장음표시 사용
561쪽
554 CHRONICORUM ARULI SEXTI UB. XXXVI.
agendum esset, omnes unanimiter iter aperiendum viribus thelli experiri fortunam concluserunt, monentes viros ecclesiasticos secum residentes, ut more solito, inter missarum
sollempnia Dei omnipotericiam implorarent pro adipiscenda victoria Attendentes tamen quod cum ingentibus copiis pugnatorum suorum numerum excedencium in quadruplo et sub vexillis ducum, comitum et baronum Francie congredi opportebat, adire satos dominos, die vicesima quarta octobris, nun-eios transmiserunt, qui dampnorum illatorum et ablatorum viribus restitucionem offerrent, dum tamen data super hoc susscienti caucione, libere possent redire ad propria. In annalibus antiquis multos penituisse legerant qui oblata nes iustas contempserant, et pro recenti exemplo inelitum, gem Francie Iohannem sciebant quod, hoc peracto, insurrexe rat in Anglieos, a quihua mox victus et captus uerat; sed de propriis viribus presumentes, et quorumdam malignorum seducti consilio, non modo que pacis erant respuerunt, ymo et sequentidie regi Anglie indixerunt pretium committendum. Que responsa publice reserans universis Commilitones optimi, inquit, et
vos omnes obedientes subditi, nunc necessario conflictum grandi alea plenum agrediendum nobis est cum adiutorio Dei, qui nos novit que racionabilia erant obtulisse, que et adversarii arroganter de sua multitudine presumentes respue runt, non advertentes quod ipse amam pacis sit et indi a renter cum paucis ut multitudini prestare victoriam consue- vit. Ulteriusque quantum arcus potest semel acere procedens,
et spaciosam camporum planiciem reperiens, addidit Et hic sistendum nobis est pede fixo et in vires animos recolligentes adversa rios expectare, non divisi, sed insimul congregati Ad instar quoque corone duodecim milia sagittariorum quos Di9jlige by Corale
562쪽
CHRONIQUE DE CHARLES VI. - LIV. XXXVI. 555
. la main, et tente les hance dune balaille iis recommandis ten meme temps aux ecclesiastique qui etaient . leur initela'adresser, selon la mutume, des priἡres a Migneu pendanta'ossice divinio tui demander la victoire. Mais quatid iis virent M'il saltat combattreave de troupes quatre sol plus nombre es que es leum ' et commandera par les principaux dum comtes et barons de France, Is en-vorhrent des juth auxdit seigneum te 2 octobre, mur leui offri la riparation de tous te dommage qu'ilcavalent causes, et larestitution de invi cemesiis avalent pris . condition qu'on 'enga- gerat . les laisse reinurner librement dans leu pays.
563쪽
356 CRUNICORUM AROL SEXTI LIB. XXXVI.
habetis vos ambient, ad reprimendum hostiles motus subitos qui supervenire poterunt. Ad memoriam igitur predecesso-a rum vestrorum strenuitatem reducentes, ut regem Philippum de Valesio feliciter fugaverunt, ut ejus successorem Iohannem potentissime vicerunt et ceperunt, utque postmodum sexcies per Franciam sine obice hostiliter discurrerunt, quantum audaces geratis animos nunc pateata necessitate nunc virtus augeatura nec paveatis nimiam multitudinem accedentium principum et baronum, sperantes firmiter quod in eorum ignominiam et confusionem sempiternam, ut alias, redi-
Fide dignorum relatu michi sollicite inquirenti de statu et condicionibus hostium, responsum est a IIucusque, inquiunt, parvo pastu usi silerant et laboriose exquisito inter eos meretriculas reperisse reputatum uerat detestabile crimen sibi benivolis Francis quam ipsi me regnicola micius se habuerant, et vim rat inter omnes observanei discipline militaris, regiis obtemperantes mandatis. Idem verbis ejus mirabiliter animati, non modo sum me auctoritatis nobiles, sed et gregarii et ceteris levis armature viri de more aciem precedentes, se usque ad mortem
certare promiserunt. οTunc in Franci regis absencia atque dominorum ducum Guienne, Biturie, Britannie et Burgundie, ceteri principes bellum peragendum susceperant, quod, ut firmiter creditur, seliciter terminassent; sed paucitatem hostium parvipendentes, nee veteranorum et emeritorum militum acquiescentes consiliis rem nimis precipitanter agressi sunt inde, quod siccis oculis nequeo meditari, o Christe, mencium scrutator equissime, regnum atque regnicolas induerunt confusionem et ruborem.
564쪽
CHRONIQUE DE CHARI ES VI. - LIV. XXXVI. 557
serrA sans diviser nos orces. N. doum mille archer se angere rotat ei cercle autour de nous, mur muten ir, aut oin tes hoc deura'ennemi Muvenez-vous d c d la valeur don sirentii euve vosu ancetres, ors tu'il mirent en sui te te mi Philippe de alois, Io ii qu'il va inquirent et arent prisonuier te miraean, sola successeur,u lorsque plus tard iis traveriarent si Misci France satis obstacle. 'est maintenati M'il aut dplore inute uoue intrinidith Lait, cessiti doli augmenter votis murage Lot de uous cistrarer d'avoiris assaire oriant de princes et de bamns, area la semes France queu leur grandio re inurnera, comme adis . Dur honte et . leuru temelle confusion nDes personum dignes de sol auμὰ desquelles e me suis enquis
saient scrupuleusemen au ordi es de leur mi Aussi se paroles furent-elles a veillies avec enthousi me, et Non seulement les principaux chesi, mais encore les gens de pied et les autres troum leseres qui formalent comme de mutum l'avantetarde promirent de com- battre usqu'. Ia mori. En 'infelice uiso de France et de inesseigneum les dum de Guietine, de Berri, de Bretagne et de Bourgogne, te auum princess'hinient etiamέ decla conduite de retis guerre u 'est pasta inuaqu' iis ne i 'eussent termin/e heureusement syilsi 'avalentias Maignfle petitio re decennemis et Hils 'avaleti pas en gam rusque-men ta halaille, malgri 'avis des o vallers te plus recommandabimpar leur age et par leur exp/rience Telle sui, ou Ie favea, o IAus, notreis verain juge, qui liseet aurionil de coeura, telle sulcia cause premiἡre de ce matheur, auque je ne puis songer an verse destarmes, et qui couvritu France et se habitant de honis et de con-
565쪽
5M CHRONICORUM AROL SEXTI LIB. XXVI.
quens successoribus tanquam Summe evitandum, cum ante
omnes conflictus moris sit acies ordinare, eorum quoque singuli anteguardiam Poscerent conducendam, se innis honore' reputantes , essetque inde exorta verbalis controversia, tandem tamen unanimiter, pro dolor concluserunt, ut omnes in prima fronte locarentur. Tunc vana spe agitabantur in castris fere omnes, et precipue juniores, in quibus ardor marcius amplius servescebat, et quasi indomitum fortune caput suo desiderio substernentes, veraciter affirmabant hostes ad conspectum tantorum principum terrore concuciendos et deficiendos animis, nilque ad obtinendum triumphum opus esse, nisi subita invasione et audaci. Sic vel tum non advertentes domini, quod, quamvis sit juventutis servor magnus, major
tamen auctoritas et gravitas senectutis, in stultiloquorum sentenciam transeuntes et duas alias acies statuentes , quesuam sequerentur, omnes copias militares hostibus appropinquare per duo sere miliaria statuerunt, ubi maximum imp dimentum pertulerunt. Quod tamen, si per ignoranciam ipsorum vel quorumdam iniquorum consilio proeesserit, pro comperto non reseram habuisse. In solo utique spacioso recenter cultro et vomere culto, sed et prodiga inundacione pluviarum in modulii finii lutoso resoluto, castra metari opportuit, et omnes noctem insompnem ducere, nec sine displicencia magna continue et ultra cavillas pedum per lutum deambulando lucis sequentis inicium expectare. Inde non sine lassitudine gravi ulterius ad hostes procedentes, experimento didicerunt varios eventus belli non viribus humanis, sed sortune, et, ut verius latear, fortune Domino subjacere, cum quatuor milia suorum balistariorum peritorum, quibus ex onicio incum-
QP aciei omission d'uti mo te que dignor.
566쪽
testations et mur se metue Saccord iis convinrent matheure e-ment'u' iis se placeratent inus en premi e ligne Presque iniit lemonde dans te campo flatini d'un vain es iri surtout las eunes gens, qui Uec talentuque leues uiuante ardeur. Comme sylla mu- valent fouuerneri a γέ de leura destra a fortune inconstante, Isse persuadaient que la vue de tant de princes rapperait Iecentiemis de termur et leuesserat petare covrage, et que, mur emporis lavicinire, it ne sellai qu'une charge exiculo ave promptitude et hardi esse Les principaux seigneurs o lihrent en cetis occasion que, quelque confiancesque puisse inspireres'ardeur de la Dunesse, 'exm-rienee et l'autorita decla vieillesse dolvent privato, dans les conisiis. Adoptant i 'avis te motus sage , iis Ormhrent eu a uires eo a 'ar-mde qui devalent inivre te leur, et Mestarent M'il se portera ait enavant et s'approcher alant dea'e emita'envison deis milles, movum metit dans teques iis eurent a sumonter de disticultes de toutes sortes. Eini,ce ignorance, o te conseil ut i donn par quelque tral tres jel'ignore; mais il leue saltu camper dans un terrain 'une tendue considhrabie, fratchement laboues, que des torrent de plute a lentino id et converti in ne sphce de marais angeux leur allui passer la mi sans dormir et attendo le our, e marchant, a leui gram d/plai sir, an mille de la boue u ita Oson ient iuriu'auxehe illes A silataient-iis di harasias de saligue torriu'ilcs'avan-chrent contre l'eune , et iis ne tardhrent pas . apprendi ea letalis depens que les chances des combat,ddpendent non des serces humaines,mais de la fortune, ou, ou mieu dire, du souxerat arbitre dela ortune. Quatre mille de leura meilleum arbaletrires, qui devalent
marcher en avant et commencer ratisque, ne se trouvisentias . leui Poste, a momen de raction, et l'on assure γ'il avalentit&cong
567쪽
560 cIIRONICORUM AROLI SEXTI LIB. XXXVI.
bebat omnes precedere, ipsa et eadem hora minime comparere statuerunt, et, ut quidam reserebant, a multis repudiatos asserentibus eorum non indigere auxilio. Inter horam diei nonam et decimam iterum cum admiratio Francie, domino Clugneto de Brebanto, Ludovico Murredon, domino de Gaullia, mille electos pugnatores ad unguem loricatos, et qui equos velociores habebant, premiserunt, qui sagittarios hostiuua jam emissos viribus perturbarent. Qui tamen, ut tractum densum sagittarum persenserunt, nox fractis animis in eorum vituperium sempiternum ducem suum eum paucis retiam quorunt, et tam celeriter redeuntes ac si sulgurum ictus et tempestatum vitare eontenderent, aliis universis timorem o sormidinem, nec immerito, intulerunt. Interim dum sagittarum tractus densus, instar grandinis poli aciem obnubilans, multos ex Franci genis graviter vulneraret, Anglici, non Francorum
multitudine territi, ut prius presagierant quidam vani satiloqui, sed constituti in fronte acie regie, mox magnis passibus in eos
accesserunt et fortunam pretii experiri statuerunt, se ipsos mutuo exhortantes, ut juramentorum memores usque ad mortem sortiter decertarent.
Eodem quasi instanti, regni duces insignes et comites, invocato de celis auxilio et se omnes salutari sig9 crucis munientes, mox ut sibi mutuo vale dicentes dulciter dilectionis osculum obtulissent, quotquot eorum vexilla sequebantur, hostilem exercitum cum presumptuoso incessu a ierunt cum alacritate cordis meum gaudium Meum gaudium iocundis vocibus exclamantes o mortalium crea mens et futurorum nescia non sperantes quod extrema hujus presumptuosi gaudii luctusto se occupare Vera relacione didici tunc ultra diei horam dimidiam cum omni genere armorum utrinque acriter dimicatum, Dj9jljZe by
568쪽
elemelle honte, laisshrent levi s chesi seu is a milieu du danger ave nia petit Dombre de braves se repliἡrent en oute fiate surci centre dei'armse, commeri' iis ussent sui devati l udre et laciem pete, et rhpandirent i 'est mi et l'ἡmuvante parmi leur compagnons Cependant les Anglais . la saveur u dosor ire occasioniab par leur archers, dotatum traiis, aussi pressbs que latrole obscurcissa lent te ciet et bles.saienti grandiombre de leur adversatris, 'otaient micen ligne dehata ille devant e front de l'armoe vorale et sancs'eiurare de la multitude des Fran is, commest 'a valent pridit nos eunc prἡsomptueux, iis marchhren rhsolumen sui elix, hierminos h tenter te chaticesti'uti combat, et s'exhortant les uias es aut res . se si endre vall-lammetit jumu' la mori, ainsi'u' iis en avaleti sal te serment. Aie pias a meme instant, Ies illustres dum et comtes de France. apria avoi inuoquἡ 'assistance dii cie et avoles ait te signe de la
garde, qui se composait de prἡ de in mille hommes, se troilva
569쪽
cum labore tamen nimio et impedimento Gallicorum. amprima eorum acies, ex quinque sere milibus pugnatorum coinposita, sic in principio constipata se tenuit, quod in ronte te
etiam tenentes ordinen vix enses vibrare potuissent, tunc discentes quod, et si quandoque numerositas pugnatorum Profecerit, sic et alias potuit nocuisse. Erant et ex longo itinere
pedestri jam peracto et arinorum pondere nimio satigati; imp cientissime quoque perteserunt agitarios hostium insignes milites comitem Vindocini, magistrum regalis hospicii et regis cognatum, Guichardum quoque Dalfini viros utique sani consilii, strenuos et fideles in agendis, alarum pretii conductores eorum quoque sortissimos invasores, ex eis naodica strage acta, ad locum proprium redire compulisse. Que sibi nociva Gallici reputabant, media extiterunt victori Anglicorum, et precipue continua et sermidabilis emissio sagittarum nam perlevi armatura laeti nec a sociis initum constipati, levius et cum longior anhelit ictus reiterabant mortales inusitato eciam armorum genere usi, quisque eorum
in parte maxima clavam plumbeam gestabat, que capiti alicujus inflicta, mox illum precipitabat ad terram moribundum, vel a sensibus corporeis penitus destitutum Hiis et aliis modis
pugnandi, non sine suorum magna cede, mortalem continu verunt conflictum, scientes quod res pro capitibus agebatur. Tandem tamen aciem prope vesano impetu viribus interrumpentes, eamdem in multis locis penetrabilem reddiderunt, sicque regni nobilitas aggregata multis eccunialibus, at quam vile mancipium, pro dolor redimenda, aut ignobilium gladiis succubuit pereunda insempiternum opprobrium
a cunctis omne per evum miserabiliter deflendum cum reverenti suspirio Nam et viris pro solaci solet esse et casum
570쪽
CHRONIQUE DE CHARI S I. - LIV. XXXVI. 563
d 'ab d si serr&, que ceu qui talent a troisthme ranimuvateni mine se servi de leura phe, cela leur apprit que, si te grandnombre des combattanis est quelqueseisin auantage, iij a des occasions ou ii devienti embarras. Iis linient di saligno par uiae longue marche et succombatent solas letoid de leur armes It eurent aussit douleur de volesque Ies eu illustres hexalter qui commandatenties alles de I'avant etarde te comis de Vendome, cousin du mi et grand-mal tre de s maison, et messire Guichard Dauphin, non motus re- nomme murraeur prudence que mur leui valeur et leur sidἡliis, linient fortas de reculer evant Ies archer ennem is apria avoli perduit leura des plus braves de leur gens. Cessu prsicishment ce qui devait, dansa 'opinion des Fran is nuti et plus . leur ennem is qui assura la vicini re de Anglais, suriout lacontinuita avec laquelle iis sirent pleuvoir fur nos troupes une essroyablegisle de traiis Comme iis finient linhrement a ficet que leui stangsn'εtaientias tropiresias, iis avalent inuincla liberta de leurs mouve-menta, et muvalent porter . leui ais des coups morteis. En outre, iis avalent adopth mur la plupartitae sphced'arme juriu'alor inusi- ωὐ c'linient des massues de plomb, doni uia seu cou appliqud suria iἡte tuai uia homme oud'htendati . terre privi de sentiment Iis se
