장음표시 사용
211쪽
LIBER QUARTUS.comia. Sed praeterea meminit recentior quidam Scriptor , Daniel Sennertus libro s. suae naturalis Philosophiae . cornu cujusdam fossilis , quod in Thuringia , Bohemia aliisque Germaniae locis invenitur, quod etiam pro monocerotis cornu habetur , cui etiam vim tribuit adversus Epilepsiam,& morbos malignos , & genuino distinguere docet, quod verum sit admodum duruis, at fossile durum non est, sed facile frangitur, teritur, &linguae admodum Idhaerescit, instar terrae sigillatae, aut alicujus margar. Ejusdem quoque meminerunt Ge erus, Fallopius, Agricola, aliique Ierum mineralium scriptores. Cum igitur varia sint Vnicornium genera , vires tamen adversus venena omnibus non competunt. Et AElianus qui describit monocerota, vim tamen alexiteIiam nullam
illi attribuit, sed tantum A sino Indico, scribit enim potentiores apud , Indos ex eoralibus his bibere solere, atque ex hoc cornu bibentem ab insanabilibus morbis tutum fieri, neque convulsionibus corripi, neque sacro morbo, neque venenis ullis ferunt. Quin etiam si quid pestilens biberit, tum id vomere, tum ad sanitatem redire. Idemque scribit Philostratus in vita Apollonii Thyanei, lib. 3. Sed Cornu asini Indici rarissimuin est, superius inquit AElianus , est puniceum, infe-
Iius album , medium vero nigrum , at cornu mo nocerotis ex eodem AEliano est nigrum. AmbrC-sius Paraeus aliique praestantissimi Medici nullum istius Cornu effectum invenere, minusque pro bat consuetudinem illam imponendi regiae paterae frustulum cornu Monocerotis . quam audio sustulisse illuni qui hodie primarius Regis Galliarum Μedicus est. Sed & pariter Cornu equi Indici vim adversus venena tribuit AElianus , idemque refert de cornu Rhinocerotis Gareias ab Horto, estque breve, validissimum , nigrum, ab aliis dicitur intus obscure flavescere , & lingua madefactum exhibere odorem exustae cujusdam
212쪽
fg DE UuLGI ERRORI Bus materiae. Refert quoque Garcias de monstro suo Amphibio equi formam referente juXta promontorium bonae spei, cujus cornu adversus venena laudari, facto in duobus canibus eXperimento, quorum alter cui dupla quantitate propinatum erat venenum, sumpto hujus cornu pulvere convaluit. Alius vero cui non datus fuit, statim mor-ruus est, etsi minori quantitate venenum ipsi suisset exhibitum. Sic pariter quae ex Borealibus regionibus afferuntur cornua , & quae fossilia sunt, non exiguam adversus venena vim habere dicuntur, quamvis etiam id quidam negent, suntque ut plurimum haec cornua quae plurimi pro Monocerotis cornu ostendunt,quamvis color non respondeat, qui tu vero Μonocerote niger est. Sed fossi-ἰia omnes qui de iis scripserunt, praeserunt, ut Gesnerus , Casalpinus, aliique, vim enim habent' alexipharmaeam, & sudores potenter moveur. instar terrae Lemnia. Isitur ut caput istud concludam , cum ejusmodi medicamentorum vires sola experientia cognoscantur, facile erit cuilibet
qui ejusmodi cornuum frustula aut habet, aut cxperiri cupit,vel catulo,vel pullo venenum exhibere , qui si hujus pulveris assumptione liberetur, Optimum hoc medicamentum servabit. Quamvis
enim ignorentur animalia ex quibus eIuuntur, non deneganda tamen est virtus horum cor.
nuum , cum omnium exotericorum origo nondum plene innotuerit. Si cornu cervi probamus, cur facultas eadem reliquis cornibus adimetur , imo volunt quidam omnibus cornibus, etiam Boum, vim adesse quandam salutarem, ideo ex cornibus bibebant veteres , unde deductum nomen κερρωαι,κe τὸ u Cum igitur quae circumfelluntur cornua, varia sint colore., magnitudine, di
figura , a diversis prodire animalibus verisimile est. Sive igitur cornu sit aut Asini Indici, quod ni i anus comprobat, sive Rhinocerotis , sive animalis cujuspiam aquatici, perinde est, dummDdo vires
213쪽
LIBAR Qu A R Y us. rys vires experientiae respondeant. Non igitur moro se inquirerem, sintne Monocerotis , aut alte Iius animalis cornua, dummodo bona sint, di efficacia: imo qu9que parum refert sitne animal bicorne, vel unicorne. Certissimum tamen est,ut supra diximus & elephantorum dentes, dc ossa balaenarum , & equi marini dentes, & adusta communia cornua, & fossilia quae diximus , atque alia factitia Pro vero Μonocerotis cornu venditari saepissime. Uult Cardanus Elephantum ossa ita arte sequacia reddi posse, ut instar eornuum extendi queant,
di sic pro unicornu exponantur. Nec aures,inquit Amatus Lusitanus, praebeatu illa,qui eum eornu unicornis probare nituntur, in aquam ramentum,aut ρο-bem infundunt, quam illico sudare , aut in ebullitionem venire dictitant, quum illud ex quacunque missobe in aqua infusa evenire perciperepsitu, ur in ebore experiri poteratis. Pariter advertendum est,non esse fidendum aliis ejusmodi experimentis, quibus utuntur quidam ad probandam bonitatem cornu Monocerotis. dicunt enim praesente veneno aut venenato animali sudare , quasi a veneno pateretur , tum circulum jubent fieri ex ejus pulvere, in cujus medio , aut in cornu excavato araneam im ponunt, quae si transiliat,fictum esse cornu volunt, si autem crevat, & moriatur, genuinum: qua Omnia sunt falsa. Et de his satis. C A P. XXXIX.
De aquis quibusllam dis illatis ad febres abi
gendas male institutis. QVoniam familiare admodum hic est in An
glia , tam viris quam mulieribus remedia ad varios morbos colligere,& sibi invicem sommunicare , secretorum instar pauca dicemus
de aquis quibusdam alexipyretis , quibus pluri iuruntur ad febres intermittentes , quas Mura vocant, quarum usus etsi interdum utilis esse possit,
214쪽
1lapius tamen pernitiosus est & temerarius. Apud quosdam Medicinae scriptores ejusmodi aquae etiam descriptae reperiunt uti,Suercerantis in Pharma-οσα a sua quam vocat restitutam , duas recenset, quas ait esse specificas ad omnis generis febres, intermittentes potissimum, sed maxime tertianas nothas,8c exquisitas, adeo audacter sanitatem no- his isti chymici pollicentur. Ipse Galenus absynthium medicamentum calidissimum ptiescribit ad febres tertianas i. ad Glaucon 9 3. de simplicib. medicament. chamae melum ad idem commendat. Sunt quidam qui ejusmodi calidis sudores movere volunt. In genere autem aquae omnes illae
quas vidi ex simplicibus calidis erant distillatae, quibus in qualibet febre intermittente statim
uti volunt,sepe cum aegrotantium pernicie. Primo igitur notandum est , intermittentes febres a variis humoribus concitari, calidis, bc frigidis, quibus non potest unum idemque remedium, quolibet tempore commode administrari. Secundo cum unumquodque contrario suo curetur,certum
est usu ejusmodi calidorum remediorum inflammari, & augeri humores biliosos, sic potest febris ex intermittente fieri continua. Tertio febris intermittentis causa saepissime latet in mesenterio, pancreate , aliisque primis viis ; quam saburram usu medicamentorum istorum deducere in habitum corporis est nimium periculosum , ne venarum sanguis inquinetur, maxime in biliosis febribus , quarum causa ut plurimum tenuis est, dcfacile mobilis. Luarto Galenus vetat in quartanalebre quam humor melancholicus frigidus sic usque parit, usum vehementiorum di calidiorum in principio, reserique historiam Eudemi Philosophi, qui cum intempestive usus fuisset the Iiaea ad quartanam febrem, ex simplici facta est dupleX, quem tamen Galenus eodem remedio tempestive exhibito curavit. Conveniunt igitur zjusmodi. calida tantum in febribus iis quas hu
215쪽
LIBER QS ARTus. stoet mores frigidi procreant, aut in tertiana notha, in qua humoris pituitosi cum biliosio magna adest copia, aut quando obstructiones sunt maximae &contumaces , viscera valde imbecillia, dc labefa-- Elata, sed non ante humoris coctionem , sic praescribit Galenus ad quartanam medicamentum egsucco cirenaico, sed tantum post humoris coctionem. Sic absinthium in febre tertiana commendat, sed ante coctionem improbat. Pariter eadem ratione rejiciendae sunt ejusmodi aquae calidae, sed post coctionem humoris morbitici in malo con tymaci utiles esse possunt. Propterea non sunt temere ejusmodi calida in febribus exhibenda , nam qui temere illis usus erat in febre quartana, ex simplici duplicem fecit, ut prius diximus. Verendum pariter ne ex hujusmodi aquarum usu idem contingat. Ideo adhibeatur semper in consilium Μedicus prudens, doctus & fidelis, qui tempora omnibus remediis destinet Nec temere confidat pulus suis, ut vocant, receptis : sunt enim & manu S Dei, quando a perito
Μedico administrantur , & quasi gladius in manu furiosi , quando iis utitur qui Μedicinam probe
Iu o aliosque refrigerantes potus infebribus magna dos esse exhi
Osservavi saepe quando apoZemata, Iulepos,
aliosve potus refrigerantes Medici febricitantibus praescribunt, solere ab adstantibus exigua tantum dosi exhiberi, ad duo triave cochlearia. Sed hic notandum est ejusmodi remedia, quae ad humores praeparandos exhibentur non esse de natura eorum quae in minima dosi vires
possideat maximas . sed contra cum agant quali- I s latibus
216쪽
to E DE Vu LGl ERRORI Bustatibus primis, & secundis, nisi in quantitate proportio adfuerit inter humorem alterandum , &medicamentum, frustra illud praescribi, siquidem si non superant humorem, ab ipso superantur, &corrumpuntur. In febre ardentissima si praedictiliaeepi aut denegentur, aut parcius exhibeantur, corpus a calore febrili exsiccatur,& arescit, unde non parum damni aegrotantibus imminet. Talibus ergo laborantibus copiosius & saepius praebeti d
bent,ad calorem labrilem temperandum,naturam recreandam, eoque audacius si coctio praeeessit, naturales enim vacuationes cIiticas pra sudorem, . alvum vomitumque adiuvat, unde etiam Galenus
in hoc casu aquam frigidam praebet usque ad satietatem, quantum scilicet aegro bibere libuerit; Aviacenna vero donec aeger fiat viridis , Et rigeat. In principio tamen paroxysmorum in febribus in- termittentibus,nihil sumendum censent post Ηippocratem Medici praestantissimi , nam Hippoc. I. aeui. Cum frigidi pedes fuerint, a sorbitione exhibenda, tum maxime a potu ablinendum,sed cum calor ad pedes descenderit,rum dare eonvenit,tunc enim calor
qui in principio ab humore morbi fico quasi suffocatus erat, habet sadιν & in universum corpus diffunditur, frigidique potus occursum commodius ferre eotest, imo tunc potus vacuationem per sudorem in fine paroxysmi fieri solitam promovet.Ηollerius lib. et .cap.de siti paucis verbis i tum id explicat. Non permittendum es, inquit, ut diutius sitiant, maxime in febribuι, atque ubisiceita. os . Luin ct in declinatione cogendi sunt ut bibant inaee ionis principio re augmento potin prohibendis , ne moluti in fornacibus fabrorum sussa aqua . aut alio liquore febrilis eaur vehementius incendatur. In vigore eollutionibuι utendum ct gargari is,qui ubi inclinat, O vehementer sitiunt,largiter ae confertim bibendum, quantum urdelicet haurirepossint. In enim si ut m-
ώito motus contraraetate potus excitatus calor servi
Q petur. Recte quoque scribit Asrovirialis comm . M
217쪽
LIn ER QP ARTu L ro 3 hor.s.lib. a. Plerrque purant Far esse sis rupi voeara ad summum sex unciarum pondere Isimantur, verum ipse er ratione di experientia didici, prostare semper sici frui in majori mensura capiantur, pro captu ramen, ct proprietate agri, ct in ipsorum usu diutius pergatur. Sic enim vasa humidιora reddita, attractionι humorum melius obsequuntur,ct ipsemet humores magis p parati saeuiin exeunt. Scio quidem Aristote- Iem I. Problem. s . quaerere, cur febricitantibus
potio paulatim,&saepe danda sit,Quia inquit,potio exigua & saepe data illabitur, & sese magis insinuat, quam larga consertim irruens. verum vult hoc loco Philosophus frequentiam potus magnae illius copi emel datae rei pondere, alias Hippocrates aquam parce potam bilescere scribit, & libro de loeis in homine, In febribus inquit exhibenda calida , aqua mulsa , & acetum cum aqua, e que quamplurima propinanda. Sed praeterea ju-Iepi, de quibus agimus , non sunt simplex potus,
'sed etiam medicam vim habent, aperientem, roborantem, aliamve , pro Medici praescribentis varia intentione. Tantum igitur propinandum, quantum ad coctionem & sitim extinguendam conserre potest , non tamen ad morborum causas augendas, qua in re maxime errant illi, qui vel parciori potu aegrotantes eneeant, quod Galenus variis in Iocis in libris Epidem. in Medicis sui temporis improbavit, aut nimia humiditate corpus gravant,humoresque accumulant. ScIibit Galenm I. aeutor. 3.s aqua ad sitim sedandam exhibeatur, tantum ejus sumendum, quantum unica inspiratione aeger haurire potest, si ad extinguendum calorem , ad aegrotantis satietatem,ut etiam ait 9.methodi g. 3M que consertim,ut plenius docet marm Lusitanus,
na febricitanti, sub caniculae fervoribus, heminas duas aquae in prima accessione dedit..
218쪽
Calculum Vesca remediis ore sumptis vov
ILlud etiam indicandum est illis quos gravissi
mus ille affectus vesicae calculus torquet, ne
quamplurimis qui multa pollicentur facile
credant. Scio enim non tantum circulatores, sed etiam Medicos quosdam ad caIculum vesicae frangendum remedia non pauca praescribere. Et sane Monardes, Mugeniud, aliique calculum vesicae sanatum referunt; Mugenisis quidem remedium ex
praeparatis millepedibus commeept , quo se senatum peculiari tractatu refert Laurembergivi. Alii tamen qui ejusdem periculum fecere , nihil opis perceperunt. Quercet anus quo8ue in Pharmacopoea sua restituta aquam destridit ad calculum in vesica etiam sine dolore frange
dum, Sed polliceri solent ejusmodi chymici plura ruam praestare possunt. Nam si dissicile admo-um renum lapis comminuitur, multo dissicilius vesicae calculus,cum remotior sit,& renali durior, tum periculum adest ne validiora ejusmodi remedia partes alias laedant per quas transeunt; Quinetiamsi confringi pssse lapidem remediorum usu concederemus, niu ita comminuatur ut an pulverem ferme abeat, aut in ea frustula quae commo-dh excerni possint, nihil aliud consequemur , nisi quod ex uno lapide plures eosque angulares remedia fecerunt, vesieae cruciatum majorem infe-xentes, quique etiam forsitan paulatim additione mucosae materiae augebunt .Galenus capite de L pide Iudaico ridet Dioscoridem , qui ad calculum
vesicae hunc lapidem commendat. dedicamentum, inquit, integru viribin ad vescam pervenire non pot- atque in concedamin pervenire posse Uingitur vis medicamenti tum amplitudine vesiea , tum urina . qua natasitum calculi 4Witie, tum involucro ct pitui-ra multo i
219쪽
L i B E R QS A R Τ u S. Eo ita multa qua circumvolvitur. Hippocrates ipse in juramento quamvis alias chirurgiam exerceret, Non secabo, inquit, calculosis, sed illius artis operariis relinquam.Non habebat enim remedium quo frangi calculus posset. Non est igitur credendum iis. qui remedia ad id praescribunt. Refert Duretus in Hollerium se yidisse ejusmodi remediis exulceratam vesicam, di mortem sequutam, nequaquam detrito calculo. Quidam ut idem narrat, veritus sectionis crudelitatem, quorundam consilio bibit succum limonum per menses tres , interiit aphiis ab eo succo in ventIiculo excitatis. Necesse est enim acria medicamenta partes per quas trans uni,vi ea qua pollent assicere,& exulcerare.Refert Sanctorius commentariis in artem parvam Galeni , quendam Μedicum Italum, dum ad frangendum vesicae calculum uteretur electuario de vitro , doco comminutionis calculi, lethalem induxisse' dysenteriam. Narrat quoque alium quendam qui valentissimis diureticis usus erat ex con silio cujusdam circulatoris , quae cum pituitam
plurimam abstergendo vacuassent , aegerque me- Iius haberevideretur, calculus tamen factus aspe- . Iior, cepit vesicam acrius pungere,& facto ulcere eoque gangraenoso, sicut secto cadavere apparuit, miserrim h periit aegrotans. Capivaccius quoque fatetur se nescire quaenam medicamenta calcu- , tum vesicae frangant. Et Galenus in arte parva cap. 94. textu 3. solam sectionem inter remedia calculi vesicae recenset, ubi recte advertit Argenterius, hinc refelli eorum opinionem, qui calculum medicamentis ore assumptis curari posse credunt.
220쪽
xo 6 DE UuLGI ERRORI BuS . C A P. X LII.
Lumbricos in febribus non esse satim occia
dendos. LVmbricis tum pueros, tum adultos gravissimh interdum laborare eontingit. & varia in
corpore excitare symptomata, inter. quae non
spemenda febris est , quae dupIicis est naturae: vel enim fit ab ipsis vermibus,estque lenta,nee admoedum valida,vel fit ab aliis causis,& cum vermibus coniungitur, soletque saepe esse maligna , quae ab Hippocrate interdit creditur fuisse dicta Θηριώδη t. In curatione horum vermium saepe errat populus; Primo quod credunt quando cum febre adsunt Iumbrici , febrem illam semper esse a lumbricis, cum potius saepe lumbrici materia febrili proficiscantur. Nam ut docet Metius cap. 3 s. libo . re-νrab. 3. circa morbi priseipia geniti, substantia ex subjecta recipiunt corruptione circa vigorem ex morbi malitia, Area declinationem ex transmutatione ad melius,
qui ct eeleriter enernuntur. In principio igitur aciniorum morborum excreti morbi malignitatem indicant ; lumbrici enim quando febris causa sunt nunquam ea valida & acuta est, sed sarprssime in febre maligna apparent, quod est notandum . nam in priori casia curatio lumbricorum est curatio febris,in hoc vero posteriori, curata febre lumbricia natura excerni solent eunte ad judicationem morbo,quod seribitHippocrater variis in locis ut in Prognosticis is libro de erasibus. Secundo errant quod in hoc casu tantum lumbricos considerant, statimque ad illos curationem dirigunt, morbumque a quo pendent,negligunt, aut remediis importune adhibitis deteriorem reddunt nam quae lumbricos necant,febrem saepe augent. Cum igi .ur lumbrici, 'uia toto genere sant praeter naturam , enecandisnt, & expellendi, id quibuslibet temediis fierion debet, sed natura morbi cum illis conjuncta