, atque timemus, aut nobis,aut nobis mamine Adris impendentia mala: nempe potentium iram:
162쪽
G E R A R D I B V K. M M. Timori contrarim affectiu est fiducia. contamberatio, praecipum hic, plurimum. in bonorum boumnum animis lans albe s est. Nascitur autem exutaram infriun si calamituosust: quos maxime ii dii digna pati arbitramur. Hum rei secundus Aeneidos Ita tber exemplum esse potest. Quem non moueat dolis inaestructum Simonem Priamo, Cr Irandaevo, Cr regi tam
nisere imposivilbes qui boni, unde sibi urbis perniis
cies stimebatur,non modo peperci sed Cr insuper nubeuricordia motuε addidit, Q ii quis es,amissos hinc iam obliuiscere Graios, Noster eris. cui non Anchise fienis, principis uiri oratio Iactorimas excutiat, suis quidem, dum salutis rationem hariberent fugam confidentis, suam uero ipsius viam n gligentiss-Vos δ, quibus integer aeui Sanguis dissolidael suo stat robore vires, Vos agitate fugam ne si coelicola uoluissent ducere uit , Has nubiferuassent sedes: suiu uti super Vidimus excidi captae superauimus urbi. sic ὁ,sie positum affati discedite corpus: Ipse manu mortem inueniam: moerebitur bossis: Exuuius petet: facilis iactura sepulchri est. Iampridem inrisus diuis,er inutillis annos Demoror,ex quo me dium pater,ais hominum rex Fulminis afflauit uentis: cir contigit igni.
Sed plena sunt omnia af libus , commiseratione digna
163쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. II. ro dira porro allectu duo gen sunt: alteram σας
illi Aterim uocant: istud uehemens , concitum: m rapidum 9:hoc sensimnsuetum,atq; amicabile: illo uetabementer commouet οὐ oc persea inur: isto impelliis muriboc inducimur. Huius post emi generis est epistoluti Penelopes apud Ouidim ad coniugemfluum VIIIasem. Tota natis ε'κ est ut qua benevoli , mansiueratums pudicae coniugis ingenium, cui nihil turbulenti inest,fidei, erga maritum depingitur. Superioris auα rem generis, apud eundem Poetin Phillidis ad Demoriphoontem epitiola est: quae tota est pathetica. concita tum natis, atq; amoris impatientifimum ingenium framnae,non modo conuitiantis,in antisque, fedo fuam ipsius uitam, modo ueneno, modo laqueo, modo undis mire uolentis introducitur. Ducuntur autem Urctus,
ex iris ipsis, quos supra exposuimus Iocis: unde ad se
dem argumenta sumuntur. Neque enim potest fieri, quod er ipsum,cum Fabiustum Cicero non uno in loraco sentit,ut aliunde motam,qu et unde fidem, bonum animis ad M. Huius rei uel una ista Penelopes epistola
nobis sit exemplum:ubi, postquam proposuiset,stitis
ex adiunctorum loco astis mouet. Troia iacet certe,Danais inuisa puellis: Vix Priamim tant totas Troia Ast. Deinde a causis er euentis,coiugis animam commouenu utinam tunc cum Lacedaemona classe petebat. Obrutus insanis esset adulter aquis.
Non ego deferto iacuissem rigida lecto: Nec quererer tardos ire relim dies. h Nec
164쪽
ν sGER ARDI BV K. Irecmbi quaerentistatiosam*lereno L. Laflaret uid G pendula tela manuK. Qui sequitur afinus,ex definitionia loco petitus est. Quando ego non timui grauiora pericula ueriss 3 Res est fossicit plena timoris amor. Quin'ex comparationis loco coniugis animvmouit.
Dirusti sunt alijs,uni mihi Pergama restini:
Incola captiuo,quae boue uictor arat. Cr caetera.
Postqua enim euersa Troia Graecorum principes omnes re lycier nγmphas dijs immortalibus gratias agere, ress gestas a suis maritis cognoscere dixitFet, mire fui commiserationem hac collatione mouit sub ciendo, caeriteris omnibus quidem euersa ,sibi uero soli Pergama restare: er uimrem uirum abesse. Hunc in modum non hic modo, sed Cr in omni scripto , atq; oratiora: ne, ex illis ipsis, unde ad fidem argumenta, Cr afem
s sumuntur. Porro poet historichoratores,omnis denis generis autores mire affectus mouent,copiosa omaenibus explicatis circunstantiis,quas personarum negomtiorumq; attributa cicero uoca rerum miseratione dirignarum descriptione cuius re fecundus Aeneidos noribis, exemplo esseliber potest. Sunt autem circunstantiae quis,qui tib quando,quomodo, quamobrem , hoc est, persona, res, locus, tempus, modus, causa.Graeci has ποιMωss propterea uocant,qu)d personis, eu rebus,
de quibus agitur, quasi circunstent. Vt si ficta caerides, sit quemadmodum non sine loco, Cr tempore,
ita ne fine percussore quidem feri potuit. Percussor igitur, lacu s, tempusque, quod intes qu si rim
165쪽
DE INVENT. ORAT. LIB. II. r Icunsiant, circunflantia sunt: Ex praeterea quo pia ne, modos res sit gestu: tum causa, consiliunis ii terficiendi, quod in percussore stellatur, huc pertinet. Hus ergo circunstantias, si copiose omnes in persona,
ut aetas, forma, usetudo ortuna, habitio uox moriet tis, Mias id genus: in loco latius an montanim, celera bris an desertus, publicus an ipsius acer an prophanusα atq; bis similia anc , in caeteris persequaris, mire aspectus mouebis. Omnes autem circunstantius,unus ad unctorum locus complectitur: quanquam modi , er causus, ad causuri euento ms locum restras:qui tra men,quemadmossi ab adiunctrinascatur, supra ostenodimus. Recte cicero de inuentione praecipit, locis com minibus sternendum uiam esse ad aspectus mouendos: atq; ijs,ante,quam adcommouendum descendamus esse
utendum . Nam cum θίσs,nullam rem certam, finiis
tamque significe non peritiae animum hominis moueat, atque R ρε si,quae res personus certas sibi cit. Quare communibus inductis locis, recte autitoris aniamin ad mistricordiam nobis praeparainus. Vt si de caede ficta commouendi hominum anseri fiunt , conmmode de uita humana , qui locus communis est, ante
dixeris , quum uari s haec fortunae casibus, improboomnis hominum tela sit obnoxia: deinde de certo boaemine, quam miserasiliter sit oppressus, dicere incipias. Haec de ipsa exornania ratione : quae quidem suis esse posent. Diximuε enim , quibus praestetur, ut domceamus , lactemus motum animis adstramim. Verum cum non quaevis causa omnem amplificationem, k exorn
166쪽
1 s G E R A R D I B V K. ornation ca requirat, gradus, hic ab dularibus seruati sint, dicetum nobis breviter crit, de dicendi generibim: ut cognito, qui quisM, Cr quo in genere magis rhetoricati sint, nos de ijs, er melias iudicenim,erflictus imitemur. De Wibus dicendi generibus:*qui quo
ΤRia uero dicendi gen a fiunt: hi uis, quod ersubtile, mediocre seu floridum, sublime, quod crgraue, atque grande uocant. Humile genus, oratio spura, latina, Cr quotidiano fermoni proxima: nulli, nisi breuiter dilucide, explicandi rei destruiens : nutinisi in uulgari usu positis ornata figuris. agam hoc in genere, nullae descriptiones: nullae comparatioαnes si litudine, que, nii'. brevisimae : nullae omnino prosopopoeia:ni quam cursus: Iocis conrni tardeaenique nihil earum figurarum, quibus oratio tendi exornaris folet. Hoc in genere uersantur Ciceronisosticia: eius f epistola: quanquam inter , nonα
nullas exoritatiores deprehendes. Τσentianae comoeridiae. Fabiana item, Ciceronianacti de rhetorica praeceis
pia. iam er c saris Sisau ijs historia: quanquam hi pleniores uideri possent:bicin ordijs concior lu3s, i re toto quidem orationis corpore: ut qui ρη im fuismilis est. Nam quanquam rerum a se gestum hiastorias propterea commentarios inscripserit, ut qui uel ient post se magis extenderent, exornarenis, ita diis
men omnia enamuit, ut nihil fre auxisse,se.
167쪽
onii ille uideri positi Q,ndoquidem a causis, constrili , loco, tempore , Miqiuis u genus circunst HAt breuibis regionum loco nis descriptionibuAbdae bitarins oratiorum capitibus, Cr rei uni hontiribus in narrationem locupletavit, ut quidem v anscumllo, sed omesti diuisen rem ostendisse intelligatur. 1iue ernamius Bucolici, nis minationes, conmutioiles,con uritioncis pleries pertinent. Mediocre genus es, ubi oratio coptopor, sentenorijs Rupis que ornatior instruitur, quam uulgaris lora quendi orus requirat. Hoc in genere Mamis Georagica ponenda sunt i ubi rusticandi praecepra quae deindit, ita uerborum rerumq; ornarientis illustrauit; ut
legendi cognoscendis talum omne sustulisse uideratur . Hoc item in genere er cicctonis pleraque om ilia de philosophia scripα uersentiret er nonnullὰ oraritiones:ubi non omni amplificandi genere exarsit: quotis,ut er ipse testitu pro lege Manilia oratio est.Pr terea huius generis Ouidiane epicto fiunt ter eiusdem uatis pleras omnia: er Titi Liui, decides. Nant hic plus caeteris, consilia, cassus, eueno, finissitudines, comparationes , digresiones, descriptiones, loci, tem poris , Aliarum que rerumi circunstintias, conciones crebriores, copio laress admiscendo, historiam suant exornauit. Atqui hic tamen is se gerit, ut hinorici
se meminisse uideri posit: cuius officium est, res gra flas dilucide, O quanta feri potest cum delectatione
enarrare : non facta ubique mora, omni amplificanal genere exardere. Itaque ex in concionibus, arguatientis
168쪽
est densior, quum rerum ornamentus copiosiori cuius rei, cum Cr pleraeque tum Q. Fabi Naximi de Pu. Scipionis in Asticam traiectione orato, nobis aragumento esse potest
Sublime genim , quo pedem figentes, omni verbori rerumque copia utimur: quo uerbis translatis, μαperiatis, denique omni ad fidem, motumque animorum fgurarum, amplificandi, genere, orationem nostruit:
ornamus. Hoc in genere pleraeque Ciceronis oratioαnes sunt constitutae. Quanquam nulla De oratio sit, ubi non speciem aliquam, praesertim in narrationis bus, Cr confirmationibus, mediocris, σinterim futatilis illius generis deprehendas. Versantur Cr in subliami charaia e Vergilius noster, Cr Homerm. Verim apud hos, non modo Taue illud, er sublime, sed ermodo mediocris, modo subtilis illius generis uestigia
reperius. modo breues, modo mediocres, modo
g aues atque sublimes coliciuntur: ut iure hos in omni genere eloquentiae clarifimos extitise dicamus. Grauis huius, σμblimis generis, eiusmodi apud ciceraronem exemplum est. Nam quis est uestram iudices, qui satis idoneam posit in eum poenam excogitare, qui prodere bossibus patriam cogitauit s quod malam cium cum hoc scelere comparari s quod huic maleficio
dignum suppliciam potest inueniri s In ijs qui uiolassent ingenuam, matrem alias constuprasent, pus
sent aliquem,aut postremo necasen maxima supplicius maiores nostri consumpserunt, huic truculentisimo ac nomio Acinori singularem poenam non reliquerunt Atque
169쪽
IE I N VE N T OR AT. LIB. I L Atque in alijs maleficiis ad singulos,aut ad paucos ex alieno peccato iniuria peruenit, huius sceleris qui suntas,uies, uno consilio uniuersis ciuibim atrocii imas caritu tates machinantur. G siros animos: G crudeles cogistiliones : O' derelictos ab humanitate homines.
Quid agere ausi sunt, aut cogitare potuerunt s ago pacto hostes reuullis maiorum sepulchris, deiectis moranibus, ouantes irruerent in ciuitatem s quomodo dein stolidus templis, optimatibus trucidatas, alijs arreptis in feruitutem, matribus similias, er ingenuis sub hostiis leni libidinem subiectis, urbs acerbi Simo concidat in cendio confiagratas qui se non putant id quod uolueis rint ad exitum perduxibe, nisi sanethumae patriae mia strandum scelerati uid,int cinerem. Nequeo verbis consequi iudices indignitatem rei: sed negligentius id
foro, quia uqs mei non indigetta. Vener enim uos anitamus amantisimus Reipub. 1acile edocet, ut eum qui fortunus omnium uoluerit prodere, praecipitem pertur abeiss ex ea civitate, quam hi e 1lpurcifimorum homum. dominatu neuerio uoluit obruere. Hinc porro, quae humiim generas vita, copias fit, cognosci pote1LNon auritem committendum, ut bires priuata, leusis sit, omni figurarum o tuumque genere exardescamus. Sublime nunque genuK,leuia priuatas ' e re1buit:maiora uioras se digna putat. Homerus tria haec genera tribus in principibuK nobLi proposuit, Menelao breue, Nerastori medium, Vbsi sublime in nans. Uerum Cr interi haec rursum, media elye animaduertendum est. lnveniatur enim sepe, quod inter tenue er mediocre, er inter
170쪽
GER ARDI BV K. Foerusum, Cr sublime, medim cursum Dei: quo is animaduertet sicile, qui hcorum usuam, σampli Alcandi rationem tenet.
De actione memoria. C A P. XX XIX.
Scripturis nobis de locis, er amplificatione orat .ria, ipsa praescripsis ratio, quinque iras rhetorices partes nitentionem,dilbo sitione, eloquutionem, adi αnem er memoriam breuiter finita esse explicania. Nam comminibus illis dialecticon rhetori , lacu reptat cutis, non fo quae inde amplificandi augendis rautio esset, quod quemadmodum in laude, er in reliquis subinde generibus fumus ostensuri,indicandum erat, sed 'er ut copiose inuenta distonenda, ais ita figuris exora trianda essent,utilae ad dicendum uenias, siue adscribendum te con*ta docere, I hirsim commouere posis.
Itas cum de tribus prioribus, quae Araecipuae sunt dixeαrimus,se reliquis duabus,dicenti modo necessari Gadi is ne memoria, subinde dicendum erit. Decora igiturci Eo,pronuntiatios,quarum issa ingestu, haec in uoce posita atq; eadem est,res dicenti tam necessaria, ut nonα sit clari bomines palmam huic dederint. Nec hercle
immerito: quid enim copiose inuenisse, benes diθοα sufficitum nullis non figuris exori se pro ueri nisi deae
cens, rebusq; accommodata actio, pronuntiatis , haec commendet omnias Verum cum foro, ubi regnare soloba iam explosa 1sit eloquenti π ne illi quidem omnes, qui tum foro probabantur, nostris id temporis placere gestus posirit, prudenti consilio, pro loco, Cr tempore Myxj er auditorum respectu moderanda haec erunt