장음표시 사용
221쪽
LIBER QS ARTus. ΣP7spectanda est , cui remedia potissimum adhibenda, eo enim curato a natura sub declinationem sponte deiiciuntur. Vnde quia in febribus malignis sunt satis familiares , quae curant febres malignas illis etiam prosunt, qualia sunt cardiaca plurima,
eornu cervi, unicornu, corallum, theriata,mithridat. semen citri, &c. & ferme nulla sunt cardiaca quae vermibus non adversentur,quamvis non semper;unde saepe videmus plurima ejusmodi remedia quae adversus lumbricos utili a dicuntur, nihil tamen prodesse, quia scilicet empiricorum more solent adhiberi, absque causarum distinctione, Scanimadversione reliquarum circumstantiarum quae spectari debent.. Audiamus Rondeletium egregie
hac de re disserentem,cap de vermibus. Quadido a rem vermes rejiciuntur in morbu acutu, ut in febribus ardentissimis, ct aliis morbu senum ct puerorum, nonflarim debemus nos ad illos totam nostram intenti nem conυertere, ut muliercula faciunt, ct Mediri mulieribus inservientes, quod facit ut agri intereant neglecto morbo, aut cum magis ad vermes curatione convertunt quam ad morbum, ut si febris continua,aut alius morbus biliosus , aut Iluxus ventris aliquem oecu- parit,aut in morbu acutis in principio vermes rejecerit, semen contra dare solent, quia febrem magis accendit, vel corallum, cer alia qua adstringunt ad υermes occi
dendos opportuna solent administrare, qua omnia a fectibus pracipuis adversantur,ut multum amara febri ersuxui ventris , adstringentia , disierantiafebribM. Auare oportet Medicum diligenter distinguere num se-hru a vermibus dependeat,vel utrum vermes reiiciantur ob aliam causam qui semper continentur in venire; aeuisae si cognoverimas febrem aliunde feri, quia qua sana, vel tertiana vel vera quotidiana est, nullumque quod urgeat symptoma 'stendit, negligendi sunt, vecea tant-m medicamenta prascribenda , qμ a sectui praecipuo vermibus conveniunt. Quae fasius descripsimus , quia totam hanc rem probe explicant. Idem etiam animadvertunt Forestus inobser
222쪽
aog DE UuLGI 'ERROR 1 Bus observat, do Mercatus capite de lumbricis aliique. CAP. XLIII.
cd ad ringenda mulierum profuγia male
ciuuamomum praescribi. MVlieres saepe contingit aut Iochiorum, aut
mensium, aut aliorum humorum immoderato profluvio vexari, ad cuius curati
nem saepe vidi ab aliis mulierculis usum cinnamomi tanquam valde adstringentis remedii praescribi solere. In diarrhoea quidem & alvi fluxibus interdum prodesse posse non dubito, roborat enim ventriculum & viscera, quorum imbecillitas saepe alvi fluxus causa est, sed tamen ad mensessistendos , adhibere nefas est, solet enim potius eos validius promovere. Est enim aroma calidum siccum, aperientis virtutis, ideoque mensibus ciendis aptissimum, idque scribit Dioscorides cap. desima, quae judicio Μatthioli, & Dodonaei est nostrum cinnamomum, canella a Gallis vocatum; vim, inquit, obtinet calefaciendi, urinam ciendi, siccandi, & leviter adstringendi, menses trahit, de postea addit eosdem effectus facere cum cinnamomo, de quo capite sequenti ita scribit. Cinna
momum omne excalefacit, concoquit,emollit, mrinam ciet, tam menses qn m partus potum aut ex myrrha impositum pellit. Si haec ita se habent, in maximo errore versari illos necesse est qui cinnamomum ad muliebres fluxus adstringendos praescribunt. Sed haec res non est magni momenti.
Idem dieendum est de quibusdam sciolis qui
medicinam faciunt, & remediorum vires ignorant, meliores se lacessunt, nee doctiores fieri curant. Quidam sunt adeo periti,ut credant strupum de artemesia esse tantum mulieribus, dicatum, sy-τupum de stoechade cephalicum tantum medica-mςntum , Philonium tantum ad somnum concilian
223쪽
liandum praescribi debere, variaque ejusmodi interdum occurrunt quae ipsi ignorant; Attamen siquis simplicia ex quibus praedicta componuntur exacte consideret, ad alia quamplurima non minus utilia censeri debent. in 'rupo verbi gratia de artemisia multa sunt simplicia ad varios affectus utilissima. Ipsa artemisia non solum menses& partum movet, sed etiam calefacit,exsiccat,obstructiones aperit, renum calculis prodest. Extenuat, inquit Rondeletius , & calefacit pituitam,
partesque nervosas, uterumque exsiccat,cathartis
antiquis prodest, & idem praestat quod syrupus de
prasio pollicetur. Idem dicendum de syrupo de stoechade qui ad plurimos viscerum affectus conducit, sicut & Philonis antidotus, quam Philo αΜesues ad varios frigidos affectus utilem esse dicunt. Et sic de aliis quamplurimis.
CAP. X LIV. Opium rectepraeparatum non esse reformidandum. CVm somnus sit viscerum robur. , & ad vires
reparandas , humorumque coctiones promovendas, nihil suavius, & emcacius soli no deprehendatur, sane in aegris quamplurimis. qui insomnes noctes plurimas degunt, omni artestu'J IO Vocare utile-& necessarium. id autem saepissime non adeo facile est: sunt enim interdum adeo graves morborum causae, ut semnifero etiam graviori corpus consopiri non sinant. Ad
eum autem provocandum varia adhibentur remediorum genera, interna & externa. Interna
quidem Faria praescribuntur, saepissime admodum inessicacia, ut lac amygdalinum, semen papaveris, quod in pluribus locis ab incolis editur, ejusque oleum defectu olei olivarum usurpatur ad ob nia. Sed in usum caeteris irritis venit optum. Illud
Populus exhorrescit, di quasi praesentaneum Ve
224쪽
rro DE VuLGI ERROR rnus nenum rejicit, cum tamen recte prirparatum, de conveniente dosi exhibitum innoxium sit. & Ω- Iutare medicamentum. venenum quidem esse veteres scriptis tradiderunt sed tantum mancto nimia quantitate assumitur. At sic nihil est adeo salutare quod pravo usu noxium non evadat, nihil adeo noxium , quod non fieri possit salutare. 6-nenorum autem varia sunt genera, quaedam tota sua substantia venena sunt, quae quocunque demum modo assumantur, nullam corpori utilitatem praestare possunt, quamvis tam exigua dosi praeberi etiam possint, ut non interimant, ut arsenicum; Aliorum vero contra haec est natura, ut non nisi certa quantitate noceant, alias prodesse possunt, qualia sunt ferme omnia medicamenta, . Praesertim purgantia. Quaecunque enim ea quantiatate exhibentur, ut naturam superent, venenorum naturam induunt,sic lac in ventriculo concretum, succus lasticae, venena esse creduntur, quae tamet
prodesse possunt humano corpori , si mediocris illorum sit usus. Quin etiam napello & cicuta nutritas fuisse puellas quasdam historiis proditum
est. Sed praeterea notandum est inter ea quae somnifera dicuntur, optum esse innocentissimum. v riis de causis. Primo optum illud, ouod habemus, ut plurimum meconium Dioscoridis, quod fit exsticeo foliorum & capitum papaveris expresso, Opium vero est lacryma.Est autem mmonium opici Ionge inessicarius ex Dioscoride, estque eadem sententia Matthioli in Epist. Unde ut noceat majore dosi quam optum exhiberi debet. Scribit autem Dioscorides optum sumptum ervi magnitudine dolorem finire, concoquere, somnum allicere ς sed si copiosius sumatur, nocere .' Scribitque
I uendam Μnesidemum solum illius ussim in ol-
actu probare,quoniam ad conciliandum somnum Conveniret,alioqui ut noxium prohibuisse, sed addit Dioscorides , Sua eommentitia esse experimen-ro deprehenduntur, si quidem esseam virium hujuste
225쪽
LIBER Qu ARTus. ΣΙΤmεῶeamenti fidem faciunt. Secundo notandum ex Galeno narcoticorum varia esse genera , quaedam enim humectant, alia siccant, quae humida sunt ut cicuta, mandrasora .noxia sunt, sicut Zc quae tota
substantia nobis infesta sunt, ut solanum somniferum, quae in usum adhiberi nunquam solent a Medicis ad somnum conciliandum. Sed quae innoxie intus sumuntur siccandi potestatem debent habere, id docet Plenus s. Simplie. Ig. ubi scribit hypnotica refrigerare corpus , & ad id aptissima esse quae desiccant. Et primo de symptomatum causis scribit ea quae refrigerant & humectant,non
somnum,sed coma,stuporem di caron facere .Qum vero exsiccant ut opium, minus noxia esse. Igitur
ex sententia Diostoridis & Galeni non est adeo formidandum optum moderate sumptum. Pluriama quoq, medicamenta in ossicinis servata optum recipiunt, ut theriaca, mithridatium,diascordium, philonium,veteresque Μedici omnibus ferme antidotis illud admiscere solebant, ipsoque admodum familiariter utebantur in variis morbis, imo etiam interdum peiora usurpabant. Hippocra es a. de morbis utitur hyosciamo re mandragora ad febrem quartanam. Meuin ad eandem praescribit optum cum myrrhae,piperis di castorei aequis partibus. Nos autem hoc tempore securius utimur Opio rectius praeparato & correcto per extractiones clumicas, ut laudano, cujus grana duo triave,
di ad summum quatuor iussiciunt, ubi tamen non adest opii, illitasque rect e praeparati granum unum. Cum igitur nostrum optum sit ut plurimum me-eonium Dioscoridis , quod opto longe ignavius est , & propterea majorsquantitate praescribi posi
fit, do sis illa grani unius vel alterius nocere nequit. Dioscoricies optum ad ervi magnitudinem praescribit. At nos pitulam Laudant damus ervi magnitudine, cujus tertia pars non est meconium. Rationem sane non video cur adeo sit formidabiale Opium, modo rite praeparetur, di caetera omnia
226쪽
2ΙΣ DE VuLGI ERRORI Buscuriose attendantur, quae in narcoticorum exhibitione Galenus observari vult. alias haud dubie nocere potest. Hic obiter notandum est varias este descriptiones istius laudant, plurimas valde ineptas ; In quodam laudano optum lento ignis calore exsiccatur; In alio praeter optum alia insunt narcotica, ut hyoscyamus, de similia opto periculosiora. In alio adduntur plurima correctiva dicta , ut falia perlarum, corallorum,tinctura auri, Zc plurima ejusmodi inutilia,quae pretium remedio, non autem vires addunt. ut in laudant operosa descriptione quam Luereet an . sine judicio scriptis tradidit. Laudanum autem illud,de quo loquutus sum, praeparatum intelligo secundum Pharmacopoeae Londinensis descriptionem. quae dc minus OPexosa est ic optima.
Desomniferis capiti applicatis. QVi optum reformidant, satis esse putat, si
ad somnum conciliandum externis utantur remediis capiti de naribus admoti ,ut frontalibus, ic unguentis. Mnesidemus apud Dioscoridem, ut stipra diximus, optum tantum probabat Olfaciendum , non sumendum. Sed hic monendum eiusmodi externa remedia non semper optatum effectum consequi, quia vires suas ad cerebrum vix transmittere possunt froti admota. Primo quia saepius ut oportet non renovantur, unde in fronte
incalescunt, se postea caput magis calefaciunt, Z somnos potius prohibent quam alliciunt, unde recte monet Galen. in libris methodi variis in locis, ut ejusmodi refrigerantia topica saepius renO- ventur, ne ubi semel k corpore incaluerint, illud
iterum magis calefaciant. Secundo quoniam DS
frontis solidum est, densum, & a cerebro ipsiusque ventriculis longius semotum quam reliqua ς3pitis ossa. unde difficilius topicorum vire. pqx
227쪽
LIBER QS ARTu S. 213, ejusmodi os ad cerebrum permeant, unde Valensω rectius topica non ossi frontis, sed suturae coronali quae capillo tegitur applicare jubet, sive refrigerandum sit, sive calefaciendum, quia ossa syncipitis rariora sunt, laxiorque est illorum compages , & synarthrosis, ex lib. a. de inedio. secundum
Fomentationes factas per vesicas esse mi
INter topica remedia apud Μedicos satis celebris est usus fomentationum , quae fiunt ex liquore quodam partibus applicato ad varias intentiones, ad partes calefaciendas , obstructiones solvendas, dura emollienda, dolores sedandos, humores digerendos & discutiendos. Fiunt autem ex liquore idoneo, praesertim ex decocto multorum simplicium , aut ex oleo, lacte, & similibus; Quos liquores plurimi vesica includunt, ne linteamina . .& syndones Iecti humectentur . quod postea aegris admodum taedio m est. At sic inutilis redditur praedictus apparatus , variorum scilicet simplicium permistio,& decoctio; virtus enim illorum per vesicam in corpus non subit,sed solus calor operatur, unde si pars quaepiam solummodo calefacienda sit, potest ejusmodi fotus fieri ex vesica quicunque demum liquor includatur. Sicut& si demulcendus sit dolor, humoresque digerendi, calor enim virtute sua haec operatur , sed si obstructiones sint solvendae, aut aliquid in corpore molliendum , vesica minus est utilis, sed vel linteis, vel fit tris, vel pannis laneis, vel spongiis liquore idoneo imbutis utendum, sic remedii vis parti applicata per cutis poros in corpus altius sese insinuat, illicq; vires suas expromit, interdumque humores ex alto ad supernciem allicit, scutqui Balneo tepido Iavantur, sentiunt etiam in par
tibus internis illius effectum. Quanquam igitur
228쪽
2r DE VuLGI ERRORI Bus vesicarum applicationem ad fotum corporis non improbem , minus utilem tamen ob causas praedictas esse crediderim. CAP. XLVII.
re applicatione Catulorum . Columbarum plantis pedum. Non solum populus sed etiam Medicorum
quamplurimi columbas iuniores, catulonve per medium disiectos pedibus applicare
consueverunt, quem morem hoc loco non improbo, scio enim cum maxima aegrotantium utilitate saepe id factum fuisse. Sed quoniam paucissimi capiti applicari solent, hac de re hoc capite abemus.Veteres enim atque etiam recentiores saepius
capiti applicare iubent, raro aut nunquam pedibus. Solet hujusmodi remedium in cerebri morbis,phrenitide & delirio usurpari.Est autem phrenitis inflammatio Cerebri vel membranarum eius , cujus haec est omnium Μedicorum consensu curandi ratio, ut in principio omni revulsionum genere Medicus utatur, & capiti ipsi repellentia admoveat ut humores fervidi 1 capite retrocedanti verum si his artibus prohiberi morbus non potest; In augmento di statu morbi ad resolventia veniendum , quae in augmento repellentibus primum admisceantur, sed in statu morbi mera sint resolventia. Cui indieationi ut satisfiat Gad nus I 3 .methodi cap 2. utitur spondylio,thymo, ser-pillo , & aliis ejusmodi calidis in oleo decoctis, docetque phrenitidem in statu, Zc lethargum eandem habere curandi rationem, quoniam in utrO-que affectu iisdem resolventibus remediis est utendum , ubi etiam sinati, Ec castoreum, quae a modum calida sunt, probat. Et eiusmodi calida in statu & declinatione non calefaciunt, sed resolvunt. Est enim haec omnis inflammationis recta
curandi ratio, ut in statu di declinatione digerentibus
229쪽
LIBER QJ ARTu S. II stibus 8t discutien tibus utamur, nam ut docet
Gal. I. Simplic cap.A. Restigerant digerentia ex accidente insammationem Vnde I .adGlauconem cap. I S.
in dolore capitis in febribus,& a.de Medic. 2.locor, ejusmodi digerentibus utitur, post universales scilicet vacuationes. Recentiores autem pullos columbinos, Et catulos dissectos,& pulmones Arietis recentem calentis usurpant, quae remedia etsi veteres ignorarint, idem tamen indicatione aliis simili virtute respondentibus medicamentis
satisfacienant. Iam vero quando catuli, aut cΟ-Iuinbae plantis pedum applicantur, id fit vel ad revulsionem, vel ad resolutionem materiae morbificae. Non quidem ad revulsionem,quia vix unquam iis utitur populus praeterquam in statu , aut declinatione morbi .' revulsio autem in principio fieri debet, tum quia horum calor blandus est admodum, nec satis potenter ad sese attrahit, nam quae revulsionem ad distantissimas partes faciunt, debent esse calidissima, dc ferventissima, ideo Salemus lib. de revulsione docet acria esse debere, quae succos ad caput de viscera vergentes revellunt. Oribaseus eolle a. p. I9. idem dicit. Nam attrahunt calore 3c dolore. Pulli autem columbini resolvunt absque magno calore, quapropter etsi attrahere credam, id tamen leviter tantum , dc non a longinquis partibus, ob blandum calorem. Nec faciunt etiam ad resolutionem, nam topica quae
id praestare debent, parti affectae sunt applicanda.
quis enim credet ad humores cerebro impactos resolvendos pedibus applicanda esse remedia. Et haec est sententia omnium authorum ad unum, qui de morbis capitis scripserunt. Non tamen improbo hanc applicationem plantis pedum, qui
iuvare aliquantulum potest, nocere autem non
potest. Familiare est apud Μonspelienses, ejunmodi pullos columbinos per medium discissos, cum pulveribus cardiacis cordi epithemabis instar admovere, ad robuc cordi conciliandum, de vires
230쪽
ar 6 DE VuLGI ERRORI Bus vires recreandas, quia calorem habent blandum,& nostro calori familiarem di amicum. CAP. XLVIII.
QV0ni m a quibusdam magno est in pretio
unguentum dictum Armarium,f mpathium, magneticum, stellatum, quod non parti affe- Otae , sed telo vulneranti admotum vulnerum curationem perficere creditur, de eo paucis agemus , quoniam non pauci num eo uti incipiunt. Fuit hoc inventum quorundam Germanorum,
maxime Theophrasti Paracelsi, quem sequuti sunt Coclenius quidam, Crollius quoque qui diversam
a Paracelsica hujus unguenti descriptionem attulit, aliiq; quorum pars Paracelsi,pars altera Cres-lii descriptiones sequuntur. Volunt autem quidam hoc esse Dei donum quam maximum , ut
tanta cum facilitate vulnera curentur, estque tantum artis chyrurgicae compendium, ut deinceps chirurgica ars negligi debeat, cum unico remedio vulnera Sc ulcera curari possunt. Sed tamen conquerendum videtur de natura, quae tam elegans
remedium hactenus occultum esse voluit,& ignotum Adamo, Patriarchis sanctis viris, Iudaeis, primis Christianis,& viris doctissimis. Sed revelaverit ebriosis, temulentis,scortatoribus,aleatoIibus,
Magis , qualem fuisse istum Paraeelsum fama est, ipsius popularibus ita scribentibus, & confitentibus. Reliqui meo iudicio tam obscure sese explicant, ut quid voluerint ipsos nescivisse admodum verisimile sit, nec movere quenquam debet, quod GOelenivi scribit se nominare posse Imperatores, Reges, Principes, qui huic unguento testimonium perhibeant: nam forsitan fucum fecerunt hujus. modi Principibus quidam nebulones, quod non
est impossibile,sed ipsum Goelenium ignotum misese Regibus,di Imperatoribus certissime credo. Sed - his