장음표시 사용
191쪽
De recito . Giaci. QV mvis hoc fumo nunquam hactenus u
sus fuerim, nec uti velim, observavi tamen plurimos omnis generis homines qui eo utuntur, tenues, cratas,biliosos, pituitosos, aliosique nihil incommodi inde percipientes, unde illorum non possum probare sententiam, qui valde noxium esse censent, nisi forsitan ob immoderatum. usium . sic omne nimium vertitur in vitium. Tota Indorum regio de ejusmodi herbatam sentit reverenter, ut saluberrimam esse credant, & sanctissimam, multisque illam commendavi, qui illius usu multo facilius convaluerunt. Ludoviam Merentus inter Hispaniarum Medicos celeberrimus, variis in locis eam summis extollit laudibus, & in variis morbis commendat; Sed multa pernitiosum esse illius usum ostendere videntur. Primo quia naturae eontraria est, nam sunque deque purgat violenter et Purgantia autem omnia naturae sunt quodammodo inimica. Secundo cum quis primum illa utitur, vertigines , animi
desectiones , sudores frigidos pati iur, quae sunt malignae qualitatis indicia. Ηm quidem vera sunt cum in corpus ingeritur , sed quando sola sum tu
assimitur, nec ultra fauces pervadit, cerebro prodest caliditate sua , humoresque pituitosos vacuando , nec stomachum turbat, sed potius roborat, & coctionem juvat. Sic Auripigmentum 4ethiserum venenum , sumtum tamen probant authores quam plurimi ad pulmones infarctu liberandos. Ipsi Turcae opto assumpto tam familiariter uti dicuntur, quam nos iobaco nostro. Natura enim tandem ejusmodi remediis assuefit , nec illorum malignitate perturbatur. Cum igitur ostendat experientia , sine noxa a quam plurimis
Unim , cur illi repugnandum sit, rationem non B s video:
192쪽
a v DE VuLGi ERROR LBus video : Censexdum tamen est. Primo moderatum esse debere illius usum , quod sicut in aliis omnibus , ita etiam hic verum est , quamvis etiam eκ immodico usu parum analέ cyntigis e observaverim. Seeundo magis convenit crastis, pituitosis,irulisque quos defluxiones fatigant; ob calefaciendi , & exsiccandi vim qua pollet. Verum etiamsi
tenues, calidi, melancholici, moderate utantur,
non multum nocere solet, vix enim quispiam fideo emunctae naris est . qui saepissimh plurimis ad cerebrum ascendentibus vaporibus non infestetur. Nec vidi quenquam magnopere illius usu exsiccatum. Et miror eos qui scripserunt eo nareoticum , denegare tamen illius usum calidis &hiliosis , cum tamen illis narcotica magis quam
pituitosis conveniant. Tertio quamvis multis consumptis & extenuatis profuisse sciam . minus tamen illis convenire credo . quibus tabes ex rheumate in pulmones delabentem contigit. Quamvis enim humorem pituitosum e cerebro eliciae, naturam tamen inclinat ad humores in pectus etiam quovis alio tempore dimittendos .Quoniam igitur ex regulis Medicorum ad partem affectam nunquam trahendum est , sed ab ea potius revellendum, aut derivandum , non videntur ex usu caput per os purgantia, potius convenit vacuatio per nares. Sic Galenus hoc in casu fortissimum emplastrum , & mctasyncriticum capiti raso applicabat, ut humorum descensum prohiberet, & revelleret. Suarto notandum, in illius usu i quamplurimis graviter peccari, quod simul cum hoc fumo afflaue potent, multi etiam inebrientur , & sic per reciproca pocula illius beneficia prohibent.
Quamvis enim humbres resolvere, cerebrum calefacere & siccare videatur, cerebrum autem calidum siccumque pauciora generet excrementa , ex Galeno in arte Medica cap. designis calidi ct sicca cer bri. Cerebrum tamen calidum siccum potentius
attrahit, faciliusque repletur vaporibus ab inferioribua
193쪽
LIBER QuAR Tu S. I sirioribus partibus sursum expirantibus, unde postea assidue repletum exsiccationis illius beneficia
minus percipit, ut docet Galenus loco citato. meu,inquit, pur repletur continuo enim ac tumprasemrim cum nullam servaverint victin rationem,rale quid eu aceidis) plara quidem in ipsis excrementa, sed non incocta generantur , implem urque atque aggravantur eorum capita , a calidis cibis, potibus, odoribus, atque hisce Omnibus qua extrinsecus occursant. Et hoc rationi valde est consentaneum,ad partem enim calidiorem redditam facile ascendunt vapores. Cum igitur usu tobaci cerebrum incalescat, si prava victus ratio servetur, Zc vinum, cerevisia, potusque ejusmodi oporosi sicut nimis frequenter fieri s Iet Ingerantur, facile iterum caput repletur, unde plus excrementorum per Os N. palatum expuere illos observatum est , qui hoc fumo utuntur,
quam qui illo abstinent, ob crapulam & ingluviem quamplurimis nimium familiarem. Ruinto, qui hoc fumo jampridem usi sunt, illique assiieverunt,curiose observare debent, ne temere postea illo abstineant, nisi simul valde temperatam observant vivendi rationem, alias sentiunt sibi ex humorum abundantia caput, corpusque gravari, quos scilicet quotidiana fumi huius assumptio vacuare solebat, tum somnos breviores,& implacidos contingere, vaporum defectu quos hic fumus excitabat,concoctiones pariter in ventriculo
minus felicius obiri, plurimaque inde vitia pullu- Iare , unde senibus , aliisque quibus natura frigi-qjor ventriculus est , consulendum , ut ejusmodi fumo utantur, etiamsi prius non fuerint assueti; Eos enim a podagra , vallisque affectibus frigidis praeservare potest.
194쪽
rro DE V ui GI ERRORI Bu SCAP. XXXIII. Eumum iobaci non pervadere ad cerebrum. VTilem esse hune to ct fumum, minime que noxiumbam supra ostendimus , & tota gens Indorum occidentalium idem docet, inter quos vix e miliebus unus est qui eo abstianeat,& tamen vivitur illic diutissime. Quando amtem Cre assumitur, non minorem sumi quantitatem rejici quam assumpta fuerit , observatu facillimum est, totum enim illud ore eontineri solet, quod . excipitur. Vnde falsum id erediderim quod
plurimi autumpnt, ad cerebrum usque pervadere. Neque necessarium est eo usque ferri, Μasticatoria enim, & gargarismata,quae ad humores e capite eliciendos praescribuntur, etiamsi ore conti, ne antur, vim tamen suam ad cerebrum usque di fundere solent; Non est absurduntidem fumum hunc attenuantem & exsiccantem emcere. Sestpraeterea facith probari potest fumum hune ore assumptum ad cerebrum non ferri. Primo quod illius solummodo saporem, non odorem percipimus. Secundo quod fumum recipimus inspirando, cohibita respiratione continemus, expirando eX- cludimus: Inspirando quidem per nares , pertingit aer ad cerebrum, sed per os inspirando solummodo ad pulmones, & ventriculum; Cum igitur fumi praedicti una cum aere inspirando per os a trahantur, ad cerebrum non perringunt. Expirando vel spiritum retinendo nunquam olfacimus, inquit GalemM , etiamsi odor foret in ipsis natibus , nam expirando odorem cum aere repellimus. Spiritum retinendo non admittimus, qui retento spiritu nulluc aer ad cerebrum sponte pervenit , cum iam cerebrum aere inspirato plenum sit. Et haec ratio est, quare eorum quae Ore, & stomacho continentur, odores non percipiantur,
,liter seipsum homo ferre uon posset, quia perceptio
195쪽
LIBER Q u ARTu S. I treeptio odorum fit per inspirationem; Per os autem non inspiramus in cerebrum. Inde necessario patet fumum iob actore assumptum eo non ferri. Deinde si eousque penetraret, cum ejusmodi vapores sint admodum acres, cerebrum percellerent, & vellicarent, sternutationem aliosve affoctus commoverent, quod tamen nos let fieri; Sicut videmus eodem fumo per nares attracto statim elici sternutationem , quod tunc revera ad cerebrum feratur. Μaneat igitur ratum,sola illius virtute caput affici, substantiam autem illius eo
non pervenire. Sed objiciet quispiam,longo illius
usi caput gravari, vertigines commoveri, & cer brum quasi inebriari. Sed respondendum longo& assiduo solum usu id fieri. quod tamen cito admodum contingeret, si uamus hic cerebri ventriculos repleret. vertigines autem non semper vaporibus fiunt, sed etiam a nimium calefactis, &concitatis spiritibus, aut etiam ab humorum vaporibus, immoderato fumi illius calore excitatis, aliisque variis de causis , quae hic non sunt recensendae Imo etiam quidam capite adeo sunt imbecillo, ut facile vertigine tententur, ob leve quamlibet externam causam, unde etiam ex fumo ΤΟ-haei idem facile pati possunt, quamvis illuc non, perveniat, commota scilicet interiori quapiam causa. Quin etiam saepe purgatio gravior vertiginem facere potest , ex Galeno 2.aphori 37. N. libro quos purgare oporteat. Quare non mirum si usu immoderato cerebrum ramis purgatum, spiritusque accensi, & impendio calefacti, humores pravos ex infernis alliciant, qui gravitatem capitis, vertiginesque inducant, quamvis sumi hujus substantia eo usque non peItingat.
196쪽
rsa DE VuLGI ERRORI Bu SCAP. XXXIV.
Num fumus Tabaci a Pese praestruet.
AVdi Vi praterea quosdam assever .imeS etiam
a lyeste praeservare Monardes quidem adversus venena commendat, sed maxime adversus vulnera vel a telis venenatis, vel a feriis venenum jaculantibus illata. Quae tamen intelliguntur ab ejusmodi Scriptoribus, de herba virente, aut ejus succo applicato, non autem de sumo assumpto. Fieri tamen potest ut fumus iste adve ius pestem prosit, verum non ut plurimi putant ulla vi alexiteria, sed aliis de causis. Quae enim
Pestem avertunt, vel corpus excrementis liberant, & exsiccant, unde pestilens venenum minus facile recipit ; Fumum autem hunc cerebrum &COrpus exsiccare, humores pedos, interdumque etiam per vomitum vacuare, eertum est; Sic forsitan a peste tuetur. At hoc modo nulla peculiaris id emetendi virtus in hoc fumo reperitur, nam vacuantia , per accidens tantum a Peste praeservant, ut purgatio, venae sectio,&c. Ideo nulla ratio cogit, ut peculiarem praeservandi vim huic fumo tribuamus. Sed praeterea observant plurimi a validis purgantibus in peste abstinendum, quia
facile humores levi de causa conturbantur. Scio plurimos vomitoriis ex Antimonio curationem
pestis , & praeservationem promisisse, qui etiam ipsi forsitan satis tuti non sunt; Sicut refert Plat
rius in observationibus, damum a Bodenstein praestantissimae notae Chymicum, cum pestis curandae& praecavendat certissimam rationem scriptis evulgasset, ea tamen correptum, eum penitus fet- me Basileae cessaret, periisse. Adeo infida sunt Ecincerta Omnia quae adversus hoc veneni genus Praescribuntur , sed maxime vomitoria, quae Partem nobilem debilitanti, maximamque vim cor
pori inserunt i Alia praeservandi ratio est per Ale-
197쪽
LIBER QUAR Tu S. II 3xipharmaca, quae etiam curandi vim habent, eadem enim ferme imminentibus , &. praesentibus morbis conveniunt. At huic tumo ejusmodi viminese nondum experientia constat. nam tot hominum millia, quos magna illa peltis , tum Londini, tum in aliis regni par: ibus abstulit, quorum tamen haud dubie pars maxima hoc fumo utebatur, nullam vim illi inesse ostendunt, & eoium, qui revaluerunt, nullus huic fumo sanitatem acceptam reterre potest. Qird si curandi vim non habet,nec etiam praeservandi. Sed praeterea sciendum reliquorum venenorum propria esse Alexi- pharmaca , pestis autem nullum, sed tantum remediis cardiacis utuntur Μedici, quibus non ipsum venenum extinguatur , sed natura solum roboretur adstersus veneni vim , quod postea expellit per sudores , aut alia corporis emunctoria. At vim cardiacam furno iobaei non inesse, ostendunt vertigines, lipothymiae, sudores frigidi, vomitus, aliaque symptomata, quae potius adversam, qu3m corpori benefica vim ostendunt. Quamvis igitur non nocere credam, multum tamen prodesse posse non videtur. Quam etiam cere-Drum, docente Galeno in Orte h4edica cap. de signis calidi cerebri , facile ambientis aeris occursu on
fenditur. Facile, inquit,gravantur eorum capita a calidis cibis, ct potibus , odoribin , atque hisce omnibus
qua extrinsecata occurrunt, in quorum numero est qui nobis eireumfunditur aer. Propterea cum usu ta-
baci maxime cerebrum incalescat, periculum est ne ab aere pestilenti offendatur. Vnde videmus frigida senum eorpora peste minus affici, quam
juvenum, ob corporis frigiditatem , ut etiam etfianius annotavit. Quod autem vulneribus , morsibusque venenatis idonea haec herba perhibetur, vim tamen habere Alexipharmacam non ostendit, nam sublimato primum utebantur Hispani ad ejusmodi vulnera , & nos quoque varia Praescribere solemus, quae natura sua non sunt alexi-teria,
198쪽
rg DE VuLGI ERRORI Eusteria , sed vel venenum foras attrahentia, vel extinguentia , ut cauterium actuale, aliaque similia. Fierique potest ut ad id etiam valeat Nicotiana, etiamsi nulla propria & peculiari virtute venenis adversetur. A P. XXX V.
re Impor uno remediorum cordialium usu.QVomam in omnibus morbis maxima viis
rium ratio semper est habenda,non mirum est si aegri eas sibi conservari postulent, unde tam frequens cardiacorum remediorum usus. Ideo saepe quidam Medicis vitio vertunt ί quod Cardiaca, Zι Alexipharmaca minus frequenter ipsis praescribant, maxime sub noctem , & horam somni sumenda. Importunus tamen illorum usus sepissime potius nocet, quam prodest,ut theriaca, mithridatium , & similia. Non enim quicquid cardiacum dicitur, statim naturam roborat, potest eoim illam destruere, sicut febricitantem magis juvat aquae frigidae potus, quam aquae coe testis, imperialis,theriacalis, & similium. Observandum autem imbecillitatem tum cordis, tum virium quae ab eo dependent, variis de causis fieri posse, causis autem tam diversis non quaeli bet remedia convenire. Quod si quodam remedio , quantumvis cardiacum esse dicatur, morbifica causa augeatur , ex cardiaco fit aegrotanti venenum , ut u calido affectui calidum medicamentum prescribatur, morbus increscit, aeger non roboratur, sed fit imbecillior. Unde male faciunt qui absque judicio eiusmψdi roborantia praescribunt. Sed praeterea notandum theriacam,rnithrid tium, aliaque similia , quae in frequentissimo sunt usu, posse esse valde noxia , nam docente Galeno s.. Simpl. Media sunt inter corpora, & venena, ita ut eadem sit proportio corporis ad alexisterium,
quae hujus ad deleterium , unde vult omnia ejusmodi,
199쪽
Lr BAR QuARΥus. Ipsmodi, quae sunt de natura theriacae,& mithridatii, corpus animalis laedere copiosius sumpta, &nisi intus noxium sit aliquod venenum in quod
agant. Scio comparationem hanc non placere
sverrhoi, subtilissimo Medico, er Philosopho, . Olliget. p. 23 . qui tamen fatetur non prodesse nisi a venenato corpore fumantur ; nam sanis nocent,
inquit, ac ipsis fiunt venena, ut sunt omnia be- Eoardica dicta. ob magnam enim agendi vim nisi recte administrentur, ab iis tanquam a seneno corpus laditur, unde etiam Galenus prohibet theriacam ealidis siccis , aut etiam pueris. Quamvis igitur absolute horum medicamentorum usum non improbem , nec ea venenata esse iudicem , & perniciosa, tamen caute iii utendum inde patet, qualitates enim habent sepissime coris pori noxias , nisi in corpore inveniant obj ctum in quod agant. Igitur roborantia, & cardiaca pro morborum varietate varia esse debent, unde quaedam sunt frigida, quaedam calida, quaedam temperata, quaedam occulta & inexplicabili proprietate corroborantia , quaedam venenis adversantia, quae non possint omnibus causis vires .aedentibus competere. Vnde etiam inter
cardiaca numerari optime possunt, ea quae causas morbificas evacuando, & alterando iuvant, quod saepe multa cardiaca dicta non peIficiunt,& ejusmodi remedia per accedens tantum cardiaca dici debent, sunt tamen omnium certissima. Ideo recte Avicennas lib. de viribus Cordis,docet septem modis Medicinam dici cardiacam. Primo quia reficit spiritus ut vinum,ova,iuscula, & alimenta eul epta,& euchyma,& sane vires alimen
to maxime roborantur, eodem damen intempestive exhibito easdem laedi, supra suo loco docuimus. Secundo quia eosdem illustrat, ut Μargaritae,&sericum. Tertio quia substantiam cordis congregat , spirituum resolutionem prohibendo is ut carabe,terra sigillata, bolus armena, at haec omni-
200쪽
Igs DEVuLGI ERRORI Busbus non prosunt, quia sunt adstringentia , quae interdum nocere possunt. Suario quia cordi est amica, ut sunt dulcia, & odorifera, aqua coelestis, 'imperialis Mariae. Suinto quia roborat per qualitates manifestas , ut quae eii temperata, borrago, buglossum, aurum. Sexto quia evacuat depurando humorem melancholicum Ec evacuando quod cordi nocet, .ut sunt, myrobalani. Septimo quia proprietate occulta roborat cor ut hyacinthus;
Haec aqIem varia omnibus omnino causis convenire nequeunt. Nunc autem cum roborantia vulgus postulat, intelligit non juscula, aut venae sectionem, purgationemve, sed theriacam, mithridatium, aquas stillativas generosiores , fortiorem erevisiam, vinum cum aromatibus coctum, aliaque ejusmodi quae saepe non solum aegris, sed etiam sanis nocere potant. C A P. XXXVI. De erroribus circa Lapidem se ar.
QVia de cardiacis sermo fuit superiori captis
e, aliquid dicendum est de Lapide Bezaar, cujus admodum familiaris est usus , quem multi putant esse maxima roborandi vi praedis
tum , cardiacum potentissimum , ad quem , tanquam ad sacram quandam anchoram, reliquis irritis confugiunt. Peccant tamen errantque in tribus. Primo quod de lapide isto nimis bene sen- tiunt. Secundo quod qualitatem ipsius ignorant. Tertio quod quantitatem bene non metiunturia
Quod ad primunὶ spectat, nomen istius lapidis
deducunt quidam a vocabulo Pasar, quod apud Indos orientales hirci genus significare dicitur in quo lapis iste reperitur. Alii dicunt esse belZaar,
quod vocabulum Mauritanorum lingua veneni dominum significat, estque apud illos commune nomen omnibus remediis qua Graeci alexipharmaca,& alexiteria vocant. Sic Averrhoes ap. 23 lib. s.