장음표시 사용
461쪽
so Tissea specialis Sectio III.
Respondeo ad I. Tametsi humana. opera, ac industria ad ejuscemodi loca semina non deserantur, ea tamen re ipsa ibidem esse, aliisque causis eo deserri dubitandum non est. Sic sane in silvis , latisque campis herbarum crescentium semina in subjectam terram decidunt , ibique
eXcepta, ac congruo humore nutrita paullatim in germen erumpunt. Deinde plantae illae, quae in domorum tectis aut aliis esu scemodi locis inaccessis oriuntur , ex iis seminibus oriri possunt, quae a proximis, aut etiam remotis plantis illuc transferuntur , cum enim tenuissima haec sint, facile ab aere ventoque, nec non m stro, aut pedibus avium , quibus adhaerent, ex uno loco in alium transferri possundi. Eodem modo respondetur ad II. de visco, cujus nempe semina, quae manifeste deprehensa sunt, avium forte pedibus adhaerescentia in quercus, aut alias arbores deportantur. Qiaod vero gallas attinet , eas non tam pro fructu, aut planta, quam pro abscessu morboso arboris a punct uris
muscarum praecipue sua ova ibi deponentium orto habendas esse censuit Malpighius, di passim hodie adhue Philosophi censent. Ad III. Contrarium plane detectum est a Philosophis Recentioribus Vid. Hist. de P Acad. an. ITII.
er an. III a. itemque an. 2728. Comment. Petrop. T. I. p. 24I. per majorem eorum attentionem, ae microscopia adhibita. Ad IV. Ut plantae nonnunquam degenerent, fieri potest. I. Si desectu debiti succi nutritii alienus hauriatur, qui teneram plantae structuram in semine aliquantum laxet, vel contrahat, quaedam etiam organa, quibus melius excoqui debuerat, dg- struat s
462쪽
De omni mixtorum genere . A Istruat, vel non intret: hinc autem semper in planta degenerante magna adhuc cum priore similitudo aderit, etsi forte non ita oculis obvia . a. Saepius accidere poterit, ut semen ait rius plantae in ipsa seminis maceratione viam reperiat, nutrimentumque alteri subtrahat, acipium loco prioris efflorescat. 3. Fortasse semen degenerat in ipsa foecundatione, dum alienus pollen sese immiscuit, itaque ejuscemodi degenerationes non evertunt assertionem nostram.
Ad U. Remansit verum germen reliquo gran
di luto illaesum, ejuscemodi proinde minutissima germina plantis adhaerescere, ac quodam modo illis adnasci possunt. 362. Dum plantas quasvis ex specifico semine oriri contendimus, de vero seminis ortu seu novae plantae generatione , non de quacunque continuatione, vel multiplicatione, qualis omnino est sic dicta propagatio per sobolem, sermo nobis est. Fit haec per sobolem propagatio, vel
mu Itiplicatio non una ratione , scilicet nunc per radicem, nune per truncum, seu caulem
re ramos, nunc per gemmas, immo per ipsa folia. Sic quaedam plantae eli reseunt radice, vel ramo in terram depactis aliae per insiti nem ramusculi , aliae per inoculationem, cum scilicet gemma gemmae inferitur , vel alteri detractae substituitur . Enim vero hos omnes , a Itosque modos propagandi acduratius consideranti clarum fieri debet , plantas ita propagatas proprie loquendo non esse novas plantas , sed tantum partes ejusdem plantae ex stamine olim productae, sive esse tantum plantas
continuatas, unde verum adhuc manet, plan
463쪽
43α NUca specialis Sectio III.
tam omnem, si non immediate, saltem mediate ex semine provenire. verum jam id paulo uberius declarandum, qua demum ratione, quibusve mutationibus accedentibus ex semine planta nova prodeat: Cum semen apto nutritionis loco commissum est, tune cortice suo aerem cum succo nutritio imbibit, huneque ad Cotyledones a a ducit , Fig. 88. in quibus cum succo cotyledo.
num permixtus, & cum eo quasi sermentatus, adeoque varie mutatus per funiculum umbilicalem c c ad embryonem b desertur, cujus partes evolvit, & nutrit ita, ut primum radiculae in terram , herba autem tenella b sursum propellatur, permanentibus ad tempus cotyi donibus, quae succi affluxu nunc moIe ausiae,& foliorum seminalium nomine nonnullis venientes humores prae parant in eum statum , qui embryonis incremento, & evolutioni convenit, planta autem non nihil adolescente decidunt. Λ numero cotyledonum, prout scilicet uno, vel duobus soliis e terra prodeunt, Ravi, aliorumque enata est plantarum divisio in Monoco. trucines , dc Disot ledones. Ceterum hic non immerito porro quaerunt, quomodo ad semen embryo delatus censeri possit i an de novo a plan. ix generatus, an solum, ut mebranchius existimavit, ex alio evolutus , an ut supra innui
343 Isitur planta essentialiter est cilindrus medulla, carno , cortice constans. h. In hoc cilindro Cer- . a symetria infixi sunt alii minores , similesque cilin dris
464쪽
OUoniam ingens plane plantarum multitu
do, ae varietas est, ita ut ultra trigesies mille hodie jam notae sint, in eo merito Bota-nices cultores elaborandum sibi duxerunt, ut ad certas classes, ordines, genera, ac species apta, congruaque divisione revocarentur . Ubi autem varii variam viam ingressi sunt, ex quibus illi prae aliis applausum hactenus reportam viant, qui potissimum ad partes fructificationis, ceu omnium constantissimas in plantis respexerunt; indeque notas eharacteristicas repetierunt. Laudantur hoc nomine inthodus Caesalpiniana, Marisoniana, Hermanniana, Rarana , Riviniana , Tourneortiana, Linnaana, Ludovigiana . Primaequatuor met i a fructu; Riviniana a numero petalorum in flore, hujusque regia laritate, vel irregularitate, Nurnesortiana a Corollae figura , Linnaeana a staminibus, & tota fructificatione desumpta sunt. Ludoigiana ex Rivi
dri . dc in his alii , & ita porro . 3. In cilindrorum
vero istorum vertice reconduntur semina, seu plantulae aliae sponte deciduae ex maere, sed squammis , s liis, calice, petatis, utero, de aliis involueris , quae in pyro e. g. enumerari possunt , custoditae . . Cilindri ridem e matre prodeuntes semmas sunt , quae in ramos crescentes alias gemmas inas emittunt. s. Gem mae se explicantes flores aperiunt ad saecundationem feminis sponte decidui, tum illud maturant. CSi ramus terrae plantetur, ramos in eam seu radices pro pagat. 7. Si semen a cotyledonibus quasi matrice sa vetur donec valeat radicula sua e terra nutriri.
465쪽
Diana , & Linnaeana composita est. Ceterum singulae hae methodi juxta omnes artificiales audiunt, quae tamen eo magis aestimandae sunt, quo propius ad methodum naturalem accedunt,& classes naturales non nimis ab invicem separant. Scilicet ab universa facie externa , seu Habitu plantae naturaliter in certas classes, inde dictas naturales , seu familias abeunt, quarum septem censentur: I. Fungi. 2. Asta. 3. Musci. q. Filices. 3. Gramina. 6. Pati . T. ; reliqua , quae ad priores familias non pertinent, vegetabilia comprehendente . 36. Inter artificiales methodos celebris cumprimis est Linnaeana, systemati sexuali superstructa, sci Iicet et . classes a staminibus sequenti ratione desumuntur: organa generationis vel nudis oculis visibilia sunt , vel inconspicua;
in priori casu plantae vel gaudent floribus her. maphroditicis, istique habent vel stamina libera , vel inter se connata; qui stamina libera,
sive separata habent, ea vel aequalia obtinent, hique ex staminum seu masculinorum organorum numero distribuuntur , unde sequentes classe oriuntur I. mnandria. II. Diandria . III. Triandria. IV. Tetrandria. v. Pentandria. UI. --αandria. VII. Heptandria. VIII. Octandria. IX.
Enneandria. X. Deeandria.. XI. Do eandria. XII.
I fandria Polrandria; vel duo stamina inter quatuor; aut quatuor inter sex ceteris longiora obtinent, unde XIV. Dionamia , . dc XV. Tetradinamia. Ubi stamina inter se connata sunt, connascuntur vel in unum duo, aut plura corpora quae adeo XVI. Monadelphia. XVII. Diadelphia. XUIII. Pol adelphia; vel coalita in apici-
466쪽
De omni mistorum genere. 43 bus, seu antheris, quae XIX. Θngene , vel cum pistillo con nascuntur, quae XX. Gynandria. Plantis floribus hermaphroditicis gaudentibus opponuntur , qui flores sexu distinctos habent, eosque vel in eadem planta, quasi in eadem domo, unde XXI. Monoeeia , vel in duabus plantis distinctis quae XXII. Disaeia , vel eum hemmaphroditicis flores simul vel masculinos, vel fremini nos in eadem specie habent, quae XXIII. Poligamia, ubi vero organa genitalia, & partes fructificationis visui nostro non patent, oritur classis XXIV. Coptogamia. Classibus his appe dicis loco a Linnaeo additur XXV. Palma. or dines a Deminis, seu pistillis desumuntur, unde Monorania Divnia Trivnia &c. 363. Quamvis autem haec methodus ingeni
se admodum , naturaeque egregie conveniens sit, Tyronibus tamen ex eo . quod notae classitum , α ordinum non adeo evidentes , & saepius vix
conspicuae in illa adhibeantur , dissicilior ereditur, quibus adeo accomodatior censetur Ludvvigiana; Luduvigius I 8. classibus a numero Petylorum Corollae , hujusque reguIaritate, irregularitate desumptis universum vegetabilium exercitum comprehendit . ordines superiores a numero Antherarum , inferiores a numero Pistiulorum derivat, adeoque dimissis allegoricis Linnaei denominationibus Plantae, Diantherae, Triantherae die. Monostylae , Di lae dic. ipsi audiunt . En igitur has classes cum quibusdam ordinibus : Class. I. Plantae flore perfecto fimplici
regutari monopetalo. ordo I. Dianthera monotiae, ut Iasininum . II. Triantherae Moninia: Crocus
467쪽
436 Tissica specialis 'Sectio Iu
mono hia : Narcissus. X. Pobanιbera ice. Class. II. Punia flore perfecto Fmpliet irrexulari monoperato Ord. II. Diamtberae , Monostyia: Salvia, Rosmarinus . Class. III. Planta flore perfecto monopetaloe mposto tubulos . ordo I. FIoseulis staminibis, quatuor distinctis praeditis e scabiosa . IL Quibus flosculi staminibus in amιberam olindraceam eoaliaris praediti: Carduus Cl. IV. Plotae flore perfecto monopetalo composito tinguulatσ: Lactuca. Classis haeeuti , & sequens ordines non habet . Class. v. Planta flore perfecto monopetalo composito mixtor Bellis, Tagetes, seu Flos Africanus . Class. VI. Plantae flore perfecto dipetalo. Ord. Hexarabera m notia: Musa, vulgo Pisany . Gass. VII. Planis suere perfecto tripetalo regulari . Ord. Manibera Monotta: Ananas. Clast vIII. Planta flare ρemfecto tetrapetalo regulari. Ord. Tetranther Μ'nomia : Epimedium, Cornus. mxantherae Monsa -M: Braisica , Leucoium . Classi IX. Planta flore perfecto tetrapetalo irr ulari . Ord. Pentanthera monomia: Balsamica . Class. X. Planta flore persedispent etalo regulari . Classi XI. Planta flore perfecto pentantalo irregulari . Classi XII. Planta flore perfecto pentantalo umbellato : Pastinaea , Angelicacte. Classi XIII. Planis flore perfecto hexvetala. ord. Hexanthera Μοωδεω : Lilium . Polyanthera Monomia: Thea. Classi XIV. Planta flore perfecto pol petati. Class. XV. Plantae flore perfecto vetat': Parietaria, Bela, Ulmus &c. Classi XVI. Planta fore relatiυo monopbrto : Cucumis , Cucurbita. Classi XVII. Planiae flore relatioο di 'to Calae XVIII. Planta flore nudo, quo revocantur. I. Il lae, quae stamina , di pistillos sine ullis involucris
468쪽
De omni miselorum genere. 4J Teris evidenter conspicua exhilarunt. 2. Qtiori 'ripartes floris non adeo evidenter discerni pollunt, ut filices, fungi. 3. Plantae dubiae.
De animalibus in genere , eorumque dyoisione .
366. I Lantarum praecipuae functiones, uti cap. praecedente ostensum est , sunt vexetare, &fructificare , quas ambas qui animalibus etiam adjudicatas non vellet, nemo equidem fuerit. At praeterea utique quid haec habeant, oportet, quo ita differant, ab illis, ut etiam excellant. Nempe gustare, videre, audire, olfacere, sentire , samere , sitire funmones eae sunt, quae cum plantis nullo ex fundamento adscribi possint, animalibus demum ita propriae sunt, ut idcirco non immerito animales appellentur, dum eae, quas haec cum plantis communes habent, atque ad vegetationem , vel generationem pertinent, vitales saltem dici solent. Ex quibus adeo mox illud porro consequitur, haud paulo alia eaque nobiliore animalia, quam quidem plantae gaudeant, structura debere gaudere, quid quid sit interim de mixtione, in qua pariter haud mediocre discrimen occurrere experimenta cliemica docent. Unde animal in universum sic definire liceat: esse eorpus mixtum ea structura ρ
469쪽
43 8 PDsica specialis Sectio III.
ditum, ad vegetandum, fructificandum , itemque sentiendum , ac appetendum requiritur; omnia haec paulo uberius jam explicaturi sumus , ante tamen de animalium divisione praecipua
36 . vi definitionis datae Homo equidem a- .nimalibus haud dubie accensendus venit, quem tamen si exceperis, nihil obstiterit, quo minus reliqua omnia ad sex classes cum Linnaeo revocentur, quarum prima complectatur. I drupedia , altera Volatisia, tertia Ampsi-bia , quarta Pisces , quinta , sexta denique
368. Quadrupedum classificationem ita disposuit Linnaeus ut ordines animalium a dentibus, generum characteres a pedibus, mammis dic. deiumpserit, unde sex ordines sequenti ratione constituit . ordo I. Anthropomorpba : quibus dentes incisores quatuor supra, di infra; mammae pectorales : huc tria tantum genera res runtur Homo, Simia, Bradipus, seu Ignavus. Urdo II. Ferae: quibus dentes primores utrinque sex cannini longiores quo reseruntur Ur-
speciebus scilicet Leone, Tigride &c. Mustella, lutra, elo. Ordo III. A- quibus dentes nulli, lingua longissima ci-lindrica; scit. Myrmecophaga , seu Tamandua, Manis . ordo IV. Glires: quibus dentes prim res duo prominentes, ut Hystrix, Sciurus, Lepus, Μus, dic. ordo U. Iumenta: quibus denteS anomali, a reliquis ordinibus diversi, ut nepnas, Hyppopotamus, Sus, Equus . ordo illi; primores superiores nulls p insertorea sex, aut octo, pedes ungulati,
470쪽
De omni mistorum genere . 439 marrianae inguinales e. g. Camelus, Cervus, vis &e. 360. Haec classificatio ut ut perquam ingeniosa sit , quoniam tamen rectius notae character isticae ab externa facie desumuntur , ita ut minimo negotio sensibus observari queant , &praeterea paradoxum multis videri potest , hominem inter simias , suem inter jumenta numerari, idcirco ei praeferenda sorte erit Quadrupedum dispositio, quam Doct. Meinius Hist. Nat. Lipsae I 73 I. proposuit : Ex hujus mente duo
ordines, vel duo genera summa sunt, alterum pedibus ungulatis , sive ebeliferis ; alterum pedibus digitatis , vel Ungulatorum sunt quinque familiae: mnochela , Dichela , Trisbela , Tetrachela, Pentaeheia. Digitatorum, seu unguiculatorum pariter familiae quinque : Dida bla , Tridactyla, Tetradactyla , Pentadactyla, & Anoma-lopes, anteriorum autem pedWm praecipua ratio habenda est.
Ad Ungulatorum familiam I. spectant: Equus, Asiuus. Ad familiam II. Taurus, Aries, Dragus cum suis speciebus scit. Hirco, Rupicapra dic. porro Cervus, & Porcus. Ad samiliam III. Rhinoceros . Ad familiam IV. Hyppopotamus. Ad U. Elephas. Ad digitatorum familiam I. reseruntur: Ca-
metus, Bradipus manibus di dactylis Lin n. Ad familiam II. Iηnavus proprie dictus, ct Tamaa-dua. Ad familiam III. Tain, dc Cavia, cujus species est Cobaya Brasit. Ad famil. IV. Lepus, Sorex, cujus species sunt Sciurus, Glis, Mus, Vespertilio, Talpa, porro Mustella, Canis , Uulpes etc. Ad familiam U. Lutra, Castor &c.